Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız?

Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız? Effectiviology
11 dakika
1,493
  • Şüphecilik (Skeptisizm)
  • İfade ve Deyiş
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 80. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Dolaylama (İng: "circumlocution"), genellikle muğlak, yanıltıcı olmak veya sorudan kaçmak amacıyla amacıyla bir şeyi gereğinden fazla kelime kullanarak söyleme eylemidir. Örneğin bir politikacı, sorulan bir soruya uzun ve muğlak bir yanıt vererek, soruya aslında cevap vermediğini fark etmeyi zorlaştırır.

İnsanlar çeşitli nedenlerle hem kasıtlı hem de kasıtsız olarak dolaylama eyleminde bulunurlar. Bu nedenle bu olguyu anlamak önemlidir. Makalemizde dolaylama hakkında daha fazla bilgi edinecek, insanların bunu neden kullandığını anlayacak ve yanlış kullanımlarına karşı neler yapabileceğinizi ve nasıl kaçınabileceğinizi öğreneceksiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Dolaylama Örnekleri

Satış elemanları, satış yaptığı kişilerin kafasını karıştırmak ve teklifi kabul etme olasılıklarını artırmak için teklifinde birçok gereksiz teknik terime yer vererek dolaylamaya güzel bir örnek oluşturur.

Bir başka dolaylama örneği de uygunsuz davranışları hakkında sorgulanan bir yöneticinin soruyu yanıtlamaktan kaçınmak için uzun ve net olmayan bir yanıt vermesidir. Bu yöneticinin dolaylama ile kaçınması şu örneğe benzer:

Tüm Reklamları Kapat

Muhabir: Şirketinizin birden fazla yasayı ihlal ettiği için para cezasına çarptırıldığı doğru mu?

Yönetici: Bu önemli bir soru ve her zaman olduğu gibi şirketimiz, hem yasal açıdan hem de daha da önemlisi ahlaki ve etik açıdan çeşitli düzenleyici kurumlar tarafından kendisi için belirlenen son derece titiz standartları özenle takip etmeye kendini tamamen adamıştır. Ayrıca, bu tür kuruluşlar bazı eylemlerimize potansiyel olarak katılmasa bile, sürekli değişen bir dünyada sürekli olarak ilerleme kaydettiğimiz ve ilerlediğimiz için davranışlarımızı sürekli olarak iyileştirmeye çalışıyoruz.

Dolaylamanın bir başka örneği de öğretmeninin sorduğu bir sorunun cevabını ararken birçok dolgu cümlesi söyleden bir öğrencidir:

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Öğretmen: Bana bu olayın nedenlerinin neler olduğunu söyleyebilir misin?

Öğrenci: Evet, şu anda tartıştığımız olayın nedenlerini paylaşmaktan mutluluk duyarım. Hepimizin bildiği gibi, çeşitli kaynaklara dayanarak söyleyebileceğimiz kadarıyla, söz konusu olayın nedenleri şunlardı...

Buna ek olarak, insanların doğru bir şekilde dolaylama yaptığı durumlar da vardır. Örneğin insanlar, bir arama motorunda arayacakları şeyin adını bilmediklerinde veya hatırlamadıklarında sıklıkla dolaylamaya başvururlar.[1] Mesela "nemlendirici" kelimesini unutan biri "deriyi ıslaklaştıran krem" araması yapabilir.

Benzer şekilde insanlar, bir şey yazarken bir cümlenin daha kısa ifade edilebileceğini düşünemediklerinde dolaylamadan faydalanırlar. Bunun bir örneği, birisinin daha kısa olan "... bu çözüm ... önleyebilir" cümlesi yerine "... bu çözüm ... önleme potansiyeline sahiptir" cümlesini kurmasıdır.[2]

Not: "Lafı dolandırmak" gibi bazı deyimler, dolaylama ve benzer iletişim biçimlerine atıfta bulunmak için, "sadede gel" gibi deyimler de insanları bu tür iletişim biçimlerinden kaçınmaya teşvik etmek için kullanılır.

Tüm Reklamları Kapat

Antonio Jamal Roberson

Neden İnsanlar Dolaylama Yaparlar?

Dolaylama, birincil olarak muğlak ve aldatıcı olmak veya kaçamak cevaplar vermek amacıyla gereğinden fazla sözcüğün kullanılmasıdır. Bu, insanların bir konuya yönelik taraflarını belli etmek istememesi veya dikkati konuşulan konudan bir başka konuya çekmek istemesi gibi çok sayıda sebeple gerçekleşebilir.

Dolaylama, bu şekilde kullanıldığında aldatıcı olarak kabul edilir, ancak dolaylamanın yine de kullanılmasının mantıklı olduğu durumlar da yok değildir. Örneğin bir kimseye cevaplamak istemediği kişisel bir soru sorulursa ve cevaplaması yönünde baskı uygulanırsa dolaylamaya başvurmak faydalı olabilir.

Buna ek olarak insanlar bazı durumlarda dolaylamayı aldatıcı olmayan bir şekilde kullanabilir. Bu kullanımın sebeplerine şunlar da dahildir:

  • Belirli bir kelimeyi veya cümleyi hatırlamamak.
  • Aynı anda hem ne söyleyeceğini düşünmek, hem de konuşmak.
  • İnsanların bilemeyebileceği teknik terimleri kullanmaktan kaçınmaya çalışmak.
  • Tartışılması gereken bir konu hakkında sıkıntı duymak.
  • Kibar olmak (örneğin "Vaktin var mı?" yerine "Biraz vaktinizi alabilir miyim?" demek).[3]
  • Ritim gibi belirli bir edebi etki yaratmak.

İnsanların bu çerçevede dolaylamaya başvurduğu yaygın bir senaryo henüz öğrenmekte oldukları bir yabancı dilde iletişim kurma çabalarıdır.[4] Bu gibi durumlarda dolaylama, dili yeni öğrenen/konuşan kimseye bir sözcüğü bulmak için gereken zamanı vererek veya hangi sözcüklerle anlatacaklarını bilmedikleri kavramları anlatmasını sağlayarak faydalı bir strateji halini alabilir.[5], [6]

Tüm Reklamları Kapat

Ana hatlarıyla ele alındığında insanlar, dolaylamayı kasıtlı ve kasıtsız bir şekilde; bir kimseyi konudan saptırmak amacıyla kullanıyorlarsa aldatıcı, bir kelimeyi hatırlayamadıkları için kullanıyorlarsa aldatıcı olmayan türleriyle kullanabilir.

Not: Dolaylama, sağlıklı bireyler de bu davranışı gösterse de bazen afazi gibi belirli nörolojik bozuklukların bir semptomu da olabilir.[7], [8]

Dolaylamaya Nasıl Karşılık Verilir?

Dolaylama kullanımına karşılık vermek için öncelikle nasıl kullanıldığını anlamanız ve tespit etmeniz gerekir. Bunu da kendinize aşağıdaki soruları sorarak başarabilirsiniz:

  • Konuşan kişi gereğinden fazla sözcük kullanıyor mu? Kullanmıyorsa, dolaylama yapmıyor demektir. Bu sorunun cevabını ararken özellikle gereksiz olan ne söylediklerini ve aynı bilgiyi daha az sözcükle nasıl aktarabileceklerini düşünebilirsiniz. Bunun yanında dolaylamaya ne seviyede başvurduklarını ve nasıl kullandıklarını da göz önünde bulundurmalısınız. Böylelikle konuşan kişinin amacını anlayabilir ve dolaylamaya başvurulan önemsiz konuları da belirleyebilirsiniz.
  • Konuşan kişi gereğinden fazla sözcük kullanıyorsa, bunu muğlak ve kaçamak cevaplar vermek, aldatıcı olmak amacıyla mı yapıyor? Bir kişinin gereğinden fazla sözcük kullanmasının konuşurken düşünebilmek veya kibarlık gibi yanlış olmayan birçok nedeni vardır. Bu soru üzerine düşünürken Hanlon'un usturasını uygulamalı; yani bir kimsenin dolaylama kullanımını mantıklı bir alternatif açıklama olduğu sürece art niyete bağlamamalısınız.
  • Konuşmacının aldatıcı bir şekilde gereğinden fazla sözcük kullanmasının geçerli bir sebebi olabilir mi? Dolaylamanın olumlu veya olumsuz kullanımının öznel ve koşullara bağlı bir konu olduğunu unutmayın. Örneğin genel bir sohbet içinde bir arkadaşınıza maddi durumu hakkında bir soru sorarsanız ve o da cevap vermekten kaçınmak için dolaylamaya başvurursa bu dolaylamanın olumlu, aldatıcı olmayan bir kullanımı olur. Ancak bu arkadaşınız sizden bir girişimine para yatırmanızı istiyorsa ve maddi durumuna ilişkin sorulara kaçamak cevaplar veriyorsa dolaylamanın olumsuz ve aldatıcı bir kullanımıyla karşı karşıyasınız demektir. Buna ek olarak dolaylamayla karşı karşıya olduğunuz durumlarda konuşan kimseden kendini açıklamasını isteyebilir ve böylelikle neden dolaylamaya başvurduğunu anlayabilirsiniz.

Dolaylama kullanımını tespit ettikten ve nedenlerini anladıktan sonra, buna nasıl yanıt vereceğinizi seçebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Clipboard Laptop Masası ve Düzenleyici

– Dizüstü bilgisayar standı.
– 13″ – 16″ dizüstü bilgisayarlar için yardımcı kemer.
– Masa düzenleyici.
– Dizüstü bilgisayara takmak için silikon bant

Devamını Göster
₺195.00
Clipboard Laptop Masası ve Düzenleyici

Dolaylama yanlış bir amaçla kullanılmıyorsa veya yanlış bir amaca hizmet etmesine rağmen rağmen geçerli bir nedeni varsa, konuşan kişinin dolaylama kullanımına neden olan sorunu çözmesine yardımcı olabilir veya hiçbir şey yapmamayı seçebilirsiniz. Örneğin birisi konuşurken yüksek sesle düşündüğü için dolaylama yapıyorsa sessiz kalmayı tercih edebilirsiniz. Buna karşın bir kişinin yazılarında sürekli olarak dolaylamaya başvurduğunu ve bunun da yazının okunmasını zorlaştırdığını görürseniz, konu hakkında yorum yapmak ve yazılarını buna göre gözden geçirmelerine yardımcı olmak isteyebilirsiniz.

Eğer dolaylı anlatım yanlışsa ve geçerli bir nedeni yoksa, aşağıdaki yöntemlerin herhangi bir kombinasyonuyla yanıt verebilirsiniz:

  • Dolaylama kullanımını dile getirin. Dolaylama yapan kişinin ne yaptığını ve bunun neden bir sorun olduğunu açıklayın. Örneğin bu kişinin bir süredir konuştuğunu ve birçok şeyden bahsettiğini, ancak söylediği hiçbir şeyin sorulan sorunun cevabı olmadığını gösterebilirsiniz.
  • Dolaylama kullanımını açıkça dile getirmeden sorunu çözün. Yani konuşan kişinin yanlış davranışını doğrudan dile getirmeden dolaylama yapmasını engelleyin. Örneğin konuşan kişi sorduğunuz soruyu cevaplamak yerine konuştuğu konu etrafında dönüyorsa "Anlıyorum, ama hala ana sorumu cevaplamadınız. Soru şuydu..." diyebilirsiniz.
  • Davranışlarını dikkate alın ve hiçbir şey söylemeyin. Söz konusu konuşmacının dolaylama yaptığının farkına varın ve hiçbir eylemde bulunmadan konuşan kişinin karakterini ve içinde bulunduğu durumu anlayın.

Hangi yaklaşımı tercih edeceğiniz, dolaylamaya müdahalede bulunma amacınız dahil birçok faktöre bağlıdır. Örneğin birinin yalnızca ne kadar güvenilir olduğunu öğrenmek istiyorsanız, bu kişinin yaptığı bir konuşma sırasında kullandığı dolaylı ifadeleri not alabilir ve hiçbir eylemde bulunmayabilirsiniz. Buna karşın bir kimsenin diğerlerini aldattığını göstermek istiyorsanız aktif bir şekilde dolaylama yaptığını dile getirmek isteyebilirsiniz.

Özetle ana hatlarıyla bir dolaylama ile karşılaştığınız zaman öncelikle söz konusu kişinin geçerli bir neden olmaksızın, aldatıcı bir şekilde gereğinden fazla sözcük kullanıp kullanmadığını belirlemelisiniz. Ardından, kişinin nasıl ve neden dolaylama yaptığına bağlı olarak dolaylama yapmasına sebep olan sorunu çözmesine yardımcı olabilir, bu davranışı tamamen görmezden gelebilir, bu davranışı doğrudan dile getirebilir, bu davranışı açıkça dile getirmeden sorunu çözebilir veya bu davranışı dikkate alabilir ve hiçbir şey söylemeyebilirsiniz.

Pixabay

Dolaylamanın Diğer Retorik Tekniklerle Beraber Kullanılması

Dolaylama aldatıcı bir şekilde kullanıldığında genellikle mantık safsataları ve retorik tekniklerle desteklenir.

Bu tekniklerden birisi, belirsiz veya anlam açısından bulanık bir dilin diğer insanları aldatmak veya belirli bir duruş göstermemek amacıyla kasıtlı kullanımı anlamına gelen kelime cambazlığıdır.

Bir diğeri ise bir tartışma sırasında rakibi, konuyla ilgisine, geçerliliğine veya isabetliliğine bakılmaksızın mümkün olan en yüksek sayıda argümana boğmak anlamına gelen laf kalabalığıdır.

Diğer retorik tekniklerle kombine halde kullanılan dolaylamaya cevap verirken genellikle bu teknikleri de ele almanız gerekir. Örneğin bir kimse dolaylamayı laf kalabalığı ile birleştirerek kullanıyorsa bu kimsenin sunduğu argümanı çürütmek için hem dolaylamayı, hem de laf kalabalığını dile getirmelisiniz.

Dolaylamadan Nasıl Kaçınılır?

Dolaylama, kibarlık göstermek gibi mantıklı amaçlarla da kullanılabilse de ifade etmeye çalıştığınız şeyin anlaşılmasını zorlaştırması gibi kullanımının sorun yarattığı durumlar da vardır.

Bu çerçevede dolaylamadan kaçınmak için takip edebileceğiniz birkaç yöntem bulunmaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

  • Konuşmaya başlamadan önce bir süre düşünün.
  • Bir şey söylemeden önce ya da sonra daha isabetli ifadeler kullanmanın yollarını düşünün.
  • Kendinizi daha kısa ve öz bir şekilde ifade etmenizi sağlayacak yeni kelimeler ve ifade biçimleri öğrenin.

Bu teknikler arasından dolaylamayı kullanma şekliniz ve nedeniniz gibi faktörleri göz önünde bulundurarak seçim yapmanız tekniklerin verimliliğini artıracaktır. Örneğin bir soruya cevap verirken acele etme ve düşünmeden dolaylı bir şekilde konuşma eğilimindeyseniz cevap vermeden önce kendinizi birkaç saniye durmaya zorlayabilirsiniz.

Bu tekniklerin yalnızca konuşma eyleminde değil, yazma eyleminde de geçerli olduğunu unutmayınız. Ancak bu teknikleri ifade etmek istediğimiz şeyi nasıl ifade edebileceğimizi düşünmek için bolca vaktimizin olması ve bir şeyi değiştireceğimiz zaman geri dönebilmemiz gibi etmenler sebebiyle bir şey yazarken kullanmak daha kolaydır.

Son olarak dolaylama yaptığınızı fark ederseniz, dolaylama yaparak anlamı bulanıklaştırdığınız veya anlaşılmaz kıldığınız önemli noktalara tekrar değinebilir ve açıklamalarda bulunabilirsiniz.

Ana hatlarıyla ele alındığında dolaylamadan kaçınmak için iletişim kurmadan önce düşünmeye biraz zaman ayırabilir, daha kısa ve isabetli ifadeler kullanmanın yollarını düşünebilir ve kendinizi kısa ve öz bir şekilde ifade etmenizi sağlayacak yeni kelimeler ve ifade biçimleri öğrenebilirsiniz. Nasıl ve neden geçiştirme yaptığınız gibi faktörlere bağlı olarak farklı teknikler kullanmak da daha iyi sonuçlar verecektir.

Tüm Reklamları Kapat

Ek Bilgiler

İlgili Diğer Kavramlar

Dolaylama ile yakından ilgili bazı önemli kavramlar:

Dolaştırma. Söylem çözümlemesi bağlamında dolaştırma (İng: "periphrasis"), belirli bir ifadeyi (genellikle bir isimi) daha kısa bir ifade yerine kullanma eylemidir. "Venüs" yerine "Akşam Yıldızı" demek bunun bir örneğidir. Buna ek olarak retorik alanında "dolaylama" ve "dolaştırma" terimleri bazen birbirinin yerine kullanılır.

Ambage. Ambage, belirsiz ve dolaylı konuşma anlamına gelen arkaik bir terimdir.

Totoloji. Söylem bağlamında totoloji, bir şeyin genellikle gereksiz yere farklı kelimeler kullanılarak iki kez söylenmesi anlamına gelir. Örneğin "bunu tekrar yapmalı ve tekrarlamalısın" ifadesi bir totolojidir.

Tüm Reklamları Kapat

Örtmece. Örtmece (İng: "euphemism"), hoş olmayan veya utanç verici olduğu düşünülen bir terimin yerine görece daha hafif bir kelime veya ifadenin kullanılmasıdır. Örneğin "küçülme" genellikle "insanları işten çıkarma" eylemini gizlemek için kullanılır.

İma. İma (İng: "innuendo"), hakkında doğrudan konuşulmayan, genellikle cinsel veya kırıcı içerikli bir şeyi doğrudan ifade etmeden belirten ifadelerdir.

Uzatma. Uzatma, gereğinden fazla kelime kullanma eğilimidir.

Tumturaklılık. Tumturaklılık (İng: "grandiloquence"), retorik bağlamda bir şeyi olduğundan daha önemli göstermek için karmaşık veya gösterişli bir dil kullanma pratiğidir.

Tüm Reklamları Kapat

Uzun sözcükler. Uzun sözcükler (İng: "sesquipedalianism"), özellikle gereksiz yere uzun ve genellikle anlaşılmaz kelimeler kullanma pratiğidir.

Pixabay

Dolaylama Sözcüğünün Etimolojisi

Oxford İngilizce Sözlüğü'ne göre "circumlocution" kelimesi Fransızca circonlocution, veya Latince circumlocūtiōn-em sözcüğünden türemiştir ve circum öneki ("etrafında, çevresinde"), ve loqui fiilinin ("konuşmak") birleşiminden oluşmaktadır.

Buna ek olarak Oxford İngilizce Sözlüğü "circumlocution" kelimesinin yazılı İngilizcede ilk olarak 1518 dolaylarında yayınlanan bir çalışmada kullanıldığını ve bu yayının tam tarihinin tespit edilemediğini belirtmektedir.

Özet ve Sonuçlar

Dolaylama genellikle muğlak ve aldatıcı olma, veya cevap vermekten kaçınma amacıyla bir şeyi gereğinden fazla kelime kullanarak söyleme eylemidir.

  • Örneğin bir politikacı, sorulan bir soruya uzun ve muğlak bir yanıt vererek dolaylama kullanabilir ve böylelikle kendisini dinleyen kimselerin aslında soruyu cevaplamadığını fark etmesini zorlaştırır.
  • Dolaylamayla başa çıkmak için öncelikle konuşan kimsenin geçerli bir nedene dayanmaksızın ve aldatıcı bir şekilde gereğinden fazla kelime kullanıp kullanmadığını belirlemelisiniz. Bununla beraber bazen dolaylamanın olumlu şekillerde, örneğin kibarlık için de kullanılabildiğini unutmamalısınız.
  • Bir kişinin nasıl ve neden dolaylamaya başvurduğuna bağlı olarak dolaylama kullanmasına neden olan sorunu çözmesine yardımcı olabilir, bu davranışı tamamen görmezden gelebilir, doğrudan dile getirebilir, doğrudan dile getirmeden sorunu çözebilir veya bu davranışı dikkate alıp hiçbir şey yapmamayı tercih edebilirsiniz.
  • Dolambaçlı ifadelerden kaçınmak için ise iletişim kurmadan önce kendinize düşünmek için bir miktar zaman ayırabilir, daha isabetli ifadeler kullanmanın yollarını düşünebilir ve kendinizi özlü bir şekilde ifade etmenizi sağlayacak yeni kelimeler ve ifade biçimleri öğrenebilirsiniz.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 80. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
32
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/01/2023 01:02:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13236

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kütle
Eğilim
Enzim
Tüyler
Sağlık Bakanlığı
Vejetaryen
Dalga
Amerika
Sahte
Genetik Değişim
Evren
Arı
Beslenme Bilimi
Köpekbalığı
Balık Çeşitliliği
Öne Çıkan
Analiz
Manyetik
Moleküler Biyoloji
Kan Hastalıkları
Mikoloji
Stephen Hawking
Doğa Yasası
Güve
Gazetecilik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız?. (9 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 27 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13236
Shatz, I., Karagözoğlu, M. (2022, November 09). Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız?. Evrim Ağacı. Retrieved January 27, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13236
I. Shatz, et al. “Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 09 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13236.
Shatz, Itamar. Karagözoğlu, Mert. “Dolaylama (Lafı Dolandırma): Neden Gereğinden Fazla Sözcük Kullanırız?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, November 09, 2022. https://evrimagaci.org/s/13236.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.