On binlerce yıl önce yok olan yünlü mamutların genetik mirasını günümüze taşımaya çalışan bilim insanları, bu kez devasa bir mamuttan değil, minik bir laboratuvar faresinden yola çıkıyor. Türdiriltimi alanında çalışan biyoteknoloji şirketi Colossal Biosciences, yaptığı açıklamada genetik olarak değiştirilmiş, sıradan farelere kıyasla çok daha kıllı ve "yünlü" bir kemirgen ürettiklerini duyurdu.

Şirketin "Colossal yünlü faresi" adını verdiği bu hayvan, tamamen bir fare olsa da mamutlardan alınan bazı genetik özelliklere sahip. Bunun temel nedeni, Colossal’ın nihai hedefinin tam anlamıyla bir yünlü mamut üretmek olması. Şirketin CEO’su ve kurucu ortağı Ben Lamm, şu ana kadar yaklaşık 100 yünlü fare ürettiklerini ve bu hayvanların soğuğa dayanıklılığını test edebilmek için gerekli izinleri almaya çalıştıklarını belirtiyor.

Ekim-Kasım 2014 aylarında o kadar fazla ve o kadar kaliteli bilim kurgu filmleri çıktı ki, hepsine yetişip kapsamlı analizler yapmamız oldukça güç oluyor. Yıldızlararası (Interstellar) için yazdığımız detaylı analiz, sadece birkaç haftada binlerce defa paylaşıldı ve hatta StumbleUpon'da da karşımıza çıkan bir içerik haline geldi. Ancak Yıldızlararası'nın etkisine kapılıp, bilim kurgunun bir diğer önemli eserini es geçmemek gerekiyor: dilimize tuhaf bir şekilde Evrim olarak çevrilmiş olan, aslında "üstünlük, aşkınlık" anlamına gelen, orijinal adı Transcendence...

Yıldızlararası bizi Evren'in ve modern fiziğin sınırlarına götürürken, Transcendence bizleri beynimizin müthiş dünyasına çekiyor, nanoteknolojiden gücünü alan yapay zekanın gelecekte ne seviyeye gelebileceğine dair net bir görüntü sunuyor. Tıpkı Yıldızlararası gibi, Transcendence da çok uzak olmayan bir gelecekte geçiyor. Peki filmde gösterilenler ne kadar gerçekçi? Yapay Zeka gerçekten bu kadar zincirlerini kırıp, sınır tanımaz hale gelebilir mi? Beynimizi bir makinaya indirgemek mümkün mü? Anılarımız, bir USB bellek ile kıyaslanabilir özellikte midir? Nanoteknoloji, hiper-hızlı kendi kendini yenileme ve hiper-hızlı kendi kendine organizasyon gibi teknolojileri mümkün kılabilir mi? Kuantum bilgisayarlar, bugüne kadar var olmuş bütün insanların toplam zekasından kat kat daha zeki hale gelebilir mi? Bir makina hissedebilir, şahsi emellerine göre tercihlerde bulunabilir, duygulara sahip olabilir, insanları kontrol edebilir ve hepsinden önemlisi, kendine ait bir "benliğe" sahip olabilir mi? Bu yazımızda bu sorulara değinecek ve modern bilimin ışığında bazı bilgiler vereceğiz. 

Havayolu kullanan yolcuların sayısı, küresel salgın gölgesinde geçen 2020 yılını saymazsak, giderek artıyordu. 2017 yılında yaklaşık 4 milyar yolcu havayolunu kullanmışken bu sayı 2018 yılında 4.3 milyar, 2019 yılında ise 4.4 milyar yolcuya ulaştı. Sağladığı zaman tasarrufu, düşük maliyeti, uzak mesafeleri tek araçla erişilebilir kılması, havayolunun tercih edilmesindeki faktörlerden sayılabilir. Ancak hepsinin içinde en kritik faktörün güvenlik olduğunu varsaymak yanlış olmaz.

2019 yılında tüm dünyadaki ticari uçuşlarda 114 kaza gerçekleşti ve ne yazık ki 6 ölümlü kaza nedeniyle 239 kişi hayatını kaybetti. Geçmiş yıllara göre hem kaza oranları hem ölümlü kaza sayılarında önemli yol kat edilmiş gibi görünse de daha iyisi için durmaksızın çalışılıyor.

Araştırmacılar, 15 Ocak'ta Cell Communication and Signaling dergisinde yayınladıkları bir çalışmada, farelerde ağızda bulunan bir bakterinin mevcut tümörlerin boyutunu şişirebildiğini ve hatta kanser öncesi oluşumların ortaya çıkmasını tetikleyebildiğini bildiriyor.

Çalışma, ağızdaki zararlı bakterilerin kana karışarak meme dokusuna ulaşabildiğini ve burada sağlıklı hücrelere ciddi zarar verebildiğini ortaya koyuyor. Daha önceki çalışmalar ağız hastalıkları ile meme kanseri arasında bağlantılar ortaya koymuştu ancak Johns Hopkins Tıp Fakültesi'nde onkoloji araştırmacısı olan Dipali Sharma, "Şimdi doğrudan bir bağlantımız var," diyor.

Doğada her şeyin mantık kuralları çerçevesinde işlediğini düşünmeye meyilliyiz; ancak doğanın derinliklerine baktıkça çok çeşitli aşırılıklar ve adeta "mantık hataları" bulmak mümkün. Geleceği öngöremeyen evrimsel ve diğer biyolojik süreçler çerçevesinde bunları görmek son derece normal olsa da, kişilerin doğaya yönelik algısını değiştirme potansiyeli olması bakımından bu tuhaflıkları görmek önemlidir. Hele ki bunları anlamak, kanser gibi çeşitli hastalıkların tedavisini bulmamız konusunda bize ilham olabilecekse...

Bu tuhaflıkların en ilginç olanlarından birisi, boynuz ve diş gibi yapıları aşırı uzayan ve dolayısıyla kendi kendilerine zarar verebilen hayvanlar. Gelin bunlardan ikisine bakış atalım:

19 Eylül 2024'te yayımlanan bir Birleşmiş Milletler raporu, yapay zekanın gerçek anlamda küresel ölçekte izlenmesi ve yönetilmesine yönelik ilk kapsamlı çabanın denetimini uluslararası bir kuruluşun üstlenmesi adına önergede bulunuyor.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Yapay Zeka Yüksek Düzeyli Danışma Kurulu tarafından hazırlanan bu rapor, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'ne (İng: "IPCC") benzer bir yapının oluşturulmasını tavsiye etmektedir. Böyle bir yapı, yapay zeka hakkında güncel bilgilerin, karşılaşılan risklerin ve ortaya çıkan eğilimlerin düzenli olarak toplanıp değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bu panelvari kuruluş, yapay zeka teknolojisinin mevcut durumunun sürekli izlenmesini, yeni gelişmelerin ve potansiyel tehlikelerin saptanmasını amaçlayacak.