Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Premium
250 ATP Ödüllü Soru: Shellshock veya savaş bunalımı tam olarak nedir? Hemen cevapla!
Tüm Reklamları Kapat
Kafana takılan neler var?
Aklımdan Geçen
Tür Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Topluluk Kuralları
Bu alan, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu türün ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu alanın amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim topluluğuna değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Size Özel
Makaleler
Tuğba Tekin
Tuğba Tekin
55.8K UP
Çeviren 3 gün önce 5 dk.

Yakın zamanda tanık olduğumuz bu felakette, Himalayalar'ın yüksek kesimlerindeki bir buzul çöküşüyle tetiklendiği değerlendirilen devasa bir su, çamur ve moloz dalgası Nepal ile Çin sınırındaki köyleri ve hidroelektrik santrallerini yerle bir etti. Yaşanan bu ani taşkının ardından en az 1.399 kişinin yaşamını yitirdiği doğrulanırken 5.200'den fazla kişinin ise hâlâ kayıp olduğu bildiriliyor.

Yaşanan bu trajedi, gelecekte karşılaşabileceğimiz tehlikelerin habercisi olabilir. Uzmanlar dünyanın buzullarla kaplı dağlık bölgelerinde gökyüzünden inen ölümcül bir tsunaminin yeniden yaşanmasının bir olasılık değil, yalnızca zaman meselesi olduğunu vurguluyor; üstelik bu risk Birleşik Devletler için de geçerli.

5
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Tüm Reklamları Kapat
Nevzat Keskin
Seslendiren 3 gün önce 6:02
Sizin veya tanıdığınız birinin kulağının üzerinde minik bir delik mi var? Bu delik, teknik olarak "preauriküler sinüs", preauriküler kist veya...
0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ece Müker
Ece Müker
692.1K UP
3 gün önce
Physical Review D dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, iki spekülatif fiziği teorisini tek bir çerçevede birleştirerek çarpıcı bir sonuca ulaşıyor: Eğer ilksel kara delikler ve karanlık boyut gerçekten var olsaydı, bu kara deliklerin büyük bölümü beş boyutlu nesneler olurdu.

Lehman College'dan Luis Anchordoqui liderliğindeki ekip, kuantum yerçekimi kurallarını "karanlık boyut senaryosu"na uygulayarak bu hesaba ulaştı. Karanlık boyut senaryosu, standart dört boyutun (üç uzamsal boyut artı zaman) ötesinde, yaklaşık bir mikron genişliğinde gizli bir ekstra uzamsal boyutun varlığını öne süren teorik bir çerçeve. Normal madde ve kuvvetler standart dört boyutlu uzayda hapsolurken yerçekiminin bu ekstra boyuta sızabildiği düşünülüyor.

İlksel kara delikler ise ölmekte olan yıldızlardan değil, Büyük Patlama'nın hemen ardından evrenin yoğun ve sıcak koşullarında doğrudan oluşmuş olabileceği öne sürülen hipotetik nesneler. Henüz gözlemsel kanıtları bulunmuyor; ancak karanlık maddeyi oluşturabilecekleri düşünülüyor.

Ekibin matematiksel analizi ilginç bir tablo ortaya koyuyor: Bazı ilksel kara delikler başlangıçta dört boyutlu nesneler gibi davranıyor; ancak zamanla kararsızlaşarak beş boyutlu yapılara dönüşüyor. Kozmik ipliklerden (cosmic strings) oluşanlar ise baştan itibaren beş boyutlu. En dikkat çekici bulgu ise şu: Ekstra boyut bu kara deliklerin ömrünü önemli ölçüde uzatıyor; kozmik ipliklerden oluşanların evrenin yaşıyla kıyaslanabilir ömürlere sahip olabileceği hesaplandı.

Araştırmacılar bu çalışmanın iki büyük gizemı, yani ilksel kara delikleri ve karanlık boyutu tek bir teorik çerçevede birleştirdiğini vurguluyor. Gözlemsel kanıt henüz yok; ancak elde edilen çerçeve erken evrenin yüksek enerjili fizik koşullarına dair değerli ipuçları sunuyor.
46 görüntülenme
Bu gönderi Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.
2
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı üyeliği tamamen ücretsiz ve sitemizi çok daha etkili, interaktif ve keyifli bir şekilde kullanmanızı sağlayacak. Üye değilseniz, birkaç saniyede üyelik oluşturabilirsiniz! Üyeyseniz de giriş yapmanızı tavsiye ederiz.

Söz
Evrim Ağacı
Alıntıyı Ekleyen 3 gün önce
Algı kapıları temizlenseydi, her şey insana olduğu gibi, sonsuz görünürdü.
William BlakeDoğrulanmış
Kaynak: The Marriage of Heaven and Hell eserindeki özgün İngilizce metinden editoryal olarak çevrilmiştir.
6
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Fatma Vural
Fatma Vural
52.6K UP
Botanikçi 2 gün önce Sen de Cevap Ver

Böcekler, özellikle kan emici parazitler ve taşıdıkları patojenler yoluyla memeliler üzerinde son derece güçlü bir doğal seçilim baskısı kurar. Evrimsel biyolojide canlıları değişmeye mecbur bırakan sihirli bir zorunluluktan ziyade, hayatta kalma şansını doğrudan belirleyen çevresel baskılardan söz ederiz. Böceklerin yarattığı bu amansız baskı, memelilerin hem dış görünüşünde hem davranışlarında hem de bağışıklık sistemlerinde kalıcı izler bırakacak kadar etkilidir.

Sözünü ettiğiniz zebralar ve çeçe sinekleri (Glossina cinsi) arasındaki ilişki, bu etkinin en bilinen morfolojik örneklerindendir. Uzun yıllar kamuflaj ya da sıcaklık düzenlemesi sanılan zebra çizgilerinin, polarize ışığı kırarak at sinekleri ve çeçe sineklerinin iniş mekanizmasını bozduğu deneysel çalışmalarla gösterildi. Sinek gözü bu deseni net bir iniş yüzeyi olarak algılayamaz, bu sayede çizgili bireyler ölümcül parazitlerden ve kan kaybından korunarak nesillerini sürdürür. Benzer şekilde memelilerin hareketli kulakları, sinek kovmaya yarayan püsküllü kuyrukları ve hatta bazı türlerdeki kalın deri katmanları, bu minik kanatlıların ısrarlı tacizlerine karşı geliştirilmiş fiziksel kalkanlardır.

Gözle göremediğimiz hücresel düzeyde ise bu mücadele çok daha derindir. Çeçe sineğinin taşıdığı Trypanosoma brucei gibi tek hücreli parazitler veya sivrisineklerin bulaştırdığı sıtma etkenleri, memeli popülasyonlarında ciddi kayıplara yol açar. Bu ölümcül tehlike karşısında hayatta kalabilenler, çoğunlukla patojene direnç sağlayan genetik mutasyonları taşıyan bireyler olur. Örneğin insanlarda Afrika uyku hastalığına karşı direnç sağlayan APOL1 gen varyantları, doğrudan bu parazit baskısının sonucunda popülasyonda yaygınlaşmıştır. Böcekler, taşıdıkları patojenlerle bağışıklık genlerimizin çeşitliliğini şekillendiren görünmez birer seçilim etkenidir.

Tüm Reklamları Kapat

Davranışsal boyutta da durum farksızdır. Memelilerin yaptığı çamur banyoları, sürülerin rüzgarlı ve açık alanlarda toplanması veya sosyal tımarlama gibi birçok alışkanlık, böcek yükünü hafifletmek için evrilmiştir. Doğadaki hiçbir canlı bağımsız bir ada değildir. Şehirlerin gri betonları arasında unutsak da, toprağın üstündeki küçücük bir böcek ile savandaki en iri memeli, milyonlarca yıldır birbirinin evrimsel kaderini ilmek ilmek dokumaya devam ediyor.

Kaynaklar

  1. Tim Caro et al.. Benefits Of Zebra Stripes: Behaviour Of Tabanid Flies Around Zebras And Horses. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
  2. Giulio Genovese et al.. Association Of Trypanolytic Apol1 Variants With Kidney Disease In African Americans. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
1
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
EtkinlikBilim Buluşması
Evrim Ağacı Bursa Topluluğu
Etkinliği Ekleyen 1 hafta önce Bursa₺400,0010 Ekim
Ateşin Peşinde: İnsan Ateşi Nasıl Keşfetti? | Yaratıcı Drama Atölyesi
10 Ekim 2026 14:00 tarihinden 10 Ekim 2026 17:00 tarihine kadar.

İnsanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından birine doğru zamanda yolculuğa çıkmaya hazır mısınız?

Evrim Ağacı Bursa Şehir Topluluğu olarak sizleri, insanın ateşle karşılaşmasını ve ateşin hayatımızı nasıl dönüştürdüğünü birlikte deneyimleyeceğimiz 3 saatlik yaratıcı drama atölyesine davet ediyoruz.

Peki yaratıcı drama nedir?

Yaratıcı drama; bir konuyu yalnızca dinlemek yerine hareket, rol oynama, doğaçlama, canlandırma ve grup çalışmalarıyla deneyimlemeye dayanan bir öğrenme ve ifade yöntemidir. Tiyatro eğitimi gerektirmez; sahne performansı sergilemek ya da oyunculuk yapmak zorunda değilsiniz. Atölye boyunca verilen durumların içine girerek düşünmeniz, hareket etmeniz, birlikte üretmeniz ve hikâyenin bir parçası olmanız yeterli.

🔥 Ateşten Önce Bir Dünya

Bu atölyede zamanda geriye giderek ateşin henüz insan yaşamının bir parçası olmadığı bir dünyaya adım atacağız.

Yiyecek bulmaya çalışacak, tehlikelerle karşılaşacak, karanlıkta kalacak, topluluk olarak kararlar verecek ve hayatta kalmaya çalışacağız. Ateş öncesi yaşamın zorluklarını yalnızca konuşmak yerine, çeşitli oyunlar, rol oynama ve doğaçlamalar aracılığıyla deneyimleyeceğiz.

Sonra her şey değişecek.

Atölye boyunca ikili doğaçlamalar, grup canlandırmaları, hareket ve çeşitli yaratıcı drama oyunlarıyla bu hikâyeyi birlikte oluşturacağız.

Geçmişe yalnızca bakmak değil, bir süreliğine onun içinde yaşamak için sizi de bu yolculuğa bekliyoruz. 🔥

📅 Tarih: 10 Ekim 2026, Cumartesi
🕑 Saat: 14.00 – 17.00
📍 Mekân: Parva Sanat, Nilüfer / Bursa
🎭 Format: Yaratıcı Drama 
👥 Hedef Kitle: Yetişkinler
👤 Kontenjan: 12 kişi
🎟️ Katılım: Biletli etkinlik

Devamını Göster
5
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Evrim Ağacı
Çeviren 4 Eylül 2000
Volkanik bir dağın, Hawaii'deki sönmüş zirvesinde, 3,6 metre genişliğinde bir göz gece göğündeki silik bir ışığa bakıyor. Bir insan gözü ışığı her seferinde yalnızca saniyenin çok küçük bir bölümünde toplayabilir. Oysa Canada-France-Hawaii Telescope (CFHT) gibi bir teleskop, ışığı saatler boyunca biriktirebilir. Böylece, daha önce insanın hayal gücünün bile ötesinde kalan çok sönük kaynaklar görünür hâle gelir. Ancak bu titiz gözlemler genellikle o kadar uzun sürer ki Dünya'nın dönüşü teleskobun gökyüzü altında yer değiştirmesine yol açar. Bu dönüş, yukarıdaki fotoğrafta arka plandaki yıldız izleri olarak seçiliyor. CFHT'nin kendisi ise hedefte kalabilmek için ters yönde dönerek bunu telafi etmek zorunda. CFHT kubbesinin ne kadar devasa olduğu, ön plandaki arabayla kıyaslanınca daha iyi anlaşılıyor. CFHT, Mauna Kea zirvesindeki daha küçük teleskoplardan biri.
1
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Cansu Aktaş
Cansu Aktaş
62.7K UP
Çeviren 4 gün önce 2 dk.

11 Eylül 2001 terör saldırılarının üzerinden geçen yıllara rağmen, modern tarihin en yıkıcı istihbarat zaaflarından birinin perde arkasını aydınlatan yeni bulgularla karşılaşmaya devam ediyoruz. Bath Üniversitesinden araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA) iki hava korsanı hakkındaki kritik bilgileri Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ile paylaşmamasının arkasında yatan nedenlere dair ezber bozan bir bakış açısı sunuyor.

Intelligence and National Security dergisinde yayımlanan ve güvenlik uzmanı Dr. Patrick Bury tarafından kaleme alınan araştırma, American Airlines'a ait 77 sefer sayılı uçağı kaçırarak Pentagon'a çarpan iki korsanın Amerikan istihbarat radarından nasıl kaçabildiğini sorguluyor. Yakın zamanda gizliliği kaldırılan FBI ve CIA belgelerinin yanı sıra resmî soruşturmalar ile mahkeme tutanaklarına dayanan bu çalışma, zanlılara ABD sınırları içinde yardım sağlayan Suudi bağlantılı kişileri irdeliyor; aynı zamanda bu destek ortamının CIA'in el-Kaide içine sızma girişimleriyle kesişip kesişmediğini masaya yatırıyor.

4
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
İnceleme
Önder Altunlu
Önder Altunlu
53.9K UP
İnceleyen7 6 gün önce
“ben ölürsem terörist, sen ölürsen şehit olacaksın.”
9.6/10
(7 Kişi)
Puan Ver
İnceleme Yaz
Sonra İzleyeceklerime Ekle
5
1 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Tüm Reklamları Kapat
İnceleme
Önder Altunlu
Önder Altunlu
53.9K UP
İnceleyen7 6 gün önce
klasik bir amerikan korku filmi. oldurme sahneleri hitchcock filmlerindeki gibiydi
8.5/10
(4 Kişi)
Puan Ver
İnceleme Yaz
Sonra İzleyeceklerime Ekle
1
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Socialmedia Manager
Üye 3 gün önce
Klasik “yemek tarifi / restoran tanıtımı” içeriklerinden uzak durmak istiyoruz. Özellikle 18–30 yaş arası gençlerin ilgisini çekecek, Instagram Reels ve YouTube’da izlenebilecek, eğlenceli, merak uyandıran ve paylaşılabilir formatlar arıyoruz. Bu kişinin yıllara dayanan tecrübesini nasıl gençlere aktarabiliriz?
1
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nı sosyal medya hesaplarından takip etmeyi unutmayın! Yeni paylaşımlarımızı görmek için bizi aşağıdaki sosyal medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz.

Evrim Ağacı Akademi

Evrim Ağacı Akademi'yi kullanarak kendini Kimya ve Biyokimya konusunda geliştirebilirsin.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Eser
Eser Botu
Eseri Ekleyen 13 Mayıs 2025 Belgesel
İnceleme Yaz
Sonra İzleyeceklerime Ekle
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
"Bence dünyadaki en merhametli şey, insan zihninin bütün içeriğini birbiriyle ilişkilendirememesidir."
H. P. Lovecraft
Kapak Görseli Seç
Videodan otomatik olarak çıkartılan karelerden birini seçin.
Kareler yükleniyor…
Videoyu kaydırarak istediğiniz kareyi seçin.
0:00 / 0:00
Kendi kapak görselinizi yükleyin. Görsel otomatik olarak kırpılacaktır.
Görseli sürükleyin veya tıklayın PNG, JPG veya WEBP (Maks. 10MB)