Evrim Ağacı Bilim Terimleri Sözlüğü

  • Gaia Hipotezi: Gaia teorisi veya Gaia ilkesi olarak da bilinen Gaia hipotezi, Dünya'nın canlı ve cansız elemanlarının etkileşimini tek bir canlı organizmaya benzeten model. 1972 yılında İngiliz kimyacı…
  • Galaktozemi: Galaktozun sindirilememe durumu.Klug, W., Concepts of Genetics, 10. Baskı, Sayfa 93, ISBN-13; 978-0-321-79578-6
  • Galton'un Gerileme Kuralı: Regresyon terimi 19. yüzyılda İngiliz istatistikçisi Francis Galton tarafından bir biyolojik inceleme için ortaya atılmıştır. Bu incelemenin ana konusu kalıtım olup, aile içinde baba ve annenin boyu ile…
  • Gamet: Eşeyli üremede öncül eşey hücrelerinin mayoz bölünmesi sonucunda oluşan özelleşmiş haploit hücredir.Eşeyli üremede sperm ve yumurtanın birleşmesi yeni bir bireyin gelişimini başlatır.Marshall, A. M. 1893.…
  • Gamet havuzu: Bir popülasyonda, gelecek popülasyona aktarılabilecek olan veya bu konuda potansiyeli olan bütün gamet genotiplerinin bütün kopyalarıdır. Popülasyon içerisinde var olan gametlerin tamamı olarak düşünülebilir.Evolutionary…
  • Gametofit: Döl almaşında haploid nesle denir. Gametofit haploid gametleri (yumurta ve sperm) üretir.Eğrelti otunun yaşam döngüsü P. Kenrick & P.R. Crane (1997) The origin and early evolution of plants on…
  • Garez: Hem uygulayanın, hem de maruz kalanın uyum başarısını düşüren davranışlardır.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Gause Kuralı: İki tür aynı anda aynı yerde yaşayamaz (ekolojik olarak aynı türler aynı yaşam ortamında bir arada bulunamaz). Bu, yalnızca niş farklılaşmasının (gaga boyutundaki farklılık, kök derinlikleri, vb.) evrimiyle…
  • GC Kutusu: Birçok ökaryotik promotörün, özellikle yapısal olarak ekspres edilen genlerin, bir elemanı. GC kutusunun konsensüs dizisi 5'-GGGCGG-3 'dir.
  • Geçiş türlerinin evrimi: MHC alelik çeşitliliğin çok tercih edilen türü.
  • Gelişmiş Tür: Filogenetik araştırmalarda, bir organizmanın veya karakterin, daha ilkin bir formdan evrimsel ıraksama yoluyla daha farklı bir yapıya değişmesi anlamında kullanılır. Mutlak bir gelişmişlikten bahsedilmemektedir.…
  • Gen: Kromozom üzerinde belirli bir yer işgal eden, fiziksel özelliklerin ve canlıya ait fonksiyonların kalıtımının temel birimidir. Kalıtsal karakterlerin ebeveynden yavrulara aktarılmasını sağlar. Tek…
  • Gen ailesi: Ortak bir atadan gelen ve birebir aynı veya benzer özellikleri taşıyan lokus gruplarının gruplarıdır.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Gen akışı: Alellerin bir popülasyondan bir diğerine olan hareketidir. Tipik olarak bireylerin fiziksel yer değiştirmeleri veya oluşturulan gametlerin rüzgar, akıntılar, organik taşıyıcılar vb. aracılığıyla mesafe…
  • Gen çiftlenmesi: Genellikle eşit olmayan çaprazlanma (crossing-over) sonucunda bir lokusun ekstra bir kopyasının oluşturulmasıdır.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Gen etkileşimi: Birden fazla genin bir karakteri etkilemesi durumu.Klug, W., Concepts of Genetics, 10. Baskı, Sayfa 77, ISBN-13; 978-0-321-79578-6
  • Gen havuzu: Bir popülasyonda, gelecek popülasyona aktarılabilecek olan veya bu konuda potansiyeli olan bütün genler ve kopyalarıdır. Popülasyon içerisinde var olan genlerin tamamı olarak düşünülebilir.Evolutionary…
  • Gen okunumu: Protein yapımında, RNA dizisini aminoasit zincirine dönüştürme işlemi.Translasyon metionin (AUG) içeren kodon ile başlar. Protein sentezini sonlandırmada mRNA üzerinde 3 kodon etkili olur ve bunlara terminasyon…
  • Gen yazılımı: DNA'nın RNA polimeraz tarafından mRNA formatına dönüştürülmesidir. Gen ifadesinin ilk adımıdır.http://www.pbs.org/wgbh/evolution/library/glossary/index.html#t Becker's World of the Cell Chapter 21
  • Genetik: Biyolojinin organizmalardaki kalıtım ve çeşitliliği inceleyen bilim dalıdır. "Genesis", yani "köken" kelimesinden gelmektedir. Kalıtım bilimi olarak da bilinir. Biyolojinin bir alt dalı olup, canlı organizmalardaki…
  • Genetik akrabalık (r): Bireyler arasındaki genetik akrabalığın sayısal ölçüsüdür. Diploit türlerde, tam kardeşler veya ebeveyn çocuk arasında  r = 1/2; üvey kardeşlerde, hala, amca ile yeğenler arasında, büyük anne…
  • Genetik bağlantı: İki veya daha fazla genin birlikte bir birim olarak ayrılması durumudur. Genetik bağlantı birlikte daha iyi görev yapabilen genleri bir araya getirmek için ortaya çıktığı düşünülür. Genetik bağlantı iki…
  • Genetik dağılım: Bir popülasyondaki genetik heterojenitenin sebep olduğu fenotipik dağılım.
  • Genetik denge: Popülasyonun jenerasyondan jenerasyona evrim geçirmediği; genetic havuzdaki frekansların sabit kaldığı durumPalomar.edu
  • Genetik determinizm: Genlerin fiziksel ve davranışsal fenotipleri belirlediği görüşüdür. Bir canlının özelliklerinin tamamının genlerce belirlendiği düşüncesidir. Büyük oranda doğru olsa da, modern bilim dahilinde, çevrenin…
  • Genetik düzeltme: DNA sentezinde DNA polimerazın uyumsuz bazları tanıma becerisidir. DNA polimeraz hataları ekzonükleaz enzimiyle düzeltir.  http://www.plosgenetics.org/article/info:doi%2F10.1371%2Fjournal.pgen.1000060
  • Genetik Haritalama: Bir genin ya da genetik işaretin, kromozomdaki fiziksel yerini tespit etme işidir. Daha önceleri genetik bağlanma ve ilişkilendirme yoluyla yapılan bu yöntem, genom projelerinın bir genomdaki aşağı yukarı…
  • Genetik heterojenite: Birkaç farklı genotipin varlığının o genotipin hastalığının bileşenlerine katkı sağlamasıdır. Aynı hastalığa sebep olan çeşitli gen bozukluklarının varlığı, ki bu bozukluklar aynı genin farklı pozisyonlarındaki…
  • Genetik hibritleştirme: Birbirini tamamlayan nükleik asit dizilerinin belirli bir düzende yeniden eşleştirilmesi. Genetik olarak uzak popülasyonlardaki bireylerin hibrit oluiturması için çiftleştirilmesi.
  • Genetik mesafe: Genetiğin popülasyonla ilgili olan ölçüsüdür. Genetik türler arasında veya bir türün içindeki popülasyonlar arasındaki ayrılıklar. Bunlar çeşitli parametrelerle ölçülür. Geniş genetik mesafeler daha uzak…
  • Genetik sürüklenme: Genetik sürüklenme ya da Sewall Wright etkisi, evrimsel sürecin temel mekanizmalarından biridir. Bir popülasyonda kuşaktan kuşağa, tümüyle şansa bağlı olaylar sonucu genlerin alel sıklıklarının değişimidir.…
  • Genetik uyum başarısı: Kimi Türkçe kaynaklarda "uyum başarısı" ya da "uyum gücü" olarak da geçmektedir, (genelde popülasyon genetiğinde w olarak ifade edilir) evrim kuramında önde gelen merkezi bir fikirdir. Hem genotipe göre,…
  • Genetik varyasyon: Genotipteki farklılıklardan ötürü popülasyon içerisindeki bireylerde oluşan farklılıklardır.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron (2001)
  • Genetik yük: Popülasyon genetiğinde seçilimin veya mutasyonların sebep olduğu alel kayıplarının maliyetinin ölçüsüdür. 0 ile 1 arasında bir değer ile ifade edilir.   , 0 yüksüzlüğü temsil eder.http://www.sekj.org/PDF/anz40-free/anz40-185.pdf
  • Genitalya: Üreme organları; gonatlar, yardımcı bezler ve dış yapıları.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Genokopi: Bir gen/genotipin başka bir gen/genotiple aynı fenotipe sebep olması. Genlerin sesteşliği de denilebilir. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajmg.1320400225/abstract
  • Genom: Bir organizmanın içerisindeki genetik materyalin tamamına verilen isimdir. Bir canlının (genellikle tek bir hücresinin) sahip olduğu bütün genetik kodu belirtir.
  • Genomik dengesizlik: Kanser oluşumundaki ilk olaydır. DNA onarımı ve hücre döngüsü kontrolünde meydana gelen kusurlar nedeniyle oluşur. Genomik dengesizlik, tümörü önleyen genin mutasyon geçirerek işlevini kaybetmesiyle veya…
  • Genotip: Soyyapı ya da kalıtyapı olarak bilinir. Organizmanın genetik yapısının tamamına verilen isimdir. Bir hücrede birden fazla gen bulunmaktadır. Bu genler, enzim ve protein sentezini yöneterek, bireyin dışyapısını…
  • Genotip göreceli riski: Bir lokustaki bir genotipe karşı aynı lokustaki farklı genotipin hastalık riskidir. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1682319/
  • Gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu: Floresan boyalar yardımıyla "gerçek zamanlı" olarak DNA'nın ayırt edilmesi ve DNA miktarının gösterilmesi tekniğidir.http://www.dorak.info/genetics/realtime.htmlhttp://www.dorak.info/genetics/glosrt.htmlhttp://www.microbiologybook.org/pcr/Real%20Time%20PCR%20Tutorial.pdfhttp://genome.cshlp.org/content/6/10/986.short
  • Gerçekçeneliler: Çeneli omurgalılar, çenesiz omurgalılardan evrimleşmişlerdir. Günümüzde yaşayan en eski çeneli omurgalı canlı kıkırdaklı balıktır. http://www.nature.com/nature/journal/v361/n6411/abs/361442a0.html
  • Gerekircilik: Determinizm. Nesne ve olgular arasındaki zorunlu bağlantıyı dile getiren bilimsel görüştür. Determinizm, nesnel ve evrensel nedenselliğe dayanır.Dünü ve Bugünüyle Evrim Teorisi, Evrensel Basım Yayın
  • Geri mutasyon: Bir önceki bir mutasyonun etkilerini tersine çeviren bir mutasyondur. Tipik olarak, fonksiyon kaybettirici bir mutasyondan sonra meydana gelip, fonksiyonu geri kazandıran mutasyonlar için kullanılır.
  • Germinal mozaiklik: Yumurta hücrelerinin farklı sayıdaki kromozomların karışması ya da diğer kromozomal anormallikler. Germinal mozaiklik fenotip olarak normal olan ebeveynlerden farklı kromozom sayısına sahip olan…
  • Giraz: DNA replikasyonu sırasında süper burulmanın sebep olduğu moleküler gerilimi düşürmek için görev yapan bakterisel DNA topoizomerazlardan bir tanesidir. DNA giraz üretilir, kapatılır ve çift sarmal kırılır.DNA…
  • Gizhelyan Epoku: Günümüzden yaklaşık olarak 303.700.000 ile 298.900.000 yıl öncesi arasını kapsayan jeolojik zaman dilimidir. Bu zaman aralığı, çok önemli değişimler göstermemekle birlikte, farklı kaynaklarda biraz daha…
  • Gizli enzim: Şartların değiştiği ve uygun hale geldiği anda faaliyet gösteren enzimlerdir.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Gliserit: Gliserinin bir esteri. Bir molekül gliserine bir yağ asidi ya da yağ asitlerinin bağlandığı sıvı ve katı yağlar.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları,…
  • Gliserol: Lipitlerin yapısında bulunan üç karbonlu bir alkol. Gliserin.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara
  • Glisin: Asetik asitten türeyen, yan zincir olarak bir hidrojen atomu bulunan, kollagen ve elastin gibi proteinlerin yapısına giren en basit amino asit.KAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri…
  • Glukoz: Basit şekerler (monosakkaritler) olarak bilinen bir grup karbonhidrat. Glikoz (Yunanca glykys, "tatlı") C6H12O6 molekül formülüne sahiptir. Meyvelerde ve balda bulunur ve hayvanlarda…
  • Glukoz-6-Fosfat dehidrojenaz (G6PD) eksikliği: X'e bağlı olarak kalıtılan, alyuvarlardaki G6PD'nın yetersiz miktarda olmasından oluşan metabolik hastalık. Bazı çevresel etmenlere maruz kalınca; bazı ilaçar ve bakla gibi, bireyin alyuvarları patlar…
  • Göç: Evrimsel analiz açısından, alellerin bir popülasyondan bir diğerine doğru hareket etmesidir, geçmesidir. Tipik olarak bu, bireylerin yer değiştirmesi (göç etmeleri) veya rüzgar, su veya tozlaştırıcı hayvanlar…
  • Gonad: Gamet üreten bir üreme bezi (yumurtalık veya testis gibi).
  • Gonoteka: Hidrozoon kolonilerinde gonoporun çevresindeki saydam koruyucu örtüKAROL, S., SULUDERE, Z., AYVALI, C. 2007, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankarahttp://lanwebs.lander.edu/faculty/rsfox/invertebrates/obelia.html
  • Google Etkisi (Dijital Unutkanlık): Google Etkisi, dijital unutkanlık, Google gibi internet arama motorlarında kolaylıkla bulunabilecek bilgileri unutma yatkınlığıdır. Sciencemag.orgKardelen Canan Ergin
  • Göreceli tarihlendirme: Daha yeni ve daha eski kayalar arasındaki ilişkilerden yola çıkarak, kaya dağılımları içerisinde göreceli olarak kayaçları tarihlendirme teknikleridir.Evolutionary Analysis by Scott Freeman, Jon Herron…
  • Göreceli uyum başarısı: Bir popülasyon içerisinde, bir bireyin, diğer bireylere göre hesaplanan fenotipik veya genotipik uyum başarısıdır. Bireyin kendi uyum başarısının ya popülasyonun ortalama uyum başarısına bölünmesiyle,…
  • Göz sıvısı: Aqueous humor siliyer uzantılar tarafından, kan sıvısının süzülmesiyle oluşur. Kornea ve iris arasındaki boşluğu doldurur ince, sulu bir sıvıdır. Bu sıvı göz içi basıncını oluşturur, kornea…
  • Göz sümüksel zarı: Göz kapaklarının iç kısmını ve göz küresinin kornea dışındaki ön kısmını örten mukozal bir yapıdır. Kısımları şöyle ayrılır; Palpebral konjuktiva göz kapaklarının iç yüzeyini kaplar,…
  • Gradualizm: Küçük çapta değişikliklerin sürekli, kararlı birikimine dayalı evrim modelidir. Giderek, yavaş yavaş evrimleşme olarak da bilinir.Dünü ve Bugünüyle Evrim Teorisi, Evrensel Basım Yayın
  • Grafestezi: Gözler kapalı iken avuç içine yazılan sayı veya harfi anlayabilme duyusu.
  • Gravitasyon: Kütlesi bulunan maddelerin birbirlerine doğru ivmelenme eğilimidir, Türkçede yanıltıcı bir biçimde "kütleçekim" olarak da bilinir. Elektromanyetik kuvvet, zayıf ve güçlü nükleer kuvvet ile birlikte doğadaki…
  • Grup Yer Değiştirme: Prokaryotlardaki 3 taşıma sisteminden biri. (Diğer ikisi; Basit Taşıma, ABC Taşıma Sistemi) Taşınan maddenin alımı sırasında kimyasal olarak değiştirilmesi ile olur.E. coli'de glukoz ve fruktozun hücre…
  • GTP (Guanozin 5' trifosfat): Guanozin trifosfat olarak bilinir. Protein sentezinde rol alan RNA sentezinin öncüsü bir nükleotitdir. GTPhttp://medical-dictionary.thefreedictionary.com/guanosine+triphosphate
  • Güçlü hibrid: Daha az güçlü homozigot ebeveynlerden oluşan heterozigot dölün alışılmışın dışında bir gelişim, güç gösterip, daha sağlıklı olması.
  • Gündüzcü: Günlük, yevmi, her günkü; gündüze ait, gündüz olan anlamına gelir. Biyolojide ise sadece gündüzleri görülen, gündüzleri hareket eden ve besin arayan anlamındadır ve genellikle gündüz yaşayan hayvanlar…
  • Güven aralığı: Bir tahminin istatistiki kesinliğinin belirleyicisidir. Eğer bir çalışmada tekrar tekrar tahminlerin yapılmasını gerektiriyorsa ve her bir tahmin için %95 güven aralığı hesaplanıyorsa, bu güven aralığı,…
  • Gymnophobia: Gymnophobia çıplaklık korkusudur. Bu insanlar bu korkunun gereksiz olduğunu bilmelerine rağmen heyecan, korku duyarlar. Başkalarını çıplak görmek, çıplak olmak ya da ikisinden de korkabilirler. Bu korku…

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder