Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Benmerkezci Ön Yargı: Olaylara Farklı Bir Açıdan Bakmak Neden Bu Kadar Zor?

Benmerkezci Ön Yargı: Olaylara Farklı Bir Açıdan Bakmak Neden Bu Kadar Zor?
13 dakika
1,651
  • Bilişsel (Kognitif) Biyoloji
  • Davranış Analizi
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 42. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Benmerkezci ön yargı, insanların yaşamlarındaki olayları incelerken veya olaylara başkalarının bakış açısından bakmaya çalıştıklarında, kendi bakış açılarına çok fazla güvenmelerine neden olan bilişsel bir ön yargıdır. Buna göre benmerkezci ön yargı, insanların diğer insanların bakış açısının kendilerininkinden ne kadar farklı olduğunu hafife almalarına veya diğer insanların bakış açısını tamamen dikkate almamalarına neden olur.

Örneğin, utanç verici bir şey yaparsanız, benmerkezci ön yargı, diğer insanların bunu fark etme derecesini abartmanıza neden olabilir; çünkü bu, siz eylemlerinizde nasıl pür dikkat iseniz, başkalarının da eylemlerinize aynı derecede odaklandığını varsaymanıza neden olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Benmerkezci ön yargı bilgiyi işleme ve karar verme şeklimizi güçlü bir şekilde etkileyebileceğinden bunu anlamak önemlidir. Bu nedenle, bu makalede benmerkezci ön yargı hakkında daha fazla bilgi edinecek ve bunu açıklamak ve etkisini azaltmak için neler yapabileceğinizi göreceksiniz.

Benmerkezci Ön Yargı Örnekleri

Benmerkezci ön yargının basit bir örneği, belirli bir alanda çok yetenekli olan biri o alana aşina olmayan insanların bakış açısını anlamaya çalıştığında ortaya çıkar. Benzer şekilde belirli bir siyasi adayı güçlü bir şekilde destekleyen birinin hemen hemen herkesin de bu adayı desteklemesi gerektiğini varsayması durumunda benmerkezci ön yargının başka bir örneği ortaya çıkar.

Bu Reklamı Kapat

Ek olarak, benmerkezci ön yargının insanları nasıl etkileyebileceğine dair başka örnekler de var. Örneğin:

  • Benmerkezci ön yargı, halka açık bir konuşma yapan birinin gerginliğinin seyirciye gerçekte olduğundan daha belirgin olduğunu varsaymasına neden olabilir; çünkü kendisine çok belirgindir.
  • Benmerkezci ön yargı, utanç verici bir şey yapan birinin başkalarının bunu hatırlama olasılığını gözünde büyütmesine neden olabilir; çünkü kendisi bunu çok iyi hatırlıyordur.
  • Benmerkezci ön yargı, birinin bir grup projesine katkıda bulunduğu işin miktarını abartmasına neden olabilir; çünkü diğer ekip üyelerinin yaptığı işten ziyade, kendi işine odaklanmıştır.
  • Benmerkezci ön yargı, birinin olayı yalnızca kendi bakış açısından gördüğü için, yalnızca küçük bir rol oynadığı geçmişteki bir olayda kilit oyuncu olduğunu düşünmesine neden olabilir.
  • Benmerkezci ön yargı, birinin meslektaşlarının hepsinin onunla aynı siyasi inançları ve sosyal değerleri paylaştığını varsaymasına neden olabilir; çünkü bu inançlara o kadar odaklanmıştır ki başkalarının olayları farklı görebileceğini hayal etmesi onun için zordur.

Genel olarak, benmerkezci ön yargı örnekleri yaşamın birçok alanında görülür. Bu örneklerin tümü kişinin kendi bakış açısına aşırı güvenme eğilimini içerir; bu, birçok durumda benmerkezciliğin insanların inançlarını, arzularını, düşüncelerini ve duygularını, özellikle de bu insanlar kendilerine yakın olduklarında diğer insanlara yansıtmalarına neden olduğu anlamına gelir.[1], [2], [3] Buna göre, benmerkezci ön yargı insanların öncelikle kendi duygularına odaklanmalarına ve diğer insanların nasıl hissettiklerini görmezden gelmelerine neden olduğu için insanların başkalarıyla empati kurma yeteneklerini de engelleyebilir.[4]

İlgili Bilişsel Ön Yargılar

Benmerkezcilik, birkaç ilgili bilişsel ön yargının arkasındaki birincil mekanizma olarak kabul edilir.[5] Bu ön yargılar benmerkezci ön yargının alt türleri olarak görülebilir, yani benmerkezci ön yargının düşüncemizi etkilediği belirli ve önemli yolları temsil ederler ve sonuç olarak bazen benmerkezci ön yargılar veya benmerkezci yorumlama ön yargıları olarak adlandırılırlar.[6], [7] Bazı dikkate değer benmerkezci ön yargılar şunlardır:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şeffaflık Yansıması

Şeffaflık yanılsaması, insanların düşüncelerinin ve duygularının başkaları tarafından gerçekte olduğundan daha belirgin olduğuna inanmalarına neden olan bilişsel bir ön yargıdır. Bu en çok benmerkezci ön yargıdan kaynaklanır ve özellikle içsel durumumuz bizim için o kadar hazırdır ki bunun başkaları için o kadar hazır olmadığını unuturuz.

Spot Işığı Etkisi

Spot ışığı etkisi, insanların başkaları tarafından gözlemlenme ve fark edilme derecesini ve başkalarının kendileri hakkında fark ettikleri şeyleri ne kadar önemsediklerini abartmalarına neden olan bilişsel bir ön yargıdır. Bu, öncelikle benmerkezci ön yargı ve özellikle kendimize o kadar odaklanmamız nedeniyle gerçekleşir ki diğer insanların bize kendimiz kadar odaklanmadığını unuturuz.

Yanlış Fikir Birliği Etkisi

Yanlış fikir birliği etkisi, insanların fikir ve inançlarının toplumda gerçekte olduğundan daha yaygın olduğuna inanmalarına neden olan bilişsel bir ön yargıdır. Bu, öncelikle benmerkezci ön yargıdan ve özellikle de kendi görüş ve inançlarımıza o kadar odaklanmış olmamızdan kaynaklanır ki diğer insanların farklı fikirlere sahip olabileceğini hatırlamakta güçlük çekeriz.

Bilgi Laneti

Bilgi laneti, insanların kendi bildikleri şeyleri diğerlerinin bilmediği gerçeğini hesaba katmamalarına neden olan bilişsel bir ön yargıdır. Bu, öncelikle benmerkezci ön yargı nedeniyle ve özellikle de diğer insanların bizim sahip olduğumuz bilgiye sahip olmayabileceği gerçeğini hesaba katmakta zorlandığımız için ortaya çıkar.

Ek olarak, yakından ilişkili bir diğer bilişsel ön yargı, insanların mevcut durumlarından farklı ruhsal durumlarını anlamakta veya bu durumların insanların muhakeme yeteneğini ve karar vermesini nasıl etkilediğini düşünmekte zorlanmasına neden olan empati boşluğudur. Esasen, empati boşluğu, insanlar belirli bir ruh halindeyken (örneğin, mutlu veya öfkeli) farklı bir ruh halinde olan birinin perspektifini anlamak veya eylemlerini tahmin etmek için çabaladıkları anlamına gelir, ki bu kişi gelecekteki benliği veya bir başkası olabilir.[8], [9]

Bu Reklamı Kapat

Son olarak, 'benmerkezci ön yargı' terimi bazen pazarlık etme gibi durumlarda insanların durumların adilliğini kendi lehine yargılama eğilimi gibi benzer olgulara atıfta bulunmak için kullanılır.[10], [11] Bu durumda, benmerkezci ön yargı, insanların başkalarını aynı şekilde kayırmanın adaletsiz olacağını düşünseler bile kendilerinin lehine olan durumların adil olduğuna inanmalarına da neden olabilir.[12] Bu, örneğin, insanların kredi veya kar gibi olumlu sonuçları paylaştırmak söz konusu olduğunda diğerlerinden daha fazlasını hak ettiklerini düşünebilecekleri, suç veya ceza gibi olumsuz sonuçları paylaştırma söz konusu olduğunda da diğerlerinden daha az almayı hak ettiklerini düşünebilecekleri anlamına gelir.[13], [14]

Not: İnsanların kendi duygusal durumları hakkındaki yargılarının diğer insanların duygularından etkilenmesine neden olduğu için benmerkezci ön yargıdan biraz zıt bir etkiye sahip olan, alternatif merkezli ön yargı adı verilen ilgili bir bilişsel ön yargı vardır.[15] İnsanlar bu ön yargıların her ikisini de değişen derecelerde yaşarlar ve farklı durumlarda farklı benmerkezcilik ve alternatifmerkezcilik seviyeleri sergilerler.

İnsanlar Neden Benmerkezci Ön Yargı Yaşarlar?

Benmerkezci ön yargı, diğer bilişsel ön yargılar gibi bilişsel sistemimizdeki sınırlamalar nedeniyle ve yani bilgiyi işleme şeklimizin kusurlu olması nedeniyle oluşur.[16], [17]

Bilhassa, benmerkezci ön yargı, öncelikle zamanımızın büyük çoğunluğunu olayları kendi bakış açımızdan görmeye harcamamız nedeniyle oluşur. Bu nedenle olayları öncelikle kendi kişisel bakış açımız aracılığıyla doğal olarak inceleme ve hatırlama eğiliminde oluruz.[18] Buna göre, olayları başkalarının gözünden görmek için bakış açımızı onlarınkine göre ayarlamamız gerektiğini fark ettiğimizde bile bu yeni bakış açısını kendi bakış açımıza bağlama eğilimindeyizdir ve bu nedenle çoğu zaman durumları doğru bir şekilde değerlendirmek için orijinal bakış açımızdan yeterince kopamıyoruzdur.[19], [20]

Bu Reklamı Kapat

Ek olarak, bu olgu bazen daha fazla hata yapmak pahasına hızlı ve kolay bir şekilde yargılar oluşturmak ve karar vermek için kullandığımız zihinsel kısa yollar olan buluşsal yöntemlere güvenmemize de atfedilebilir.[21] Bu, bilişsel sistemimizin diğer insanların bakış açısının bizimkine benzer olduğunu varsaymayı, onların bakış açısının gerçekte nasıl olduğunu değerlendirmeye çalışmaktan daha hızlı ve daha kolay bulduğu anlamına gelir.

Son olarak, geçmiş olayları nasıl hatırladığımıza gelince, benmerkezci ön yargıyı deneyimleme eğilimimizin bir başka nedeni de bilişsel sistemimizin genellikle anılarımızı kendi etrafımızda düzenlemesidir çünkü kendi varlığımız çoğu zaman hayatımızın merkezinde duran bir sabit gibi hizmet etmektedir.[22], [23]

Genel olarak, bilişsel sistemimizin kusurlu çalışma şekli nedeniyle benmerkezci ön yargıyı deneyimleriz ve öncelikle kendi bakış açımıza o kadar odaklanırız ki başkalarının bakış açısını değerlendirmeye çalıştığımızda kendi bakış açımızı onlarınkine göre ayarlamakta güçlük çekeriz. Ayrıca, belirli durumlarda benmerkezci ön yargı, zihinsel kısa yolları kullanmamız ve anılarımızın düzenlenme şekli gibi diğer faktörlere de dayandırılabilir.

Not: Yakından ilişkili bir kavram, diğer insanların sizinkinden farklı algıları, düşünceleri, duyguları, inançları, arzuları ve niyetleri olduğu ve bunların insanların davranışlarını etkileyebileceği düşüncesi olan zihin teorisidir. Benmerkezci ön yargı insanların zihin teorilerini kullanmaları gereken durumlarda ortaya çıkar.[24]

Bu Reklamı Kapat

Arka Plan Unsurlarının Etkisi

Çeşitli arka plan faktörleri bir kişinin benmerkezci ön yargıyı deneyimleme olasılığının yanı sıra bunu deneyimleme derecesini ve bunu nasıl yapacaklarını etkiler.

Örneğin, bir kişinin yaşı benmerkezci ön yargı yaşama olasılığını etkileyebilir.[25] Bir çalışma ergenlerin ve daha büyük yetişkinlerin genç ve orta yaşlı yetişkinlere kıyasla daha fazla benmerkezcilik sergilediğini ortaya koydu.[26] Benzer şekilde, bir kişinin konuştuğu dillerin sayısı insanların benmerkezci ön yargıya yatkınlığında rol oynayabilir ve bir çalışma iki dil konuşabilen insanların tek dil konuşabilen insanlara göre benmerkezci ön yargıyı deneyimleme olasılığının daha düşük olduğunu gösterdi.[27]

Ayrıca, otizm, farkındalık, edebi kurguya olan ilgi ve bir kişinin düşündüğü bilgi türü dahil olmak üzere insanların benmerkezci ön yargısını etkilediği çok sayıda başka faktör bulunmuştur.[28], [29], [30], [31]

Ancak, bu tür arka plan faktörlerinin insanların benmerkezci ön yargıya yatkınlığını etkileyebilmesine rağmen hemen hemen her insanın bazı durumlarda benmerkezci ön yargıyı bir dereceye kadar deneyimlediğini belirtmek önemlidir.

Benmerkezci Ön Yargıyı Nasıl Azaltılır?

Benmerkezci ön yargıyı azaltmak sizin de dahil olmak üzere insanların kendilerininkinden farklı bakış açılarını anlamalarına yardımcı olabileceğinden çeşitli durumlarda faydalı olabilir. Bu nedenle, aşağıdaki alt bölümlerde benmerkezci ön yargıyı azaltmak için kullanabileceğiniz bir dizi faydalı teknik göreceksiniz.

Buradaki bilgilerin kendi benmerkezci ön yargınızı nasıl azaltacağınıza odaklandığını unutmayın. Bununla birlikte, bazı değişikliklerle birlikte bu teknikler diğer insanların deneyimlediği benmerkezci ön yargıyı azaltmak için de kullanılabilir. Örneğin, benmerkezci ön yargıyı azaltmak için alternatif bakış açılarını değerlendirmek söz konusu olduğunda diğer insanları bunu yapmaya teşvik edebilir veya bu alternatif bakış açılarını doğrudan onlara sunabilirsiniz.

Ön Yargı Bilincini Geliştirin!

Ben merkezci ön yargı konusunda farkındalık geliştirmek onu azaltmak söz konusu olduğunda faydalı olabilir. Bu, bu ön yargının ne olduğunu, insanları nasıl etkilediğini, neden ortaya çıktığını ve düşüncenizi ne zaman etkileyebileceğini öğrenmeyi içerebilir.

Bununla birlikte, benmerkezci ön yargının farkında olmak önemli ve faydalı olsa da bu ön yargıdan tamamen kaçınmak söz konusu olduğunda genellikle yetersizdir.[32] Bu nedenle sadece bu ön yargının farkında olmanın onu deneyimlemeyeceğiniz anlamına geldiğini sanmamalısınız.

Kendinize Karşı Mesafeli Bir Dil Kullanın!

Kendinize karşı mesafeli bir dil kullanmak kendi bakış açınızdan psikolojik mesafenizi artırarak benmerkezci ön yargıyı azaltabilir. Bu tür bir dil kullanmak, örneğin, kendinizi birinci şahıs zamiri kullanarak düşünmek yerine (örneğin, "Projeye ne kadar katkıda bulundum?"), ikinci şahıs zamiri kullanarak kendiniz hakkında düşünmeniz gerektiği anlamına gelir (örneğin, "Projeye ne kadar katkıda bulundunuz?") veya kendi adınızı kullanarak (örneğin, "John projeye ne kadar katkıda bulundu?").

Öz Farkındalığınızı Artırın!

Öz farkındalığınızı artırmak kendinize odaklanmaya yönelik doğuştan gelen eğiliminizin bilincine varmanıza yardımcı olarak benmerkezci ön yargınızı azaltabilir. Kendi farkındalığınızı çeşitli şekillerde artırabilirsiniz ve örneğin, bir araştırma karar verirken aynanın karşısında oturmak kadar basit bir şey yapmanın öz farkındalığınızı artırabileceğini ve sonuç olarak benmerkezci ön yargınızı azaltabileceğini ortaya koydu.[33] Diğer teknikler de aynı amaca hizmet ettikleri sürece kendinizin ve kendi bakış açınıza odaklanma eğiliminizin aktif olarak bilincinde olmanıza yardımcı olarak işe yarayabilir.

Bu Reklamı Kapat

Farklı Bakış Açılarını Değerlendirin!

Alternatif bakış açılarını dikkate almak bazı durumlarda benmerkezci ön yargıyı azaltabilir.[34]

Bunu yapmanın bir yolu durumları başka birinin perspektifinden veya genelleştirilmiş bir dış perspektiften görselleştirmektir. Örneğin, bir arkadaşınızla tartışırsanız neden böyle davrandıklarını anlamaya çalışmak için durumu onların bakış açısından görselleştirmeyi deneyebilirsiniz.

Benzer şekilde, bunu yapmanın başka bir yolu da mevcut görüşünüzle çelişen argümanları değerlendirmektir.[35] Örneğin, belirli bir siyasi görüşe inanıyorsanız karşı görüşün de neden iyi olabileceğine dair sebepler bulmaya çalışabilirsiniz. Bu, insanların neden bu karşı görüşü desteklediğini anlamanıza ve kendi inançlarınızı daha mantıklı bir şekilde değerlendirmenize yardımcı olacaktır.

Son olarak, alternatif bakış açılarını değerlendirirken bakış açılarının nasıl olduğunu anlamaya çalışmak yerine bu bakış açılarına sahip insanlarla doğrudan konuşmanın genellikle en iyisi olduğunu unutmayın.[36] Örneğin, yalnızca sizin siyasi görüşlerinizi destekleyen medyalarla ilgileniyorsanız ve başkalarının nasıl farklı görüşlere sahip olabileceğini anlayamıyorsanız o zaman bu görüşleri destekleyen insanlarla konuşmak veya bu görüşleri destekleyen medyaları kullanmak faydalı olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Genel Ön Yargıyı Azaltma Tekniklerini Kullanın!

Benmerkezci ön yargıyı azaltmak için kullanabileceğiniz çeşitli genel ön yargı azaltma teknikleri vardır. Bunlar arasında, örneğin, akıl yürütme sürecinizi yavaşlatmak ve açık hale getirmek, başkalarından akıl yürütmeniz hakkında geri bildirim istemek ve yargılama ve karar verme için uygun koşullar yaratmak yer alır.

Benmerkezci Ön Yargıyı Azaltmakla İlgili Uyarılar

Burada listelenen ön yargı azaltma teknikleri bazı durumlarda benmerkezci ön yargıyı azaltmaya yardımcı olsa da her durumda işe yarayacakları garanti edilmez. Ayrıca, bu teknikler işe yarasa bile benmerkezci ön yargıyı tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade genellikle bir dereceye kadar azaltmaya yardımcı olurlar ve genel itibariyle benmerkezci ön yargı, ön yargıyı azaltmaya nispeten dirençlidir.[37] Ayrıca, bazı durumlarda benmerkezci ön yargıyı azaltmak rasyonel kararlar verme yeteneğinde gelişme anlamına gelmez ancak hatalı bir şekilde insanların bunu yapma yeteneklerine olan güvenini artırır.

Buna göre, benmerkezci ön yargı söz konusu olduğunda ön yargıyı azaltma girişimlerinizin ne kadar etkili olduğunu düşünürken dikkatli olmalısınız. Eğer mümkünse ilgili kişilerden alınan geri bildirimler gibi uygun bilgileri kullanarak ne kadar etkili olduklarını dikkatli bir şekilde değerlendirmelisiniz ve kanıt olmadığı durumlarda genellikle bu ön yargıyı tamamen ortadan kaldırdığınızı veya kaldırabileceğinizi varsaymaktan kaçınmalısınız.

Benmerkezci Önyargıyı Azaltmadan Göz Önünde Bulundurmak!

Bazı durumlarda, doğrudan azaltamasanız bile benmerkezci ön yargının etkisini göz önünde bulundurmak faydalı olabilir. Örneğin, özellikle bu kişinin daha önce bu ön yargıyı gösterdiğini biliyorsanız belirli bir durumda birinin eylemlerini tahmin ederken bu yararlı olabilir.

Özet ve Sonuçlar

  • Benmerkezci ön yargı, insanların yaşamlarındaki olayları incelerken veya olayları başkalarının bakış açısından görmeye çalıştıklarında kendi bakış açılarına çok fazla güvenmelerine neden olan bilişsel bir ön yargıdır.
  • Benmerkezci ön yargı, örneğin, başkalarının hatalarınızı fark etme derecesini gözünüzde büyütmenize veya başkalarının sizin politik görüşünüzle ne ölçüde aynı fikirde olduğunu fazla önemsemenize neden olabilir.
  • Benmerkezci ön yargıyı deneyimlememizin ana nedeni genellikle kendi bakış açımıza o kadar odaklanmış olmamızdır ki diğer insanların bakış açısını değerlendirmeye çalışırken kendimizin bakış açısını onlarınkine göre ayarlamayı zor buluruz.
  • Ön yargı bilincini geliştirmek, kendine mesafeli bir dil kullanmak, öz farkındalığı artırmak, farklı bakış açılarını değerlendirmek ve akıl yürütme sürecinizi yavaşlatmak da dahil olmak üzere kendinizdeki ve diğer insanlardaki benmerkezci ön yargıyı azaltmanıza yardımcı olabilecek birçok teknik vardır.
  • Benmerkezci ön yargı, ön yargıyı azaltmaya karşı oldukça dirençlidir, bu nedenle ön yargısız olma girişimlerinizin ne kadar etkili olduğunu değerlendirirken dikkatli olmalısınız ve mümkünse ilgili kişilerden gelen geri bildirimler gibi uygun bilgileri kullanarak bunların ne kadar etkili olduğunu dikkatlice değerlendirmelisiniz.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 42. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/06/2022 17:25:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10660

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Yağ
Entomoloji
Yeme
Göğüs Hastalığı
Yas
Karar Verme
Teknoloji
Araştırma
Entropi
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Çalışma
Kalori
Sağlık Personeli
Elementler
Ağız Sağlığı
Deniz
Güneş Sistemi
Akciğer
Mühendislik
Kimyasal Bağ
Uluslararası Uzay İstasyonu
Kuantum Fiziği
Işık
Yangın
Sperm
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.