Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz?

Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz? Pixabay
13 dakika
2,042
  • Davranış Analizi
  • Bilişsel (Kognitif) Psikoloji
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 57. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Psikolog safsatası, dış bir gözlemcinin gözlemlediği bir şeye ilişkin öznel yorumunun o şeyin nesnel doğasını temsil ettiğini varsaymasıyla meydana gelen bir mantık safsatasıdır. Bu durum en çok bir başkasının zihinsel durumuna (nasıl hissettiğine veya ne düşündüğüne) yönelik olarak sizin (üçüncü şahıs) yaklaşımınızın mutlaka doğru ve ilgili kişinin (birinci şahıs) deneyimiyle aynı olduğu şeklindeki yanlış varsayımla ilişkilendirilmektedir.

Bu çerçevede bir psikolog, bir danışanının nasıl hissettiğine ilişkin yorumunun doğru olması gerektiğini ve hastanın duygularını tanımlama şeklinin bu duyguların doğasını tam olarak yakalaması gerektiğini varsaydığında psikolog safsatasının tuzağına düşer.

Tüm Reklamları Kapat

Psikolog safsatası birçok bağlamda önemli bir rol oynamaktadır ve anlaşılması son derece önemlidir. Bu çerçevede makalemizde psikolog safsatası hakkında daha fazla bilgi edinecek, başkaları bu safsatayı kullandığında neler yapabileceğinizi görecek ve kullanmaktan nasıl kaçınabileceğinizi öğreneceksiniz.

Psikolog Safsatası Örnekleri

Psikolog safsatasının bir örneği, psikoloji alanında araştırma yapan bir kimsenin bir deneyindeki bir katılımcıyı gözlemlemesinin ardından katılımcı hakkında bir rapor yazması ve bu raporun katılımcının nasıl hissettiğinin tam ve doğru bir temsili olduğunu varsaymasıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Psikolog safsatasının diğer örnekleri şunlardır:

  • Çocuklarının duygusal durumuna ilişkin yorumlarının mutlaka doğru olması gerektiğini varsayan bir ebeveyn.
  • Romantik partneriyle tartışırken hakaret içeren bir şey söyleyen ve partnerinin bunu duyduğunda ne hissettiğini tam olarak anladığını varsayan biri.
  • Bir trajediyle ilgili bir haber izleyen ve bu trajediyi yaşayan insanların düşünce ve duygularını tam olarak anladığını varsayan biri.
  • Bir iş görüşmesi sırasında, görüşmedeki diğer tarafın eylemlerine bakarak tam olarak ne düşündüğünü anladığını varsayan bir yönetici.

Bu çerçevede gözlemcinin yorumunun doğru olmasının pekâla mümkün olduğunu da göz önünde bulundurmalısınız. Bununla beraber konumuz olan psikolog safsatası, gözlemcinin özellikle uygun kanıtların bulunmadığı bir durumda otomatik olarak gözleminin doğru olması gerektiğini varsaydığında devreye girmektedir.

Pexels

Psikolog Safsatasından Nasıl Kaçınılır?

Psikolog safsatasından kaçınmanın ilk yolu, dışarıdan bir gözlemci olarak diğer insanların zihinsel durumları gibi unsurları yorumlamaya çalışırken bu safsatayı akılda tutmak ve kendinizi bu safsatayı sergileyip sergilemediğiniz konusunda aktif bir şekilde sorgulamaktır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bununla beraber bu safsata ile ilişkilendirilen temel mantık hatalarını da göz önünde bulundurmalı, kendinize aşağıdaki maddeleri hatırlatmalısınız:

  • Yorumlarınız özneldir ve potansiyel olarak bilişsel önyargılar gibi çeşitli faktörlerden etkilenir.
  • Özellikle duygu ve düşünceler gibi doğrudan gözlemleyemediğiniz şeyler söz konusu olduğunda algınız sınırlıdır.
  • Bilgileriniz genellikle eksiktir, bu nedenle yorumunuzu oluştururken kaçırdığınız önemli ayrıntılar olabilir.

Buna ek olarak, yorumlarınızı daha doğru kılmak için yapabileceğiniz şeyler vardır. Örneğin birinin duygularını yorumlamaya çalışıyorsanız bu kişiden nasıl hissettiğini tarif etmesini isteyebilirsiniz. Benzer şekilde akıl yürütme sürecinizi yavaşlatmak ve dile getirmek, alternatif yorumlar ve bu yorumların doğru olma olasılıklarını değerlendirmek gibi çeşitli önyargı azaltme tekniklerini de kullanabilirsiniz. Bununla beraber benmerkezi önyargıyı azaltmayı amaçlayan kendi kendine mesafelendirme gibi teknikler de son derece faydalıdır; zira psikolog safsatası benmerkezci önyargı ile yakından ilişkilidir.

Bütün bu yöntemler yorumlarınıza daha çok güvenmenizi sağlar; ancak yine de yorumunuza aşırı güvenmekten kaçınmalı ve kullandığınız tüm yöntemlere rağmen yorumunuzun hala yanlış olabileceğini göz önünde bulundurmalısınız. Zira birinden duygularını tarif etmesini isteseniz bile bu, bu kişinin size yalan söylemeyeceği, duygularını doğru bir şekilde tarif edebileceği veya tariflerini önyargılı bir şekilde işlemeyeceğiniz anlamına gelmez.

Son olarak göz önünde bulundurulması gereken önemli bir başka husus da yukarıda ifade edilen fenomenlerin sizin yorumlarınızın da mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmediğidir. Burada ifade edilmek istenen şey, özellikle yorumlarınızı desteklemek için yeterli kanıtınızın olmadığı durumlarda, yorumlarınızın mutlaka doğru olduğunu varsaymamanız gerektiğidir. Yani psikolog safsatası yorumlarınızın yanlış olduğu anlamına gelmez; yanlış olabileceği anlamına gelir.

Psikolog safsatasından kaçınmak için çevrenizde olup biten olayları yorumlamaya çalışırken bu safsatayı aklınızda tutmalı; kendinize bu safsatayı sergileyip sergilemediğinizi aktif olarak sormalı; yorumlarınızın öznel, algınızın sınırlı ve bilgilerinizin eksik olduğunu unutmamalısınız. Bu çerçevede alternatif yorumları keşfetmek gibi başka teknikler de kullanabilirsiniz. Bütün bunlarla beraber uygulayabileceğiniz tüm tekniklere karşın yorumlarınızın yine de yanlış olabileceğini de unutmamalısınız.

Tüm Reklamları Kapat

Psikolog Safsatasına Nasıl Karşı Konulur?

Psikolog safsatasını sergileyen birine karşı koymanın temel yolu, bu kişiye akıl yürütmesindeki hatayı, yani bir şeye ilişkin öznel yorumlarının o şeyin nesnel doğasını temsil ettiği varsayımını göstermektir. Böyle bir durumda örneğin "Argümanınız diğer kişinin tam olarak nasıl hissettiğini bildiğinizi varsayıyor, ancak bunu kesin olarak bilmenizin bir yolu yok." gibi bir şey söyleyebilirsiniz. Bu yöntem özellikle yanlış varsayımın örtük bir varsayım olduğu durumlarda, yani bu varsayımda bulunan kişinin akıl yürütmesini bu varsayım etrafında temellendirdiği, ancak bu temellendirmeyi açıkça ifade etmediği durumlarda özellikle önem kazanır.

Bu soruyu sorarken psikolog safsatasının tam olarak ne olduğunu açıklayabilir ve ilgili örnekler kullanarak safsatayı ve safsataya içkin sorunları da gösterebilirsiniz. Karşınızdaki kişinin akıl yürütme sürecini, örneğin yorumlarını neye dayandırdıkları ve ne kadar emin oldukları sorularıyla keşfetmeniz de bu bağlamda faydalı olabilir.

Son olarak, psikolog safsatasına karşı yapabileceğiniz birkaç şey daha bulunmaktadır:

  • Yorumun sorunlu taraflarını vurgulayın. Örneğin bir konu hakkında yapılan bir yorumun yanlış olduğunu gösteren kanıtlar öne sürebilirsiniz.
  • Yorumlama sürecindeki sorunları vurgulayın. Örneğin yorumun eksik bilgiye dayandığını vurgulayabilirsiniz.
  • Gözlemci sınırlamalarını vurgulayın. Örneğin yorumda bulunan kişinin geçmişte benzer birkaç yorum yapıp yanıldığını belirtebilirsiniz. Alternatif olarak her insanın yorumunun, genellikle hafife aldığımız bilişsel önyargılar gibi faktörlerden etkilenebileceğini söyleyebilirsiniz. Böylesi önyargılar konunun dışında ve sözde objektif gözlemciler olduğumuz durumlarda da geçerlidir ve hatta bu tür durumlarda benmerkezci önyargı ve empati boşluğu gibi pençesine düşmeye eğilimli olduğumuz birçok önyargı da bulunmaktadır.
  • Alternatif yorumları keşfedin. Örneğin bir olaya alternatif yorum getirebilir, veya safsatayı sergileyen kişiden alternatif yaklaşımlar getirmesini, ardından bu yaklaşımların ne kadar olası olduğunu düşünmesini isteyebilirsiniz.
Pexels

Psikolog Safsatasının Alternatif Biçimleri

Psikolog safsatasının temel olarak ifade ettiği kavram bu makalede sunulmaktadır. Bu kavram ilk olarak William James tarafından ortaya atılmış ve şu şekilde tanımlanmıştır:[1]

Tüm Reklamları Kapat

Psikoloğun en büyük tuzağı kendi bakış açısını, hakkında rapor verdiği zihinsel olgunun bakış açısıyla karıştırmasıdır. Bundan sonra buna 'psikolog safsatası' diyeceğim. Bu tuzağın bir kısmından dil sorumludur. Psikolog, yukarıda da belirttiğimiz gibi (s. 183), hakkında konuştuğu zihinsel durumun dışında durur. Hem kendisi hem de gözlem nesnesi onun için nesnedir. Bilişsel bir durum (algı, düşünce, kavram, vs.) söz konusu olduğunda bu durumları ilgili durumun düşüncesi, algısı, vs. olarak adlandırmaktan başka bir yol yoktur. Bu arada kendisi de aynı nesneyi kendi bildiği şekilde kavradığından ona ait olan düşüncenin de onu kendi bildiği şekilde bildiğini varsaymaya kolayca yönlenir, ancak durum nadiren böyledir. En hayali bulmacalar bu surette bilimimize sokulmuştur. Bir nesnenin, onu düşünen düşünceye kendisinin sahte bir imgesiyle mi, yoksa doğrudan ve araya hiçbir imge girmeksizin mi sunulduğu sorusu; zihnin önünde yalnızca genel bir kavram varken şeylerin hangi biçimde sunulduğu sorusu olan nominalizm ve kavramsalcılık sorusu; psikoloğun safsatası bir kez ortadan kaldırıldığında nispeten kolay sorular halini alır...

Bununla birlikte James ve diğerleri bu safsataya ek biçimler önermiştir. Bu biçimlere aşağıdaki başlıklarda değinilmektedir.

Yansıtıcı Atıf

Yansıtıcı atıf, bir kimse bir başka kimsenin zihinsel durumu hakkında düşündüğünde ve buna bağlı olarak zihinsel durumu hakkında düşündüğü kişinin de kendi zihinsel durumu hakkında düşündüğü varsayımını ortaya atmasıyla meydana gelir.

Yansıtıcı atıf, William James tarafından öne sürülen psikolog safsatasının bir türü olarak düşünülebilir. James, bu safsatayı bir varsayıma bağlamaktadır. Bir psikolog incelediği bir zihinsel durumun bilincindedir; buna bağlı olarak incelediği zihinsel durumun da kendinin farkında olduğunu, bilincinde olduğunu varsaydığında yansıtıcı atıf meydana gelir:[1]

Psikolog safsatasının bir başka çeşidi de, bir psikoloğun üzerinde çalıştığı zihinsel durumun bilincinde olduğu için zihinsel durumun da kendi bilincinde olması gerektiği varsayımıdır. Zihinsel durum yalnızca içkin bağlamda kendinin farkındadır; kendi içeriği dediğimiz şeyi kavrar, daha fazlasını değil. Psikolog ise bunun tam tersi şekilde, ilgili zihinsel duruma yönelik aşkın bir farkındalıktadır ve zihinsel durumun her türlü başka şeyle ilişkisini bilmektedir. Düşüncenin gördüğü şey yalnızca kendi nesnesidir; psikoloğun gördüğü şey ise düşüncenin nesnesi, artı düşüncenin kendisi ve muhtemelen dünyada geriye kalan her şeydir. Bu çerçevede bir zihin halini psikoloğun bakış açısından tartışırken çok dikkatli olmalı; yalnızca bizden kaynaklı konuları bu hale dahil etmemeliyiz. Bilincin ne olduğuna dair bildiklerimizi bilincin neyin bilinci olduğuna dair bilgilerimizle, bilinçli olarak nitelediğimiz nesneler arasında dünyanın diğer olgularıyla olan dışsal ve deyim yerindeyse fiziksel ilişkileriyle karıştırmaktan kaçınmalıyız. Soyut olarak ifade edildiğinde bu bakış açısı karmaşası ne kadar kaba görünse de bu, hiçbir psikoloğun düşmekten kendini koruyamadığı ve bazı okulların neredeyse tüm ticaret stokunu oluşturan bir tuzaktır. Bu tuzağın kurnaz ve yozlaştırıcı etkisine karşı ne kadar dikkatli olsak azdır.

Entersubjektif Karışıklık

Entersubjektif karışıklık (veya bakış açısı karışıklığı), bir kişinin hatalı olarak başkalarının deneyimlerinin kendi deneyimleriyle aynı olduğu varsayımında bulunmasıyla; başkalarının olayları kendisinden farklı bir şekilde algıladığı gerçeğini göz önünde bulundurmadığı durumlarda ortaya çıkar.[2], [3]

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Nevermoor – Morrigan Crow'un Büyük Sınavı

37 DİLE ÇEVRİLDİ
Yılın En İyi Kitabı – AMAZON
2018 Waterstones Çocuk ve Gençlik Kitabı Ödülü dahil yirmiden fazla ödül
“Tadına doyulmaz.” -GUARDIAN

“Öğrenmenin tek yolu vardı. Jüpiter’in parkasını üzerinden sıyırıp yere attı. ‘Cesur adımlarla,’ diye mırıldandı Morrigan. Gözlerini kapadı. Ve atladı.”

Morrigan Crow lanetli. Bir çocuğun doğabileceği en şanssız günde, Zifiri Gece’de doğdu. Berbat giden havalardan kalp krizlerine, çevresinde yaşanan tüm talihsiz olayların sebebi olarak görülüyor. Daha da beteri, o gece doğmuş tüm çocuklar gibi on birinci doğum gününde ölecek… ya da ölecekti. Gece yarısına saniyeler kala, Jüpiter North adında tuhaf bir adam ortaya çıkıp kara dumandan tazıları atlatarak onu saklı şehir Nevermoor’a götürmeseydi.
Konuşan dev kediler, cüce vampirler, Morrigan’ın hayatında görmediği kadar dostluk.… Nevermoor sihirli bir yer. Ama burada kalabilmesi için Wunderous Cemiyeti’ne kabul edilmesi şart. Bu da ejderha binmek ya da köpeklerle konuşmak gibi olağanüstü yeteneklere sahip yüzlerce çocuk arasından sıyrılıp dört zorlu imtihanı geçmesi demek. Tek bir sorun var: Morrigan özel bir yeteneği olmadığından neredeyse emin!

“Bu sihirli kitaba akılalmaz bir ilgi var: Film anlaşması yapıldı, hakları birçok yabancı ülkeye satıldı, Harry Potter benzetmesi de cabası. Neyse ki bu inanılmaz eğlenceli macera bütün bu ilgiyi hak ediyor. Potter tutkunları, bu kitapta sevecek bir sürü şey bulacak, ama Nevermoor kendine has bir albeniye sahip.” OBSERVER

“Tam gaz keyif; eğlenceli, sürükleyici ve çılgınca yaratıcı.”
Katherine Rundell, GÖKYÜZÜ ÇOCUKLARI’nın yazarı

Okurlar, muzip karakterler ve akla kazınan maceralarla dolu bu heyecan verici dünyaya balıklama dalacak.”
School Library Connection

Devamını Göster
₺72.00
Nevermoor – Morrigan Crow'un Büyük Sınavı

Entersubjektif karışıklık, genellikle sosyal yansıtma veya benmerkezci düşünme etrafında döndüğü düşünülen psikolog safsatasının bir türü olarak düşünülebilir.[4] William James, bu safsatayı ilk defa ele aldığı eserinde konu hakkında şunları söylemiştir:[1]

Bazı durumlarda, nesnenin şimdiye kadar fark edilmemiş pek çok ayrıntısı önümüze serildiğinde içimizden şunları söylemek geçebilir:

'Nasıl oldu da nesnelere dokunmamıza, nesne bir süreklilikmiş, bir bütünmüş gibi nesne konusunda çeşitli sonuçlara varabildik? Bu cehalet bize nereden geldi? Boşluklar olmalıydı; ama hissetmedik. Bu boşlukları görmemiz ve detaylarını duymamız gereken yerlerde sürece sırtımızı dayadık. Bunlar şimdi olduğu gibi zihnimizin bir yerlerinde, bilinçdışında veya en azından dikkatimizi çekmez bir şekilde işliyordu. İlk analiz edilmemiş farkındalığımız bu basit duyumlardan ibaretti ve hızlıca vardığımız ilk sonuç da bu ara çıkarımlara dayanıyordu. Ancak gerçeği gözümüzden kaçırdık.'

İşte bu, bir konuya yönelik üstün bir zihin hali tarafından açıkça bilinen her şeyin alçak bir zihin hali tarafından örtük bir şekilde bilindiğini düşündüren, ölümcül 'psikolog safsatasıdır' (s. 196). Düşünülen konu şüphesiz ki aynıdır, ama birbirinden tamamen farklı iki psikoz çerçevesinde konu, bir defa parçalarına ayrılmamış haliyle, bir defa da ayrı ayrı parçaların toplamı haliyle iki defa düşünülür. Bu bir düşüncenin iki ayrı sürümü değildir; bir şeye ilişkin iki birbirinden tamamen ayrı düşüncedir. Her iki düşünce de boşluklarını kapatmak için bir diğerine ihtiyaç duymadan kendi içkinliğinde bir süreklilik ve bir bütünlük barındırır.

Bu ve benzeri kavramlar, aşağıdaki örnekte de görülebileceği gibi başkaları tarafından da tartışılmıştır:[5]

Psikolog Safsatası: ...Özellikle alçak zihinlerin okunması sırasında yüksek zihinlerin gerçekleri çerçevesinde incelenen zihnin inceleyen kimsenin gerçekleriyle okunması, psikologların tuhaf bir şekilde yatkın olduğu safsata.

Bir diğer örnek:[6]

Herhangi bir psikolojik testin uygulanmasında her zaman kaçınılması gereken ve 'psikolog safsatası' olarak bilinen bir tehlike vardır. Bu, deneycinin deneğin bir uyarıcıya veya emre, kendisinin benzer koşullarda vereceği tepkiyle aynı şekilde tepki vereceğini varsayma eğiliminde olmasından kaynaklanır. Bu zorluktan kaçınmanın tek yolu, görev tamamlanır tamamlanmaz denekten bağımsız ve dikkatli bir iç gözlem yapmaktır.

Bir diğer örnek:[7]

...William James'in 'psikolog safsatası', etikçinin/araştırmacının bakış açısını incelenen kişinin bakış açısıyla bir tutmaya karşı uyarır. Bu temelde benmerkezci önyargının dikkate alınmaması, insanlardan araştırmacının dünya görüşünün bir parçası olan, ancak söz konusu insanların deneyimlerinin bir parçası olmayan şeylere yönelik (örneğin deneysel bir terapinin fayda olasılığı) düşüncelerini istemekle sonuçlanabilir. Böylesi bir durumda bir kimsenin sağladığı cevaplar, deneyimine yönelik iyi bilgiler barındırmazlar ve sağlam politikalara rehberlik etmek için kullanılamazlar.

Bir diğer örnek:[8]

İkilemin bir kısmının insanın psikolojik olgularını bilimsel olarak en az çarpıtma ile nasıl inceleyebileceği olduğunu söylemiştim. Ortaya çıkan 'çarpıtmanın' bir bakıma James'in 'psikolog safsatası' dediği şeyin, yani psikologun süreç hakkındaki kendi bilgisini öznenin süreçte doğrudan deneyimlediği şeyle karıştırdığı yöntem ve yorum hatasının bir örneği olduğu kabul edilecektir... Bu safsata, fiziksel ve biyolojik bilimlerdeki gözlemciyle karşılaştırıldığında psikolog-gözlemciye has bir tehlikedir ve hayvan davranışlarının tanımlarını konu alan insan harici psikolojik alanlarda da mevcuttur. Normalde kullandığımız şekliyle 'yansıtma', bir psikolog tarafından uygulandığında, ilgili safsatanın bir uzantısı olarak düşünülebilir. Bu surette nesnemize hem bilişsel hem de duygusal unsurlar yansıtabiliriz.
Pixabay

Psikolojizm

Psikolojizm genellikle psikolojik olmayan varlıkları psikolojik varlıklar olarak yorumlayarak deneyimleri "psikolojileştirme" girişimine atıfta bulunmak için kullanılır ve bazen psikolog safsatasının bir biçimi olarak kabul edilir.[9]

İlgili Kavramlar

Psikolog safsatası, psikoloji ve felsefe alanlarındaki bazı kavramlarla yakından ilişkilidir ve psikolog safsatasından kaçınmak ve karşı koymak için bu kavramları anlamanın çeşitli faydaları vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu kavramlardan biri, mantık çerçevesinde çıkarımla ulaştığınız bir sonucu gözlem olarak kabul etmenize sebep olan, bir tür sonuca atlama olan çıkarım-gözlem karmaşasıdır.[10] Örneğin güzel bir araba kullanan birini görürseniz zengin birini gözlemlediğinizi düşünebilirsiniz; oysa gerçekte bu kişinin zengin olduğunu gözlemlememiş, arabasına bakarak bir çıkarım yapmışsınızdır.

Bu türden bir başka kavram da, insanların kendi bakış açılarının tamamen nesnel olduğunu, yani her şeyi olduğu gibi görebildiklerini varsayma eğilimi anlamına gelen naif gerçekçiliktir.[11], [12] Bu aynı zamanda nesnellik yanılsama(insanların kendilerini gerçekte olduklarından daha nesnel, eşitlikçi ve anlayışlı ve daha az önyargılı olarak görme eğilimi) ve kör nokta illüzyonu (insanların kendi önyargılarının başkalarınınkinden daha az farkında olmalarına ve önyargılara başkalarından daha az duyarlı olduklarını varsaymalarına neden olan bilişsel bir önyargı) ile de yakından ilişkilidir.[13], [14]

Son olarak, pratik açıdan genellikle önemli olmayan ancak yine de psikolog safsatasıyla yakından ilişkili olan bir başka kavram da psikolog ikilemidir; bu ikilem "nesnel olarak ele alınan bir benlik bilimi mi yoksa öznel olarak deneyimlenen benlikle uyumlu bir bilim mi yaratılacağı" sorusudur.[15]

Özet ve Sonuçlar

  • Psikolog safsatası, dışarıdan bir gözlemcinin bir şeye ilişkin öznel yorumunun o şeyin nesnel doğasını temsil ettiğini varsayması durumunda ortaya çıkan bir mantık safsatasıdır.
  • Bu durum en çok, bir başkasının zihinsel durumuna (nasıl hissettiğine veya ne düşündüğüne) ilişkin sizin (üçüncü şahıs) yorumunuzun mutlaka doğru ve bu kişinin (birinci şahıs) deneyimiyle aynı olduğu şeklindeki yanlış varsayımla ilişkilendirilmektedir.
  • Örneğin bir psikolog, bir hastanın nasıl hissettiğine ilişkin yorumunun doğru olduğunu ve hastanın duygularını tanımlama şeklinin bu duyguların doğasını tam olarak yakaladığını varsaydığında psikolog safsatası sergiler.
  • Bu safsatadan kaçınmak için, gözlemlediğiniz olayları yorumlarken bu safsatayı aklınızda tutmalı; kendinize bu safsatayı sergileyip sergilemediğinizi aktif olarak sormalı; yorumlarınızın öznel olduğunu, algınızın sınırlı olduğunu ve bilgilerinizin eksik olduğunu hatırlamalı ve potansiyel olarak alternatif yorumları keşfetmek gibi başka teknikler kullanmalısınız.
  • Bu safsatayla başa çıkmak için sizin veya ilgili kişinin akıl yürütme sürecindeki hatalara, yorumlarıyla ve yorum süreciyle ilgili belirli sorunlara ve gözlemcinin kısıtlarına vurgu yapabilir; ayrıca safsatayı sergileyen kişiyle birlikte asıl akıl yürütme sürecini ve alternatif olası yorumları araştırabilirsiniz.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
27
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 57. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Sıkça Sorulan Sorular

Dış bir gözlemcinin gözlemlediği bir şeye ilişkin öznel yorumunun o şeyin nesnel doğasını temsil ettiğini varsaymasıyla meydana gelen bir mantık safsatasıdır.

Çocuklarının duygusal durumuna ilişkin yorumlarının mutlaka doğru olması gerektiğini varsayan bir ebeveyn.

Çevrenizde olup biten olayları yorumlamaya çalışırken bu safsatayı aklınızda tutmalı; kendinize bu safsatayı sergileyip sergilemediğinizi aktif olarak sormalı; yorumlarınızın öznel, algınızın sınırlı ve bilgilerinizin eksik olduğunu unutmamalısınız.

Bu kişiye akıl yürütmesindeki hatayı, yani bir şeye ilişkin öznel yorumlarının o şeyin nesnel doğasını temsil ettiği varsayımını göstermektir.

Bir kimse bir başka kimsenin zihinsel durumu hakkında düşündüğünde ve buna bağlı olarak zihinsel durumu hakkında düşündüğü kişinin de kendi zihinsel durumu hakkında düşündüğü varsayımını ortaya atmasıyla meydana gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2022 09:15:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13396

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz?. (24 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13396
Shatz, I., Karagözoğlu, M. (2022, November 24). Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz?. Evrim Ağacı. Retrieved December 07, 2022. from https://evrimagaci.org/s/13396
I. Shatz, et al. “Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 24 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13396.
Shatz, Itamar. Karagözoğlu, Mert. “Psikolog Safsatası: Neden Gözlemlerimizin Genellikle Doğru Olduğunu Düşünürüz?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, November 24, 2022. https://evrimagaci.org/s/13396.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.