Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!"

İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!" BBC Science
11 dakika
892
  • Mantık Hataları
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 18. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

İnanmazlık argümanları veya inan(ıl)mazlık safsatası, bir kişi bir şeyin doğru olduğuna inanamadığı için yanlış olması gerektiğini veya bir şeyin yanlış olduğuna inanamadığı için doğru olması gerektiğini düşündüğünde ortaya çıkan mantık safsatasına, veya bu akıl yürütme sürecini temel alan argümanlara verilen genel addır. Bu safsatanın tuzağına düşen bir kimse, bir bilimsel teorinin neden doğru olduğunu anlayamadığı için teorinin yanlış olması gerektiğini düşünür.

İnsanlar genellikle katılmadıkları geçerli teorileri itibarsızlaştırmak ve çeşitli temelsiz veya sözde bilimsel teorileri desteklemek amacıyla bu safsataya başvururlar; bu nedenle bu safsatayı anlamak önemlidir.[1], [2] Makalemizde inanmazlık safsatası hakkında daha fazla bilgi edinecek ve bu safsataya başvurulması halinde neler yapabileceğinizi göreceksiniz.

Tüm Reklamları Kapat

İnanmazlık Argümanları Nedir?

İnanmazlık safsatasına başvurulan argümanlar genellikle iki temel türden biri takip edilerek oluşturulur:

  • X'in doğru olduğuna inanmıyorum, dolayısıyla X yanlış olmalı.
  • X'in yanlış olduğuna inanmıyorum, dolayısıyla X doğru olmalı.

Bu türde bir akıl yürütme, bir kimsenin bir şeyin varlığına veya yokluğuna inanma kabiliyeti bu şeyi var ya da yok kılmadığı için hatalıdır. Yani bir kimsenin bir şeyin doğru olduğuna inanmaması bu şeyi yanlış yapmaz; aynı şekilde bir kimsenin bir şeyin yanlış olduğuna inanmaması da bu şeyi doğru yapmaz.

Tüm Reklamları Kapat

İnanmazlık safsatalarının temel yapısı, formel mantık penceresinden şu şekilde görülmektedir:

  • Öncül 1: Öncül X'in nasıl doğru olabileceğini açıklayamam ve hayal bile edemem.
  • Öncül 2: Eğer bir öncülün doğru olduğunu açıklayamıyor veya hayal edemiyorsam bu öncül yanlış olmak zorundadır.
  • Sonuç: X öncülü yanlıştır.

Bir kimsenin bir öncülün nasıl yanlış olabileceğini açıklayamadığı veya hayal edemediği durumlarda bu öncülün doğru olduğunu öne sürmek için de benzeri bir ifade kullanılabilir.

İnanmazlık safsatasına başvurulduğunda genellikle birinci öncül açıkça ifade edilir. Konuşmacı belirli bir öncülün nasıl doğru olabileceğini anlamadığını dürüstçe ifade edebiliyorsa, bu öncül mantık çerçevesinde geçerli olarak ele alınabilir. Zira bu öncülün doğru olduğunu gösteren kanıtlar olsa bile öncülün geçerliliği veya geçersizliği, gerçeklerden öte konuşmacının bilgisine bağlıdır. Konuşmacı anlamadığını öne sürmüştür ve anlamadığı konusunda haklıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Öte yandan argümanın dayandığı ikinci öncül genellikle örtüktür ve bir öncülün doğruluğu veya yanlışlığı, bir kişinin belirli bir öncülün doğruluğunu ya da yanlışlığını açıklama kabiliyetinden bağımsızdır. Yani bir kimse "Venüs'ü kartallar yarattı." argümanını öne sürebilir ve size mükemmel bir hikaye anlatabilir; ancak bundan Venüs'ü kartalların yarattığı sonucuna varılamaz. Benzer şekilde bir kimse bilimsel bir teoriyi savunmayı deneyebilir ve başarısız olabilir; bundan da bilimsel teorinin geçerli olmadığı sonucu çıkmaz.

Bu bilgiler ışığında inanmazlık argümanları, bir bütün olarak ele alındığında mantıksal açıdan çürük argümanlardır; çünkü argümanın sonucunu destekleyen öncüllerden birinde bir sorun vardır.[3] Bu sebeple inanmazlık argümanları, bu argümanların vardığı sonuçlardan emin olamadığımız için biçimsel mantık safsataları kategorisinde ele alınır.

Bir şeye inanmamanın ve bunu bir argümanın parçası olarak gündeme getirmenin kabul edilebilir olduğunu da göz önünde bulundurmak önemlidir; zira bazı şeyler gerçekten inanılmaz olabilir. Bununla beraber bir şeye inanmamanın gündeme gelmesi, bir kimsenin bir şeye inanamaması sebebiyle inanmayı tercih ettiği açıklamanın mutlaka doğru olduğunu varsaydığında bir sorun halini alır. Bu durum özellikle inanmazlığın gerekçelendirilmediği ya da kanıtlarla desteklenmediği durumlarda sorun yaratır, ancak inanmamaya yönelik argümanlar gerekçelendirilse bile bir açıklamanın doğru olduğunu varsaymak yine de yanlış olabilir.

Not: İnanmazlık argümanı bireysel inanmazlık argümanı, bireysel inanmazlığa başvurma, bireysel inanmazlık safsatası, inanmazlık safsatası gibi isimlerle de anılmaktadır.

Pixabay

İnanmazlık Argümanları Örnekleri

İnanmazlık argümanının basit bir örneği, "Anlattıklarının yanlış olabileceğine inanamıyorum, o halde doğru olmalı." ifadesidir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu kullanıma ek olarak inanmazlık argümanları, bilimsel bir teoriyi itibarsızlaştırma veya çürütme girişimleri başta olmak üzere birçok durumda karşımıza çıkmaktadır.[4] Örneğin:

İnsanların tek hücreli organizmalardan nasıl evrimleşmiş olabileceğini hayal bile edemiyorum; bu bana hiç mantıklı gelmiyor. Evrim teorisinin doğru olmasına imkân yok.

Bu örnek, inanmazlık argümanlarının, bir argümanın açıklanmasının veya doğruluğunun gerçekten imkânsız olmasından ziyade konuşucunun bir konuyu yanlış anlaması veya sahip olduğu bilgi boşluklarına dayandığını göstermektedir. Bu da bu safsataya başvuran kişilerin tartışılan konuya yönelik mükemmel derecede geçerli bir açıklama mevcut olsa bile bunu genellikle görmedikleri anlamına gelir.

Buna ek olarak inanmazlık safsatasına başvuran kişiler, tartışılan olgunun yanlış olduğuna inandıkları durumlarda bu yanlışlığı açıklamak için alternatif açıklamalar getirir. Örneğin:

Aşıların çocuklar için nasıl güvenli olabileceğini anlamıyorum; öyle ya da böyle, ciddi şekilde tehlikeli olmalılar. Doktorların aşı yönünde baskı uygulamalarının tek nedeni büyük ilaç şirketlerinden para almalarıdır.

Bu argümanların bir başka örneği de safsatanın dikkate değer bir alt türünde, özellikle de ilahi safsatada karşımıza çıkmaktadır. Bu safsata, bir kişinin belirli bir olguyu başkaca temellere dayandırarak açıklayamadığı veya olgunun yaşanmasını sağlayacak başkaca senaryoları hayal edemediği durumlarda olgunun ilahi müdahale veya doğaüstü bir gücün sonucu olarak yaşanması gerektiğini varsayması halinde meydana gelir. Örneğin:

Tüm Reklamları Kapat

Evrim teorisinin doğru olmasının hiçbir yolu yok; bana hiç mantıklı gelmiyor. Yaratılışçılık, nasıl var olduğumuzun çok daha iyi bir açıklamasıdır.

Not: Bu örneklerde de gösterdildiği üzere inanmazlık argümanları, genellikle bir düşüncenin zıttı yönde kanıt eksikliğine dayanarak tartışma konusu düşüncenin doğru veya yanlış olarak öne sürülebileceği hatalı öncülünü temel alan cehalet argümanları ile bir arada ele alınır.

İnanmazlık Argümanlarına Nasıl Cevap Verilir?

İnanılmazlık argümanına birkaç yöntem ile cevap verebilirsiniz:

İlk olarak, bu tür bir akıl yürütmenin neden hatalı olduğunu açıklamalısınız. Bunu yapmak için inanmazlık argümanının sorunlu öncülüne, yani bir şeyin doğru olduğuna inanmamanın o şeyin yanlış olması gerektiği anlamına geldiği varsayımına (veya tam tersi yönde işleyen varsayıma) odaklanmalısınız. Açıklamanızda aynı zamanda bu varsayımın tartışmaya konu argümanda nasıl ortaya çıktığına değinebilir veya bu durumun sebep olduğu sorunları göstermek amacıyla karşıt örnekler kullanabilirsiniz.

İkinci bir yöntem ise rakibinizden, ilk iddialarını desteklemelerini isteme, bu iddiaların neden temelsiz olduğunu açıklama ve bu iddiaların tartışma kapsamında sergilediği duruşu nasıl desteklediğini sorma yollarıyla akıl yürütmesini gerekçelendirmesini istemektir. Buna ek olarak rakibiniz, tartışılan olgu hakkında alternatif bir açıklama öne sürerse, bu alternatif açıklamayı da destekleyecek nitelikte kanıtlar sunmasını rica edebilirsiniz. Alternatif açıklamaya kanıt ricasında bulunurken tartışmacı olmamak genellikle daha faydalıdır; zira birçok durumda karşınızdaki kimseye bu kimseyi dikkatle dinleyeceğinizi hissettirmek, bu kimseyi diyaloğa ve akıl yürütme süreçlerindeki hataları görmeye daha açık hale getirir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Denizler Altında Yirmi Bin Fersah / Hepsi Sana Miras serisi

“Siz kimsiniz?” diye sordu Pierre Amca.
“Neredeyiz biz?”
“Ve neden bizi burada tutuyorsunuz?”
“Önce ilk soruyu yanıtlayayım,” dedi sakallı adam. “Bana Kaptan Nemo diyebilirsiniz. Şu anda benim keşfim olan Nautilus adlı deniz aracındasınız.”
“Bize ne yapmayı düşünüyorsunuz?”
“Sizi burada tutmaya niyetliyim.”
“Sizden bizi serbest bırakmanızı talep ediyorum,” dedi Pierre Amca.
Bunu duyan Kaptan Nemo neşesiz bir kahkaha attı.

Jules Verne’in bu ünlü bilimkurgu klasiğini çağdaş edebiyatın en önemli yazarlarından Dave Eggers günümüze taşıyarak 14 yaşındaki Consuelo’nun gözünden yeniden anlatıyor.

Ünlü okyanus bilimci Pierre Arronax ve ekibi, okyanuslarda terör estiren, gemileri batıran gizemli sualtı canavarını avlamak için denizlere açılır. Fakat tuhaf gerçekle yüzleşmeleri çok uzun sürmez: Deniz canavarı sandıkları şey aslında Nautilus adında bir denizaltıdır ve eşsiz zekasını tehlikeli fikirlere adamış Kaptan Nemo tarafından yönetilmektedir. Consuelo ve Arronax için asıl macera Kaptan Nemo ile tanışmalarıyla başlayacaktır.

On kitaplık HEPSİ SANA MİRAS serisinin altıncı kitabında, bir Jules Verne klasiği olan Denizleri Altında Yirmi Bin Fersah’ın öyküsünü bize ünlü Amerikalı yazar ve eğitim aktivisti Dave Eggers (Müthiş Dahiden Hazin Bir Eser) anlatıyor, Fabian Negrin ise resimliyor.

Devamını Göster
₺62.00
Denizler Altında Yirmi Bin Fersah / Hepsi Sana Miras serisi

Son olarak, inançlarının yanlış olduğunu gösteren kanıtlar sunabilirsiniz. Örneğin, birisi belli bir bilimsel teoriyi anlamadığı için inanmazlık safsatasına başvuruyorsa, bu kimseye tartışmaya konu teorinin nasıl işlediğini açıklayabilir ve teoriyi destekleyen kanıtlar gösterebilirsiniz. Böylesi açıklamalarda bulunurken açıklamalarınızı mümkün ölçüde basit tutmanız gerektiğini unutmamalısınız; zira haddinden daha karmaşık açıklamalar etkisiz olabilir veya ters etki yaratabilir. Aynı ilke inanmazlık argümanlarına cevap verirken kullanabileceğiniz bütün yöntemler için geçerlidir.

Bütün bunlarla beraber inanmazlık argümanının öne sürüldüğü tartışmalarda ispat yükünün bu argümanı sunan tarafta olduğunu da unutmamalısınız. Yani bir olguyu siz de açıklayamıyorsanız, bilim de henüz açıklayamıyorsa bu elbette inanmazlık safsatasına başvuran kişiyi haklı kılmaz; ancak argümanını da geçerli hale getirmez. Zira argümanını geçerli kılmak için argümanını belirli kanıt ve fikirlere dayandırma yükümlülüğü hala bu taraftadır; bir şey açıklanamıyor diye zıttı doğru olmak zorunda değildir.

Son olarak, inanmazlık argümanına cevap verirken bu argümanı kullanan kişinin akıl yürütmesi hatalı olsa da doğru sonuçlara ulaşmasının yine de mümkün olduğunu unutmamak önemlidir. Zira bir argüman, ne kadar hatalı öncüllere dayansa da, ne kadar zayıf olsa da doğru bir sonuca ulaşabilir. Bir argüman inanmazlık safsatası veya bir başka safsata içeriyor diye argümanı bütünüyle reddetmek de kaçınmanız gereken bir başka safsatadır.

Özetle inanmazlık argümanlarına cevap vermek için argümanın temel aldığı akıl yürütmenin neden yanlış olduğunu açıklayabilir, rakibinizden tartışmada savunduğu pozisyonu gerekçelendirmesini isteyebilir ve aşırı karmaşık açıklamalardan kaçınarak söz konusu inancın yanlış olduğunu gösteren kanıtlar sunabilirsiniz.

Pixabay

Kasıtlı ve Kasıtsız İnanmazlık Argümanları

İnanmazlık argümanına cevap verirken bu argümanın bir çok insan tarafından farkında olmadan kullanıldığını ve yine bir çok insanın bu argümanın hatalarından haberi olmadığını göz önünde bulundurmak önemlidir.

Bu çerçevede Hanlon'un usturası yöntemini uygulamalı, eğer aksi yönde bir kanıt görmüyorsanız insanların bu argümanı kasıtsız olarak öne sürdüğünü varsaymalısınız. Hanlon'un usturası ile ele aldığınız argümanlar, karşı tarafla daya iyi bir diyalog kurma yoluyla karşı tarafın sizi daha iyi dinlemesini sağlamanın yanında inanmazlık argümanını içeren tartışmayı takip eden insanlar için de faydalı sonuçlar doğurur; zira seyirciler de sizin tartışmayı açık fikirli ve dostane bir tavırla yürüttüğünüzü görür ve argümanlarınızdan bir şeyler öğrenebilir.

Bununla beraber insanların bazı durumlarda argümanlarındaki mantık safsatalarının bilincinde olmasına rağmen yine de kasıtlı olarak argümanlarını sunmayı tercih edebileceğini ve bazen bu safsataya başvuran insanların fikirlerini ne yaparsanız yapın değiştiremeyeceğinizi de göz önünde bulundurmak önemlidir.

Böylesi durumlarda tartışmadan bütünüyle çekilmek mantıklı bir hal alır; zira çabalarınız boşa gidecektir. Bununla beraber bu sorunu göz ardı edip tartışmaya devam etmenin çeşitli faydalar doğurduğu durumlar da vardır; örneğin tartışmayı takip eden başka insanlar sizin fikirlerinize daha açık olabilir ve argümanlarınızdan bir şeyler öğrenebilir.

İnanmazlık Safsatasından Nasıl Kaçınabilirsiniz?

İnanılmazlık safsatasının tuzağına düşmemek için yapabileceğiniz ilk şey, bu safsatanın temel aldığı hatalı akıl yürütme sürecine aşina olmaktır. Bu aşinalık sayesinde geçmişte safsataya başvurduğunuz veya gelecekte safsataya başvuracağınız anlarda kendinizi durdurabilirsiniz. Eğer +bir konuya ilişkin akıl yürütmeniz örtük veya açık şekilde aşağıdaki biçime benziyorsa özellikle dikkatli olmalısınız:

  • X'in doğru olduğuna inanmıyorum, dolayısıyla X yanlış olmalı.
  • X'in yanlış olduğuna inanmıyorum, dolayısıyla X doğru olmalı.

Bu adımdan sonra aklınızda safsata kullanımınıza yönelik bir şüphe kaldıysa muhakeme sürecinizi yavaşlatabilir ve argümanınızın öncüllerini ve sonuçlarını birer birer belirleyerek savunduğunuz pozisyonu parça parça inceleyebilirsiniz. Bu inceleme sonucunda öncüllerinizden birisinin bir şeyin doğruluğuna veya yanlışlığına inanmadığınız temeline dayandığını görürseniz safsata tuzağına düşmüşsünüz demektir. Buna göre argümanınızı baştan kurmanız gerekmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Belirli tartışmalarda inanmazlık safsatasıyla öne sürülen öncülü gerekçelendirme ve kanıt sunma yoluyla destekleyebilirsiniz; zira bir şeye inanmamak da mantıklı temellere dayanıyor olabilir. Ancak böylesi desteklerde bulunurken bir şeye inanmamanızın argüman temelinde kesin bir kanıt olarak değerlendirilmediğini göz önünde bulundurmanız son derece önemlidir.

Özetle inanmazlık safsatasına başvurmaktan kaçınmak için safsata örüntüsüne aşina olmalı ve bu safsataya başvurduğunuz durumları tespit etmelisiniz. Bu tespitlerde bulunurken argümanınızın öncüllerini ve sonucunu birer birer belirleme yoluyla parça parça inceleme yöntemini takip etmek faydalı olabilir.

Mohamed Khaled

Özet ve Sonuçlar

  • İnanmazlık argümanı, bir kişi bir şeyin doğru olduğuna inanamadığı için yanlış olması gerektiği sonucuna vardığında veya bir kişi bir şeyin yanlış olduğuna inanamadığı için doğru olması gerektiğini düşündüğünde ortaya çıkan bir mantık safsatasıdır.
  • Bu çerçevede bu safsata tuzağına düşen bir kimse, belirli bir bilimsel teorinin doğru olduğunu anlamaksızın bu teoriyi yanlış olarak niteleyebilir.
  • Bu düşünce tarzı hatalıdır, zira bir kişinin bir şeyin doğru olabileceğine inanamaması bu şeyi yanlış kılmaz. Benzer şekilde bir kişinin bir şeyin yanlış olabileceğine inanamaması da bu şeyi doğru kılmaz.
  • İnanmazlık argümanlarına cevap vermek için bu akıl yürütmenin neden hatalı olduğunu açıklayabilir, rakibinizden pozisyonunu gerekçelendirmesini isteyebilir ve aşırı karmaşık açıklamalardan kaçınarak söz konusu inancın yanlış olduğunu gösteren kanıtlar sunabilirsiniz.
  • Bu safsata tuzağına düşmemek için ise bu akıl yürütme yöntemine aşina olmalı ve kullandığınız durumları tespit etmeye çalışmalısınız. Bunun da etkili bir yöntemi, öncüllerinizi ve sonucunuzu belirleyip parça parça ele almaktır.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 18. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
34
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Bir kişi bir şeyin doğru olduğuna inanamadığı için yanlış olması gerektiğini veya bir şeyin yanlış olduğuna inanamadığı için doğru olması gerektiğini düşündüğünde ortaya çıkan mantık safsatasına, veya bu akıl yürütme sürecini temel alan argümanlara verilen genel addır.

İnanmazlık argümanının basit bir örneği, "Anlattıklarının yanlış olabileceğine inanamıyorum, o halde doğru olmalı." ifadesidir.

İlk olarak, bu tür bir akıl yürütmenin neden hatalı olduğunu açıklamalısınız. Bunu yapmak için inanmazlık argümanının sorunlu öncülüne, yani bir şeyin doğru olduğuna inanmamanın o şeyin yanlış olması gerektiği anlamına geldiği varsayımına (veya tam tersi yönde işleyen varsayıma) odaklanmalısınız.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 09:28:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13477

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!". (8 Aralık 2022). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13477
Shatz, I., Karagözoğlu, M. (2022, December 08). İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!". Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13477
I. Shatz, et al. “İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!".” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 08 Dec. 2022, https://evrimagaci.org/s/13477.
Shatz, Itamar. Karagözoğlu, Mert. “İnanmazlık Argümanları (İnanılmazlık Safsatası): "İnanmıyorum, Öyleyse Gerçek Değil!".” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, December 08, 2022. https://evrimagaci.org/s/13477.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.