Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz!

Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz! Effectviology
9 dakika
590
  • Medya Araştırmaları
  • Psikoloji
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 77. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Knoll Medya Kanunu, ana hatlarıyla, insanların medya kanallarında karşılarına çıkan her şeyi doğru kabul ettiğini; bunun tek istisnasının da herhangi bir haberde yanlışları tespit edecek kadar bilgi sahibi olduğu durumlar olduğunu; insanların birinci elden bilgilerle haberdeki yanlışları tespit etmesine karşın "Bu haberde şu bilgiler yanlıştı, demek ki diğer haberlerde sunulan bazı bilgilerin yanlış olma ihtimali var." çıkarımını yapmadığını ifade eder.

Yani bir kişi, kendisinin de dahil olduğu bir olayla ilgili bir haber seyredebilir, haberde nakledilen bilgilerin yanlışlarla dolu olduğunu görebilir; ancak "Bu haberde şunlar yanlıştı, yani başka olaylar hakkında yapılan haberlerde de yanlışlar olabilir." farkındalığına erişemez.

Tüm Reklamları Kapat

Knoll Kanunu'nu kavramak, medya kuruluşları ve genel bağlamda diğer insanlar tarafından bizlere sunulan bilginin nasıl tüketildiğine ve değerlendirildiğine ilişkin önemli çıkarımlar getirmesi sebebiyle önemlidir. Bu bağlamda bu makalede Knoll Kanunu'nu öğrenecek ve kendi hayatınızda nasıl takip edebileceğinizi göreceksiniz.

Knoll Kanununu Kavramak

Knoll Kanununun temelinde iki genel eğilim yer almaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

  • Belirli bir kaynağın sağladığı her şeyin doğru kabul edilmesi eğilimi,
  • Belirli bir kaynağın yaptığı hataları, bu hatalar ilgili kaynağın güvenilirliğini ciddi oranda zedelese bile görmezden gelme eğilimi.

Bu eğilimler çeşitli sebepler neticesinde meydana gelir. Bu sebepler arasında dikkat çekenler şunlardır:

  • İnsanlar medya kuruluşlarını otorite figürleri olarak görür ve herhangi bir gerekçelendirme olmaksızın güvenirler.
  • İnsanlar, gerek habere konu olan kaynak bilgiye erişim kısıtları, gerekse de sunulan bilgiyi değerlendirmeye yönelik uzmanlıklarının veya kaynakların bulunmaması sebebiyle genellikle medya kapsamında ortaya atılan iddiaları doğrulayabilecek beceriden yoksundur.
  • İnsanlar, medyanın yanlış haber ürettiği düşüncesinin rahatsızlık vermesi ve şüphe uyandırması sebebiyle veya sunulan bilginin doğruluğunu kontrol etmek için zaman ve çaba harcamaları gerekmesi sebebiyle üretilen tüm haberleri doğru varsaymayı daha kolay bulmaktadır (ve tercih etmektedir).
  • İnsanlar, konuya ilişkin öncül fikir ve inançlarını doğrulaması sebebiyle genellikle tercih ettikleri medya kaynaklarında yayınlanan bilgileri doğru kabul etmeyi tercih etmektedir.

Bütün bunlarla beraber Knoll Kanunu ile bütün medya kuruluşlarının güvenilir olmadığı savının veya tercih ettiğiniz medya kaynağının büyük oranda güvenilir olduğunu varsaymanın mantıksız olduğu savının öne sürülmediğinin anlaşılması önemlidir. Knoll Kanunu, bunların ötesinde insanların medyanın güvenilmez olduğunu doğrudan gösteren kanıtlarla karşılaşsalar bile medyanın güvenilmez olma olasılığını gözardı ettiklerini ortaya koyar.

Tarihsel not: Knoll Kanunu, Amerikan gazeteci ve The Progressive dergisinin editörü olan Edwin Knoll'a atfedilir. Kanun, Başsavcı William French Smith tarafından 1982 yılında Amerikan Barolar Birliği Delegeler Meclisi'nde yaptığı bir konuşmada günümüzdeki popülerliğini kazanmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Pixabay

Knoll Kanununu Uygulamak

Haber okurken Knoll Kanununu göz önünde bulundurmak, özellikle belirli bir bilgi kaynağının geçmiştegüvenilmez olduğunun kanıtlandığı durumlarda, karşınıza çıkan bilgilere şüpheci bir şekilde yaklaşmanızı sağlayabilir ve böylelikle sürü psikolojisi ve doğrulama önyargısı gibi karar verme ve bilgiyi değerlendirme yetinizi etkileyen unsurlardan kendinizi koruyabilirsiniz.

Bu makalenin ilerleyen bölümlerinde Knoll Kanununu nasıl etkili bir şekilde uygulayabileceğinize yönelik rehber anlatımlar ve ipuçları okuyacaksınız. Bu bilgilerin yanında Knoll Kanununun kritik düşünmeye yönelik unsurlardan yalnızca biri olduğunu ve diğer unsurları da değerlendirmeniz gerektiğini unutmamalısınız. Yani Knoll Kanunu, bir haber okuduğunuzda içeriğini dikkatli bir şekilde değerlendirmenizi sağlayabilir; ancak bu bilgiyi özümseyip kullanacağınız zamanlarda önyargı azaltma teknikleri ve parsimoni (sadelik) yasası gibi psikoloji ve felsefeyi temel alan araçları da kullanmalısınız.

Knoll Kanunu Nerelerde Uygulanır?

Knoll Kanunu ağırlıklı olarak geleneksel medya kuruluşları söz konusu olduğunda uygulanıyor gibi görünse de talk show'lar, bloglar, sosyal medya siteleri gibi geleneksel anlayıştan uzak medya unsurları ve hatta herhangi bir medya kuruluşunun temsil edilmediği arkadaşlık ilişkileriniz de dahil olmak üzere herhangi bir bilgi kaynağının doğruluğunu sorgulamak amacıyla kullanılabilir.

Özetle bilginin kaynağı ne olursa olsun, kendinize edindiğiniz bilginin mükemmel olmadığını ve geçmişte bilgiyi edindiğiniz kaynağın hatalı olduğu durumları hatırlatarak Knoll Kanununu uygulayabilir; bu geçmiş hatalara yönelik düşüncelerinizin içinde bulunduğunuz durumda bilginin kaynağına dair ne gibi çıkarımlarda bulunmanıza aracı olduğunu sorgulayabilirsiniz.

Örneğin tanıdığınız biri gündemdeki bir olay hakkında bir şeyler söylüyor diyelim. Kendinize bu tanıdığınızın söylediği her şeyin doğru olmayabileceğini ve geçmişte benzer olaylar hakkında yanlış bilgiler paylaştığını hatırlatabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Knoll Kanununu Uygularken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Knoll Kanununu uygularken aklınızda bulundurmanız gereken birkaç önemli husus vardır:

  • Knoll Kanunu genel bir kuraldır ve mutlak doğru olarak kabul edilmemelidir. Yani bazı insanlar hakkında bir şey bilmedikleri haberleri değerlendirirken aşina oldukları bir haberde yakaladıkları hataları göz önünde bulundurabilirler. Böyle bir durumda Knoll Kanunu geçerliliğini yitirir.
  • Bir haberde hata olması, diğer bütün haberlerde hata olduğu anlamına gelmez. Bir yayın kuruluşunun bir haberinde hata bulmuş olmanız, diğer haberlerinin doğruluğunu sorgulamanıza neden olsa da bir hata diğer tüm haberlerin yanlış olduğu anlamına gelmez; özellikle büyük yayın kuruluşlarında farklı haberlerin farklı kişiler tarafından kaleme alındığını düşündüğünüzde hatanın yalnızca bir kişi tarafından yapılmış, tek seferlik bir hata olduğunu görebilirsiniz.
  • Hataların kapsamını ve niteliğini aklınızda tutun. Bulduğunuz hatalar ne kadar fazla sayıda ve ciddiyse, o kaynağa karşı o kadar temkinli olmalısınız. Tek bir küçük hatanın bir haberin tamamını geçersiz kılmadığını ve bu kaynaktan elde edilen tüm bilgileri görmezden gelmeniz gerektiği anlamına gelmediğini unutmayın.

Son olarak, akılda tutulması gereken bir diğer önemli husus da, belirli bir bilgi kaynağının hata yaptığına inanıyor olmanızın, bu kaynağın mutlaka hata yaptığı anlamına gelmediğidir. Kaynağın hatalı olma olasılığının yanında içeriği yanlış anlamış olmanız ya da konuyla ilgili önceden edindiğiniz bilgilerin yanlış olması da mümkündür.

Bu ilkenin, haber kaynaklarının güçlü bir duygusal tepki uyandıran bir konu hakkında haber yaptığında, örneğin çok değer verilen biri hakkında yapılan bir haberde özellikle görüldüğünü akılda tutmak önemlidir. Benzer şekilde, bunun sorun olabileceği bir başka yaygın durum da haberlerin sizin bizzat yaşadığınız bir olayı dışarıdan bir bakış açısıyla aktarmasıdır; bu gibi durumlarda bakış açılarındaki farklılık, yapılan haber doğru olsa bile yanlışmış gibi algılanmasına sebep olabilir.

Knoll Kanunu, ana hatlarıyla çeşitli haber kaynaklarına güvenmemek ve itibar etmemek için bir gerekçe olarak kullanılmamalıdır. Zira bu kanunun amacı, belirli bir kaynaktan gelen bilgiler konusunda daha dikkatli olmanız gereken durumları belirlemenize yardımcı olmaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Caleb Oquendo

Bir Haber Kaynağının İyi Olduğunu Nasıl Anlarsınız?

Knoll Kanunu ile belirli bilgi kaynaklarına ilişkin sorunları tespit edebilmenin yanında, kanunun altında yatan mantığı kullanarak bir kaynağın iyi veya kötü olduğuna yönelik çıkarımlar da yapabilirsiniz.

Örneğin Knoll Kanununu bir haber kaynağı aşina olduğunuz ve değerlendirebileceğiniz bir haber yaptığında bu haberin doğruluğunu belirlemek amacıyla olumlu yönde kullanabilir; değerlendirdiğiniz haber doğruysa haberi aldığınız kaynakta yayınlanan, doğruluğunu veya yanlışlığını değerlendiremeyeceğiniz diğer haberlerin de doğru olabileceğine yönelik olumlu bir çıkarım yapabilirsiniz.

Ancak bu olumlu kullanımın da Knoll Kanununun temel kısıtlarına tabi olduğu; yani mutlak gerçek yerine genelgeçer bir kural olarak kabul edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Gell-Mann Amnezi Etkisi

Knoll Kanununun yanında, Gell-Mann Amnezi Etkisi olarak adlandırılan ilgili bir başka fenomene de değinmek birçok açıdan faydalıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Ruhkoparan – Morrigan Crow'un Peşinde

38 DİLE ÇEVRİLEN NEVERMOOR SERİSİ DEVAM EDİYOR.

“2020’NİN EN İYİ KİTABI” SEÇKİLERİNDE

Waterstones • Apple Book • Booktopia • Bookriot

Nevermoor’da tuhaf şeyler oluyor…

Morrigan Crow ve arkadaşları Wunderous Cemiyeti’nde ilk senelerini atlattılar, Gudubet Pazarı’nın alaşağı edilmesine yardım ettiler ve 919.Ekip’in sadık üyeleri olduklarını kanıtladılar. Şimdiyse Morrigan yeni, heyecan verici bir zorlukla karşı karşıya: usta bir Wundersmith’in vazgeçilmezi olan “Aşağılık Yöntemler”i öğrenmek ve kendisini tüketmekle tehdit eden gücü kontrol etmek.

Keşke hepsi bu kadar olsa! Nevermoor’a garip, ürkütücü bir hastalık musallat oldu ve bulaştığı Wunder hayvanları av peşinde koşan akılsız, yırtıcı hayvansılara dönüştürüyor. Bu illetin kurbanları çoğaldıkça panik yayılıyor ve sevdiği şehir korku içinde boğulurken Morrigan, Ruhkoparan’a deva bulmanın kendisine düştüğünü anlıyor… Bu arayışı onu –ve Nevermoor’daki herkesi– akıl edebileceğinden çok daha fazla tehlikeye sokacak olsa bile.

NEVERMOOR hakkında:

Yılın En İyi Kitabı – AMAZON

2018 Waterstones Çocuk ve Gençlik Kitabı Ödülü dahil yirmiden fazla ödül

“Tadına doyulmaz.” GUARDIAN

“Bu sihirli kitaba akılalmaz bir ilgi var: Film anlaşması yapıldı, hakları birçok yabancı ülkeye satıldı, Harry Potter benzetmesi de cabası. Neyse ki bu inanılmaz eğlenceli macera bütün bu ilgiyi hak ediyor. Potter tutkunları, bu kitapta sevecek bir sürü şey bulacak, ama Nevermoor kendine has bir albeniye sahip.” OBSERVER

“Tam gaz keyif; eğlenceli, sürükleyici ve çılgınca yaratıcı.” Katherine Rundell, FEO VE KURT ve KAŞİF’nın yazarı

Devamını Göster
₺81.00
Ruhkoparan – Morrigan Crow'un Peşinde

Gell-Mann Amnezi Etkisi, insanların uzman oldukları konularda yapılan haberlerde yanlış bilgilerle karşılaştıkları ve daha sonra uzman olmadıkları konularda üretilen diğer bilgilerin doğruluğunu değerlendirirken bu yanlışları göz önünde bulundurmadıklarını öne sürer.

Bu terim, bir fizikçi olan Murray Gell-Mann ile yaptığı konuya yönelik bir tartışmadan sonra yazar ve yönetmen Michael Crichton tarafından Gell-Mann'ın ismine atıfla literatüre kazandırılmıştır:

Kısaca açıklamak gerekirse Gell-Mann Amnezi Etkisi şu şekilde çalışır: Bir gazeteyi açarsınız ve iyi bildiğiniz konu hakkında yazılmış bir yazı okursunuz. Murray'in durumunda bu fiziktir, benim durumumda ise gösteri dünyası. Yazıyı okursunuz ve görürsünüz ki yazıyı kaleme alan kişi ne alana dair bir şey bilmektedir, ne de sorunlara hakimdir. Yazı o kadar kötüdür ki konu olarak belirlediği şeyi tersten bir neden-sonuç ilişkisi ile aktarır. Ben bu tür yazılara 'ıslak sokaklar yağmur yağdırır' yazıları diyorum. Gazetelerde bunlardan bolca var.

Böyle yazılarda bulunan onca hatayı gerek hiddetle, gerek eğlenerek okursunuz. Sonra sayfayı bir çevirirsiniz, karşınıza ulusal veya uluslararası haberler çıkar. Çok uzaklarda bir ülke hakkında, mesela Filistin hakkında okuduğunuz haberin çok daha doğru bilgiler içerdiğine inanıverirsiniz ve hafızanız birden sıfırlanır. Yani sayfayı çevirir, bildiğinizi unutursunuz.

Bu çerçevede Gell-Mann Amnezi Etkisi ve Knoll Kanununun aynı fenomeni konu aldığı söylenebilir; ancak ikisi arasındaki fark Knoll Kanununun insanların aşina olduğu haberleri değerlendirmelerine yönelik kabiliyetlerine odaklanması; Gell-Mann Amnezi Etkisinin ise haber veya konuya ilişkin uzmanlığı ele almasıdır.

Buna bağlı olarak pratikte Knoll Kanunu da, Gell-Mann Amnezi Etkisi de aynı kavramı ele almaktadır. İnsanlar deneyim veya uzmanlıkları sayesinde bir haberi doğru bir şekilde değerlendirebilir; kimi yanlışlar bulabilir ve aynı kaynaktan farklı bir konuda aynı kolaylıkla değerlendiremeyecekleri bir haber gördüklerinde bu yanlışları unutuverirler.

Not: Gell-Mann Amnezi Etkisi de, Knoll Kanunu da empirik veya psikolojik araştırmalara dayandırılmayan; insan davranışına yönelik yapılmış genel gözlemlerin temel alındığı genelgeçer kurallardır. Gözlemlere dayanıyor olması doğru olmadıkları veya faydasız oldukları anlamına gelmez; ancak yine de uygulanabilirliği söz konusu olduğunda empirik bir araştırma ürünü olmadıklarını göz önünde bulundurmakta yarar vardır.

Mali Maeder

Özet ve Sonuçlar

  • Knoll Medya Kanunu, "birinci elden bilginiz olan haberler dışında gazetede okuduğunuz her şey doğrudur" deyimiyle özetlenebilir.
  • Knoll Kanununa göre bir kimse birincil elden dahil olduğu bir konu hakkında yapılan bir haberi seyredebilir, haberin hatalarla dolu olduğunu görebilir ve çok aşina olmadığı konular hakkında yapılan bir başka haberi seyrederken böyle hataların tekrar yapılmış olma ihtimalini değerlendirmez.
  • İnsanların neden Knoll Kanunu ile özetlenen davranışlarda bulunduğunu açıklayan çok sayıda açıklama bulunmaktadır. Makaleye konu olan sebeplerden ilki insanların algıladıkları otorite figürlerinin güvenilir olduğuna inanmaya yönelik eğilimleri; ikincisi medya tarafından ortaya atılan bilgilerin bireysel sınırlar sebebiyle teyit edilemiyor oluşu; sonuncusu da tercih ettikleri bilgi kaynağının doğru bilgi yayınladığına inanmaya yönelik bir eğilimdir, zira tercih edilen kaynaktaki bilgiler bu haberleri seyreden/okuyan kimselerin öncül fikir ve inançlarını doğrulamaktadır.
  • Knoll Kanununu akılda tutmak, geleneksel (gazete, televizyon, vb.) veya modern (blog, sosyal medya) medya kaynaklarının veya tanıdığınız insanlar gibi alternatif bilgi kaynaklarının güvenilirliğini değerlendirmenizde size yardımcı olur.
  • Knoll Kanununu uygularken karşınıza çıkan hataların doğasını ve seviyesini öz önünde bulundurmak son derece önemlidir; ve unutmamalısınız ki bir kaynağın bir alanda yaptığı bir hata, kaynağın güvenilirliğini sorgulatsa da diğer alanlarda kesinlikle hata olduğu anlamına gelmez.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 77. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
27
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/01/2023 00:30:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13115

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kütle
Eğilim
Enzim
Tüyler
Sağlık Bakanlığı
Vejetaryen
Dalga
Amerika
Sahte
Genetik Değişim
Evren
Arı
Beslenme Bilimi
Köpekbalığı
Balık Çeşitliliği
Öne Çıkan
Analiz
Manyetik
Moleküler Biyoloji
Kan Hastalıkları
Mikoloji
Stephen Hawking
Doğa Yasası
Güve
Gazetecilik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz!. (25 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 27 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13115
Shatz, I., Bakırcı, Ç. M., Karagözoğlu, . (2022, October 25). Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz!. Evrim Ağacı. Retrieved January 27, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13115
I. Shatz, et al. “Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/13115.
Shatz, Itamar. Bakırcı, Çağrı Mert. Karagözoğlu, . “Knoll Medya Kanunu: Haberlerde Gördüğünüz Her Şeyin Doğru Olmadığını Biliyorsunuz; ama Yine de İnanıyorsunuz!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 25, 2022. https://evrimagaci.org/s/13115.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.