Evrim Ağacı

popüler kültürün pek sevdiği o sağ beyin duygusaldır, sol beyin mantıklıdır efsanesini ya da mantıkla duygunun beyinde iki düşman kutup olduğu fikrini baştan çöpe atalım. beyinde mantık ve duygu birbirinden bağımsız çalışan ayrı bölmeler değil, birbirine sıkı sıkıya bağlı fonksiyonel ağlardır. bir insanın daha duygusal ya da daha mantıklı algılanması, prefrontal korteks ile limbik yapılar arasındaki fonksiyonel bağlantısallık, bilişsel yeniden çerçeveleme hızı ve nöromodülatör dengesindeki bireysel biyolojik farklardan kaynaklanır.

laboratuvarda sabaha karşı fmri verisi temizlerken veya reviewer 2'nin tamamen kişisel hezeyanlarla yazdığı ret gerekçesini okurken hissettiğim o derin tükenmişlik tam olarak bu devrelerin eseri. duygusal uyaranların birincil işleme merkezlerinden olan amigdala ve insula, prefrontal korteksin özellikle ventromedial ve dorsolateral bölgeleriyle sürekli çift yönlü haberleşir. ventromedial prefrontal korteksten amigdalaya uzanan baskılayıcı yolakları daha kuvvetli çalışan bireyler, duygusal tepkileri bilişsel süzgeçten daha hızlı geçirir. fakat bu durum onların duygusuz birer mantık abidesi olduğu anlamına gelmez. nörolog antonio damasio'nun somatik imleç hipoteziyle ortaya koyduğu üzere, prefrontal hasar nedeniyle duygusal sinyalleri karar süreçlerine katamayan bireyler üstün bir mantık sergilemez, aksine en basit gündelik kararları bile alamaz hale gelirler.

tablonun diğer tarafında ise nörokimyasal zemin ve otonom sinir sistemi duyarlılığı yer alıyor. dopamin, serotonin ve noradrenalin iletimindeki genetik çeşitlilik, çevresel uyaranların ne kadar hızlı fizyolojik uyarılmaya dönüşeceğini belirler. kiminde sempatik sinir sistemi ve amigdala en ufak belirsizlikte hipotalamus üzerinden stres eksenini tetiklerken, kiminde vagal tonus ve parasempatik fren mekanizmaları daha aktiftir. bilişsel sinirbilimde bu durum belirginlik ağı ile merkezi yönetici ağ arasındaki dinamik dengeyle incelenir. özetle daha duygusal dediğimiz insanlar duyguyu mantığa kasten tercih etmez, beyinleri gelen verilerin duygusal değerini daha yüksek kazançla işler.