Balina ve yunusların ataları dört üyeli (tetrapod) ve karalarda yaşayan hayvanlardı. Bu hayvanlar, günümüzden 54 milyon yıl kadar önce su yaşantısına geri dönmeye başladılar ve buna bağlı olarak arka bacaklarını yitirmeye başladılar.^{[1][2][3][4][5][6][7]} Bu makalemizde, balina ve yunusların evrimini inceleyecek ve bugüne kadar en detaylı olarak çözmeyi başardığımız evrimsel patikalardan birini aydınlatacağız.

Balinalar ve yunuslar, denizlerde yaşayan memeli hayvanlardır. Yani onlar da bizler gibi yavrularını sütle beslerler, bizler gibi hava solurlar, bizler gibi iç kulak kemiklerine ve en azından yavruyken kıllara sahiptirler, ana rahminde yavruları plasenta sayesinde beslenir ve yavrular doğduktan sonra annelerinin memelerini emerler.^[8][9][10] Yani memeli bir hayvan olmak bakımından bizden tamamen farksızdırlar.

Bu fotoğrafta gördüğünüz, "uçan bir aslan"dır!

Evrimsel süreçte sadece avcılarda değil, avlarda da çok kapsamlı adaptasyonlar ortaya çıkar. Bu kimi zaman "silahlanma yarışı" olarak betimlendiği şekliyle, boynuzlar, toynaklar, dişler, elektrik, zehir, vb. olabilecekken, kimi zaman da davranışsal adaptasyonlardır: örneğin, süründen birini kurtarmak gibi...

Zaman Felsefesi diğer felsefe disiplinleriyle farklı türden ilişkiler kuran bir çalışma alanıdır. Dil-zaman ilişkisi, fenomenoloji, din felsefesi ve fizik felsefesi gibi alanlardaki zaman tartışmaları tarihsel olarak güncelliğini bir şekilde korumaya devam etmektedir. Ancak biz çağdaş tartışmaları tanıtarak analitik zaman felsefesindeki A ve B serisi yaklaşımlarını kısaca tanıtmayı amaçlıyoruz.

Zaman felsefesinin hem diğer alanlarla ilişkisine dair en güzel örneklerden biri hem de felsefe tarihindeki konumu Augustinus’un idrak etmeyi şimdiki zaman, hatırlamayı geçmiş zaman ve beklentiyi gelecek zamanla ilişkilendirmesi olabilir. Bilişsel süreçler ile zaman arasında böylesi bir ilişki kurmak dönemin şartlarına göre bir hayli heyecan verici. Bu ilişki kurma tarzı farklı biçimlerde modern dönemde de devam edecektir. Ancak yazımız içerisinde bu tarz zaman felsefesi çalışmalarından söz etmeyeceğiz. Bu nedenle profesyonel felsefeyle ilgilenmeyen Türk okuyucular Heidegger, Bergson, Husserl ya da Paul Ricoeur gibi filozofların olmadığı bir zaman felsefesi çalışmasının nasıl mümkün olacağını merak edebilir. Özellikle McTaggart ile başlayan analitik zaman felsefesi hakkında bir giriş yazısı yazmayı amaçladığımız notunu özellikle düşelim. 

Bilimle ve özellikle de evrimle ilgili tartışmalarda sıklıkla karşılaşırsınız: Geçmişte veya bugün, halihazırda gerçekleşmiş, olmuş, bitmiş olayların matematiksel gerçekleşme ihtimallerinden söz ederek bunların ne kadar sıra dışı olduğunu ve dolayısıyla doğal yollarla var olamayacağı iddia edilir; yaratılışçılık gibi bilim dışı akımların primi/reklamı bu şekilde yapılır. Çoğu zaman bu hesaplar zaten hatalı bir şekilde yapılmaktadır; ancak doğru yapılsa bile, bu yaklaşım tamamen hatalıdır ve size doğayla ilgili hiçbir bilgi veremez! İzah edelim:

Olasılık ve istatistik matematiğinin kötüye kullanılmasın ne kadar yaygın olduğunu, Mark Twain tarafından meşhur edilen ve muhtemelen ilk olarak İngiliz eski başbakanı Benjamin Disraeli tarafından sarfedilen şu sözlerden anlayabilmekteyiz:

Nitrit, azot döngüsünde yer alan ve bakteriyel nitrifikasyon/denitrifikasyon işlemlerinin önemli parçası olan bileşiklerden biridir. Özellikle yeni kurulmuş akvaryumlarda henüz tam olarak istenilen dengeye gelmemiş bakteri kültürü sonucunda nitrit birikmesi/patlaması yaşanabilir. Bu durum, balıklar için toksik bir etkiye neden olmaktadır ve nitrit zehirlenmesi (nitrit patlaması) olarak adlandırılır.

Sağlıklı bir akvaryumda nitrit seviyesi mikromolar seviyelerinin dahi altında olmalıdır (neredeyse hiç olmamalıdır). Yükselen nitrit konsantrasyonları çeşitli balık türleri için ciddi sorunlara neden olur. Bu nedenle nitritle başa çıkmak için gerek kimyasal kullanımı gerekse etkinlik yönünden çeşitli eylemler belirlenmiştir.

Pankreas kanseri, tedavilere karşı en çok direnç kazanan kanser türlerinden birisidir. Tedaviyi son derece zor hale getiren bu durumun nedeni, tümörlerin genelde fibrotik oluşudur; yani, kanserli organın etrafında ekstra bir bağ doku gelişmektedir ve bu durum, o kanserli hücrelerle mücadeleyi zorlaştırmaktadır.

Bu ekstra bağ doku hem pankreatik kanserin büyümesine yardımcı olmaktadır hem de ilaçlara direnç kazanmasına ve bağışıklık sisteminden korunmasına neden olan bir bariyer görevi görmektedir. Bu koruyucu bariyeri oluşturan hücrelere kanser-ilişkili fibroblastlar (İng: "cancer-associated fibroblast" veya kısaca "CAF") adı verilmektedir.

260 milyon yıl önce yaşamış bir ön-sürüngen olan Bunostegos akokanensis, bir inek ya da su aygırı gibi dört ayağı üzerinde durarak yürüyebilen ilk canlı olabilir!

Bugüne kadar, Permian Çağı'nda (son 250 milyon yılda) süper kıta Pangea üzerinde dolaşan pareiasaurlar hakkında tek bildiğimiz şey, ön uzuvlarının dirsekten altının eğik olduğuydu; tıpkı şimdiki sürüngenler gibi... Ancak Morgan Turner'ın Journal of Vertebrate Paleontology dergisinde yayınlanan bir çalışması, bir türün ön üyelerinin bize farklı bir hikaye anlattığını söylüyor. Turner şöyle konuşuyor: