Akraba evliliği, birbiriyle akraba olan kişilerin evlenmesi ve çocuk yapmasına verilen bir isimdir. Eğer evlenen ve üreyen bireyler kuzenlerse, buna kuzen evliliği, eğer evlenen ve üreyen bireyler ebeveyn-yavru ilişkisine sahipse, yavrunun yaşına bağlı olarak bu pedofili, çocuk istismarı, ensest ve/veya soy içi üreme gibi isimlerle anılır.

Bu terimler arasında belli başlı farklar olsa da, hepsi birbiriyle ilişkilidir: Örneğin pedofilik ilişkilerde belli yaşlar ve taraflar arasında belli bir yaş farkı aranır; ancak kuzen evliliklerinin hepsi pedofilik olmak zorunda değildir. Benzer şekilde, ensest ilişkiler genellikle aynı aileden olan kişilerin üremesi olarak görülse de (ve dolayısıyla bir tür akraba evliliğine işaret etse de), bazen üvey aile, evlat edinilen çocuklar, aynı klandan veya soydan olan daha uzak akraba kişiler arası ilişkiye işaret etmek için de kullanılabilir.

Hayvanların ölüme nasıl tepki verdikleri uzun bir süredir insanların ilgisini çekmektedir.^[9] Ancak bu konudaki sistematik çalışmalar oldukça yenidir; öyle ki, bu alandaki bilimsel sahaların tanımlanması bile sadece birkaç sene öncesine dayanmaktadır.^[10] Buna rağmen, özellikle de yas tutma, matem tutma, keder sergileme gibi davranışlar, hayvan davranış bilimcilerin (etologların) giderek yükselen ilgi alanları arasında bulunmaktadır.^[11]

Bu yazımızda, hayvanların ölüm sonrasında sergiledikleri bazı tepkilerden yola çıkarak, bilimsel araştırmaların bu konuda neler söylediğine bakış atacağız. Bunu yapmadan önce, bazı kavramları netleştirmekte fayda görüyoruz:

Yaşamın bir makinede varlık kazanıp kazanamayacağı sorusu çok tartışılan bir konu. Bundan 33 yıl önce, teorik biyolog Robert Rosen da tam olarak bu soruya cevap aradı. Rosen, canlı sistemlerin "kendini yaratma" ve "kendini sürdürme" yetenekleri nedeniyle benzersiz olduklarını savunmuş ve bu kavramı "etkin nedenselliğe kapalı" olarak tanımlamıştır. Rosen, matematiksel olarak bu etkin nedenselliğe kapalılığın yaşamın temel özelliklerinin bilgisayarlar tarafından karşılanamayacağı anlamına geldiğini ileri sürmüştür. Bu kabul, yaşamın programlanabilir olduğu fikrine meydan okumaktadır.

Son zamanlarda, bir bilgisayarda bilinç oluşturma konusunda çok fazla tartışma dönmektedir. Simülasyon hipotezinden tutun, yaklaşan bir yapay zeka kıyameti endişesine kadar, insan yaşamının temel işlevlerinden biri olan "deneyim" kavramının bir bilgisayarda somutlaşması üzerine düşünülmektedir. Bu düşünce deneyi, birkaç önemli soruyu da beraberinde getirmektedir. Örneğin bilinçli olsun ya da olmasın yaşam, bir makinede vücut bulabilir mi? Başka bir deyişle yaşam, programlanabilir mi? Sahi, yaşam dediğimiz şeyi bir bilgisayar tarafından gerçekleştirilen bir dizi matematiksel işleme indirgemek mümkün mü?

Science Advances dergisinde yayınlanan bir çalışma, insanların köpeklerle olan bağının, Amerika kıtalarında yaklaşık 12000 yıl önce başlamış olabileceğini gösteriyor.^[1] Alaska'da yapılan arkeolojik keşifler sırasında ortaya çıkarılan arkeolojik kalıntılar, Kuzey ve Güney Amerika'da köpeklerle olan ilişkimizin zaman çizelgesini, yaklaşık 2000 yıl daha geriye götürüyor. Çalışmanın ortak yazarlarından Arizona Üniversitesi antropoloğu François Lanoë yaptığı açıklamada şunları söylüyor:

2018'de Lanoë ve ekibinin şansı yaver gitti. Alaska’nın Fairbanks şehrinin yaklaşık 112 km güneydoğusundaki Swan Point arkeolojik alanında yetişkin bir köpeğe ait kaval kemiğ buldular. Radyokarbon tarihleme yöntemi ile köpeğin yaklaşık 12.000 yıl önce yani buzul çağının sonlarına doğru yaşamış olduğu ortaya çıktı.

Bir yüzyıla yakın bir süredir bilim insanları tatlı suda yaşayan sadece 2 yunus türü biliyorlardı: Güney Amerika’da Amazon nehri ile Araguaia ve Tocantins nehirlerinin havuzlanma alanlarında yaşayan Inia geoffrensis ve I. boliviensis.

Şimdi ise Brezilya’daki Amazona Federal Üniversitesi araştırmacıları Araguaia Nehri’nin hızlı aktığı yerinde diğer iki türden ayrılan bir üçüncü türün, I. araguaiaensis türünün varlığını gösteren DNA kanıtı buldular. Bulgular PLOS One dergisinde yayınlandı. Ortak yazar Tomas Hrbek BBC’ye şöyle dedi: 

Kenevir (veya "kendir"), Cannabis sativa bitkisinin Türkçe ismidir. Bu bitkinin çeşitli kısımlarının toz edilip sarılarak tüketildiği hali ise "esrar" (veya "marihuana") olarak bilinmektedir. Aslen Orta ve Güney Asya'da yetiştirilen kenevir, asırlar boyunca hem keyfî hem de tedavi edici amaçlarla kullanılmıştır. Cannabis içerisindeki ana psikoaktif madde, tetrahidrokannabinol (kısaca "THC") olarak bilinen bir moleküldür. Kenevir; dumanı içe çekilerek, buharlaştırılarak, besin maddeleri içine katılarak veya ekstrakt olarak kullanılarak tüketilebilir.

Kenevir kullanımından bahsederken temel olarak iki amaçla kullanımı esas alınmaktadır: Keyif verici amaçla kullanım ve tıbbi amaçla kullanım. Bu yazımızda da özellikle bu iki tip kullanım üzerinde duracağız. Fakat kenevir bitkisi, bunların dışında birçok farklı sanayi kolunda da yaygın olarak kullanılan bir bitkidir. Örneğin bitkiden üretilen lif, yüzyıllardır hem tekstil sektöründe hem de kağıt yapımında yaygın olarak kullanılmıştır. Sentetik liflerin geliştirilmesinden önceki süreçte halat yapımında en çok tercih edilen kenevir lifleri olmuştur. Ayrıca kenevir tohumları (akenleri), kuş yemi olarak kullanılmıştır. Kenevir tohumları insanlar tarafından da besin olarak tüketilmektedir. Ayrıca tohumlarından elde edilen yağ; cila, boya, sabun yapımında kullanılır. Ülkemizde de şile bezi ve Rize bezi gibi özgün dokuma teknikleri ile beraber, geleneksel kültürümüzde yer edinmiştir.