Çok kuşaklı bir yuva 🏠

LH 95 bulutsusu, her biri farklı zamanlarda oluşmuş pek çok yıldız "kuşağına" ev sahipliği yapıyor. Bu zengin yıldız popülasyonu sayesinde gökbilimciler LH 95'i çok değerli buluyor. Zira burası, Samanyolu Galaksisi'ndeki benzer bölgelere kıyasla daha az tozlu bir ortamda, yıldız oluşumlarını nispeten yakın mesafeden gözlemleme imkanı sunuyor. LH 95, Samanyolu'nun yörüngesinde dönen küçük bir uydu galaksisi olan Büyük Macellan Bulutu'nun içinde yer alıyor.

Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanan yeni bir Yonsei Üniversitesi çalışması, kozmolojinin en temel varsayımlarından birini bir kez daha sorguluyor: Evrenin karanlık enerji tarafından hızlandırılarak genişlediği iddiası. Güney Koreli ekip, geçen yıl yayımladıkları bulgulara yapılan eleştirileri çürütürken kozmoloji krizinin sürdüğünü ilan etti.

Tartışmanın özü şu: Tip Ia süpernovaları, evrenin genişleme tarihini ölçmek için standart bir kozmik cetvel olarak kullanılıyor. Ancak Yonsei ekibi geçen yıl süpernovaların yaşlarına bağlı sistematik bir sapma olduğunu gösterdi; bu sapma düzeltildiğinde evren artık hızlanmıyor, aksine yavaşlıyor görünüyor. Bu sonuç, DESI gözlemevinin bağımsız baryonik akustik salınım (BAO) ölçümleriyle de uyuşuyordu.

Haziran ayında Southampton Üniversitesi'nden iki Nobel ödüllü araştırmacı dahil uluslararası bir ekip bu bulguyu çürütmeye çalıştı: Yaş-parlaklık ilişkisinin çok daha zayıf olduğunu ve gerekli düzeltmenin küçük kalacağını öne sürdü. Buna göre evren hâlâ hızlanıyordu.

Yonsei ekibi bu sefer Southampton'ın analizindeki iki temel hatayı tespit etti. Birincisi, Southampton ekibinin geniş kırmızıya kayma aralığında süpernovaları karıştırması, yaş-parlaklık eğimini yapay olarak düzleştirdi. Dar aralıkta yapılan analiz ise güçlü yaş bağımlılığının yeniden ortaya çıktığını gösteriyor. İkincisi, Southampton'ın toz yok etme modeli, büyük galaksi örneklerinde gözlemlenenin tam tersi bir eğilim gerektiriyor; bu da modelin gözlemsel desteğinin olmadığına işaret ediyor.

Proje lideri Profesör Young-Wook Lee'nin vurguladığı temel nokta şu: Hızlanan evren iddiası, süpernova parlaklık kalibrasyonunun yaşla değişmediği varsayımına dayanıyor. Ancak her iki ekibin verileri bu varsayımın geçersiz olduğuna işaret ediyor. Vera C. Rubin Gözlemevi'nin önümüzdeki yıllarda sunacağı çok daha büyük süpernova örnekleri, bu tartışmayı kesin olarak çözüme kavuşturabilir.