Finlandiya hakkında ne biliyorsunuz? Dünyanın en mutlu ülkesi olduğunu mu? Evet, doğru. Eğitim sisteminin çok başarılı olduğunu mu? Pekala, bu da yarı yarıya doğru. Finlandiya gerçekten de uluslararası eğitim sıralamalarında zirvelerde yer alıyor – ama bu başarıyı kız öğrenciler sayesinde gerçekleştiriyor! Nasıl mı? Gelin yakından bakalım.

OECD'nin üç yılda bir gerçekleştirdiği ve 15 yaşındaki öğrencilerin okuma becerisi, matematik ve fen okuryazarlığını ölçen PISA değerlendirmesi, ülkelerin eğitim sistemleri hakkında pek çok farklı bilgiyi görünür kılıyor. Finlandiya, cinsiyetler arası performans farkının kolaylıkla izlenebileceği bir örnek; çünkü Finli öğrenciler, genel performansa dayalı başarı listelerinde zirvede yer alsalar da aslında cinsiyetler arasında önemli bir performans farkı ortaya koyuyorlar. Okuma becerisi alanında Finli kız öğrencilerin %20'si en yüksek puanları alırken, erkek öğrencilerin sadece %9'u aynı dilimde kendilerine yer bulabiliyor. En düşük okuma becerisi puan diliminde ise cinsiyet dağılımı tam tersi yönde gerçekleşiyor: Finli erkek öğrencilerin %20'si en düşük puan diliminde yer alırken, kız öğrencilerin %7'si bu dilimde bulunuyor.

1769-1832 yılları arasında yaşamış olan ve Berkeley Üniversitesi'nden Dr. Ben Waggoner tarafından tarihin şüphesiz en parlak zekalarından biri olarak nitelenen ve Darwin'in Evrim Teorisi'ni geliştirebilmesini sağlayacak temellerden birini keşfeden Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier veya kısaca Georges Cuvier, tarihin gidişatını değiştirecek olan, ölümünden 1 sene önce (1831'de) basılan "Yerkürenin Yüzeyindeki Devrimler Üzerine Söylev: Hayvanlar Alemi'ndeki Değişimler" ("Discourse on the Revolutions of the Surface of the Globe and the Changes Thereby Produced In The Animal Kingdom") başlıklı kitabında şöyle diyordu:

Cuvier, neredeyse başka hiç kimseden yardım almaksızın, tek başına, bir bilim dalı olan omurgalı paleontolojisini kurmuş ve organizma biyolojisindeki en güçlü araçlarımızdan biri olan karşılaştırmalı yöntemleri geliştirmiştir. Hatta bazı bilim tarihçileri; omurgalı paleontolojisi, karşılaştırmalı anatomi ve jeolojik tarihlendirme bilimlerinin temellerini atmasından ötürü onu "üç bilim dalının kurucusu" olarak da anmaktadır.

Entomofoji (böcek yeme), kültürel ve biyolojik olarak böceklerin besin kaynağı olarak tüketilmesidir. Bilimsel olarak böcekler var olan tek eklembacaklılar olmasalar da, "entomofoji" sözcüğü kültürel olarak eklembacaklı tüm hayvanları tüketmeyi kapsar. İnsanların böcek yeme uygulaması tıpta ve biyolojik çalışmalarda antropo-entomofaji olarak da tanımlanır. Günümüzde Asya, Afrika ve Latin Amerika başta olmak üzere ortalama 2 milyar insan 1900'den fazla böcek türünü besin olarak tüketmektedir.

Böceklerin besin kaynağı olarak görülmesinin ana nedeni, özellikle de gelişmemiş ülkelerde beslenme sorunlarını gidermek, ulaşılamayan et, süt ve tahıllardan almaları gereken besin değerlerini alabilmek içindir. Genelde en sık tüketim oranı %31 ile Coleoptera (Kın Kanatlılar), %18 ile Lepidoptera (Pul Kanatlılar), %14 ile Hymenoptera (Zar Kanatlılar), %13 ile Orthoptera (Düz Kanatlılar), ve %10 ile Hemiptera (Yarım Kanatlılar) takımındandır.^[1][2]

Evrilebilirlik (ya da evrimleşebilirlik), en basit tanımıyla doğal seçilimin etkili olduğu bir evrim sistemi içerisinde, bir canlının kalıtsal fenotipik varyasyonlar geliştirme kapasitesidir. Daha detaylı açıklamak gerekirse evrilebilirlik; tür içerisindeki bir popülasyonun genetik çeşitlilik oluşturma yeteneğinden öte, doğal seçilimin etkili olduğu bir evrim sistemi içinde uyumsal yani adaptasyon sağlayan genetik çeşitlilik oluşturma yeteneğidir. Burada uyumsal veya adaptasyon sağlayan genetik çeşitlilik oluşturma yeteneğinden kasıt, popülasyonun yararına olacak çeşitliliğin kazanılmasıdır

Aynı zamanda evrilebilirlik; evrimsel sürece hücre biyolojisi, gelişim biyolojisi ve moleküler biyoloji gözünden modern bir bakış olarak da düşünülebilir. Darwin’in evrim teorisinin de yansıttığı gibi evrim; oldukça başarılı işleyen, bir o kadar da yaratıcı ve doğal ilkelerin ürünü olan bir süreçtir. Evrim kuramının tam olarak anlaşılması ve eksikliklerinin giderilebilmesi için evrilebilirlik kelimesinin de doğru bir şekilde anlaşılması gerekir. Bunun için öncelikli olarak Darwin’in evrim teorisi fikrine biraz daha yakından göz atalım.

Bilim nedir? Hiç düşündünüz mü, "bilimsel yöntem" derken kastettiğimiz şey aslında ne? Bu yazıda oturup size bunun resmî tanımı üzerinden giderek, "Efendim işte bir gözlem yaparız, oradan yola çıkarak bir hipotez geliştiririz, onu test ederiz, yanlışlayabilirsek hipotezi terk eder veya değiştiririz." gibi şeyler anlatmayacağız. Bunlar, bilimin kağıt üzerinde nasıl işlediğidir. Bilimin kalbinde ne var? Cevap çok basit: Kandırılmamak. Öyle eş dost tarafından kandırılmamak da değil; doğa tarafından kandırılmamak. Kendimiz tarafından kandırılmamak. Richard Feynman bunu çok güzel bir şekilde ifade etmişti:

Yani "bilimsel metot" dediğimiz şey, Neil deGrasse Tyson'ın ifadesiyle şöyle özetlenebilir:

İnsan çiftleşme sisteminin en iyi nasıl karakterize edileceği, yoğun ve kutuplaşmış bir tartışma konusudur:

Her iki yaklaşım için de çeşitli dayanak noktaları ve kaynaklar bulunduğu göz önüne alındığında, insanlarda çiftleşme modellerinin en iyi nasıl tanımlanacağı konusunda akademik camiada bir anlaşmazlık olduğu söylenebilir. Özellikle zor olan, türe özgü bir stratejinin, üzerinde anlaşmaya varılmış bir tanımını oluşturmaktır - ki yapılacak bu tanım, karşılaştırmalı çalışmalarda yaygın bir kullanıma sahip olacaktır.

Süper askerler… Bu başlık nedendir bilinmez, kulağa her daim yolunda gitmeyen bir senaryoyu ve o senaryo içerisinde atılmış tartışmalı adımları beraberinde getiriyor gibi hissettiriyor. Öyle ki en son bu kavram ile karşılaşıldığında, dünya devi milletlerin birbirleriyle kıyasıya rekabetinden doğan, etik değerlerin alt üst edildiği tartışmalı çalışmaları hatırlıyoruz. O dönemlerde daha güçlü, daha zeki, daha dayanıklı yani kısaca daha üstün asker "üretme" fikri oldukça yaygın bir talepti. Konu ile alakalı filmler, kitaplar yazılmış olsa da genetik mükemmellik arayışını en iyi işleyen filmlerden biri olan Gattaca filminden bahsetmezsek olmaz.

Gattaca filminde karşımıza çıkan "mükemmel toplum" arayışı öjeni felsefesine ışık tutarak birçok anlamda üstün insana olan merakın her dönem etkin bir anlayış ve arayış olacağını belirten, geleceğe dair distopik bir projeksiyon sundu. Filmdeki anlayışa benzer bir yaklaşım geçtiğimiz aylarda Pekin Military Medical Sciences dergisinde yayınlanan bir makale ile yeniden gün yüzüne çıktı.

Herkes internette paylaştığı materyalin çok kişi tarafından beğenilmesini ve okunmasını ister. İster sosyal ağlarda olsun ister haber sitelerinde olsun rekabet her geçen gün artıyor. Herkes birinci olmak ister. Herkes daha çok yorum, daha çok beğeni istiyor.

Bu yüzden herkes en iyisi, en ilginç olanı için uğraşır... Ancak yapılan araştırmalar, malzemenin içeriği iyi ya da kötü olsun, "beğeni" toplamanın "beğeni" artışına yol açtığını gösteriyor. Sanki cümle biraz karışık oldu. Kısaca söyleyelim: "Beğenmek", "beğenmek" getirir.