Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar

Evrim Ağacı Akademi'yi kullanarak kendinizi Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar konusunda geliştirebilirsiniz.

12 saat 26 dakika

Giriş yaparak ilerlemeni takip edebilirsin.

Temel Kavramlar

1 - Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?

19 dakika

2 - Mantık Hatası Nedir? Mantık Safsataları Neden Önemlidir?

3 dakika

3 - Algıda Seçicilik Nedir? Kendimizi Kandırmak Neden Bu Kadar Kolay?

14 dakika

4 - Sagan Standardı: Olağanüstü İddialar, Olağanüstü Kanıtlar Gerektirir!

13 dakika

5 - Occam'ın Usturası Nedir? Parsimoni (Tutumluluk) İlkesi, Alternatif Açıklamalar Arasından Neden Daha Basit Olanı Seçer?

8 dakika

6 - Brandolini Yasası: Saçma Bir İddiayı Çürütmek, Onu Ortaya Atmaktan Çok Daha Zordur!

12 dakika

Yaygın Mantık Hataları

7 - Yanlış Öncül: Kötü Temeller Üzerine İnşa Edilmiş Argümanlar Neden Tehlikelidir?

7 dakika

8 - Saman Adam Safsatası: İnsanlar Neden Aslında İddia Etmediğiniz Şeyleri Çürütmeye Çalışıyorlar?

11 dakika

9 - Kişiliğe Saldırı (Ad Hominem) Safsatası: İnsanlar Cevap Veremediklerinde Neden Kişiliğe Saldırıyorlar?

17 dakika

10 - Yüklü Soru Safsatası: Bunca Yazımızı Okumanıza Rağmen Nasıl Bu Kadar Cahil Olabiliyorsunuz?

13 dakika

11 - Doğaya Başvurma Safsatası Nedir? "Doğal" Olan Şeyler Neden "Daha İyi" Olmak Zorunda Değildir (ve Tam Tersi)?

7 dakika

12 - Uzmanlığa veya Otoriteye Başvurma Safsatası: Mantık Safsataları Konusunda Uzman Değilsiniz, Dolayısıyla Haksızsınız!

12 dakika

13 - Sahte Otorite Safsatası: Her Uzmanım Diyene İnanılır mı?

8 dakika

14 - Çoğunluğa Başvurma Mantık Hatası (Argumentatum Ad Populum) ve İnanca Başvurma Mantık Hatası (Appeal To Belief)

7 dakika

15 - Cehalete Başvurma Mantık Hatası (Argumentatum Ad Ignorantiam) ve İspat Yükü (Burden of Proof)

6 dakika

16 - Cımbızlama Safsatası ve Alıntı (Söz) Madenciliği: İnsanlar, Kaynaklarını Art Niyetli Şekilde Seçerek Sizi Nasıl Kandırıyor?

14 dakika

17 - Taraflı Örnekleme Mantık Hatası ve Aceleci Genelleme Safsatası: İnsanları Yanlış Sonuçlara Yönlendirmek Neden Kolaydır?

6 dakika

18 - İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!"

7 dakika

19 - Parça-Bütün Safsataları: Parçaların Özellikleri Bütünde, Bütünün Özellikleri Parçalarında Görülmek Zorunda mı?

6 dakika

20 - Bando Vagonu Etkisi Nedir? İnsanlar Neden Sürü Psikolojisi ile Hareket Ederler?

13 dakika

21 - Duygulara Başvurma Mantık Hatası (Appeal To Emotion)

9 dakika

22 - Kırmızı Sazan Safsatası (Tahrik Safsatası): O Değil de Bu Yazı Çok Güzel Değil mi?

10 dakika

23 - Gish Yardırması: Bazı İnsanlar Kendilerine Sunulan Argümanları Cevaplamak Yerine Neden Sizi Argümana Boğmayı Seçiyor?

12 dakika

24 - Kaygan Zemin Safsatası: Elimizi Verirsek, Kolumuzu Gerçekten Kaptırır mıyız?

10 dakika

25 - Kelime Cambazlığı Safsatası: Sadece Laf Ebeliği ve Dalavere ile Argüman Kazanmaya Çalışmak...

12 dakika

26 - Taşa Başvurma Mantık Hatası: İnsanlar Argümanları Göz Ardı Etmek İçin Neden "Saçma" Olarak Nitelerler?

5 dakika

27 - Maskeli Yüz Safsatası: Hatalı İkameler, Argümanları Nasıl Çarpıtıyor?

8 dakika

28 - Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir?

6 dakika

29 - Döngüsel Düşünme Mantık Hatası ve Hüsnükuruntu Safsatası (Petitio Principii)

3 dakika

30 - Hatalı İkilem Safsatası: Ya Sev Ya Terk Et!

11 dakika

31 - Orta Yol Safsatası: Ne Sağ Ne Sol, Tek Yol Orta Yol!

2 dakika

32 - "Bundan Sonra Oldu, Dolayısıyla Bundan Ötürü Oldu" Safsatası (Post Hoc, Ergo Propter Hoc)

2 dakika

33 - Sözlük Tanımına veya Etimolojiye Başvurma Safsatası: İnsanlar Sözlüğü Nasıl Kötüye Kullanıyor?

8 dakika

34 - Safsataya Başvurma Safsatası: Bir Argümanda Safsata Olduğunu Söylemenin Kendisi Neden Bir Argüman Değildir?

7 dakika

35 - Bilimsel Tartışma - 16: ''İddia Ediyorum, Öyleyse Haklıyım!''

9 dakika

36 - Neden-Sonuç İlişkisi Yanılgısı - 1: Zamansal Yanılgı, Zaman Kavramı ve Evrim'de Zaman

9 dakika

37 - Neden-Sonuç İlişkisi Yanılgısı - 2: Algısal Yanılgı

12 dakika

Bilişsel Önyargılar

38 - Bilişsel Önyargı Nedir? Bilişsel Önyargıların Farkına Varmak Neden Önemlidir?

15 dakika

39 - Önyargı Azaltma Teknikleri: Bilişsel Önyargılarınızdan Nasıl Kurtulursunuz?

13 dakika

40 - Kör Nokta İllüzyonu: Sizin de Diğer İnsanlar Gibi Önyargılarınız Var ve Bunları Kabullenmek, Gelişmenin İlk Adımı!

11 dakika

41 - Doğrulama Önyargısı (Onaylama Yanlılığı): İnsanlar Neden Görmek İstediklerini Görürler?

11 dakika

42 - Yanlış Fikir Birliği Etkisi: Neden Başkalarının Bizle Aynı Fikirde Olduğunu Düşünürüz?

5 dakika

43 - Şüphe Safsatası Nedir? Sahtebilimciler, Şüpheciliği Bilim İnkârcılığı Yapmakta Nasıl Kullanıyorlar?

6 dakika

44 - İlahi Safsata: İnsanlar, Anlamadıkları veya Katılmadıkları Şeyleri Neden "Tanrı" ile Açıklamaya Çalışır?

7 dakika

45 - İnanç Önyargısı: İnsanlar Neden Mantık Yerine İnançlara Güvenir?

7 dakika

46 - İnanç Direnmesi ve Geri Tepme Etkisi: İnsanlar Yalan Olduğunu Kesin Olarak Bildikleri Şeyleri Neden Savunuyorlar?

10 dakika

47 - Geri Tepme Etkisi: İnsanlar, İnançlarıyla Çelişen Gerçekler Karşısında Gerçekleri Kabul Etmek Yerine Neden İnançlarına Daha Sıkı Sarılıyor?

5 dakika

48 - Aşinalık Nedeniyle Geri Tepme Etkisi: Sahtebilim ve Komplo Teorisi İddialarını Çürütmeye Çalışmak, Bu İddiaları Neden Güçlendiriyor?

6 dakika

49 - Aşırı Savunma Nedeniyle Geri Tepme Tepkisi: İddianızı Savunmak İçin Neden Gereğinden Fazla Kanıt Sunmamalısınız?

8 dakika

50 - Ters Psikoloji Nedir? İstediğinizin Tam Tersini Söyleyerek İnsanlara İstediğinizi Nasıl Yaptırırsınız?

9 dakika

51 - Benmerkezci Ön Yargı: Olaylara Farklı Bir Açıdan Bakmak Neden Bu Kadar Zor?

9 dakika

52 - Bilginin Laneti: Daha Az Bilgili Olanların Bakış Açılarını Anlamak Neden Bu Kadar Zor?

5 dakika

53 - Hayatta Kalma Yanılgısı: Göremediklerimiz, Bize Neler Anlatıyor?

11 dakika

54 - Temel İlişkilendirme Hatası: Bir Durumu Etkileyen Diğer Faktörleri Görmezden Gelirseniz, Hata Yaparsınız!

7 dakika

55 - Sonradan Anlama Önyargısı (Hindsight Bias) ve "Bunun Olacağını Biliyordum!" Etkisi

5 dakika

56 - Sıfır-Toplamlı Düşünme Önyargısı: Hayatta Her Şey Mutlak Bir Rekabet Halinde Değildir!

5 dakika

57 - Çifte Standart Nedir? Çifte Standart Uygulayanlara Nasıl Yanıt Verilir ve Çifte Standart Uygulamaktan Nasıl Kaçınılır?

11 dakika

58 - Projeksiyon Ön Yargısı: Geçmişte Ne Kadar Farklı Olduğumuzu ve Gelecekte Ne Kadar Farklı Bir Kişi Haline Gelebileceğimizi Hafife Alıyoruz!

7 dakika

59 - Pesimizm Önyargısı: Neden Yaşadığımız Şeyleri Olduğundan Kötü Algılarız?

9 dakika

60 - Eylem Önyargısı: Eyleme Geçmek, Geçmemekten Daha Avantajlı Olmayabilir!

5 dakika

Diğer Safsatalar, Yanılgılar ve Mantık Hataları

61 - "Bu da Benim Fikrim" Safsatası: Neden İstediğinize İnanamazsınız ve Fikirlerinizi Neden Gerekçelendirmek Zorundasınız?

3 dakika

62 - Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz?

9 dakika

63 - Erişilebilirlik Zinciri Nedir? Sahtebilim ve Komplo Teorilerinin Çığ Gibi Büyüyebilmesinin Sırrı Nedir?

6 dakika

64 - Seçim Yanılsaması Nedir? Seçimlerimizi Gerçekten Kontrol Edebilir miyiz?

3 dakika

65 - Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor?

5 dakika

66 - FOMO: Fırsatı Kaçırma Korkusu Nedir? Fırsat Kaçırma Endişesinin Üstesinden Nasıl Gelinir?

10 dakika

67 - Ya Hep Ya Hiç Düşüncesi Nedir? Neden Dünyaya Siyah veya Beyaz Olarak Bakmamalısınız?

4 dakika

68 - Batık Maliyet Yanılgısı Nedir?

6 dakika

69 - Küçük Sayılar Yasası: Neden Küçük Örneklemlerin Temsil Değerini Abartma Eğilimindeyiz?

16 dakika

70 - Pembe Gözlük ve Düşüşçülük: Neden Geçmişi Olduğundan Daha İyi Hatırlarız?

13 dakika

71 - Benjamin Franklin Etkisi: Bir Kişiye Bir Kere İyilik Yaptığınızda, Aynı Kişiye Tekrar İyilik Yapma İhtimaliniz Neden Artıyor?

8 dakika

72 - Halo Etkisi Nedir? İnsanlar Neden Kitabı Kapağıyla Yargılıyor?

11 dakika

73 - Hanlon'un Usturası: Bireyin Sersemliğiyle İzah Edilebilecek Hiçbir Şeyi Kötü Niyete Yormayın!

10 dakika

74 - Kant'ın Kategorik İmperatifi: Diğer İnsanların Davranmasını İstediğiniz Şekilde Davranın!

11 dakika

75 - İyi Niyet İlkesi: İnsanların Argümanlarını İyi Niyetle Yorumlamak Neden Önemlidir?

10 dakika

76 - Altın Kural: Başkalarına, Size Davranılmasını İstediğiniz Gibi Davranın!

5 dakika

77 - Gümüş Kural: Akıllı Olmak, Haklı Olmaktan Daha İyidir!

4 dakika

78 - Adil Dünya Hipotezi: Eden Bulur Safsatası, Gerçek Haksızlıkları ve Adaletsizlikleri Çözmemizi Nasıl Engelliyor?

7 dakika

79 - Sturgeon Yasası: Her Şeyin Yüzde Doksanı Zırvadır!

11 dakika

80 - Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz!

6 dakika

81 - Cui Bono: Yaşanan Bir Olayın "Kimin Yararına?" Olduğunu Sormak Neden Önemlidir?

6 dakika

82 - Mizah Etkisi: Komedi ve Kahkahanın Avantajları Nelerdir? Mizahın Avantajları Konusunda Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

8 dakika

83 - Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız?

Katkı Sağlayanlar