Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor?

Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor? UserFacet
8 dakika
1,224
  • Bilişsel (Kognitif) Psikoloji
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 63. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Çerçeveleme etkisi (İng: "Framing Effect"), bireyin kararlarının bilginin kendisinden ziyade, bilginin sunulma şeklinden etkilendiğini ifade eden bilişsel bir ön yargıdır. Buna göre aynı bilgiler, hangi özelliklerin vurgulandığına bağlı olarak kişinin kararları üzerinde etkili olabilir. Genellikle bilgi, potansiyel alıcının ön yargılarına hitap edecek şekilde belirlenir. Bir bilgi, teklif veya anlaşma olumlu bir çerçeveden sunulduğunda alıcı için çok daha cazip görünecektir.

Basitçe, kişinin kararlarının bardağın dolu tarafını mı yoksa boş tarafını mı gördüğüne göre şekilleneceğini söyleyebiliriz. Örneğin, markette karşınıza çıkan bir ürünün üzerinde "%10 yağlı" veya "%90 yağsız" yazması aynı anlama gelse de ikinci seçenek birçok insanın satın alma kararlarında daha olumlu bir etki yaratır. Benzer şekilde bir ürünün %80 oranında başarılı olduğunu söylemek ile her 10 vakadan 2'sinde başarısız olduğunu söylemek aynı şeyi ifade eder; ama ilk ifade olumlu bir çerçeveleme yaptığı için insanlara daha cazip görünür.

Tüm Reklamları Kapat

Çerçeveleme etkisi, sıklıkla pazarlama alanında tüketici kararlarını etkilemek için kullanılsa da reklamcılıktan medyaya, ekonomiden politikaya kadar pek çok alanda kullanıldığı görülebilir. Bir politikacının diğer partilerin çalışmalarındaki olumsuz yönlere vurgu yapması ya da kendi çalışmalarındaki az sayıdaki olumlu yönü ortaya çıkarması yine çerçeveleme etkisine örnek olarak gösterilebilir.

Beklenti Teorisi

Daniel Kahneman ve Amos Tversky, bilginin sunulma şeklinin karar verme sürecini nasıl etkilediğini sistematik olarak inceleyen ilk kişilerdi. 1979 yılındaki çalışmaları beklenti teorisini oluşturdu.

Tüm Reklamları Kapat

Beklenti teorisi (İng: "Prospect Theory"), insanların bir şeyi kazanmaktan çok bir şeyi kaybetmeye karşı daha fazla duyarlı olduğunu öne sürer. Buna göre, bir kişi kayıp olasılığından eş değer bir kazanç olasılığına kıyasla daha fazla etkilenecektir. Aynı sonucu veren fakat farklı iki şekilde sunulan seçenekler karşısında, kişi algıladığı kazançları sunan seçeneklere yönelecektir.

Örneğin, aynı yatırım fonu için iki ayrı satış konuşmasını düşünelim. Birinci danışman, fonun son 3 yılda %15 getiri sağladığını vurgulasın. İkinci danışman ise fonun son 10 yılda ortalamanın üzerinde bir getiri elde ettiğini ancak son 3 yılda düşüşe geçtiğini söylesin. Her iki durumda da yatırımcıya aynı yatırım fonu teklif edilmiş olsa da muhtemelen ilk danışmanın teklifi yatırımcı için daha cazip görünecektir.

Kararların Çerçevelenmesi ve Seçim Psikolojisi

Daniel Kahneman ve Amos Tversky, beklenti teorisi üzerine yaptığı çalışmalardan 2 yıl sonra Kararların Çerçevelenmesi ve Seçim Psikolojisi (The Framing of Decisions and the Psychology of Choice) isimli çalışmalarında çerçevelemenin etkilerine daha fazla odaklandı.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

İki psikolog, aynı bilgiyi farklı şekilde ifade etmenin varsayımsal bir ölüm kalım durumunda insanların kararlarını nasıl etkilediğini keşfetmek için bir çalışma yürüttü. Bu çalışmada, katılımcılara ölümcül bir hastalığa yakalanmış 600 kişinin tedavisi için iki seçenek arasından tercih yapmaları istendi:

  1. İlk tedavide 200 kişinin kurtulacağı ve 400 kişinin öleceği tahmin ediliyordu.
  2. İkinci tedavide ise %33 ihtimalle herkesin yaşayacağı ve %66 ihtimalle herkesin öleceği tahmin ediliyordu.

Buna göre, ilk tedavide 400 kişinin öleceği tahmin edilirken, ikinci tedavide herkesin ölme ihtimali %66'ydı. Ancak seçenekler katılımcılara basit bir şekilde değil, olumlu bir çerçeve (kaç kişinin hayatının kurtulacağı vurgulanarak) ve olumsuz bir çerçeve (kaç kişinin öleceği vurgulanarak) içinde sunuldu. Aslında 600 kişiden 200 kişinin hayatının kurtulacağını söylemek ile 400 kişinin öleceğini söylemek arasında bir fark yoktu, ancak sonuçlar şaşırtıcıydı:

  1. İlk tedavi 200 kişinin kurtulacağı şeklinde olumlu bir çerçeve ile sunulduğunda katılımcıların %72'si iki tedavi arasından ilkini seçti.
  2. Ancak 400 kişinin öleceği şekilde olumsuz bir çerçeve ile sunulduğunda ilk tedaviyi seçenlerin oranı %22'ye kadar düştü.

Fark edileceği gibi aslında her iki durum da aynı sayıda ölümün gerçekleşeceğini tahmin ediyordu, ancak farklı şekillerde çerçevelenmişti. Çalışmanın sonuçları, kişilerin kararlarının yalnızca hangi bilgilerin verildiğine göre değil aynı zamanda bilginin sunulma şekline bağlı olarak değiştiğini göstermiştir.

Shutterstock

Çerçeveleme Etkisi Türleri

Çerçeveleme, birçok farklı şekilde gerçekleştirilebilir. Bunlardan bazılarına bir bakalım.

Değer Çerçeveleri

Değer çerçeveleri, bir kişiyi gerçekte olduğundan daha iyi bir fırsat veya teklifle karşılaştığına inandıran psikolojik tekniklerin kullanıldığı çerçeveleme türüdür. Satın alma kararları söz konusu olduğunda indirimlerdeki daha yüksek değerler kişiye bunun iyi bir fırsat olduğuna inandırma eğilimindedir.

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin, bir ürünün iki farklı mağazada 500 TL'ye satıldığını düşünelim. İlk mağazada bu ürün "%20 indirim" şeklinde sunulurken diğer mağazada "100 TL indirim" şeklinde sunulsun. Aslında ürüne yapılan indirim her iki mağazada da eşittir. Ancak çoğu insana muhtemelen ikinci seçenek çok daha cazip görünecektir.

Elbette indirimlerin her zaman bu şekilde sunulması gerekmez. Pazarlama alanında oldukça sık kullanılan bu strateji (ki "100 kuralı" veya "the rule of 100" olarak bilinir), ürünün fiyatının 100 TL üzerinde veya altında olmasına göre değişir: Eğer bir ürün 100 TL'nin altındaysa, ürünü indirim yüzdesi belirterek sunmak çok daha etkileyici olacaktır. Bir önceki örneği ele alırsak 90 TL'lik bir ürün %20 indirimli olarak sunulduğunda 18 TL indirime kıyasla daha cazip bir teklif olarak görünecektir.

Olumlu ve Olumsuz Çerçeveler

Olumlu ve olumsuz çerçeveler, genellikle pazarlama alanında hitap edilen kitleyi hareket geçirmeyi hedefleyen stratejilerdir. Ancak ürünlerin hızlı bir şekilde satın alınmasını teşvik etmek için genellikle olumsuz çerçeveler kullanılır.

Televizyon reklamlarında veya panolarda sıklıkla "Bu fırsatı kaçırmayın!" gibi ifadelerin kullanıldığını görmüşsünüzdür. Benzer şekilde alışveriş sitelerinde bazı ürünler için "son birkaç ürün" gibi ifadeler de bulunur. Bunlar genellikle potansiyel müşterilerin iyi bir fırsatı kaybedeceğini düşünerek harekete geçmesini sağlamak için kullanılır. Beklenti teorisini hatırlayacak olursak, insanların birçoğu kazançların verdiği duygudan çok riskleri ve kayıpları daha fazla dikkate alma eğilimindedir. Bu yüzden olası bir kayıptan kaçınmak için hareket geçmeleri daha muhtemeldir.

Tüm Reklamları Kapat

Pazarlama alanında satışları artırmak amacıyla hem olumlu hem olumsuz çerçevelerin bir arada kullanıldığını da görebilirsiniz. Örneğin, bir diş macunu reklamında "Şeker tüketimi diş minesinin aşınmasına sebep olabilir." (olumsuz çerçeve) ve "Ancak bu diş macunu ile bunun önüne geçebilirsiniz." (olumlu çerçeve) gibi mesajlar bir arada verilebilir. Burada amaç, olumsuz çerçeve ile bir problemin varlığından bahsetmek ve olumlu çerçeveyi kullanarak ürünün satın alınmasını sağlamaktır.

İşitsel Çerçeve

İşitsel çerçeve, bir kişinin herhangi bir bilgiyi sunmak için kullandığı ses tonunu ifade eder. Bir teklifin, seçeneğin veya bilginin ifade ediliş şekli karşısındaki insanların kararlarında büyük bir etki yaratabilir. Örnek olarak bir mağazada çalışan iki farklı satış danışmanını düşünebiliriz. Birinin daha utangaç ve heyecansız olduğunu, diğerinin ise kendine güvenen ve iyi bir hitap şekline sahip biri olduğunu varsayalım. İkisi satış danışmanı da müşteriye yardımcı olmak için aynı cümleleri kullansa bile ikinci satış danışmanının müşterinin kararlarını etkileme olasılığı daha yüksek olacaktır.

Görsel Çerçeveler

Görseler çevreler, bilgiyi sunarken kullanılan renk, görsel, yazı tipi stili, yazı tipi boyutu ve vücut dilini ifade eder.

Renk

Her renk farklı bir özelliği vurguladığı için verilen kararlar üzerinde etkili olabilir. Örneğin, toplumun büyük çoğunluğu tarafından pembe renginin feminen bir duygu verdiği düşünülür. Bu yüzden erkek gömlekleri satan bir markanın, potansiyel müşterileri de erkekler olduğundan bu renk tonları yerine daha çok mavi gibi renkler kullandığını görebiliriz. Bu bakımdan ürünler tamamen aynı olsa bile farklı renklerdeki sunumlar kararlar üzerinde etkili olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Resimli Başyapıtlar: Körler Ülkesi

Resimli Başyapıtlar: Körler Ülkesi

H.G. Wells

And Dağları’nın vahşi çorak topraklarında insanların dünyasından elini eteğini çekmiş bir vadi uzanır. Ancak korkunç boğazlar ve buz kaplı bir geçit aşıldıktan sonra ulaşılabilen Körler Ülkesi’dir burası. Vadiyi on yedi gün boyunca karanlığa gömecek bir yanardağ patlamasının ardından, vakti zamanında İspanyol zulmünden kaçarak vadiye sığınmış ve körlük belasıyla cebelleşen insanların dünyayla bağlantısı kopmuştur. Körlüğe derman bulmak için köyden ayrılmış ve koca dünyada mahsur kalmış bir adamın anlattıklarıyla bir efsane olarak varlığını sürdürür Körler Ülkesi. Ta ki Nunez adında genç bir dağcı elim bir kazayla vadide hapsoluncaya kadar…

H. G. Wells’in bu meşhur öyküsüne İspanyol çizer Elena Ferrándiz’in muhteşem resimleri eşlik ediyor.

“… ‘AnnVeronica’, ‘Zaman Makinesi’, ‘Körler Ülkesi’… bunlar Wells’in çağdaşlarının üretebileceğinden çok daha iyi hikâyeler.” Vladimir Nabokov

“Wells’i yüzyılın başında keşfettiğime çok üzgünüm. Keşke o baş döndüren, kimi zaman da dehşetli mutluluğu hissetmek için onu bugün keşfedebilseydim.” Jorge Luis Borges

Devamını Göster
₺45.00
Resimli Başyapıtlar: Körler Ülkesi

Başka bir örnek olarak, insanlar genellikle gri, siyah, beyaz ve benzeri tonlardaki arabaları tercih eder. Bu renkler her şeyden önce arabalar arasında en popüler renklerdir. Ayrıca kalabalığa uyum sağlama konusunda da iyidir, kolayca göze çarpmazlar. İnsanlar sosyal normlara uyma eğiliminde olduğundan bu renkteki arabaları tercih etme eğilimindedir.

Yazı Tipi Boyutu ve Stili

Yazı tipi boyutu ve stilindeki ufak değişiklikler farklı kararlara ve yanıtlara sebep olabilir. Bir caddede gezdiğinizi düşünün. Muhtemelen etrafınızdaki panolar veya tabelalardan daha okunaklı olanlar dikkatinizi çekecektir. Çoğu insan karmaşık, okunaksız veya küçük boyuttaki yazıyı okumak için zahmete girmez. Bu yüzden pazarlama sektöründe genellikle potansiyel müşterilerin dikkatini çekmek için büyük panolar ve kolay anlaşılır yazı stilleri kullanılır. Bununla birlikte bazı ürünlerin sakıncalı yönlerinin veya şirket politikalarının daha küçük ve okunaksız şekilde yazıldığını görebilirsiniz.

Beden Dili

Beden dili, en az değerlendirilen çerçeveleme türlerinden biri olsa da tavır, yüz ifadesi ve hatta duruş gibi faktörlerin kararlar üzerinde belirli etkileri olabilir. Daha önce verdiğiniz satış danışmanı örneğini hatırlayalım. Müşterilerine karşı ilgisiz duran bir satış danışmanından ziyade müşterilerine karşı sıcak ve kibar bir şekilde yaklaşan bir satış danışmanının satın alma kararlarında etkili olması daha muhtemeldir.

Sonuç

Sonuç olarak, bir bilginin veya bir teklifin nasıl ifade edildiği, en az bilginin kendisi kadar önemlidir. Çerçeveleme etkisinin yaşamlarımız üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri olabilir.

Bahsettiğimiz gibi, bir bilginin aslında bütününe göre oldukça zayıf olan bir bölümüne olumlu bir ışık tutulması karar alma sürecimizi olumsuz etkileyebilir. Bir şeyin nasıl sunulduğuna gereğinden fazla dikkat vermek, genellikle o konuyla ilgili daha önemli kısımları kaçırmamıza sebep olabilir. Sonuç olarak, daha gerçek ve iyi seçenekler yerine iyi çerçevelenmiş kötü seçeneklere yönelebiliriz. Bu, tüketiciler olarak satın alma gibi konularda verdiğimiz daha küçük kararların yanında, toplumun büyük bir bölümünü etkileyebilecek önemli kararlar için de geçerli olabilir.

Bununla birlikte, çerçeveleme etkisinin farkında olmak, kararlarımızın manipüle edilmesini engelleyebilir. Bir dizi seçenek arasında seçim yapmak gerektiğinde, her seçeneği hem iyimser hem de eleştirel bir şekilde ele almak konu hakkındaki gerçekleri görmemizi kolaylaştırabilir. Satın alma kararlarımızdan politik kararlara kadar bir çok konuda karar vermeden önce rasyonel düşünmek, bilişsel ön yargılarımızın üstesinden gelmemize ve bu tür tuzaklardan kurtulmamızı sağlayabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 63. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
23
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 08:59:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13345

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Kocabey, et al. Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor?. (20 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13345
Kocabey, E., Bakırcı, Ç. M. (2022, November 20). Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor?. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13345
E. Kocabey, et al. “Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 20 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13345.
Kocabey, Enes. Bakırcı, Çağrı Mert. “Çerçeveleme Etkisi: Bir Teklifin Sunuluş Biçimi Kararlarımızı Nasıl Etkiliyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 20, 2022. https://evrimagaci.org/s/13345.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.