Modern tıbbın imkanlarını düşünürüz sık sık, bazen de gözümüzle görmediğimiz şeye inanmakta zorlanırız. Özbekistan’da bulunan 4000 yıllık bir çocuk kafatası, trepanasyon izleriyle tam da bunu gösteriyor. Henüz 5 yaşındayken, kafatasına bir delik açılmış. Günümüzde beyinle ilgili bir rahatsızlık için yapılan operasyonlar gibi, o zaman da migren veya bazı davranışsal sorunlar için denenmiş olabilir. Ama tıp ve ritüeller arasındaki sınırın bugünkü gibi net olmadığını unutmayalım. Kafamı kurcalayan şey şu: Neden küçücük bir çocuğa böyle riskli bir müdahale yapıldı? Hangi bilgi birikimiyle, kimler tarafından? Bu, kadim insanlığın bilinmeyene karşı çabasının ne kadar derin ve çözülmesi gereken sırlarla dolu olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Hayret verici.