İnanç Önyargısı: İnsanlar Neden Mantık Yerine İnançlara Güvenir?

İnanç Önyargısı: İnsanlar Neden Mantık Yerine İnançlara Güvenir?
Brain vector created by vectorjuice - www.freepik.com
Freepik
Yazar Itamar Shatz Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
12 dakika
2,132 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 28. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

İnanç Önyargısı, insanların bir argümanın sonucuna varırken argümanın içeriği ve yapısını düşünmek yerine önceden var olan bilgi ve inançlarına fazlasıyla güvenmelerine neden olan bir bilişsel önyargıdır. Buna göre insanlar genelde halihazırda var olan inançlarıyla örtüşen yargıları zayıf, değersiz ve hatalı olsalar bile benimserler. Ayrıca inançlarına aykırı olan yargıları güçlü ve mantıklı olsa da reddedebilirler.

Örneğin İnanç Önyargısı, insanların "Her çiçeğin yaprakları vardır, güllerin de yaprakları vardır öyleyse güller çiçektir." cümlesini doğru kabul etmelerine sebep olabilir. Çünkü yargının sebebi sonuçtan bağımsız olduğundan ve bütün çiçeklerin yaprakları olmadığından argüman mantıksız olsa da insanlar güllerin birer çiçek olduğunu bilirler. Buradaki sorunu argümanı benzer yapıda ama daha az inanılır bir cümleyle kıyasladığımızda daha net görürüz. "Kuşların kanatları vardır, uçakların da kanatları vardır. Öyleyse uçaklar kuştur." gibi.

İnanç Önyargısı, çeşitli durumlarda insanların düşüncelerini etkileyebilir ve bu nedenle anlaşılması önemlidir. Aşağıdaki makalede İnanç Önyargısıyla ilgili daha fazla şey öğrenecek ve kendinizde ve başkalarında etkisini nasıl azaltabileceğinizi göreceksiniz.

Reklamı Kapat

İnanç Önyargısına Örnekler

İnanç Önyargısı, "Balıklar yüzebilir, somonlar da yüzebilir. Öyleyse somonlar balıktır." yargısına mantıken hatalı bir yargı olmasına rağmen inanmalarına sebep olabilir (Buradaki sebep-sonuç ilişkisi hatalıdır, çünkü "yüzebiliyor olması", somonun balık olduğunu garanti etmez; örneğin yunuslar da yüzebilir; ancak yunuslar balık değildir). Ancak insanlar bu cümleye kolayca kanarlar, çünkü bu yargı, sonuç itibariyle kişinin inançlarına (somonun balık olduğu inancı) uymaktadır.

Bu örnek, İnanç Önyargısına verilebilecek başka bir sürü örnekle birlikte "Aristo Mantığı"na örnektir.[1], [2] Aristo Mantığı, iki bağımsız ve bir bağımlı öge içeren iki öncülden bir sonuca varılan bir argüman türüdür.[3], [4] Aristo Mantığına başka bir örnek de şudur:

  • Öncül 1: Tüm kuşlar uçabilir.
  • Öncül 2: Güvercinler uçabilir.
  • Sonuç: Güvercinler kuştur.

İnsanlar, güvercinlerin kuş olduğunu bildiklerinden, bunun mantıklı bir akıl yürütme olduğunu düşünebilir. Ancak bu akıl yürütme aslında mantıksızdır, çünkü sonuç, öncüllerden doğmamıştır. Kuşların da güvercinlerin de uçması güvercinlerin kuş olmasını gerektirmez (örneğin böcekler gibi bazı başka hayvanlar da uçar). Dahası, ilk öncül yanlıştır, çünkü deve kuşları veya penguenler gibi bazı kuşlar uçamaz; dolayısıyla "uçabilmek", zaten en başından kuş olmanın bir niteliği değildir (kuşların ayırt edici biyolojik özellikleri arasında "uçabilmek" bulunmaz, tüye sahip olmak gibi daha spesifik özellikler yer alır).

Aslen formel mantığı test etmek için kullanılan Aristo Mantığına ek olarak, informel mantık çalışmalarında da İnanç Önyargısı'na kanıtlar görülür: örneğin argümanın mantıksal değerinin veya hatasızlığının önemsiz olduğu yerlerde insanlardan argümanı güçlendirmeleri istendiğinde.[5], [6] Buna örnek olarak, insanların tümevarımsal problemleri nasıl çözdüğü, genel argümanları nasıl geliştirdikleri, bir ifadenin abartılı olup olmadığına nasıl karar verdikleri, eylemlere sosyal katkıda bulunmaları ve büyük gruplar hakkında genellemeler yaparken "Büyük Sayılar Kanunu"nu kullanmaları da verilebilir.[6], [7], [8], [9]

Bu kapsamda İnanç Önyargısına şu örnekler verilebilir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • İnsanlar sonuçlarına inanmadıkları deneysel çalışmaları sorgulamaya daha çok eğilim gösterir.[10]
  • İnsanlar, din veya sosyal sınıf üzerine yapılan aşırı genelleştirmelere özellikle inançlarına ters düşüyorsa karşı çıkarlar.[9]
  • Başkanlık seçiminin sonucu belli olduktan sonra bile insanların sonuçla çelişen ve ideolojileriyle uyuşan iddiaları vurgulamaları olasıdır.[11]
  • Farklı siyasetçiler aynı yargıyı destekleyen kanıtlar sunsa da insanların siyasi görüşlerine yakın buldukları siyasetçiye inanmaları daha olasıdır.[12]

Not: Yakından ilişkili bir kavram da Onaylama Önyargısı'dır. İnsanların bilgileri inançlarına uyacak şekilde aramasına, desteklemesine, yorumlamasına ve hatırlamasına sebep olan bir bilişsel önyargıdır.

İnanç Önyargısının Sebepleri

İnsanların İnanç Önyargısına kapılmasının hemfikir olunan tek bir sebebi yok, özellikle de insanların bu önyargıyı farklı koşullarda farklı biçimlerde yaşayabileceğini göz önünde bulundurursak. Konu hakkında bir analiz şunları belirtiyor:[13]

...inançların akıl yürütme süreciyle nasıl etkileştiğini açıklayan birkaç teori öne sürülmüştür...

Örneğin "Seçici İnceleme" açıklamasına göre... insanlar sonucu inandırıcı olan argümanları eleştirmeden kabul ediyor ancak sonuçları inandırıcı bulmuyorlarsa daha derin muhakeme yapıyorlar. Buna karşın "Yanlış Anlaşılmış Gereklilik" açıklaması, (...) inandırıcılığın ancak kişiler öncüllerle bağlantılı ancak her zaman öncüllerden kaynaklanmayan sonuçlara vardıktan sonra rol aldığını öne sürer.

Reklamı Kapat

Alternatif olarak, "Zihinsel Model Teorisi" (...) kişilerin öncülleri kapsayan zihinsel temsiller üreterek karşılaştırmalar yaptıklarını öne sürer. Sonuç bu temsillerden biriyle uyumluysa karşılaştırma mantıklı görülür. Ancak sonuç inandırıcı değilse kişinin sonucu çürütmeye yönelik temsiller (karşıt örnekler gibi) geliştirmesi beklenir. Bu (inandırıcı olmayan) sonuç yalnızca temsillerden birine uyuyorsa mantıklı kabul edilir.

Başka bir açıklama olan "Geçişli Zincir Teorisi"ne göre (...) kişiler kıyası yorumlarken terimlerle karşılaştıkları sıraya göre küme-alt küme ilişkileri kurarlar. Daha sonra bu temsiller farklı kapsamlara sahip bir dizi kurala göre eşleştirilir. Teoriye göre inandırıcı olmayan yargılar bu sürece fazladan bir yük yükleyerek inandırıcı sonuçları olan karşılaştırmaların değerlendirilmesine göre daha düşük performansa sebep oluyor.

"Seçici İşleme Teorisi"ne göre ise (...) insanlar muhakemede sonuçlardan sebeplere giderler. Burada kişilerin önce sonuçların inandırıcılığını değerlendirdiği ardından kanıt aradığı varsayılıyor. İnandırıcı sonuçlar destekleyici kanıt arayışına iterken inandırıcı olmayan sonuçlar karşıt kanıtlar aranmasına yol açıyor. Mantıken geçerli problemlerde sonuç, öncüllerin olası tüm temsilleriyle uyumludur yani inandırıcılığın akıl yürütme sürecinde büyük etkisi yoktur... Buna karşın, mantıken muğlak problemlerde karşıt kanıt arayan biri kolaylıkla öncüllerle uyumsuz bir temsil yakalayacaktır. Bu da inandırıcı olmayan argümanlar için daha sorgulayıcı bir tutum geliştirilmesine sebep olur.

Bu kısa açıklamada literatürde önerilmiş her biri akıl yürütme ile inançlar arasında farklı ilişkiler öne süren teorilerin hepsinden bahsedilmedi. Ancak, inançlar ve akıl yürütme arasındaki ilişkiyi açıklamadaki çeşitliliğin aksine inandırıcı olmayan sonuçların mantıken değerli ile değersiz ayrımını yapmayı kolaştırdığı konusunda tüm teoriler hemfikir (Geçişli Zincir Teorisinde tam tersi de iddia ediliyor). Özetle, neredeyse tüm teoriler inançların geçerli veya geçersiz Aristo Mantığı örneklerini ayırt etme yeteneği bakımından akıl yürütme sürecini etkilediğini öne sürüyor.

Reklamı Kapat

İnanç Önyargısını açıklamak için bu teorilere ek olarak başka teoriler de var. Örneğin "Sinyal Algılama Teorisi" kapsamında bir açıklamaya göre İnanç Önyargısı, öncelikle Cevap Önyargısını yansıtır.[14] İnsanlar sonucunu inandırıcı buldukları argümanlara inanmak için daha az kanıta ihtiyaç duyarlar. Yani insanlar inandırıcı buldukları argümanlar için inandırıcı olmayanlara kıyasla daha düşük kriterlere sahiptir.

Dahası, İnanç Önyargısı sıklıkla İkili Süreç Teorisi'ne göre de açıklanır:[15]

Bu modellere göre, insan akıl yürütmesinin altında yatan iki tür bilişsel süreç vardır. Analitik olmayan süreçler hızlı, paralel ve otomatik çalışırlar. Bu süreçlerin inanç ve ön-bilgilerin hatırlanmasını kapsadığı düşünülür. Analitik süreçler ise soyut düşünmeye imkan tanırlar ancak daha yavaş çalışırlar, çaba gerektirirler ve çalışma belleği gibi başka alanları da etkilerler... Bu iki süreç genelde beraber çalışsa da bazen karşı karşıya gelirler. İkili Süreç Teorisine göre İnanç Önyargısının sebebi inanç temelli sürecin analitik sürece baskın gelmesidir.

Bu alanda hızlı ve otomatik olan sistem Sistem 1, yavaş ve analitik olan sistem ise Sistem 2 olarak bilinir. Ancak bu modeller arasında bile çeşitlilik mevcuttur. Örneğin:[16]

(Varsayılan açıklamaya göre) İnanç Önyargısının ortaya çıkma sebebi inanç temelli ve hızlı çalışan sistemin mantıksal analiz ve bellek gerektiren sistemden daha önce sonuca varmasıdır. Buna karşın, (Paralel Süreçler Teorisine göre) inanca dayalı ve mantığa dayalı akıl yürütme eş zamanlı gerçekleşir.

Not: Burada bahsedilen psikolojik modellere ek olarak İnanç Önyargısının altında yatan nörolojik mekanizmalara odaklanan çalışmalar da mevcuttur.[17], [18], [19], [20], [21]

İnanç Önyargısına Etki Eden Faktörler

İnanç Önyargısı farklı durumlarda, farklı seviyelerde ve farklı şekillerde ortaya çıkan kompleks bir fenomendir.[22] Yaş, dini inançlar, çalışma belleği ve genel bilişsel yetenek gibi birçok faktör insanların İnanç Önyargısı yaşama ihtimalini ve ne seviyede yaşayacaklarını belirleyebildiğinden bu konuda geniş bir çeşitlilik söz konusudur.[23], [24], [25], [26], [27], [28], [29], [30]

Ek olarak argümanların doğası da insanların İnanç Önyargısına kapılma olasılığını etkileyebilir. Argümanın duygu yüklü olması veya kullanılan mantığın kavranmasının zor olması bu duruma örnek verilebilir.[31], [32]

Agora Bilim Pazarı
Dünyayı Değiştiren 100 Fikir (Jheni Osman)

İnsanlık tarihini şekillendiren sadece bir avuç büyük fikir!

Bu kitapla Brain Cox, Richard Dawkins, Patrick Moore ve Marcus du Sautoy gibi günümüzün en parlak ve başarılı biliminsanları, mühendisleri ve girişimcilerinin seçtiği, hayatımızı kökten değiştiren yaratıcı kuramları ve buluşları keşfedeceğiniz keyifli bir yolculuğa çıkacaksınız.

Dünyamızı değiştiren ve yaşadığımız hayatı daha anlaşılır hale getiren 100 büyük keşif, icat ve kuramı okurken, sizler de insanlık tarihini, dünyamızı ve evreni yeniden keşfedeceksiniz.

Bu kitabı okuduktan sonra dünyayı değiştiren en büyük fikrin ne olduğuna siz karar verin!

Büyük Patlama – Doğal Seçilim – Yuvarlak Dünya – Antimadde – Kuantum Teorisi – Mikropların keşfi – Balta Teleskop – Pil – Elektrik – Plastik – Mikroskop – Antibiyotikler – Doğum kontrolü – Klonlama – Röntgen makinesi – Olasılık hesaplama – Tekerlek – Vidalar – Fotoğraf Makinesi – Telefon – Mikroçip – Bilgisayar –

İnternet ve sosyal ağlar…

Bilimin çapraşık yollarında bir rehber kitap!

BBC Books ve BBC Focus tarafından hazırlanmıştır.

Bu kampanya, Kolektif Kitap tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.

Devamını Göster
₺45.00 ₺58.00
Dünyayı Değiştiren 100 Fikir (Jheni Osman)

Argümanların geçerliliği ve sonucun inanılırlığı özellikle Aristo Mantığında İnanç Önyargısını tetikleyebilir. [26] Bu kriterlere göre 4 çeşit argüman görebiliriz:

  • Geçerli ve inandırıcı,
  • Geçerli ama inandırıcı değil,
  • Geçersiz ama inandırıcı,
  • Geçersiz ve inandırıcı değil.

Bu faktörlere baktığımızda argümanın geçerliliği ile inanılırlığı arasındaki tutarlılık/tutarsızlık da İnanç Önyargısını etkileyebilir. Bir çalışmada argümanın inanılırlığı ile geçerliliğinin tutarsız olduğu durumlarda insanların İnanç Önyargısına kapılma olasılığının daha yüksek olduğu gösteriliyor.[33]

Ayrıca, argümanların yapısı konusunda İnanç Önyargısıyla bağlantılı olabilecek bir başka bilişsel önyargı da Şekil Önyargısıdır. Şekil Önyargısı, bir Aristo Mantığı problemini çözmeye çalışırken öncüllerin sırasından etkilenme eğilimidir.[34]

Son olarak insanların bilgiyle ilişkileri de İnanç Önyargısını etkileyen bir faktördür. Örneğin insanların öncüllerden sonuç üretirken bir argümanın mevcut sonucunu değerlendirirken gösterdiklerinden daha çok İnanç Önyargısı gösterdikleri bir çalışmada ortaya kondu.[35]

Olumlu ve Olumsuz İnanç Önyargısı

İnanç Önyargısı bazen olumlu ve olumsuz olarak ikiye ayrılır:[36]

  • Olumlu İnanç Önyargısı: İnsanların inanılır buldukları sonuçları desteklemelerine sebep olur. Örneğin mantıken hatalı argümanları veya yanlış sonuçları insanların mevcut inançlarına uydukları için inanılır gösterebilir.
  • Olumsuz İnanç Önyargısı: İnsanların inanılır bulmadıkları sonuçlara karşı çıkmalarına neden olur. Mantıklı argümanların ve doğru sonuçların kişinin inancına uymadıkları için reddedilmesine yol açar.

Başkalarında İnanç Önyargısını Nasıl Azaltırsınız?

Başkalarında gördüğünüz veya göreceğinizi tahmin ettiğiniz İnanç Önyargısını azaltmak için yapabileceğiniz birkaç şey var:

  • İnanç Önyargısının ne olduğunu ve insanları nasıl etkilediğini açıklayın. Gözlerinde canlandıracak birkaç örnek de verebilirsiniz.
  • Kişiye İnanç Önyargısına kapılmış olup olmadığını sorun. Kapılmadığını söylüyorsa nedenini açıklamasını isteyin.
  • Akıl yürütme süreçleri inançlarından etkilenmiş olabilir mi diye sorun, etkilenmediğini düşünüyorlarsa nedenini açıklamalarını isteyin.
  • Akıl yürütme sürecini yavaşlatmalarını tavsiye edin. Böylece ellerindeki bilgiyi doğru değerlendirecek zamanları olacaktır.[37]
  • Muhakemelerini açık ve net şekilde açıklamalarını isteyin.
  • Mantıksız buldukları argümanın aslında mantıklı olması gibi alternatifleri gözden geçirmelerini önerin.
  • "Bu argümanın sonucu öncüllerden kaynaklanmak zorunda mı?" veya "Bu argümanın sonucunu öncüllerden yola çıkarak bulabilir miyiz?" gibi sorularla muhakemede yol gösterin.[37]
  • Kişinin muhakemesindeki belirli sorunları gösterin veya bu sorunları bulmasını isteyin.[37]
  • Yargılama ve karar verme için uygun ortam yaratmak gibi Önyargı Azaltma Tekniklerini kullanın veya karşıdakine kullanmasını önerin. Örneğin inançlarını hatırlatacak şeylere maruz kalmayacakları bir ortamda konuyu tartışın.

Bu tekniklerin İnanç Önyargısını bazı durumlarda bir dereceye kadar azaltabilmesine rağmen çok az işe yarayacakları veya tamamen faydasız kalacakları durumların da mevcut olduğunu yani insanların İnanç Önyargısının bu tekniklere rağmen yok olmayabileceğini aklınızda bulundurun.[38] [39] [40]

Reklamı Kapat

Genel olarak başkalarında inanç Önyargısını azaltmak için önyargının ne olduğunu açıklamak, kişiyi muhakeme sürecini yavaşlatmaya ve netleştirmeye teşvil etmek, önyargıya kapılmış olup olmadıklarını sormak veya muhakemelerindeki bariz sorunları göstermek/onların bulmasını istemek gibi çeşitli Önyargı Azaltma Tekniklerini kullanabilirsiniz.

Kendinizde İnanç Önyargısını Azaltmak

Kendinizdeki İnanç Önyargısını azaltmak için başkalarında kullandığınıza benzer teknikler kullanabilirsiniz:

  • İnanç Önyargısının ne olduğunu ve sizi nasıl etkilediğini anlayın.
  • Bu önyargının sizi etkileyebileceği yer ve zamanları belirleyin.
  • Bu önyargıyı aklınızda bulundurun ve gerek gördüğünüzde düşüncelerinizi etkileyip etkilemediğini (yani mevcut bir inancınızın akıl yürütmenizi aksatıp aksatmadığını) kendinize sorun.
  • Muhakemenizi yavaşlatın, bu size doğru düşünmek için zaman kazandıracaktır.
  • Muhakemenizi iddialarınızı açıklayacak şekilde açın ve netleştirin. Örneğin belirli bir öncülden belirli bir sonuca nasıl varılabileceğini açıkça belirtin.
  • Kendinize "Bu sonuç öncüllerden kaynaklanmak zorunda mı?" gibi yönlendirici sorular sorun.
  • Muhakeme için uygun koşullar yaratmak gibi genel Önyargı Azaltma Tekniklerini kullanın.

Başkalarında olduğu gibi kendinizde de İnanç Önyargısını tamamen ortadan kaldıramayabileceğinizi unutmayın. Önyargıyı önlemede ne derece başarılı olacağınız değerlendirdiğiniz argümana ve içinde bulunduğunuz koşullara göre değişkenlik gösterebilir.

Özet ve Sonuç

  • İnanç Önyargısı, insanların bir argümanın sonucuna varırken argümanın yapısını ve içeriğini düzgünce düşünmek yerine mevcut bilgi ve inançlarına fazlasıyla güvenmelerine neden olan bir bilişsel önyargıdır.
  • İnanç Önyargısına kapılan insanlar genelde inançlarına uygun argümanları zayıf, geçersiz ve hatalı olsalar bile desteklerler. Ayrıca insanlar inançlarına ters düşen argümanları güçlü ve mantıken geçerli olsalar bile reddedebilirler.
  • İnanç Önyargısı insanların "Bütün çiçeklerin yaprakları vardır, güllerin de yaprakları vardır. Öyleyse güller çiçektir." gibi bir argümanı mantıklı bulmalarına sebep olabilir. Çünkü argümanın sonucu öncüllerinden bağımsız olması ve "bütün çiçeklerin yaprakları vardır" öncülünün yanlışlığına rağmen insanlar güllerin çiçek olduğunu bilirler.
  • Argümanın yapısı veya argümanı değerlendiren kişinin yeteneği gibi çeşitli faktörler insanların belli bir durumda İnanç Önyargısına kapılıp kapılmayacağını, ne dereceye kadar etkileneceklerini veya önyargı azaltma girişimlerinin ne kadar işe yarayacağını belirleyebilir.
  • İnanç Önyargısı; ne olduğunu açıklamak, muhakeme sürecini yavaşlatmak ve netleştirmek, bu önyargının düşünce sürecini etkileyip etkilemediğini sorgulamak, muhakemedeki belirli sounlara dikkat çekmek ve muhakeme için uygun koşullar yaratmak gibi Önyargı Azaltma Tekniklerini kullanmak gibi birçok yolla azaltılabilir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Effectiviology | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 28. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 13:21:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10991

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Arı
Nörobilim
Einstein
Doğum
Biliş
Işık Hızı
Gezegen
Nobel Ödülü
Çekirdek
Kimya Tarihi
Aşı
Diş Gelişimi
Savunma
Protein
Sayı
Karadelik
Jinekoloji
Göğüs
Öğrenme Teorileri
Amerika Birleşik Devletleri
Ekonomi
Gelişim
Bilgisayar
Eğitim
İnternet
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın