Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Cui Bono: Yaşanan Bir Olayın "Kimin Yararına?" Olduğunu Sormak Neden Önemlidir?

Cui Bono: Yaşanan Bir Olayın "Kimin Yararına?" Olduğunu Sormak Neden Önemlidir?
8 dakika
2,980
  • Kriminoloji
  • Sosyal Psikoloji
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 61. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Cui bono, "kimin yararına" anlamına gelen ve belirli bir olayın sorumlularının yüksek bir ihtimalle bundan kazanç elde etmek isteyenler olduğunu öne süren Latince bir kalıptır. Örneğin bir suç işlenmişe "cui bono", suçu işleyen kişinin muhtemelen bundan faydalanan birisi olduğunu öne sürer.

"Cui bono", çeşitli durumlarda muhakeme sürecinizde kılavuzluk edebileceği için kullanışlı bir ilkedir. Dolayısıyla bu makalemizde cui bono konsepti hakkında daha fazlasını öğrenecek, kullanımıyla ilgili örnekler görecek ve onu olabildiğince verimli bir şekilde pratiğe dökmek için ne yapabileceğinizi anlayacaksınız.

Bu Reklamı Kapat

Cui Bono Nedir? Nerelerde Kullanılır?

Cui bono ilkesini uygulamak için, belirli bir olayın niçin meydana geldiğini veya ileride gelebileceğini anlamaya çalışırken kendine "Bundan kim faydalanır?" sorusunu sormanız gerekir. Söz konusu olaydan birisi ne kadar faydalanırsa, ondan sorumlu olmaları ihtimali de o kadar fazla olur.

Cui bono ilkesi sık sık cezai soruşturma ve duruşma alanlarında kullanılır. Bu durumlarda, bilhassa belirli bir suçu kimin işlediğini saptamaya çalışırken, kimin o suçtan bir çıkar elde ettiğini bulmak, çıkar elde edenlerin o suçtan sorumlu olma ihtimallerinin yüksek olmasından ötürü bu ilkeyi kullanmak faydalıdır.

Bu Reklamı Kapat

Ancak, cui bono ilkesi birçok başka durumda da uygulanabilir. Örneğin:

  • Cui bono, sosyal medyada yanlış bir bilginin yayılmasından kimin sorumlu olduğunu bulmaya yardımcı olabilir.
  • Cui bono, yeni bir teknolojiyi engelleyecek bir mevzuat için kimin baskı yaptığını açığa çıkarmaya yardımcı olabilir.
  • Cui bono, iş yerinde problemler yaratabilecek yeni bir harekete kimin önayak olduğunu bulmaya yardımcı olabilir.

Cui Bono'yu Uygulamanın Avantajları

Cui bono’nun ilk ve en dikkate değer avantajı, düşünme sürecinizi tasarlamanıza ve üzerinde düşündüğünüz eylemler veya olayların sorumlularının kim olduğunu öğrenmenize yardımcı olmasıdır.

Fakat bunun yanı sıra kendinize "Cui bono?" diye sormak, başka şekillerde de yardımcı olabilir: Kendinize "Cui bono?" diye sormanın bir başka avantajı, bunu yapmanın insanların söz konusu olaydan nasıl faydalandığını ve sonrasında nedenlerinin ne olduğunu anlamanız için sizi teşvik edebilmesidir. Örneğin, iş yerindeki yönetim tartışmalı yeni bir planı devreye soktuğunda, kendinize onların böyle yaparak nasıl bir fayda sağladıklarını sormak, neden böyle yapmayı seçtiklerini anlamanıza yardımcı olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Buna ek olarak, "Cui bono?" diye sormak, insanların genellikle cömertlikle yaptıklarını söyledikleri şeyleri gerçekte ne amaçlarla yaptıklarını anlamanıza yardımcı olabilir. Örneğin, bilimsel olmayan yanlış bilgilerle veya asılsız komplo teorileri ile mücadele ederken "Cui bono?" diye sormak, bu tarz yalanları organize eden kişilerin ve grupların birçoğunun onlardan finansal veya sosyal bakımdan yarar sağladığı gerçeğinin altını çizmeye yardımcı olabilir - ki bu da onların kanılarının ön yargılarla dolu olduğu ihtimalini doğurur.

Cui Bono'yu Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler

Aşağıdaki kısımlarda bu ilkeyi mümkün olduğunca verimli bir şekilde uygulamanıza yardımcı olacak birtakım ipuçları ve yönergeler göreceksiniz.

Cui Bono'nun Sadece Genel Bir Kanıdır!

Akılda tutulması gereken önemli bir uyarı, "cui bono"nun yararlı bir genel kanı olmasına rağmen, sizi doğru sonuca ulaştırması garanti olan bir ilke olarak görülemeyeceğidir. Bundan ziyade cui bono ilkesi, bir dizi gözlemin en muhtemel açıklamasını bulmamıza olanak sağlayan tümevarımsal çıkarım için uygundur; fakat tümdengelimli akıl yürütmenin aksine, bizi mutlaka doğru olan bir açıklamaya ulaştırmaz.

Bu da demek oluyor ki cui bono, genellikle belirli bir davranış biçiminin sorumlusunun kim olduğunu öğrenmeye çalışırken sizi doğru yöne yönlendirse de bu ilkenin sizi yanlış sonuca ulaştırabileceği zamanlar da vardır.

Örneğin belirli bir davranış biçiminden en çok yarar sağlayabilecek kişinin o davranışla hiçbir alakası olmaması da mümkündür. Bunun absürt ama öğretici bir örneği şudur: Balıklar, deniz seviyesinin yükselmesinden muhtemelen faydalanacakladır; ancak deniz seviyelerinin yükselmesinden balıkların sorumlu olduğunu varsaymak yanlıştır.

Bu Reklamı Kapat

Genel olarak cui bono, bazı durumlarda sizi doğru yola yönlendirse de bu ilkenin bir şeyden en çok kazanç elde edecek olanların o şeyden sorumlu olmalarının şart olduğunu öne sürmediğini unutmamak önemlidir. Bundan ziyade bu ilke, basitçe bir şeyden kazanç elde edecek olanların o şeyden sorumlu olmalarının kuvvetle muhtemel olduğunu savunmaktadır.

Cui Bono, Yapbozun Sadece Bir Parçasıdır!

Bir eylemin sorumlusunu bulmaya çalışırken cui bono sorusu, sormanız gereken sorulardan sadece bir tanesidir çünkü diğer faktörler de hesaba katılmalıdır. Aşağıdaki durumları örnek alabilirsiniz:

  • Birisinin belirli bir eylemden kazanç sağlaması, o eylemi o kişi yaptı demek değildir. Bu, belirli bir eylemden birden çok ve tamamen ayrı tarafların kazanç sağladığı durumlarda özellikle belirgindir.
  • Onların yararına olmasa bile ve hatta onlara zarar verse bile insanların bir eylemi gerçekleştirmesi mümkündür. İnsanların kasıtlı olmadan veya eylemlerinin sonuçlarının farkında olmadan bir şeyler yaptığı durumlar buna örnek verilebilir.
  • Birisinin haberi olmadan araştırıldığı bir eylemden kazanç sağlaması mümkündür. Bu durumda sadece eylemden faydalanan kişinin kim olduğuna odaklanmak size yardım etmeyecektir.

Bu bakımdan, bir eylemin sorumlusunu bulmaya çalışırken cui bono dışındaki diğer faktörleri de göz önünde bulundurmak önemlidir.

Bunun için kullanabileceğiniz ve cezai soruşturma alanında yaygın olan bir sistem, eyleme dahil olan tarafların araçlarını (İng: "means"), nedenlerini (İng: "motives") ve imkanlarını (İng: "opportunity") inceleme etrafında döner:[1]

Bu Reklamı Kapat

  • Araçlar, söz konusu aksiyonu hayata geçirmek için gerekli olan aletler ve yeteneklerle ilgilidir. Örneğin, bir suçu işleyebilecek araçlara sahip olmak, o suç işlenirken kullanılan aletlere ulaşımın olmasını içerebilir.
  • Nedenler, cui bono sorusuyla ilgilidir ve özellikle insanların söz konusu eylemden nasıl yarar sağladıklarını sorgular. Örneğin, bir suçu işlemenin arkasında yatan yaygın nedenlerden biri, paradır.
  • İmkanlar, söz konusu eylemi mümkün kılan birtakım koşulların karşılanıyor olabilmesiyle ilgilidir. Örneğin, bir suçu işlemek için imkana sahip olmak, suçun işlendiği saatte suçun işlendiği bölgede bulunmayı içerebilir.

Ancak bir eylemi hayata geçirmek için yeterli nedenlere sahip olmanın, onu o kişinin yaptığı anlamına gelmemesi gibi, araçlar ve imkanlara sahip olmanın da o anlama gelmediği ve hatta üç faktöre de sahip olan birinin masum olabileceğinin mümkün olduğu mutlaka hatırlanmalıdır. Suçu kanıtlanana kadar herkes suçsuzdur!

Buna rağmen sadece cui bono faktörünü hesaba katmak yerine bütün bu faktörleri hesaba katmak, olaylar üzerine daha kapsamlı bir değerlendirme yapmanıza olanak sağlar - ki bu da bir olayın sorumlularını bulma yeteneğinizi geliştirecektir.

Aktif Yanlış Yönlendirmelere Dikkatli Edin!

Bazen insanların belirli bir eylemin sorumlusunu bulmaya çalışanları yanlış yönlendirmek için cui bono ilkesini kullandıklarını unutmamak önemlidir. Örneğin bir suçun faillerinin, o suçtan sanki başka birisi kazanç sağlıyormuş gibi göstermeye çalışmaları mümkündür; böylece dikkati üzerlerinden dağıtmış ve diğer kişiye çamur atmış olurlar.

Bu da cui bono ilkesinin kullanışlı olmasına rağmen, sizi bir eylemin failine kesinlikle götüreceğinin garanti olmadığını anlamanın öneminin bir başka nedenidir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Dile Gelen Beden: Deyimlerle İnsan Vücudu

İnsan vücudunun genel işleyişiyle ilgili temel bilimsel bilgileri yüzlerce deyimle harmanlayan bu kitabın sayfalarını karıştırırken ayağınız yerden kesilmeyecek, başınız göğe ermeyecek. Ama ayaklarımız, başımız ve bedenimizin neredeyse her bir parçasının dilimize neden ve nasıl yapıştığını görecek, birçok ummadık şey öğrenirken çok eğleneceksiniz. Barış Gönülşen’in yazdığı, Kemal Arslan’ın resimlediği, Türkçeden Fen Bilimlerine, örgün eğitimde yardımcı kaynak olarak da değerlendirilebilecek bu kitap, genç okura farklı olduğu kadar keyifli de bir okuma deneyimi vaat ediyor.

  • Yayın Tarihi: 07.08.2020
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 92
  • Cilt Tipi: Ciltli
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 19.5 x 25.5 cm
  • ISBN: 9786058023154
Devamını Göster
₺70.00
Dile Gelen Beden: Deyimlerle İnsan Vücudu

Bağlantılı İlkeler

Cui Bono'nun Alternatif Bir Anlamı

Bazı durumlarda, "cui bono" terimi, "Kimin yararına?" sorusunu, yukarıda anlatılanlardan farklı bir anlamda kullanılabilir: Bu bağlamda soru, özellikle de bir eylemin muhtemel kazançlarına dayalı olarak o eylemin gerçekleştirilmesinin gerekli olup olmadığını tespit edebilmek için sorulur. Bu durumda cui bono, "Bunu yaparsak bundan kim faydalanır?" veya "Bunu hangi amaç için yapmalıyız?" anlamını taşır.

Örneğin, belirli bir vakfa para bağışlarken "cui bono", bu anlamda bir sorudur ve bağışı yapmanın zahmete değer olup olmadığını tespit etmek için sorulabilir.

Cui Prodest

Cui prodest, "Kimin çıkarı var?" anlamına gelen Latince bir terimdir. "Cui bono"ya benzer bir soruyu sormak için ve özellikle belirli bir eylemden kazanç sağlayanların o eylemden sorumlu olmaları ihtimalinin bulunduğu gerçeğine parmak basmak için kullanılır.

Bu formül ilk olarak Romalı filozof Genç Seneca tarafından Medea adlı oyununda, Medea Jason’a "Bir suçtan kim çıkar sağlarsa, o işlemiştir." sorusunu sorduğunda kullanıldı.

Cui Malo

Cui malo, "Kimin zararına?" veya "Kimin için kötü?" anlamına gelen ve belirli bir eylem veya olaydan kim zarar görür veya görecek sorusunu sormak için kullanılan Latince bir terimdir. Örneğin cui malo, sosyal yapıyı düzenleyen yeni bir yasa çıkarma kararı almadan önce, hangi popülasyonların ondan zarar göreceğini sormak amacıyla kullanılabilir.

"Cui malo?" bazen belirli bir eylemin sonucunda kimin çıkar sağlayacağını ve kimin zarar göreceğini öğrenmek için "Cui bono?" sorusu ile birlikte kullanılır.

"Cui Bono"nun Kökeni

Cui bono teriminin yazılı araçlarda ilk kez kullanılışı Marcus Tullius Cicero (kısaca "Cicero" olarak da bilinir) tarafından verilen ve saygı duyulan Romalı bir konsolos olan Lucius Cassius Longinus Ravilla’ya bu deyişi ithaf eden bir konuşmada görülmektedir:

Romalıların en bilge ve en insaflı hâkim olarak gördüğü şanlı Lucius Cassius’un duruşmalarında tekrar tekrar ‘bundan kim faydalandı’ [‘cui bono fuisset’] sorusunu sorma alışkanlığı vardı. Dünya düzeni böyledir: hiç kimse kâr gütme umudu olmadan bir suç işlemeye kalkışmaz. - Kendi babasını öldürme suçuyla yargılanan Romalı bir vatandaş Sextus Roscius adına Cicero tarafından yapılan savunma konuşması, "Pro Sexto Roscio Amerino" (80 M.Ö.)

Cicero bu konsepti konuşmasının devamında şunu söyleyerek tekrarlar:

Bu vakada, davacının geniş bir mal varlığı olduğunu ve müvekkilimin dilenciliğe sürüklendiğini göz önüne aldığımızda ‘bundan kim faydalandı’ [‘cui bono fuisset’] sorusunu sormaya ihtiyaçları yoktu fakat bundan hiç şüphe olmadığına göre, suç ve şüpheyi fakirden ziyade ganimetin sahibine bağlayacaklardı. - Cicero, ‘Pro Sexto Roscio Amerino’ (80 M.Ö.)

Özet ve Sonuç

  • Cui bono, "Kimin yararına?" anlamı taşıyan ve belirli bir eylemden sorumlu olan kişilerin o eylemden kazanç sağlayan kişiler olmasının yüksek bir ihtimal öne sürmek için kullanılan Latince bir kalıptır.
  • Örneğin belirli bir suç işlenmişse cui bono, o suçu işleyen kişinin o suçtan kazanç sağlayan bir kişi olduğunun muhtemel olduğunu öne sürer.
  • Cui bono ilkesini uygulamak, size sosyal medyada yanlış bir bilgiyi yayan kişinin kim olduğunu öğrenmeye çalışırken olduğu gibi çeşitli durumlarda yardımcı olabilir.
  • Cui bono'yu uygularken bu ilkenin sizi sadece doğru yöne yönlendireceğini fakat doğru sonuca kesinkes ulaştırmayacağını akılda tutmak önemlidir.
  • Cui bono'yu bir eylemin sorumlusunu tespit etmek için uygularken kimin söz konusu eylemi yapabilecek araçları ve imkanları var gibi ek faktörleri de göz önünde bulundurmakta yarar vardır.
Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 61. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/10/2022 17:30:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10774

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Astronot
Regülasyon
Kütleçekimi
Tarih
Teori
Orman
Transkripsiyon
Astrofotoğrafçılık
Uçuş
Parazit
Albert Einstein
Mikroevrim
Küresel
Zihin
Genetik
Toplum
Doğa Olayları
Eşeyli Üreme
Fosil
Hormon
Hidrotermal Baca
Savaş
Balık
Yüz
Canlılık Cansızlık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.