Denize girerken aklımıza gelen köpekbalığı, palmiyenin gölgesinde otururken neden yerini hindistan cevizine bırakmıyor? Çünkü beynimiz riski hesaplamıyor, hissediyor.
Korku, beynin derinlerindeki amigdala tarafından yönetilen ve "savaş ya da kaç" tepkisiyle atalarımızı hayatta tutan evrimsel bir miras. Bu sistem hızlı çalışıyor ama olasılık hesabı yapmıyor. Risk analizinde ise mantık basit: Bir olayın olasılığı, sonucunun şiddetiyle çarpılıyor. Köpekbalığı ısırığının şiddeti yüksek görünse de olasılığı neredeyse yok denecek kadar düşük.
Algıladığımız risk ise başka şeylere bakıyor. Sonuç ne kadar korkunçsa, o kadar çok korkuyoruz; bir köpekbalığına yem olmak bu ölçeğin en tepesinde. Bize dayatılan, kontrolümüz dışındaki ve aniden çok sayıda insanı öldüren riskler de gözümüzde büyüyor. Bu yüzden markete giderken emniyet kemeri takmayan biri, uçak kazasından ödü kopabiliyor.
Beyin bu değerlendirmeyi zihinsel kestirmelerle yapıyor. Bir olayın olasılığını, benzerinin aklımıza ne kadar kolay geldiğine göre tahmin ediyoruz; köpekbalığı saldırısı zihinde canlı bir görüntü bırakırken, hindistan cevizi kazası hiç akla gelmiyor. Üstüne bir de somut verilerden çok duygularımıza güveniyoruz.
Yani bu korku aptalca değil, tehlikeye karşı hızlı karar vermek için evrimleşmiş bir beynin doğal tepkisi. Ama duygularımızın bizi yanıltabildiğini bilip sayılara da kulak vermek, gerçek tehlikeleri gözden kaçırmamanın yolu. 🥥
✏️ Yazar: Duru Eyüboğlu · Editör: Damla Şahin Uçar
Fotoğraf: Chase Baker / Unsplash
12 görüntülenme