Kitabı okurken en çok hoşuma giden şey günlük hayatta neredeyse hiç sorgulamadığımız davranışları yeniden düşünmeye teşvik etmesi oldu. Yaptığımız tercihlerin ne kadarının gerçekten bize ait olduğu sorusunu farklı örneklerle ele alınıyor. Bu soru ilk bakışta basit görünse de kitap ilerledikçe oldukça rahatsız edici bir hal alabiliyor. Özellikle sosyal medya, markalar ve tüketim alışkanlıkları üzerine yapılan tespitleri ilgi çekici. Çünkü çoğumuz seçimlerimizi tamamen özgür irademizle yaptığımızı düşünsek de, çevremizin, reklamların ve dijital platformların üzerimizde düşündüğümüzden daha fazla etkisi olabileceğini fark ediyoruz. Kitap bu konuda kesin hükümler vermekten çok okuyucuyu düşünmeye yönlendiriyor. Yazarın dili oldukça akıcı. Karmaşık kavramları akademik bir üsluba boğmadan anlatıyor. Bu sayede pazarlama, tüketim psikolojisi veya sosyal medya algoritmaları gibi konulara daha önce ilgi duymamış kişiler bile kitabı rahatlıkla takip edebilir. Okurken bir ders kitabı hissi vermekten çok, günlük hayattan örneklerle ilerleyen bir sohbet havası taşıyor. Kitabın en güçlü yanı bence farkındalık kazandırması. Bir ürünü neden satın aldığımızı, belirli markalara neden bağlandığımızı veya bazı fikirleri neden benimsediğimizi sorgulamaya teşvik ediyor. Okuma bittikten sonra bile insanın zihninde dolaşmaya devam eden sorular bırakıyor. Genel olarak modern dünyada bireyin kararlarının ne kadarının kendisine ait olduğunu sorgulatan, akıcı ve düşündürücü bir kitap. Pazarlama, sosyal medya ve tüketim kültürünün hayatımızdaki görünmez etkilerini merak edenlerin ilgisini çekebilecek harika bir eser...

Öncelikle en son söyleyeceğimi ilk başta söyleyeyim; bu dizi Türkiye'nin gelmiş geçmiş en iyi dizisidir açık ara, bana göre. Çünkü sağlam bir "kurgusu" var, oyuncu kadrosu (başrol hariç) harika ve yaptığı göndermeler çok iyi. Ben geçen yıl sıfır spoilersız izlemeye başladım, açıkçası başta epey önyargılıydım, "mafya dizisi, insanları suça teşvik ediyor" diye düşünüyordum ama izlerken bu düşüncem değişti. Hâlâ dizi/filmlerin insanlar üzerinde etkisi olduğuna inanıyorum fakat bunun, Murat Soner gibi eleştirmenlerin abarttığı kadar büyük ölçüde olduğunu düşünmüyorum. Suça sürükleme tartışmalarıya ilgili bu kadar konuştuğumuz yeter, şimdi gelelim dizinin gerçekten neden çok kaliteli olduğuna; Osman Sınav'ın yönetmenliği, senaryoda, gerçek hayatta yaşanan ve Türk toplumunu derinden sarsan olayların yer alması, konsey sahneleri başta olmak üzere birçok sahnedeki diyalogların çarpıcılığı ve kalitesi. Bunlar bana göre diziyi bu kadar önemli hâle getiren etmenler. Müziklerin kalitesini de söylemesem içimde kalır! Neredeyse her konsey üyesinin kendisine özel türküsü ya da fon müziği var, hepsinin özenle seçildiği belli (tıpkı bazı karakter ve gemi isimleri gibi) Ayrıca dizinin benim için olumlu katkıları da oldu, mesela Uğur Mumcu'yu, ona yapılan suikasti diziden önce bilmiyordum. Ben merak edip araştırmayı çok seven biri olduğum için, muhtemelen kısa zaman sonra onu da tanıyacaktım(o zamana kadar yetmişler ve seksenlerde kalmıştım, daha doksanlar hakkında hiçbir şey bilmiyordum.) dizi sayesinde Mumcu dahil daha başka önemli isimleri tanımış oldum. Dizi hakkında tahminlerde bulunup, ortaya attığı teorilerin ne kadarının gerçek olduğu hakkında düşünmek oldukça keyifli ama yapabileceğim tek eleştiri de burasıyla ilgili, Kurtlar Vadisi birçok komplo teorisini beslemiştir. Değindiği konuların derinliğini kabul ediyorum, hepsine yanlış, uydurma diyemem. Ama illüminati gibi uç teorilere de inanan binlerce insan var, dünyada yaşanan her önemli gelişmeye "büyük güçler dünyayı yönetiyor" bakış açısı ile bakmak da pek sağlıklı değil. Bir tek bu tarz bir düşünce yapısına zemin hazırladığı için eleştirebilirim diziyi, onun dışında eğer hâlâ izlemediyseniz mutlaka izleyin; en azından 1. bölüme bir şans verin derim. Zaten ilk bölümün başlangıç sahneleri sizi içine çekecektir.

Kitap, Martin Eden isimli eğitimsiz ve işçi sınıfından bir gencin, burjuva sınıfına ait olan Ruth isimli bir hanımefendiye aşık olmasıyla başlar. Ruth'a aşık olan Martin'in içinde değişmek, daha entelektüel bir insan olmak ve burjuva sınıfına ait olma isteği uyanır. Eninde sonunda bu isteğini gerçekleştirir daha bilgili ve üst sınıftan bir insan hâline gelir ancak daha önce kendisinden üstün gördüğü ve hayran kaldığı bu kesimin aslında ne kadar yapmacık, bilgisiz ve yozlaşmış olduğunu görünce büyük bir hayal kırıklığına uğrar.
Martin Eden sadece bir aşk hikayesi değil, aynı zamanda toplumsal sınıfları, başarı kavramını ve bireyin toplum içindeki yerini sorgulayan güçlü bir eleştiridir.
Her yönüyle okunması gereken muazzam bir şaheserdir.

Sağlıcakla Kalın.

Eğer bir gün beyninizi bir mikrodalgaya atıp patlamasını izleme şansınız olsaydı, muhtemelen göreceğiniz şey tam olarak Rick and Morty olurdu. Şu ana kadar izlediğim en yaratıcı, en sınır tanımayan yapımlardan biri. Bir diziden ne beklerseniz içinde var; sanki kozmosun tüm sırlarını bir kâseye koyup üstüne de bolca absürtlük sosu dökmüşler.
Dizi; paralel evrenler, zaman çizgisi paradoksları ve kara delikler arasında seksek oynarken sizi birdenbire derin bir varoluşsal çıkmazın ortasında bırakıveriyor. Evrenin devasa boşluğunda, kozmik takvimdeki o komik derecede kısa ve anlamsız yerimizi o kadar radikal bir bakış açısıyla yüzümüze vuruyor ki, bu nihilist tokat insanda bağımlılık yapıyor. Hayata dair dayattığı bu acımasız ama bir o kadar da özgürleştirici perspektif, diziyi sıradan bir animasyon olmaktan çıkarıp bir felsefe dersine dönüştürüyor.
Ve o mizah... Dizi, popüler kültüre, toplumsal normlara, kutsal sayılan her şeye ve ahlaki dogmalara sağa sola cesurca, hatta pervasızca sallıyor. Hiçbir şeye eyvallahı yok! En karmaşık bilim kurgu teorilerini alıp, onları bir uzaylı barındaki tuvalet şakasına meze yapabiliyor. Bu radikal ve zifiri karanlık mizah anlayışı, izleyiciyi hem kahkahalara boğuyor hem de "Buna gülmemeliydim" suçluluğuyla baş başa bırakıyor.
İşin psikanaliz kısmına gelirsek, karşımızda sadece geğiren ve portal açan bir dede ile onun peşinden sürüklenen pısırık bir torun yok:
Rick Sanchez (Nihilizmin Vücut Bulmuş Hali): Rick, adeta evrimini tamamlamış bir Homo Deus gibi tanrıcılık oynarken, aslında her şeyi bilebilecek ve yapabilecek güce sahip olmanın getirdiği o ezici depresyonu iliklerine kadar yaşıyor. Zekası onun en büyük laneti. Çoklu evrenlerde sonsuz sayıda versiyonunuz varken, kendi bireysel acılarınızın veya suç ve ceza kavramlarının ne anlamı kalır ki? Rick, bu sonsuz hiçliğin içinde uyuşarak hayatta kalmaya çalışan, tanrısal gücüne rağmen kendi zihninin zindanından kaçamayan trajik bir figür.
Morty (Masumiyetin Çöküşü): Morty ise sıradan, ergen bir çocuğun adım adım travmalarla nasıl piştiğinin kusursuz bir deneyi. Başlangıçta ahlaki pusulası olan saf bir çocukken, evrenin absürtlüklerine maruz kaldıkça duyarsızlaşıyor, kendi karanlık tarafıyla yüzleşiyor ve o da yavaş yavaş büyükbabasının nihilist çizgisine çekiliyor.

Rick and Morty, zekanızı hafife almayan, beyin kıvrımlarınıza masaj yapan çarpıcı bir başyapıt. Sizi kahkahalara boğarken bir yandan da geceleri "Acaba şu an hangi paralel evrendeki versiyonum daha az acınası durumdadır?" diye tavana baktırmayı başaran nadir işlerden biri.

Tutunamayanlar, Türk edebiyatındaki modernist-postmodernist kitapların en cüretkârı. Ahmet Hamdi'nin eserlerinde modernizmin izlerini görüyoruz fakat Tutunamayanlar artık postmodernizme kayan edebiyatı simgeliyor. Oğuz Atay, kitapta Turgut ve Selim karakteri özelinde hayata tutunamayan insanların yaşadıkları dramı ironik bir dille ortaya koyuyor. Aslında kitabın ana karakteri Selim'dir. Fakat Selim, kitaba, hayata isyan edip intihar ederek giriş yapar. Kitapta hiç yoktur ama bir o kadar da vardır. Turgut ise burjuva gibi yaşadığı hayata Selim'in ölümü ile bir virgül koyar ve kendi tutuanamazlığının farkına varır.
Türk aydını, memuriyet ve daha pek çok durumun eleştirisi vardır kitapta.
Türk edebiyatındaki en başarılı kitaplardan bir tanesidir. Üzerine çok fazla konuşulabilir, çok fazla ders çıkarılabilir.