Evrim Ağacı
Bugün
19 Kasım 2026 Perşembe
Bugün
19 Kasım 2026 Perşembe
Bunu sadece Evrim Ağacı'nın eskileri bilir. 2010 yılında kurulan Evrim Ağacı'nın en önemli parçalarından biri, evrim ve ilgili konularda ürettiğimiz devasa Makale Arşivi'mizdi. Bu arşiv her geçen gün büyümeye devam ediyor. Nostalji yapmak isteyenlere önerilir.
Günlük dilde "sapıklık" dediğimiz kavram toplumsal ve ahlaki bir yargıyken, bilim bu durumu insan cinselliğinin biyolojik üremeden bağımsızlaşıp son derece esnek bir yapı kazanması üzerinden açıklar. Dolayısıyla her insanın içinde uyuyan, belirli koşullarda aniden patlayacak hazır bir canavar ya da "sapkınlık çekirdeği" yoktur. Ancak insan beyninin biyolojik ve bilişsel yapısı, alışılagelmiş normların dışındaki fantezilere ve sıra dışı uyarılma yollarına kapı aralayabilecek potansiyeli hepimizde barındırır.
Evrimsel biyoloji penceresinden bakarsak, memelilerin çoğunda cinsel davranış katı hormon döngülerine, mevsime ve doğrudan üreme hedefine kilitlidir. İnsanda ise gelişmiş frontal korteks, sembolik düşünce ve devasa ödül devreleri cinselliği biyolojik zorunluluktan çıkarıp adeta sınırsız bir zihinsel deneyime dönüştürdü. Beynimizin nöroplastisite yeteneği, yani deneyimlerle sürekli yeni sinirsel bağlar kurabilmesi, cinselliğin de kişisel yaşam öykümüzle şekillenmesini sağlar. Dopamin odaklı ödül mekanizmamız merak, heyecan ve hatta tabu hissiyle birleştiğinde zihnimiz çok farklı haz haritaları çizebilir.
Sorunun "sonradan mı olur" kısmına gelirsek, psikoloji ve psikiyatri tek bir biyolojik neden ya da genetik kader tanımlamaz. Bu yönelimler bilimsel yazında çoğunlukla parafili başlığı altında incelenir. Erken çocukluktaki bağlanma dinamikleri, rastlantısal şartlanmalar, psikolojik yaralanmalar ve bastırılmış duygular bu arzuların yönünü belirleyebilir. Düşünür Elisabeth Roudinesco gibi araştırmacıların altını çizdiği gibi, kuralları ve normları esnetme eğilimi insan türünün varoluşsal bir parçasıdır. Fakat burada hayati bir sınır bulunur. Bireyin kendi zihnindeki sıra dışı bir fantezi ile başkalarının sınırlarını ve rızasını yok sayan, zarar verici eylemler aynı kefeye konamaz.
Toparlarsak, içimizde patlamayı bekleyen biyolojik bir kötülük tohumu bulunmuyor. Karşımızda öğrenmeye, deneyimlere ve nörolojik ödül mekanizmalarına göre yeniden yazılabilen inanılmaz derecede esnek bir insan beyni var. Bu esneklik doğru koşullarda zengin bir hayal dünyası yaratırken, karmaşık psikososyal dinamiklerle birleştiğinde toplumun sapkınlık olarak adlandırdığı noktalara da evrilebiliyor.
/evrimagaci.org/public/images/dyn/0aa12da1a8fed62c4ffde6692ce6bc63.png)
Antalya'da iklim zirvesinin son günlerine yaklaşıyoruz. Konuşmalar yapıldı, fotoğraflar çekildi, taahhütler masaya kondu. Şimdi asıl soru başlıyor: Bunların hangisi sahada karşılık bulacak ve bunu kim, nasıl ölçecek?
Prof. Dr. Aziz Belli, Star Açık Görüş'teki yazısında COP31'in iklim adaleti açısından taşıdığı potansiyele dikkat çekiyor. Belli'ye göre tarihsel emisyonlarda büyük payı olan Kuzey ile yoksulluk ve kalkınma sorunlarıyla boğuşan Güney, müzakere masasına eşit şartlarla oturmuyor ve bu yüzden yükümlülüklerin de aynı düzeyde paylaştırılması beklenmemeli (Belli, 2026). Bu tespitin üzerine bir şey eklemek istiyorum: Eşitsizlik yalnızca para ve emisyonda değil, veride ve teknolojide de var. Adaletin pratikte karşılığı, herkesin aynı ölçüm araçlarına ve aynı bilgiye erişebilmesidir.
Evrim Ağacı’nın Yazılı İçerik Kuralları ve yayın politikalarına göre içeriklerde yapay zekadan yararlanmak yasak değildir, ancak süreç kesin kurallara bağlıdır. Platform kurallarına göre metinlerin baştan sona yapay zekaya yazdırılması yasaktır ve bu şekilde üretildiği anlaşılan yazılar doğrudan reddedilir. Yapay zeka yalnızca çeviri, fikir toparlama veya dil akıcılığını düzenleme gibi yardımcı bir "asistan" rolünde kullanılabilir. Ayrıca yapay zeka desteği alınan içeriklerin yönetim panelinde işaretlenmesi, bilimsel doğruluk ve kaynak uyumunun yazar tarafından tek tek kontrol edilmesi ve her içeriğin yayına girmeden önce mutlaka insan editör denetiminden geçmesi zorunludur...
/evrimagaci.org/public/images/dyn/e70f67a9cb9bcf85b33a23e2f641ed23.png)
/evrimagaci.org/public/images/feed/house/reading-archive.png)
/studio/10f6a1b7-824c-4d8f-bbae-ca2b9a566ae5.jpg)
/content/c9212081-f7b5-43b0-8004-5dc3741d6657.jpeg)