Yıllardır Voynich el yazmasının dilini çözmeye çalışırız, nafile. Ama ya sorun dilde değilse? Yeni bir fikir diyor ki, 15. yüzyılda yanlış ciltlenmiş. Sayfalar, hatta katlanmış kısımlar bile olması gerekenden farklı sıradaymış! Düşünsene, yüzlerce yıldır doğru sandığımız yapı, aslında anahtarı saklayan bir hata. Sanki bir romanı, bölümleri karışık okumaya çalışmak gibi. Çözülmedi ama bu durum, varsayımlarımızın bizi nasıl yanlış yönlendirebileceğini ve bazen en basit fiziksel detayların bile ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Merak işte, şimdi sayfaları doğru dizsek ne çıkacak?

🎙️ Kozmik Zihin Podcast | Bilimi Dinleyerek KeşfedinKozmik Zihin olarak bilimsel merakı farklı formatlarda büyütmeye devam ediyoruz.🎧 Spotify kanalımızda; bilim, uzay, astronomi, matematik, teknoloji ve insanlığın geleceğine dair konuları anlaşılır, özgün ve merak uyandıran anlatımlarla ele alıyoruz.Amacımız yalnızca bilgi aktarmak değil; dinleyenleri sormaya teşvik etmek.🎧 Kozmik Zihin Podcast:

Beyni olmayan bir canlı nasıl karar verebilir, bir şeyi nasıl hatırlayabilir? Odun çürüten Phanerochaete velutina mantarıyla yapılan deneyler, bilim insanlarını tam da bu soruyla baş başa bırakıyor.

Ormanda gördüğümüz şapkalı kısım, mantarın sadece üreme organı. Asıl canlı toprağın altında: Hif adı verilen ipliksi yapılar toprak boyunca uzanıp miselyum denen geniş bir ağ kuruyor. Bu ağda ne beyin var ne de merkezi bir sinir sistemi.

Japonya'daki Tohoku Üniversitesinden Yu Fukasawa ve ekibine göre mantarın yeni toprakta bile eski yönü seçmesinin muhtemel açıklaması, ağın yemin ilk konduğu tarafta daha fazla büyümüş olması. Yani hafıza bir beyinde değil, ağın şeklinde saklanıyor. Fukasawa buna yapısal bir bellek diyor.

Ekip ardından dokuz odun bloğunu haç ya da daire şeklinde dizdi. Haç diziliminde mantar zamanla ortadaki blokları bırakıp dıştakilere yöneldi, daire diziliminde ise merkeze hiç dokunmadı. Araştırmacılar bunu bir tür örüntü tanıma olarak yorumluyor; Fukasawa davranışın merkezdeki kaynağın tükenmesine verilen doğal bir tepki olduğunu da kabul ediyor.

Bu, mantarın zeki ya da bilinçli olduğu anlamına mı geliyor? Fukasawa zekayı insana özgü bir özellik değil, farklı seviyeleri olan bir yelpaze olarak görmeyi öneriyor. Wisconsin-Madison Üniversitesinden Cecelia Stokes ise temkinli: Mantarlarda ölçülen elektriksel sinyaller şaşırtıcı değil, çünkü bütün hücreler iyon hareketiyle elektrik üretiyor. Stokes'a göre mantarları bilinçli saymak için kanıtlar henüz yetersiz.

Belki de mantarları bize benzetmeye gerek yok. Beyni olmayan bir canlının kendi sorunlarını kendi yoluyla çözebiliyor olması, zaten yeterince ilginç. 🍄

✏️ Çeviren: Ferit Görür · Editör: Evrim Ağacı