Yanlış Fikir Birliği Etkisi: Neden Başkalarının Bizle Aynı Fikirde Olduğunu Düşünürüz?

Birçok Konuda Çoğu İnsanın Sizinle Aynı Fikirde Olmadığını Artık Kabullenin!

Yanlış Fikir Birliği Etkisi: Neden Başkalarının Bizle Aynı Fikirde Olduğunu Düşünürüz? Inc. Magazine
Yazar Itamar Shatz Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
7 dakika
1,462 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 27. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Yanlış Fikir Birliği Etkisi, insanların inançlarının, değerlerinin, özelliklerinin ve davranışlarının başkalarıyla benzerlik derecesini gözünde büyütmesine sebep olan bir bilişsel önyargıdır. Temel olarak Yanlış Fikir Birliği Etkisi, insanların diğerlerinin kendileri ile aynı şekilde düşündüğü ve davrandığını varsaymaya iter; ortada böyle bir ortaklık olmasa da...[1], [2]

Örneğin Yanlış Fikir Birliği Etkisi, politik olarak fikirlere sahip kişilerin, çoğu kişi kendilerinden farklı düşünse de çoğunluğun kendileriyle aynı fikirde olduğunu zannetmelerine sebep olabilir.

Bu önyargının, insanların çeşitli alanlardaki düşünce ve eylemlerini etkileyebileceğinden anlaşılması önemlidir. Bu nedenle aşağıdaki yazıda Yanlış Fikir Birliği Etkisi'nin ne olduğunu, insanları nasıl etkilediğini, neden bu önyargıya kapıldığımızı ve etkilerini açıklamak için neler yapabileceğinizi öğreneceksiniz.

Reklamı Kapat

Yanlış Fikir Birliği Etkisine Örnekler

İnsanlar hayatlarının birçok alanında Yanlış Fikir Birliği Etkisini deneyimlerler. Bu bilişsel önyargıya en bilindik örnek, Lee Ross ve meslektaşlarının 1977'de yaptığı çalışmada görülür.[3], [4]

Bu çalışmada Stanford Üniversitesi öğrencilerine "Joe'nun Yerinde Yiyin" yazan bir tabelayla kampüste 30 dakika yürümek isteyip istemeyecekleri soruldu. Sonrasında ise kendileriyle aynı cevabı veren katılımcıların oranını tahmin etmeleri istendi. Sonuçlar şöyleydi:

  • Katılımcıların yaklaşık %53'ü tabelayı taşımayı kabul etti ve kabul edenler yaklaşık %65'lik kısmın teklifi kabul edeceğini tahmin ettiler.
  • Katılımcıların yaklaşık %47'si tabelayı taşımayı reddetti ve reddedenler yaklaşık %69'luk kısmın teklifi reddedeceğini tahmin ettiler.

Bu sonuçlar, her iki grup için de kişilerin insanların kendi verdikleri kararı vermeleri ihtimalini abarttığını gösteriyor.

"Joe'nun Yerinde Yiyin"
"Joe'nun Yerinde Yiyin"
Usertesting

Bunun da ötesindeki çalışmalar, Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ne insanların daha ciddi senaryolarda da kapıldığına işaret ediyor: Örneğin bir çalışmaya göre insanlar, kendi destekledikleri siyasi adayın, durum böyle olmasa bile toplumdan diğer adayların gördüğünden daha çok destek gördüğünü düşünüyor.[5] Benzer olarak başka bir çalışma, ırkçı insanların ırkçılığın akranları arasında olduğundan daha yaygın olduğunu zannettiğini gösteriyor.[6]

Sonuç olarak insanlar, çok çeşitli durumlarda Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ne kapılabiliyor. Temelde insanlar, başkalarının fikir veya eylemlerini değerlendirirken, bunların kendi fikir ve eylemlerine benzerliğini abartma eğilimindeler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yanlış Fikir Birliği Etkisine Neden Kapılırız?

Yanlış Fikir Birliği Etkisine kapılmamızın birkaç nedeni vardır:

  • Motivasyon: İnsanlar, düşünce ve eylemlerinin normal ve yaygın olduğuna inanmak isterler.[7] Bu tarz bir sosyal yansıtma motivasyonu, kendi kendini oluşturan bir önyargı örneğidir. Çünkü insanların diğerleriyle uyumlu olduklarını düşünerek özsaygılarını artırmalarına izin verir.
  • Seçici Maruziyet (Yankı Odaları): İnsanlar kendileriyle aynı davranış ve görüşleri paylaşan kişilerle paylaşmayanlardan daha çok zaman geçirme eğilimindedir.[8] Bu da insanlara ortalama birinin durumuyla ilgili çarpık bir bakış açısı sunar; çünkü ilişki kurdukları bireylerle benzer fikirlere sahiptirler ve benzer şekilde hareket ederler.
  • Bilişsel Ulaşılabilirlik: İnsanlar, kendi bakış açıları ve deneyimleri hakkında düşünmeyi daha kolay bulur.[9] Bu da insanları, kendi bakış açılarını ve deneyimlerini başkalarına yansıtmaya teşvik eder. Bu, insanların akla ilk gelen bilgiye daha çok güvenmelerine neden olan bir ulaşılabilirlik kısayolu örneğidir.
  • Dikkat Odağı: Genel olarak insanlar, başkalarının düşündüğünden çok kendi düşündüklerine odaklanırlar. Bu da diğerlerinin de aynı şeyi düşündükleri varsayımına neden olur.
  • Benmerkezci Önyargılar: İnsanlar çoğu zaman olayları kendi açılarından değerlendirirler.[10] Bu yüzden başkalarının bakış açısının düşünürken perspektif değiştirmekte zorlanırlar. Bu tarz bir çıpalama ve düzeltme (İng: "anchoring and adjustment") problemi başkalarının bakış açısını belirlemeye çalışırken başka varsayılan benzerliklere yol açar.
  • Atıf Yanlılığı: İnsanlar düşünce ve eylemlerinin dış koşullardan kaynaklandığını düşündüklerinde bu düşünce ve eylem kalıplarının yaygınlık derecesini abartırlar çünkü başkalarının da aynı dış koşullar altında benzer tepki vereceğini düşünürler.[11]

Bu bilişsel mekanizmaların aynı anda işliyor olabilir ve bir kişi, Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ne bunlardan herhangi biri veya birkaçı nedeniyle sürüklenebilir.

Yanlış Fikir Birliği Etkisi ve Çoğulcu Cehalet

Çoğulcu Cehalet, insanların toplumsal davranışları aynı olsa da kişisel bakış açılarının farklı olduğuna inandığı bir fenomendir.[12]

Çoğulcu Cehalet, bir grup içinde herkes bireysel olarak grup normlarını reddetse de diğer üyelerin kendilerini benimsediklerini düşünmelerine neden olabilir.[13]

Reklamı Kapat

Böylece Çoğulcu Cehalet, Yanlış Fikir Birliği Etkisi'nin tersi bir etki yaratır. Çünkü çoğulcu cehalet, kişinin diğerlerinin kendileriyle hemfikir olma ihtimalini hafife almasına sebep olur. Yanlış Fikir Birliği Etkisi ise kişinin bu ihtimali olduğundan daha yüksek görmesine sebep olacaktır.

Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ni Nasıl Azaltırız?

Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ni açıklamanın ve etkisini azaltmanın birkaç yolu vardır: Öncelikle, insanların başkalarıyla hemfikir olma ihtimallerini muhtemelen gözlerinde büyüteceklerini her zaman aklınızda bulundurun. Bu, başka insanların düşünce süreçlerini anlamada ve davranışlarını tahmin etmede yardımcı olabilir.

Dahası, bunu kendi düşünce sürecinizi değerlendirirken de göz önünde bulundurarakü Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ne kapılma ihtimalinizi azaltabilir, olayları daha net değerlendirebilir ve daha akılcı kararlar verebilirsiniz.

Yine de bazen sadece bu önyargının farkında olmak yeterli olmayabilir. İnsanlar genellikle farkında olmalarına, doğru bilgi verilerek görüşlerinin yanlışlığı gösterilmesine rağmen Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ni yaşamaya devam ederler.[10] Buna göre, bu etkiyi azaltmak için yapabileceğiniz bir diğer şey, kendinizinkinden farklı bakış açıları düşünmek veya kendi bakış açınızın olumlu ve olumsuz yönlerini düşünmektir. Bu, diğer perspektiflerin avantajlarını ve kendi inanç veya eylemlerinizdeki yanlışlıkları göstererek bakış açınızı sorgulamanıza yardımcı olabilir.[15], [16] Bu yöntemi deneyecekseniz, hoşunuza giden bir şeyin kötü yanlarını düşünmenin hoşunuza gitmeyen bir şeyin iyi yanlarını düşünmekten daha zor olabileceğini unutmayın.

Reklamı Kapat

Çok sayıda alternatif bakış açısı veya kendi bakış açınızın tüm olumlu ve olumsuz yanlarını düşünmenin zor olabileceğini ve bunlardan az sayıda (8 tane yerine 3 tane gibi) düşünmenin sizin için daha yararlı olabileceğini, ayrıca içinde bulunduğunuz duruma mükemmel uyan bir bakış açısı olmadığını aklınızda bulundurun.

Ek olarak Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ni azaltmak için dış koşul ve etkenler yerine içsel olanlara odaklanmaktır. Yani belli bir eyleme karar vermek için nedenlerinizi düşünürken kişiliğiniz ve tercihlerinizi ön plana çıkarmalısınız, içinde bulunduğunuz çevre gibi dış koşulları değil.[11] Bu yöntemi kullanırken dikkatli olmak ve insanların eylem ve inançlarını etkileyen önemli dış faktörler varsa onları göz ardı etmemek gerekir.

Bir başka yol da psikolojik olarak kendinizden uzaklaşmaktır. Bunu kendi kendinize konuşurken birinci kişili anlatım yerine ikinci veya üçüncü kişili anlatım kulanarak yapabilirsiniz ("Nasıl hissettim?" yerine "Nasıl hissettin?" gibi). Bu yol, bakış açınıza olan bağlılığınızı azaltarak, olayları kendi perspektifinizden değerlendirme eğiliminizi ve diğelerinin sizinle aynı şekilde düşündüğü veya davrandığına olan inancınızı da azaltmaya yardımcı olabilir.

Dahası bunlar işe yaramıyorsa, genel önyargı azaltma tekniklerini de uygulayabilirsiniz. Bunlar arasında muhakeme sürecini yavaşlatmak ve karar verme ortamınızı iyileştirmek gibi yöntemler yer alır.

Son olarak, Yanlış Fikir Birliği Etkisini azaltmaya çalışıyorsanız, başka insanların sizinle gerçekten aynı fikirde olabileceğini de aklınızda tutun. Bir durumu değerlendirirken ne kadar çok bilgiye dayanır ve değerlendirmeden önce Önyargıdan Arınma Teknikleri'ni ne kadar iyi uygularsanız o kadar doğru bir değerlendirme yaparsınız.

Genel olarak, insanların ve kendinizin düşünce süreçlerini anlamak adına Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ni anlamak işe yarayabilir. Bu bilişsel önyargıyı azaltmak için kullanabileceğiniz birkaç Önyargı Azaltma Tekniği mevcuttur: alternatif bakış açılarını düşünmek, kendi bakış açınızın avantaj ve dezavantajlarını gözden geçirmek ve durumunuzla aranıza psikolojik mesafe koymak.

Özet ve Sonuç

  • Yanlış Fikir Birliği Etkisi, insanların inanç, değer, özellik ve davranışlarının başkalarıyla aynı olma oranını gözünde büyütmelerine sebep olan bir bilişsel önyargıdır. Örneğin birisi politik görüşlerini toplumla paylaştığını düşünebilir, durum böyle olmasa da.
  • İnsanlar kendi bakış açılarının normal olduğuna inanma arzusu, hemfikir oldukları insanlara olmadıklarından daha çok maruz kalmaları, genellikle kendi bakış açıların odaklanmaları ve kendi fikirlerini doğrulayan bilgilere daha kolay erişebilmeleri gibi birçok nedenle bu etkiye kapılırlar.
  • Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ni azaltmanın temel yolları; kendi bakış açımızın yaygın olduğunu varsaymadan önce başka bakış açılarını düşünmek, bu başka bakış açılarının olumlu yönlerini ve kendi bakış açımızın olumsuz yönlerini gözden geçirmektir.
  • Ek olarak Yanlış Fikir Birliği Etkisini azaltmak istiyorsanız fikir ve eylemlerinizin içsel sebeplerine odaklanabilirsiniz, bu da bakış açınızın bu sebeplere ne kadar bağlı olduğunu görmenize yardımcı olacaktır. Aynı zamanda kendi bakış açınıza olan bağlılığınızı azaltacak kendinden uzaklaşma tekniklerini kullanabilirsiniz.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Üzücü! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Effectiviology | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 27. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 03:06:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10767

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Uzay
Köpekler
İletişim
Protein
Demir
Küresel Salgın
Kimyasal Element
Moleküler Biyoloji
Olasılık
Kimyasal
Cansız
Tüyler
Karanlık Madde
Toplum
Hareket
Karar
Tedavi
Dalga
Deney
Charles Darwin
Coğrafya
Gaz
Kuyruksuz Maymun
Yaşamın Başlangıcı
Sahtebilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın