Gönderi Akışı

Normalde denizlerdeki besin zinciri, güneş ışığıyla büyüyen mikroskobik alglerle başlıyor; ancak yüzlerce metrelik buzun altında bu kaynak büyük ölçüde kesiliyor. Öyleyse Ocak 2025'te George VI Buz Sahanlığı'ndan kopan dev parçanın altında keşfedilen süngerler, deniz örümcekleri, anemonlar ve ahtapotlar bu zifiri karanlıkta neyle besleniyor? 🐙

Bunun olası açıklaması, Antarktika'nın buz tabakası ile anakara kayası arasında sıkışmış 700'den fazla tatlı su gölünde yatıyor. Dünya'nın iç ısısı ve buzun kayalar üzerinde kayarken yarattığı sürtünme, buzu alttan eriterek bu gölleri oluşturuyor. Batı Antarktika'daki aktif göller dolup boşalırken sularını buzun altından Güney Okyanusu'na akıtıyor; böylece taşıdıkları mikrop ve besinlerle kıyıdaki yaşamı besliyor olabilirler.

ABD'li ekipler sıcak su sondajlarıyla 2013'te 800 metre derindeki Whillans Gölü'ne, 2019'da da 1.000 metre derindeki Mercer Gölü'ne inip temiz örnekler çıkardı. Okyanusla bağlantısı 6.000 ilâ 7.000 yıl önce kesilen Mercer'de, dış dünyadan kopuk evrimleşmiş benzersiz bakteriler ve virüsler bulundu. Güneş ışığından bağımsız yaşayan bu mikroplar enerjilerinin bir kısmını eski organik maddelerden, çoğunu ise ezilmiş kayalardan çıkan hidrojen, metan, demir ve kükürt gibi kimyasallardan üretiyor.

Kemolitoototrofi denen bu süreçle dondurucu soğukta ve yüksek basınçta çok yavaş çoğalarak hayatta kalıyorlar. Üstelik yaklaşık 700 gölden şimdiye kadar sadece ikisi incelenebildi; Doğu Antarktika'daki Vostok gibi derin göller milyonlarca yıldır yalıtılmış olabilir. Elimizde Ay'dan bile buradan olduğundan daha fazla örnek var ve bu gizli ekosistemler, Jüpiter'in buzlu uydusu Europa'daki olası yaşam için en somut modeli sunuyor.

✏️ Çeviren: Hakan Yavuz · Editör: Damla Şahin Uçar

Fark Ettim ki saate her baktığımda Mezopotamya'dan kalma bir sistemi okuyorum ⏰ Bir saatin 60 dakika, bir dakikanın 60 saniye olması Babillilerin 60 tabanlı sayı sisteminden geliyor; kökü Sümerlere uzanıyor. Babilliler bu konumlu sistemi yalnızca iki çivi yazısı işaretiyle yazıyordu! 4000 yıldır aynı saati sayıyoruz 🙂Kaynak: mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Babylonian_mathematics/

Sabahları camın önünde ötüşen kuşları dinlerken onları sadece rastgele bir melodi tutturuyor sanıyoruz.

Oysa ispinozlar sesleri ezbere tekrar etmiyor. Çağrıları sınıflandırırken benzer tınılara değil, benzer anlamlara göre hata yapıyorlar; yani zihinlerinde akustik değil, anlamsal bir harita var.

Tabii sesleri çözmek hemen sohbet edebileceğimiz anlamına gelmiyor; beden dili ve bağlam olmadan sözlük yetersiz. Bir gün bir kuşla gerçekten konuşabilseydik, ona ilk ne anlatırdınız?

22-27 Kasım arasında birçok kıyı bölgesinde su baskını riski artıyor.

📍 San Diego, Eureka, South Beach ve Hilo çevresinde risk özellikle yüksek.
❓ Neden? Dolunay, Ay’ın Dünya’ya en yakın olduğu enberi bahar gelgiti ve mevsimsel su değişimleri.
🚙 Alçak kesimlerde taşkınlar hayatı aksatabilir; normalde su altında kalmayan yollarda bile su birikebilir.

Bölgenizdeki günlük risk için Aylık Görünüm raporuna göz atabilirsiniz.
*Not: Tahminler El Niño ve ani hava şartlarını kapsamaz.*