Evrim Ağacı
Bugün
Bugün bölümü hazırlanıyor.
Bugün bölümü hazırlanıyor.
Bilim ve bilimseverler sıkıcı değil. Evrim Ağacı Pano Platformu'nu kullanarak bulunduğun şehirde veya internet üzerinde toplantılar, etkinlikler, buluşmalar düzenleyebilir, diğerlerinin düzenlediği etkinliklere katılabilirsin. Ayrıca eğer bilimle ilgili bir iş, staj, burs veya eğitim arıyorsan veya bu pozisyonları dolduracak bilimseverler, bilim insanları ve öğrenciler arıyorsan, yine Pano Platformu'nu kullanarak Türkiye'deki ve Dünya'nın her yanındaki bilimseverlerin oluşturduğu ağa katılabilir, bu ağa güç katabilirsin.
Gökyüzünün derinlikleri, evrenin akıl almaz estetiğini gözler önüne seren eşsiz manzaralar barındırıyor. Yıl boyunca amatör ve profesyonel astrofotoğrafçıların yakaladığı büyüleyici kareleri değerlendiren ZWO Yılın Astronomi Fotoğrafçısı yarışmasının bu yılki sonuçlarına baktığımızda insan emeği ile kozmik zarafetin nasıl kusursuzca buluştuğuna bir kez daha şahit oluyoruz.
Yarışmanın genel birincisi, Kral Takımyıldızında yer alan ve Dünya'dan yaklaşık 650 ışık yılı uzaklıkta bulunan Köpekbalığı Bulutsusu oldu. Farklı kategorilerde ödül alan diğer çarpıcı fotoğraflarla birlikte gökyüzünün en etkileyici ayrıntılarını keşfe çıkıyoruz.
Hayır, bildiğimiz fizikte böyle bir temas sizi Backrooms'a götürmez. Backrooms bir internet kurgusu (2019'da 4chan'da paylaşılan bir fotoğraftan doğdu), fiziksel bir mekân olarak ortaya konmuş bir kanıt yok. Ayrıca sorudaki mekanizma, yani bir maddeye "tepki verebileceğinden daha hızlı" dokunmak, fizikte tanımlı bir şey değil.
Ama bu fikrin altında gerçek bir fizik sezgisi var, o yüzden onu ayıralım:
Backrooms tarzı "sınır dışı mekân" fikrini bilimsel olarak en çok çağrıştıran şey ise noclip. Bu video oyunu terimi, oyun motorunda çarpışma hesabının (collision detection) başarısız olmasıyla karakterin duvarın içinden geçmesi demek. Hatta oyunlarda hız yüzünden olur: karakter bir karede duvarın diğer tarafına atlar ve motor teması fark etmez. Backrooms'un hissi tam olarak buradan geliyor, yani simülasyonun bir hatasından. Gerçek evrenin ise "kare hızı" olan bir motoru olduğuna dair bir kanıt yok.
Özetle: çok hızlı dokunmak size bir hasar, ısı ya da kırılma getirir, başka bir mekân getirmez. Backrooms korkutucu ve etkileyici bir hayal ürünü, ama bilim onu şimdilik gerçek bir yer olarak desteklemiyor.
Ergenekon Destanı, bir savaşta neredeyse tamamen yok edilen bir topluluğun dağlarla çevrili bir vadiye sığınmasını, orada yüzyıllar boyunca çoğalmasını ve sonunda bir demir dağı eritip açtığı yoldan dışarı çıkmasını anlatır. Hikayenin elimizdeki en eski yazılı biçimi, İlhanlı veziri Reşidüddin'in Gazan Han'ın isteğiyle 14. yüzyılın başında hazırladığı Camiü't-Tevarih'te yer alır.[1][2] İkinci büyük anlatım, Harezm hanı Ebülgazi Bahadır Han'ın 1663'te yazmaya başladığı Şecere-i Türk'tedir ve Ebülgazi, Reşidüddin'in kitabını önünde tuttuğunu açıkça yazar.[2] İki metnin kahramanları da Moğol boylarının ataları Kıyan ile Nüküz'dür. İki metinde de dışarıya giden yolu bir kurt değil, demir cevherini eritmek için kurulan yetmiş körük açar.[1][2]
Bugün Türkiye'de en çok bilinen anlatımda ise yolu bir bozkurt gösterir ve çıkış günü 21 Mart olarak kutlanır. Bu iki ayrıntı, Reşidüddin'in ve Ebülgazi'nin metinlerinde geçmez.[1][2] Yol gösteren kurt, Ziya Gökalp'in 1913'te yayımlanan Ergenekon şiirinde açıkça yer alır. 21 Mart bağı ise 1990'larda devletin resmi Nevruz kutlamalarıyla yaygınlaşır.[7][9] Kurt motifinin kendisi çok daha eskidir: 7. yüzyılda yazılan Çin hanedan tarihleri, Göktürk hükümdar ailesi Aşina'nın bir dişi kurttan türediğini ve bu kurdun dağlarla çevrili bir mağarada on oğul doğurduğunu kaydeder.[3] Aşağıda önce Ergenekon'u kendi kaynaklarının anlattığı biçimiyle okuyacak, sonra Çin yıllıklarındaki Aşina hikayesiyle karşılaştıracak ve bugünkü anlatımın nasıl oluştuğunu izleyeceğiz.
/evrimagaci.org/public/images/misc/social-event.png)
/content/c727489d-260f-4d42-87a0-445cb0009ee9.jpeg)
/apod/261030.jpeg)
/content/9d572e1f-931f-415f-b9f2-3978c64c7565.jpeg)