Evrim Ağacı Bilim Terimleri Sözlüğü

  • Magnetozom: Bazı bakteriler kendilerini manyetik alana göre magnetozom sayesinde konumlandırabilirler. Magnetotaksi gösteren canlılarda Fe3O4 bulunur.Brock Biology of Microorganisms, Sayfa 95, ISBN-13;…
  • Majör Histokompatibilite Kompleksi (MHC): Majör Histokompatibilite Kompleksi, bağışıklık sistemine yabancı maddeleri tanımasında yardımcı, hücrelerin yüzeyinde bulunan proteinleri kodlayan gen grubu. MHC proteinleri tüm yüksek omurgalılarda…
  • Makrobesin: Brock Biology of Microorganisms, Sayfa 114, ISBN-13; 978-0-321-73551-5
  • Makroevrim: Genellikle morfolojik olarak değişimlerle eş anlamlı olarak kullanılan, büyük çapta olan, gözlenebilir evrimsel değişimlerdir. Makroevrim sonucunda yeni türler oluşabilir veya var olan türler değişebilir.…
  • Maksimum olabilirlik: Filogenetik araştırmalarda, olabilir tüm evrim ağaçları arasından, en muhtemel olanının tercih edilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bu analizde araştırmacılar, eldeki her bir muhtemel evrim ağacının,…
  • Mantar: Çok hücreli veya tek hücreli olabilen ökaryatik bir canlıdır. Klorofil taşımazlar, çoğu parazit ya da saprofittir. Eşeyli ve eşeysiz üreyebilirler. Bu organizmaların oluşturduğu topluluğa Mantarlar Alemi…
  • Marfan sendromu: Otozomal dominant mutasyondan kaynaklanan, bağdoku proteini olan fibrilini etkileyen bir hastalık.Klug, W., Concepts of Genetics, 10. Baskı, Sayfa 87, ISBN-13; 978-0-321-79578-6
  • Mastrihyen Epoku: Günümüzden 72.100.000 ile 66.000.000 yıl öncesi arasını kapsayan jeolojik zaman dilimidir.http://www.stratigraphy.org/bak/geowhen/stages/Maastrichtian.html
  • Mastürbasyon: Cinsel organın, cinsel birleşme olmaksızın, el veya başka cisimler aracılığıyla orgazm olma derecesine kadar uyarılmasıdır.http://www.webmd.com/sex-relationships/guide/masturbation-guide
  • Materyalizm: Maddecilik, özdekçilik olarak bilinir. Dış dünyanın nesnel varlığını tanıyan ve maddeye öncelik veren felsefi akımdır. Tarihsel süreçte materyalizm çeşitli anlamlar kazanmış, çeşitli adlarla anılmıştır.…
  • Maya: Mayalar ökaryotik mikroorganizmalardır. Mantar alemi altında incelenir. Bilinen 1500 tür maya vardır ki bu bilinen mantarların sadece %1'i eder. Yaptıkları fermantasyon sayesinde bira ve şarap elde edilir.
  • Maya yapay kromozomu: Yapay bir kromozom olmakta olup 100 kb (baz çifti) den 3000 kb'ye kadar DNA parçalarını klonlamakta kullanılır. Maya DNA'sı kullanılarak üretildiği için ismi maya yapay kromozomudur.
  • Mayoz: İki set kromozomlu (diploit) ökaryotik hücrenin, genelde gamet olarak adlandırılan tek set kromozomlu (haploit) hücrelere bölündüğü hücresel bir süreçtir. Gamet hücresinde kromozom sayısının azalmasıyla…
  • Mekanikçilik: Bütün olayları mekanik nedenlerle açıklama anlayışıdır. Soru şudur: Doğasal nesneler arasındaki farklılaşma neden ileri geliyor? Bilgi, niteliksel farklılıkları saptamakla başlamış ve buna niceliksel…
  • Melanosit: Epidermis katmanı hücreleri arasında melanin pigmenti içeren ve derinin rengini veren hücreler.Chabner D.E. Medical language of medicine (3.Ed) W.B Saunders Company, Philadelpia, 2011
  • Melez alanı: Türleşmiş, farklılaşmış popülasyonların birbirleriyle çiftleştikleri coğrafi bölgelerdir. Türleşme tamamen gerçekleşmediği için veya farklı tür olmalarına rağmen türlerin modern tür tanımı dahilinde çiftleşebilmeleri…
  • Melezleme: Akrabalar arasında gerçekleşen veya gerçekleştirilen çiftleşmedir.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Melezleme katsayısı (F): Bir bireyin genomundaki belirli bir lokusta bulunan alellerin, atasında da aynı lokusta, aynı şekilde bulunma ihtimalidir.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Mem: Richard Dawkins tarafından ortaya atılan ve "sosyolojik gen" olarak da adlandırılabilecek kültürel iletim birimidir. Memler, kültürel ve sosyal mirasın, bilgi birikimlerinin gelecek nesillere aktarılmasını…
  • Memeliler: Memeliler, gençlerini meme bezleri tarafından üretilen sütle besleyen omurgalı hayvanlardır. Hayatlarının herhangi bir noktasında, yalnızca birkaç tane olsa bile (çoğu balina gibi), saçları…
  • Mendel geni: Mendel'in kalıtım yasalarına tamamen uyan lokuslar için kullanılır. Her lokus, bu yasalara uymaz.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Mendel Kalıtımı: Gregor Mendel'in genetik karakterlerin ana hücreden sonraki nesillere aktarımına yönelik; bezelyeler üzerinde yaptığı deneyler sonucunda çıkan prensiplerin tümüdür. Modern genetik biliminin temelleri…
  • Mendelin birinci yasası: Ayrışma: Alellerin ayrışımı ilkesi olarak bilinir. Gregor Mendel'in her canlıda, her özelliğe ait, her bir genin iki adet aleli bulunduğunu ve bu alellerlerin üreme hücrelerine eşit bir şekilde dağıldığını…
  • Messiniyan Çağı: Günümüzden 7.246.000 ile 5.332.000 yıl öncesi arasını kapsayan jeolojik zaman dilimidir.http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0037073806000467
  • Metabolizma: Canlı organizmada ya da canlı hücrede meydana gelen yapıcı ve yıkıcı nitelikteki kimyasal olayların tümü; protoplazmada olan asimilasyon ve parçalanma ile ilgili olayların toplamı; anabolizma ve katabolizma…
  • Metafaz: Hem mitoz, hem mayoz bölünmede görülen bir evredir. Bu evrede kromozomlar hücrenin metafaz düzleminde toplanırlar. Profaz evresinde oluşan mikrotübüller kinetekorlara tutunurlar.
  • Metafizik: Duyumlarla algıladığımız deney dünyasının dışına taştığı varsayılan varlığın, özüne ve anlamına ilişkin idealist öğretidir. Diyalektik düşünce tarzının karşısında yer alan düşünce tarzı (yöntem). Metafizik…
  • Metagenez: Yaşam döngüsü sırasında, haploid (seksüel) ve diploid (aseksüel) evrenin jenerasyonlar içinde değişimi (örneğin; yaprak bitleri). Bitkilerde ve alglerde görülür. Her evrenin baskınlığı…
  • Metamfetamin: "Met", "Kristal", "Buz", "Cam" gibi isimlerle anılan bir psikouyarıcı kimyasaldır. Fenetilamin ve metilamfetamin grubu psikoaktif uyuşturucuların genel adı olarak bilinir. İki farklı yapısal formda bulunabilir.…
  • Metasentrik kromozom: Sentromeri ortada bulunan ve bu nedenle kromozom kolları birbirine eşit olan, V şeklinde gözüken kromozom.  Bu kromozom cinsinde p ve q kolları aynı boydadır.
  • Metazoa: Protozoanlar ve süngerler dışında bütün hayvanları içine alan Alem. Bu aleme ait canlıların hepsi çok hücreli ve farklılaşmış dokuya sahiptir.Retrieved on 24/12/2012 from http://oxforddictionaries.com/definition/english/Metazoa
  • Metilasyon: DNA zincirindeki bazı nükleotitlere metil (CH3) gurubu eklenmesi.
  • Metodolojik natürelizm: Bilim insanlarının büyük bir çoğunluğu tarafından kabul edilen, doğal olayların yalnızca doğal nedenlerden kaynaklandığı görüşüdür.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Mevcut Tür: Günümüzde varlığını koruyabilmiş ve halen var olan türlerdir.
  • Meyve: Tohumlu bitkilerde döllenmeden sonra karpellerin gelişip olgunlaşması ile meydana gelen yapı.http://www.studyblue.com/notes/note/n/lesson-11-fruit-morphology/deck/1368108KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI,…
  • Meyvecil: The FruitarianWikipedia
  • Mikoriza: Bazı bitkilerin kökleri ile topraktaki özel mantarların oluşturduğu simbiyotik birlik. Ektomikoriza ve endomikoriza olmak üzere iki tipi bulunur.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri…
  • Mikrobesin: Fizyolojik fonksiyonları sürdürebilmek adına az miktarda ihtiyaç duyulan besin.Brock Biology of Microorganisms, Sayfa 114, ISBN-13; 978-0-321-73551-5
  • Mikrobiyoloji: Mikroorganizmalarla uğraşan bilim dalı.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Mikrobiyota: Herhangi bir ekolojik sistem, habitat, özellikle toprak vb.deki bakteriler, tek hücreli algler, mantarlar, protozoonlar gibi mikroskobik organizmalar populasyonu.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007,…
  • Mikroenjeksiyon: Özel mikropipetlerle tek bir hücrenin içine madde sokulması.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Mikroevrim: Popülasyon ve tür içerisindeki gen frekanslarının ve özelliklerin dağılımlarının zaman ve nesiller içerisinde değişmesidir. Genellikle doğrudan gözlenemez ve genetik analizlere ihtiyaç duyar. Her canlı,…
  • Mikrohabitat: Özelleşmiş, çok küçük habitatlardır. Genellikle çok dar bir alanı simgeler.Çürüyen bir akasya ağacının üzeri.Şekilli Biyoloji Sözlüğü, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları (2011)KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI,…
  • Mikroklima: Belli bir küçük habitat ya da alandaki iklim.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Mikrolimfositotoksisite analizi: HLA moleküllerinin belirlenmesinde kullanılan bir yöntem. Kaynak: Science Dictionary
  • Mikromer: Eşit dağılmış vitellüs maddesine sahip olmayan yumurtanın segmentasyonu sırasında üst tarafta kalan küçük blastomerler.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu…
  • Mikron: Milimetrenin binde biri büyüklüğünde mikroskobik ölçü birimi. Mikrometre ile eşanlamlıdır.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Mikrosefali: Oldukça nadir genetik bir rahatsızlık. Bu hastalıkta bebekler son derece küçük kafa ve beyinle doğarlar. Bu ölümcül rahatsızlık sadece Pennsylvania' daki 23 Eski Amiş ailesinde görülüyor.Palomar.edu
  • Mikroskop: Küçük olan bir şeyi büyüterek inceleme imkanı veren ve ışıkla veya elektronla çalışmasına bağlı olarak değişik tipleri bulunan alet. KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü,…
  • Mikrotektit: Meteorit ve asteroit çarpmaları sonucunda açığa çıkan yüksek ısı altında minerallerin erimesi nedeniyle oluşan ufak cam parçacıklarıdır.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Mikrotom: Keskin bir metal bıçağı olan ve dokuyu mikroskopta inceleyebilmek için çok ince kesit almaya yarayan alet.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları,…
  • Mikrotrikya: Böcek kanatlarındaki birbirleriyle bağlantısı olmayan kıllar.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Mikrozom: Ultrasantrifüjle hücre homojenizatından ayrılabilen en küçük parçalar, özellikle ribozomla kaplı endoplazmik retikulum parçaları.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk…
  • Mikrozoospor: Küçük, hareketli bir spor.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Miksis: Eşeyli üreme, gametlerin birleşmesi.
  • Mimikri: Bazı hayvan ve bitki türlerinin başka hayvan, bitki türlerine ve içinde yaşadıkları doğal ortamdaki objelere benzemesi, bir canlı türünün başka bir canlı türünü morfolojik ya da davranışsal olarak taklit…
  • Mitokondri: Yunanca mitos (iplik) ve khondrion (tane) sözcüklerinden türetilmiştir. En önemli işlevi adenozin trifosfat (ATP) şeklinde enerji üretmektir. Neredeyse tüm ökaryotik hücrelerin (net olarak tanımlanmış…
  • Mitokondriyal DNA (mtDNA): Anne tarafından aktarılan, sitoplazmada bulunan mitokondri organeli içerisindeki nükleik asittir. Bitkilerdeki karşılığı kloroplastik DNA'dır. Bakteriyel DNA'ya ökaryotik DNA'dan daha yakındır. Bu da,…
  • Mitokondriyel hastalık: Mitokondriyel DNA'da meydana gelen mutasyonlar sonucu oluşan hastalıklar.Finsterer J (2007). "Hematological manifestations of primary mitochondrial disorders". Acta Haematol. 118 (2): 88–98. doi:10.1159/000105676.…
  • Mitoz: Ökaryot hücrelerin tipik çekirdek bölünmesi. Kopyalanarak sayısı iki katına çıkmış olan kromozomların profaz, metafaz, anafaz ve telofaz safhalarını geçirdikten sonra bölünerek diploit sayıda kromozom…
  • Miyelin: Beyindeki destek hücreleriyle çevresel sinir sistemindeki Schwann hücrelerinin zarlarından özelleşmiş yağımsı yumuşak bir katman. Sinir liflerinin çevresini saran ve elektriksel açıdan onları yalıtan…
  • Miyoglobin: Miyoglobin, hayvanların kas hücrelerinde bulunan bir protein. Çalışan kaslara oksijen sağlayan oksijen depolama birimi olarak işlev görür. Balinalar, fokalar gibi dalış yapan memeliler, kaslarında…
  • Mobilom: Organizmalarda genetik çeşitliliğin üretimi için başlıca yardımcı unsurlar olan, hareketli genetik öğeler bütünü. Ökaryotlarda transpozon adı verilen hareketli parçacıklar mobilomları oluştururken, prokaryotlarda…
  • Model: Gerçek sistemlerin soyut ve bastitleştirilmiş hali.Elements of Ecology, 8. Baskı, Thomas M. Smith, Robert Leo Smith, ISBN-13: 978-0-321-79657-8 
  • Modern Sentez: Mendel Genetiği sayesinde öğrenilen genetik bilgilerin, 1930 ve 1940lı yıllarda Evrimsel Biyoloji ile birleştirilmesi ve iki kuramın, bir araya gelerek canlılığın nasıl değiştiğini tam olarak açıklayabilir…
  • Mokaisizm: Tek bir zigottan gelen, mitoz sırasında genetik materyalin yanlış dağıtılmasından ya da deneysel manüpilasyon nedeniyle farklı genotiplerdeki iki ya da daha fazla hücre populasyonunun bir organizmada…
  • Moleküler saat hipotezi: Belirli bir protein ailesi (ribozomal, sitokromal vb.) içinde sabit oranda amino asit meydana getirilir ve iki tür arasındaki ayrışma derecesi akrabalık derecelerini test etmek için kullanılan bir moleküler…
  • Monera: Eski taksonomik sınıflandırmada, bakterileri, arkebakterileri ve mavi-yeşil algleri içine alan alem.
  • Monofiletik grup: Tek bir ortak atadan evrimleşmiş türler veya popülasyonların tümünü anlatmak için kullanılır. Monofiletik gruplardan bahsederken, günümüzde var olan türler ile bunların ortak atalarının tamamı bilinmelidir.…
  • Monosakkarit: Basit şekerler olarak bilinirler. Karbon(C), hidrojen(H) ve oksijen(O) atomlarından oluşan en az üç karbonlu bileşiklerdir. Monosakkaritler, hidroliz tepkimeleriyle daha küçük birimlere ayrılamaz.
  • Monospesifik: Sadece bir antijenle tepkimeye giren antikordur.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Monospor: Basit ya da bölünmemiş sporKAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Monotrem: Monotremler oldukça değişik hayvanlardır. Sadece iki tip monotrem vardır; ekidna ve ornitorenk. Sıcak kanlıdırlar, kılları vardır ve memeliler gibi yavrularını sütle beslerler. Onları değişik kılan yavruları…
  • Monozomi: Diploit organizmanın tek bir kromozom kaybetmesi durumu.Klug, W., Concepts of Genetics, 10. Baskı, Sayfa 198, ISBN-13; 978-0-321-79578-6
  • Montikol: Dağlarda yaşayanKAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Morfoloji: Canlıların fiziksel görünüşlerini inceleyen bilim dalıdır. Genel olarak, bu görünüşlerin toplamını ifade etmek için de kullanılır. Anatomi ile yakından ilişkilidir; ancak morfoloji daha kapsamlıdır.Evolutionary…
  • Morfotürler: Morfolojik (şekilsel) bilgilerden yola çıkarak türlerin birbirinden farklılıklarının analizi sonucu belirlenmiş türlerdir.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Morfotürler: Sadece şekline bakılarak aynı türe ait olduğu düşünülen bir grup bireyKAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Morula: Döllenmiş yumurtanın segmentasyonu sırasında oluşan ve hücrelerin dut gibi bir arada bir topluluk teşkil ettiği embriyo safhası.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk…
  • Moskovyan Epoku: Günümüzden yaklaşık olarak 315.200.000 ile 307.000.000 yıl öncesi arasını kapsayan jeolojik zaman dilimidir. Bu zaman aralığı, çok önemli değişimler göstermemekle birlikte, farklı kaynaklarda biraz daha…
  • Motivasyon: Bir hayvanda bir amaca yönelik bir davranışı kontrol eden iç faktörlerKAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Motor uç plak: Motor sinirlerin aksonlarının dallanarak kas telleri üzerinde oluşturduğu bağlantı bölgesi. Uç organ.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Mozaik yumurta: Yumurtanın sitoplazmasının farklı kısımlarında bulunan tayin edici maddelerle gelişmesinin yönlendirildiği yumurtaKAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu…
  • mRNA (mesajcı RNA): Mesajcı ribonükleikasitin kısaltması. Protein sentezinin yapılabilmesi için, proteinin kimyasal yapısını genetik olarak kodlayan RNA'dır.
  • Muller'in mandalı: Silici mutasyonların popülasyonda nesiller içerisinde birikmesi durumudur. Popülasyonun tamamen yok olmasına sebep olabilir.Kaynak ve ileri okuma Retrieved on 25/12/2012 from http://www.genetics.org/content/141/1/431.full.pdf
  • Multipl skleroz: Multipl skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin öngörülemeyen, sakat bırakıcı etkisi olabilen bir omurilik ve beyin hastalığıdır. Beyindeki ve beyin ve vücut arasındaki bilgi akışını…
  • Mutajen: Mutasyon oluşumuna sebep olan şeylere mutajen denir. Bazı kimyasallar, virüsler ve radyasyon mutajen olarak belirlenmiştir.Palomar.edu
  • Mutasyon: Bir organizmanın nükleik asit dizisinde meydana gelen, dış etkenlere bağlı ve/veya rastlantısal olarak meydana gelen değişikliklerin tümüne verilen addır. Mutasyonların %70-90 arası nötr etkiye sahiptir…
  • Mutasyon hızı: Belirli bir mutasyonun bir populasyonun görülme sıklığı ya da herhangi bir mutasyonun bir populasyonun tüm genomunda görülme sıklığı. İnsanlarda mutasyon hızı her hücre bölünmesinde 10 baz çifti…
  • Mutasyon-Seçilim dengesi: Bir alelin mutasyonlar sebebiyle yeni kopyalarının yaratılmasıyla, seçilim nedeniyle var olan kopyalarının elenmesi arasındaki hızın eşit olması durumudur. Alel, bu sayede popülasyon içerisinde dengede…
  • Mutualizm: Genellikle iki ayrı türden olan, iki ayrı bireyin, birbirleriyle olan etkileşimlerinden ikisinin de faydalanması durumudur.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Myö (Milyon yıl önce): Türlerin yaşadıkları dönemleri veya jeolojik zamanların günümüzden kaç milyon yıl önce olduğunu anlatmak için kullanılan bir kısaltmadır.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder