Matematik dünyasının son zamanlarda en çok ilgi çeken alanlarından biri olan Topoloji, sürekli deformasyonlar altında değişmeyen uzayların ve özelliklerinin incelendiği bir alt bilim dalıdır.^[1] Bazı tarihçiler topolojinin kökeninin Euler'ın çalışmalarında yattığını öne sürerken bazıları ise topolojinin başlangıç noktasının Fransız Matematikçi Henri Poincaré'nin 1895 tarihli Analysis Situs kitabı olduğunu iddia eder.^[2]

Topolojinin temel bir cebirsel kavramı olarak bilinen Homoloji, Abel Grupları veya modüller gibi cebirsel dizileri topolojik uzaylar gibi diğer matematiksel nesnelerle ilişkilendirmenin bir yoludur.^[3] Matematikçiler tarafından özellikle topolojiyi daha iyi anlayabilmek için kullanılan homolojinin tarihi Alman matematikçi Bernhard Riemann ve İtalyan matematikçi Enrico Betti'nin çalışmalarıyla başlamıştır.^[4][5]

Pozitif bilimlerde araştırmanın güzel tarafı, bir gizemi çözmekten çok, o gizemin kendisi olmaktadır. Gizli olan bir şey açığa çıktığında artık, çekiciliğini yitirir. Öte yandan mitokondri, hem ökaryotik hücreler için enerji üretme mekanizması olarak, hem de ökaryotik hücreye evrimleşmedeki rolü ile hala cevaplanmayı bekleyen gizemlere sahiptir.

Birçok soru cevaplanmayı beklemektedir: İlkel hücreler nasıl oldu da spontan proton aşamalı değişimini kullanabilir hale geldi? Mitogenomda (Mitokondriyal genomda) bulunan genler neye göre ve nasıl konak hücrenin nükleer genomuna entegre oldu?

Yapay zekânın hemen her alana girmesiyle birlikte araştırmacılar ve politikacılar, bilimsel sorulara yanıt bulmak için bilimsel veriler üzerinde eğitilmiş yapay zekâ modellerini giderek daha fazla kullanıyorlar. Peki yapay zekâ nihayetinde bilim insanlarının yerini alabilir mi?

Trump yönetimi, 24 Kasım 2025’te imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle “Genesis Misyonu” adlı girişimi duyurdu. Bu proje, federal bilimsel veri tabanları üzerinde eğitilecek bir dizi yapay zekâ ajanı geliştirmeyi amaçlıyor. Hedef, bu sistemlerin yeni hipotezler üretmesi, araştırma süreçlerini otomatikleştirmesi ve bilimsel keşifleri hızlandırması.

Foklar, ya da bilimsel adıyla Phocidae ailesi, Yüzgeçayaklılar (Pinnipedia) kladı altındaki üç büyük gruptan birisidirler. Bunlara "gerçek foklar" denir; çünkü foklar kulaklarının varlığına göre ayırt edilirler ve kulakları olmayan foklar, "gerçek foklardır". Diğer iki gruptaki walruslar, yünlü foklar ve deniz aslanlarının kulakları bulunur. Foklar oldukça geniş bir ailedir ve altında çok sayıda tür bulunur. Gelin bu ilginç canlıların bazı sıra dışı özelliklerine bir bakış atalım.

Güney Afrika sahillerinde yaptığı bir gezi sırasında yukarıdaki fotoğrafı çeken David Jenkins, bu olayı "işte şanslı bir ufaklık" olarak tanımlıyor. Yakalanan karede bir fok, onu avlamaya çalışan köpekbalığının burnu üzerinde dengede kalarak, sivri ve ölümcül dişlerinden korunuyor. Jenkins'in gördüğüne göre fok bu saldırıdan kurtulmayı ve köpekbalığından kaçmayı başarmış. Halbuki bu, sadece "şans" ile ilgili bir konu değil.

Büyük Patlama, modern kozmolojik teoriler ışığında, maddenin aşırı yoğun ve sıcak bir noktadan genişlemesi sonucu Evren'imizin oluşmasını mümkün kılan âna verilen isimdir. Yani tıpkı kara deliklerin merkezinde bulunan tekillik gibi, Evren'in başlangıcında da bir tekillik bulunmaktadır. Evren, bu tekil noktadan başlamış ve bugünkü haline doğru evrimleşmiştir. Evren'in şu andaki büyüklüğünü tam olarak bilemiyoruz; ancak Evren'in gözleyebildiğimiz kadarının 93 milyar ışık yılı çapa sahip bir küre olduğunu biliyoruz. Evren'in büyüklüğüyle ilgili detayları buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.

Albert Einstein, 1915 yılında uzay ve zaman algımızı kökünden değiştiren Genel Görelilik Teorisi’ni ortaya attığı zaman denklemlerin statik olmayan bir evreni gösterdiğini fark etti. O zamanlarda Evren’in genişlediğine veya daraldığına dair bir gözlem olmadığı için Einstein denkleme "Kozmolojik Sabit" adıyla bilinen bir parametre koydu, bu parametre boş uzayın enerjisini temsil ediyordu ve kütle çekimin etkisini yok ederek Evren’in statik bir biçimde kalmasını sağlıyordu.

Evrimsel sürecin en ilginç adaptasyonlarından birisi çeşitli hayvanlarda evrimleşen zehirdir. Bu makalemizde bu konuya değinecek ve kafanızda oluşabilecek soru işaretlerini gidermeye çalışacağız. Umarız faydalı olacaktır.

Yılan ısırığı (halk arasında "yılan sokması" olarak da bilinir) yaygın ve sıklıkla tahrip edici çevresel faktörlü veya mesleki bir hastalıktır, bilhassa gelişmekte olan tropik ülkelerin kırsal alanlarında görülür. Yılan ısırığının halk sağlığındaki yeri genelde tıbbi bilim tarafından önemsenmemiştir. Yılan zehirleri, doku reseptörlerinin büyük bir alanı için özgünlüğü olan protein ve peptit toksince zengindir. Bu da onları klinik açıdan zorlayıcı ve bilimsel açıdan hayranlık uyandırıcı hale getirir. Özellikle ilaç tasarımında bu böyledir. İnsanın yılan ısırığına karşı çektiği nitelenebilir tüm yükü belirsizliğini koruyor olmasına rağmen, yüz binlerce insanın her yıl zehirlendiği ve onbbinlercesinin yılanlar yüzünden öldüğü veya sakat kaldığı bilinmektedir. Önleyici çabalar uygun ayakkabıların kullanımı için etkilenen toplumların eğitilmesine doğru hedeflenmelidir ve yılanların davranışlarının anlaşılmasıyla yılanlarla temas riskinin en aza indirilmesine çalışılmalıdır. Zehir tedavisinde, panzehirin üretimi ve klinik kullanımı geliştirilmelidir. Klinikçiler, epidemiyologlar ve laboratuvar toksinologlar arasında artan işbirliği zehirlenmenin teşhisini ve tedavi edilmesini arttırmalıdır.

Biz modern insanlara gelen koldaki diğer insan türlerine ait Evrim Ağacı'nın dalları oldukça karışıktır. Son 10.000 yıl kadar bir süredir gezegenimizde biz modern insanların hiçbir yakın akrabası yaşamamaktadır. Ancak bu tarihten önce, aynı dönemde yaşamış birden fazla insan türünü bir arada görmek mümkündü.

Neandertaller ve Denisovalıların kemiklerinden elde edilen DNA'nın genetik analizleri, bizlerin çok da uzak olmayan bu evrimsel geçmişine dair yeni bilgiler sunuyor. Yeni sonuçlara göre sadece Denisovalılar ve Neandertaller birbirleriyle değil; aynı zamanda biz Homo sapiens de bu kuzenlerimizle çiftleştik. Dahası, yapılan analizler, henüz tespit edilmeyen 4. bir insan türüyle de bu 3 diğer insan türünün çiftleştiğini gösteriyor. Bu yeni bulgular, Kasım 2013'te Kraliyet Cemiyeti'nin toplantısında evrimsel genetik bilimciler tarafından sunuldu.

FDM tipi 3D yazıcı kullanılanların başına en çok gelen problemlerden biri Z yalpalamasıdır. Bu problem, kartezyen yazıcılarda Z eksenine bağlı mille ilişkilidir. Ortalıkta bu problemin çözümüne dair hatalı birçok açıklama olması sebebiyle soruna çözüm arayanlar bir türlü bu basit problemin üstünden gelememektedir. Bu yazıda Z yalpalaması sorununun ne olduğuna, nasıl çözüleceğine ve neden diğer çözümlerin işe yaramadığına değineceğiz.

Kartezyen tipi yazıcılarda ya yatak yukarı aşağı hareket eder ya da yazıcı ucu taşıyan başlık yukarı aşağı hareket eder. Yani Z ekseni boyunca tek bir motor (bazen çift motor) bu hareketi sağlar. Söz konusu eksen, yapılan hareket yer çekimine karşı yapıldığından genellikle kayış kullanılmaz. Kayış kullanılması durumunda sistemin taşıdığı ağırlık, step motorun ivmesi altında esnemeye başlar, bu da hassasiyeti bozar ve dalgalanma oluşturur. Lakin bu dalgalanma, mil kullanması durumunda da gerçekleşmektedir. Kartezyen olmayan yazıcılarda kayış kullanılmasına rağmen bu sorun yaşanmayabilir, onların tasarımı daha farklı olduğu için bu yazıda onlara değinmeyeceğiz.