Bu film herhangi bir film izlenip geçilebilir. Veya filmin insanlık tarihindeki değişimlerin toplumları nasıl etkilediğini net bir şekilde ortaya koyduğunu görebilirsiniz.
Truman Show sanıldığı kadar basit bir film değil. İzlemeden önce bunun bilincinde olmalısınız.

ps: Asgari seviyede spoiler içerir, spoiler deneceğini bile sanmıyorum.

THE TRUMAN SHOW

Genel Bakış

Başrolünde Jim Carrey'in(Truman Burbank) yer aldığı, Peter Weir tarafından yönetilen Truman Show, Truman Burbank'ın yaşadığını sandığı gündelik hayatından bir sahne ile başlıyor ancak ilerleyen kısımlarda Truman bazı şeylerden şüphelenmeye başlayacak ve yaşadığı Dünya'ya karşı kuşkular duyacak.
Bütün hayatının bir aldatmadan oluştuğunu fark eden Truman, bütünüyle birlikte her şeyi açığa kavuşturmak için çalışıyor.

Truman Burbank

Truman, gündelik hayatında son derece pozitif ve kana yakın,neşeli, kaşif olmak ve Dünyayı gezmek isteyen birisi ayrıca bir koca.
Ancak Truman'ın bile kendi hakkında bilmediği bazı şeyler var. O ne gerçek annesini ne de gerçek babasını tanıyor, aslında onları tanıdığını sanıyor. Truman bir şirket tarafından doğduğu anda sahiplenilmiş bir projedir. Truman, bütün hayatı boyunca onun izni veyahut haberi olmadan bir TV yıldızı olmuştu ancak onun Dünyasında değil.

Lauren(by Natasha McElhone)

Filmde pek bir sahnesi olmamasına rağmen filmin kilit karakterlerinden Biri. Lauren ile Truman bir kütüphanede tanışıyorlar ve direk o an kütüphaneden çıkıp beraber akşamın tadını çıkarıyorlar(kısa bir süreliğine de olsa),ayrılmadan önce o gece Lauren,Truman'a Bir kağıt parçası veriyor. Truman evli olmasına rağmen Lauren onun için adeta karanlık bir gökyüzündeki dolunay gibiydi...
Lauren, ayrılmadan önce ayrıca bütün filmin akışını(basit bir sitcom veya dram filmi olmanın dışına çıkacak)değiştirecek, Truman'ı yiyip bitirecek onun hakkında kendisi hariç herkesin bildiği bazı şeylerden bahsediyor. Ve gerçek "Truman Show" başlıyor.

Peter Weir, Director

ps: Normalde Yönetmenler hakkında pek bir yorumum olmaz ama kaçınılmaz bir başarıydı...

Filmin sahneleri arasındaki geçişleri kişiyi duygu halinde tutacak biçimde hazırlanmıştı, özellikle son sahnelerde Truman Show'u izleyen seyirciler ile gerçek seyirciler yani bizler adeta birbirlerimizle karşı karşıya vermiş 'Herkes o an Truman'ı izliyordu' ve tamda filmin konusu. Herkes Truman'ı izliyor...
Peter Weir, izleyici ile aktör/oyuncu arasındaki empati,kişisel bağlanma sürecini okadar kısa bir süre içinde okadar güçlü bir bağ haline getiriyorki adeta kendi kurtuluşunuzmuşcasına her şeyi iliklerinize kadar hissediyorsunuz. Ağlayacaksınız, üzüleceksiniz, kızacaksınız, küfürler edip sinirleneceksiniz, içiniz ısınacak...

Neden Sanıldığı Kadar Basit Değil

ps: Bu kısmı filmi izledikten sonra okursanız daha net bir biçimde anlayacaksınız ama filmi izlerken daha gerçekçi bir tutuma sahip olmak isterseniz okuyabilirsiniz,ben olsam izlemeden okurdum çünkü keşke alt yapı ile izleseydim filmi diyorum.)

Truman Show'da işlenen bir çok konu var: Medya, Teknoloji, Çevremiz, Gerçeklik, Hırs, Çıkarcılık, Etik Kurallar, Kişisel haklarımız...(kişisel en önemli gördüğüm kısmı anlatıyorum altta)
Basit bir soru: Hiç çevrenizdeki yerleşkelere dikkatlice baktınız mı ? Hiç bir gariplik olup olmadığına dikkat ettiniz mi ? Veya Çevrenizdeki kişilerin davranışları ve cümlelerine, tutarlılıklarına dikkat ettiniz mi ?
Hatta daha minimize bir düşünce, hepimiz zaman zaman izlediğimizi hissetmişizdir.
Olan her şeyin bir nedeni olduğunu film bize açıkça gösteriyor, boşuna demiyorlar her şey ayrıntılarda gizli diye.

Kişisel Yorumlar

Film benim ne zamandır ertelediğim filmlerden biriydi, herkes diyordu güzel diye ama bana göre basit bir komedi,sitcom belki dram diyebileceğim bir filmdi. Açıkça demek istiyorum ki herkesin hayatında en az 1 kere izlemesi gereken bir filmdir Truman Show.
Herkes gibi ben de bazı "en"lerde kararsız birisiyim ama bu film kesin bir şekilde demek istiyorumki benim için genel anlamda en başarılı film olduğunu söyleyebilirim. İZLEYİN.

Ek Notlar

Filmde bir tek ben mi Lauren'e bu kadar takıldım bilmiyorum ama Truman ile ikisi arasındaki ilişki beni çok kötü yaptı dürüstçe söylemek gerekirse. Özellikle "Every Breathe You Take" şarkısının bu film için yazılmış olmasını dilerdim... Okadar uyumlu ki yani elimden tek gelen bunu alıntılamak:
Every breath you take
And every move you make
Every bond you break,every step you take
I'll be watching you
Beni bitiren bir alıntı daha izninizle:

Truman - Was nothing real ?
Christof - You were real.

Buraya kadar okuyan herkese teşekkürler; Good Afternoon, Good Evening and Good Night.

Bu klasikte, karısını öldüren bir adamın evlilikten sonra duygularının zamanla nasıl nefrete dönüştüğünü ve katil olma noktasına geldiğini okuyoruz.

Kitap, şehvetten uzak durmayı öğütleyen İncil ayetleriyle başlıyor. Ardından kadının erkeğin gözündeki ve toplumdaki yeri, genelevlerin kadını nasıl obje gibi gösterdiği ve erkeğin ergenlik yaşlarında bu batak evlerinde kadına karşı edindiği hastalıklı bakışı, evlilik kurumunun yıprattığı duyguları ve ruh dünyasını ele alıyor.

Tolstoy'un bu kitapta Schopenhauer'ın Aşkın Metafiziği kitabından etkilendiği yazıyor başka incelemelerde. Ne var ki Tolstoy'un bu ilişkilere getirdiği çözüm Schopenhauer'dan epey farklı: Keşiş yaşamı. Kadınlardan tamamen uzak durmak. Yazar hikayenin sonunda kendi düşüncelerini anlattığı bölümde kilise nikahının bir yozlaşma olduğunu, gerçek Hristiyanlıkta hiçbir şekilde şehvetin yeri olmadığını anlatıyor. Böylece kitaba başlarken yazdığı ayetlerle de mesajını tamamlamış oluyor.

Yazarın doğru sorunları teşhis ettiğini, fakat yanlış çözümler getirdiğini düşünüyorum. Her şeye rağmen okunması gereken çarpıcı bir öykü.

Kitap saklamanın yasak olduğunu düşünün. Eğer komşularınız evinizde kitap görürse ihbar ediyor ve itfaiyeciler gelip kitaplarınızı yakıyor. "Durup düşünmenin" dahi yasak olduğunu hayal edin. Yolda bile düşük hızla giden otomobillere ceza yazıldığı, hayatın sürekli değişen renkler, suni gündemler ve oyalanmalarla akıp gittiği; oturma odasının duvarlarını kaplayan "aile"lerin, yani interaktif televizyonların revaçta olduğu parlak bir dünya. Peki onlarca kitap yakmış bir itfaiyeci bu düzeni sorgulamaya başlarsa?

Guy Montag, itfaiyeci, vicdanını sarsan iki büyük olay yaşamıştır. İlkin yaşıtlarının aksine doğayla iç içe vakit geçiren bir genç kızla karşılaşmış, ardından ihbar üzerine evlerine gittikleri yaşlı bir kadının kendisini kitaplarıyla yaktığına şahit olmuştur. O yaşlı kadının evinden bir kitap kaçırır Montag. İlk kez yasalara karşı gelmiş ve içinde anlam arayan bir yan doğmuştur, artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır.

Bu kitabın en çok dikkat çeken yanı sansürün baskıcı bir diktatörden değil, doğrudan halkın alışkanlıklarından doğmuş olmasıdır. Eğlence araçları gelişmiştir, gündem hafiflemiştir, kitaplar dahi hafiflemiş ve bir kitap karakterinin deyişiyle "puding hazırlama yönergesi"ne dönüşmüştür. Hiç kimse kalıcı şeyler hakkında durup düşünmek istememektedir. Kimse, "hiç var olmamış insanların başına gelen olmamış olaylar"ı okumak istememektedir. Problemler çözülmek yerine ateşe atılıp yok edilmektedir artık. Kitapların yakılması da bunun bir temsili, sonucu, göstergesi olmuştur. Dolayısıyla kitabın ana eleştirisi, tüketim çılgınlığına yöneliktir. Belki de Ray Bradbury bugünleri görmüştür, kim bilir?

Mutluluk ve istikrar kavramı üzerine kurulmuş bir dünya düşünün. Aile yok. Aitlik yok. Annelik ve babalık ayıp sayılıyor. Kadınlar ve erkekler arasında eğlencelik ilişkiler desteklenirken, ciddi ilişkiler ahlak dışı sayılıyor. "Herkes herkes içindir." Gelişim yok. Sınıflara ayrılmış bu toplumda hangi sınıfa aitseniz, o sınıfın gereksinimlerine göre embriyo döneminden itibaren şartlandırılıyorsunuz.

... ve yaşadığınız hayatı ne olursa olsun seviyorsunuz. Örneğin Epsilonlardansanız kasten kısa boylu, çirkin, bedensel işinizi yapmaya yetecek kadar düşük zekalı bırakılmanıza rağmen isyan etmiyor, mutluluk duyarak çalışıyorsunuz. Ya da güzel, yakışıklı, sağlıklı, uzun boylu bir Alfa'ysanız bile sizin şartlarınıza sahip olmayan Epsilon ve Betaları sorgulamak aklınıza gelmiyor.

Bu kitabı okumadan önce konforun bu kadar ürkütücü bir kavram olabileceği aklıma gelmezdi. Okurken insan olarak zıtlıklara ihtiyacımız olduğunu düşündüm. Mutluluk kadar üzüntüye de, zevk kadar mahrumiyete de, istikrar kadar istikrarsızlığa da... Uygarlık kadar vahşiliğe de.

Vahşi ya da asıl adıyla John, ormanda Kızılderililerle büyümüş bir karakter. Böylece insanlığını koruyabilmiş. Onun sesi sizin de iç sesiniz oluyor. Sanki siz John'sunuz, sizsiniz yoz uygarlıktan zehirlenen, "soma" paketlerini avuç avuç dışarı atıp insanlara uyanmaları için haykıran...

İnanılmaz bir kitap. İnanılmaz derken lafın gelişi, inanılır, hatta ucundan kıyısından yaşadığımız bir kitap. Defalarca okuyabilirim. Elimden gelse herkese okuturdum. İnsanın özünden kopuk ütopya düşlerinin en büyük distopyaları doğurduğunu söylerdim.

Aldous Huxley'in Kadim Felsefe adında bir kitabı varmış. Doğu ve Batı felsefelerinden bahsediyormuş, Mevlana ve Gazali de varmış kitapta. Yazara saygı duydum. Zaten Cesur Yeni Dünya'nın derin bir sorgulamanın ve öze varışın meyvesi olduğu o kadar belli ki...

2. Dünya Savaşı’ndan sonra dünya üç parçaya ayrılmış. Üç adet ülke var, bu ülkelerden birisi de Okyanusya. Kitap, Okyanusya’da, Büyük Birader’in yönettiği bir ülkede, Gerçek Bakanlığı’nda çalışan Winston Smith’in isyanını anlatıyor.

Daima bir çift gözün sizi izlediği bir ülkedesiniz. Görevleriniz var. Yalnız o bir çift göze, Büyük Birader’e sadakat göstermeye ve düşmanlarına nefret duymaya izniniz var. Gerek beyninizden geçen düşünceler, gerekse kanınızda akan duygular 7/24 denetime tabi.

Sadakati bozabilecek, isyana evirilebilecek bütün eğilimler henüz doğmadan eziliyor. Mesela sözcükler… Sözcükler ne kadar tehlikeli olabilir ki? Devlet yeni sözlükler çıkartıyor, gereksiz gördüğü sözcükleri ortadan kaldırıyor ve Yenikonuş ile karşıt düşüncenin zihinlerde oluşturulamamasını sağlıyor.

“Beyaz” diye bir sözcük olmasa, beyazın ne olduğunu tanımlayabilir misiniz? Peki “özgür” diye bir sözcük olmasa, özgürlüğü?

İşte 1984’ün devleti mantığı iğdiş edebilmek için “çivi çiviyi söker” felsefesiyle yeni bir yaklaşım geliştiriyor: Çiftdüşün!

Vikipedi’nin tanımıyla: “Çiftdüşün, birbiriyle çelişen iki düşünceyi zihinde bir arada tutma ve bu düşüncelerin ikisine aynı anda inanma durumudur.”

Halkın verilen bilgiyi sorgulamasına yarayan araçlar yok edildikten sonra geriye bilgi akışını kontrol altına almak kalıyor. Bu da esasen Parti için çok kolay bir işlem. Bütün iletişim araçlarını yayınlıyor ve denetliyorlar. Tarihi yeni baştan yazıyorlar. Geçmişin yayınlarını, gazetelerini, fotoğraflarını, filmlerini, bütün bilgi kaynaklarını gerekli gördüklerinde değiştiriyorlar.

Otorite olgusunu irdeleyen, edebiyat tarihindeki en iyi distopyalardan biri olan bu kitabı okumanız tavsiyemdir. Eğer popüler kitaplara karşı önyargınız varsa, bunu 1984 için rahatlıkla kırabileceğinizi söyleyebilirim.

https://gizemcetin.com/kitap-yorumu-1984-aski-ve-akli-yasak-eden-bir-distopya/