Bir fayda yaşanan büyük deprem, yanındaki fayın gerilimini boşaltmıyor. Kaliforniya'nın güneyinde bugün son bin yılın en yüksek gerilimi birikmiş durumda ve bunun nedeni tam olarak bu.
Kaliforniya'daki son büyük deprem, 1906'da San Francisco'yu yıkan 7,9 büyüklüğündeki depremdi. Yaklaşık 3000 kişi hayatını kaybetti, büyük miktarda enerji açığa çıktı. Ama kırılma San Andreas Fayı'nın kuzey kesimindeydi. Güneydeki San Andreas ve San Jacinto fayları bundan etkilenmedi; onlarca, kimi yerlerde yüzlerce yıldır gerilim biriktirmeye devam ediyorlar.
Hawaii Üniversitesi'nden Liliane Burkhard liderliğindeki jeologlar, son bin yıldaki büyük depremleri bilgisayar simülasyonlarıyla modelleyerek komşu fayların birbirini nasıl etkilediğini inceledi. Modelin gösterdiği şu: İki fay da "kritik düzeyde yüklü" ve gerilimleri birbirine çok yakın.
Bu yakınlık önemli, çünkü iki fay Los Angeles'ın kuzeydoğusunda, Cajon Geçidi'nde birleşiyor. Ekip bu kavşağı bir "deprem kapısı" olarak tanımlıyor: Bir kırılmanın tek fayda kalacağına ya da diğerine de sıçrayacağına burada karar veriliyor. Modele göre kapıyı açan şey, iki faydaki gerilimin ne kadar benzer olduğu. İki fayı birden yaran bir deprem, tek faydakinden çok daha büyük olabilir ve Los Angeles, San Bernardino, Riverside ile Coachella Vadisi'ni ciddi şekilde tehdit edebilir.
Çalışma, depremin ne zaman olacağına dair bir tarih vermiyor; gösterdiği şey riskin ne kadar büyüdüğü. Bugünkü bina yönetmelikleri şehirleri 1906'ya göre çok daha dayanıklı kılıyor, ama iki fayın birlikte kırılması yine de felakete yol açabilir. Araştırmada yer almayan jeofizikçi Bill McGuire da deprem kapısı fikrini zekice buluyor ve gerilimin tarihi zirvede olduğunun tespit edilmesini önemli görüyor.
✏️ Çeviren: Hakan Yavuz · Editör: Damla Şahin Uçar
7 görüntülenme