Biyoelektronik alanında çığır açan bir buluşa imza atan EPFL bünyesindeki araştırmacılar, Escherichia coli bakterisinin elektrik üretme yeteneğini geliştirdi. Bu yenilikçi yaklaşım, bir yandan organik atıkların işleyişi için sürdürülebilir bir çözüm sunarken aynı zamanda önceki yöntemlerden daha iyi bir performans göstererek çok yönlü mikrobiyal elektrik üretiminde de yeni ufuklar açıyor. EPFL'den Profesör Ardemis Boghossian, araştırma hakkında şunları söylüyor:

Joule dergisinde yayınlanan bir makalede Boghossian ve ekibi, E. coli bakterisinin yeteneklerini geliştirip elektrik üretmesini sağlayarak biyoelektronikte ezber bozan bir başarı bildirdiler. Bu çalışma hem atık yönetimi hem de enerji üretiminde devrim yaratabilecek yeni bir yaklaşımı ana hatlarıyla belirliyor.

Avustralya'nın güneyindeki ıssız ovalarda, sivri kulakları, ipeksi kuyruğu ve krem rengi karınlı küçük bir yaratık koşuşturuyor. Ekolog Steve Morton, bu yaratığı "olağanüstü bir güzellik" olarak tanımlıyor.

Peki pek de güzel olmayan adı? Ova sıçanı.

Evrimsel biyolojinin bize açtığı en temel ufuğun, var olmuş, var olan ve var olacak tüm canlıların birbiriyle akraba olduğu gerçeği olduğunu biliyoruz. Evet, türlerin birbirleriyle akraba olduklarını bilmek önemli bir adım; ancak bu akrabalık ilişkilerini nasıl göstereceğiz? İşte burada bilimsel bir metodolojinin takip edilmesi gerekmektedir. Bu makalemizde sizlere en ilkin evrim ağacı oluşturma ve filogeni yaratma yöntemlerinden birini adım adım öğretmeye çalışacağız. Bu analizimizde genlere ve daha kapsamlı analizlere girmeyecek, sadece elinizde belli sayıda tür varken, bunları dış görünümlerine bakarak hangi sırayla evrimleştiklerini ve birbirleriyle olan akrabalık ilişkilerini bir evrim ağacı üzerinde gösterebilmenizi sağlayacak kadar bilgi vereceğiz. Dolayısıyla biliniz ki modern evrimsel biyolojide burada öğreteceklerimizden kat kat daha derin ve kapsamlı yöntemler kullanılmaktadır; ancak bunlardan en basitini öğrenmenin, evrimle ilgilenen birçok kişi için faydalı bir bilgi olacağını düşünüyoruz. 

Giriş kısmında da belirttiğimiz gibi, burada göstereceğimiz analiz genetikte pek doğrudan kullanılmamaktadır. Bizler genlere değil, canlıların dış görünümlerine bakarak bir sınıflandırma yapacağız. Bu, gerçek analizlerin isabetliliğinden farklı sonuçlar verebilir. Çünkü dış görünüm aldatıcıdır. Birbirinden tamamen farklı gözüken canlılar aynı türün bireyleri olabileceği gibi, birbirlerinin tıpatıp aynısı gözüken canlılar evrim ağacının iki apayrı dalı üzerinde bulunuyor olabilir. Örneğin taksonominin babası olarak bilinen Linne bile, sadece dış görünüşlere bakarak sınıflandırma yaptığı için, Agelaius phoenicus türünün erkeği ile dişisini birbirinden farklı türler olarak sınıflandırmış ve büyük bir hataya düşmüştü. Çünkü bu kuş türünün iki cinsiyeti birbirinden tamamen farklı gözükmektedir; ancak aslında aynı türe aittirler. Benzer bir şekilde, Microcebus cinsine ait lemurların bazıları farelere büyük oranda benzemektedirler. Çok dikkatli yapılmayan bir analizde bu iki tür kolayca birbirine yakın akraba olarak kabul edilebilecektir. Ancak genetik analizler sayesinde emin olabilmekteyiz ki, fareler ile lemurlar evrim ağacının iki ayrı dalında yer almaktadırlar. 

Göz, Memeli Hayvanlar içinde özellikle insan için çok büyük öneme sahip olan duyu organıdır. Çünkü diğer tüm duyularımız diğer canlılara kıyasla oldukça körelmiştir; ancak özellikle görme konusunda halen birçok türle yarışabilecek kapasiteye sahibizdir. Tabii ki bu demek değil ki gözlerimiz kusursuz ve aksamadan çalışır. Evren içerisindeki her yapıda görüldüğü gibi, gözde de bol miktarda kusur ve hata bulunmaktadır. Bu kusurların bir kısmı, algısal kusurlardır ve göz-beyin ilişkisinden kaynaklanır. Bununla ilgili olarak İnsanı Kendinden Şüpheye Düşüren İlginç Göz Yanılgıları başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz. Bu kusurların diğer bir kısmı ise, evrimsel sürecin kusurluluğundan kaynaklı, kaçınılmaz hatalardır. Bunlarla ilgili olaraksa "Görme - Gözün Evrimi, Kusurları, Evrimsel Hatalar ve Çok Daha Fazlası..." başlıklı makalemizi okuyabilirsiniz.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen evrimsel süreç, oldukça karmaşık ve ilgi çekici bir organın kademeli olarak oluşumunu mümkün kılmıştır. Göz belki bildiğimiz en karmaşık veya ilgi çekici organ değildir; ancak oldukça önemli bir organ olduğu kesindir. Özellikle evrim tarihini incelediğimizde, gözün birçok seferler bağımsız olarak, çok uzak akraba olan soy hatlarında evrimleştiği ve tekrar tekrar, farklı yönlere doğru değiştiği görülür. Bunun en temel nedeni, ışığın Evrensel Hız Sınırı'nda ilerleyen bir olgu olmasıdır. Yani koku, dokunma, tat, işitme ve benzeri duyuların aksine görsel iletişim anlıktır. Bu nedenle canlılar için, özellikle ekolojik/evrimsel denge açısından müthiş öneme sahiptir. Bu kadar önemli bir organın tekrar tekrar evrimleşip, her seferinde oldukça karmaşık ve güçlü yapılara dönüşmesi oldukça anlaşılırdır.

Belki şu meşhur soruyu duymuşsunuzdur: Diyelim ki bir yarışma programındasınız ve karşınızda 3 tane kapı var (üzerlerinde de 1, 2 ve 3 diye numaralar bulunuyor). Bu kapılardan bir tanesinin arkasında son model bir Bugatti Veyron, diğer ikisinin arkasında ise birer tane keçi var. Tek bir kapı seçme şansınız var ve içinizden geçen kapıyı, örneğin 2 numaralı kapıyı seçtiniz. Bu, tıpkı Türkiye'deki Var Mısın, Yok Musun? yarışmasında kendi kutunuzu seçmek gibi. O kutuda (veya kapıda) gerçekten büyük ödül olabilir; ama olmayabilir de...

Diyelim ki siz, 3 kapıdan 1 numaralı olanı seçtiniz. Sinsi sunucu, heyecanı arttırmak için sizin seçmediğiniz kapılardan bir tanesini, diyelim ki 3 numaralı kapıyı açtı. Ve tabii ki arkasında büyük ödül değil, keçi vardı. Dolayısıyla şu anda büyük ödül ya sizin kapınızda ya da sunucunun açmamış olduğu diğer kapıda... İşi daha da kızıştırmak için sunucu size şunu soruyor:

Metafizik, günümüzde felsefedeki anlamından farklı imalara sahip olan bir terim. Günlük hayatta metafizik denince pek çok insanın aklına gelen ilk şeyin fizikötesi, doğaüstü, mistik, okültist, ‘uçuk kaçık’ şeyler olduğunu söyleyebiliriz. Bu nedenle felsefeyle ilgilenen biri metafizik çalıştığını söylediği zaman birbirine zıt iki tür tepki geldiğini görüyoruz. Ya bu kişinin saçma sapan şeylerle uğraştığı, bir tür bilim karşıtı olduğu ve ‘uçuk’ bir takım inançlara sahip olduğu düşünülüyor; ya da metafiziğin gündelik hayattaki anlamına sıcak bakan insanlar bu kişiyi ‘kendilerinden biri olduğu’ düşünülüyor.

Ancak felsefedeki anlamıyla metafizik böyle bir şey değil. Burada metafizik teriminin gündelik kullanımının yanlış olduğunu ve felsefedeki kullanımının doğru olduğunu söylemek istemiyoruz. Sadece bu yazıda kastettiğimiz anlamıyla metafiziğin farklı bir şey olduğunu söylüyoruz. Ancak kastettiğimiz şey bir metafizikçinin doğaüstü inançlarının olamayacağı ya da bilim karşıtlığı yapamayacağı da değil. Kastettiğimiz şey, bunların felsefedeki anlamıyla metafiziğin asli unsurları olmadıkları...

İngiliz göz bilimcilerinden Prof. Dr. Harminder Dua, kornea içerisinde yer alan ve bugüne kadar keşfedilmemiş, net, kubbe şeklinde ve gözün ön kısmını kaplayan bir katman keşfetti. Katmana, keşfin sahibinin adı olan Dua Katmanı veya Dua'nın Katmanı adı verildi. Dr. Dua, keşifle ilgili şunları söylüyor:

Dr. Dua, Nottingham Üniversitesi Göz ve Görsel Bilimler Bölümü'nde profesörlük yapmaktadır. Keşif, geçtiğimiz günlerde Ophthalmology dergisinde yayımlandı. Profesör, konuyla ilgili sözlerine şöyle devam ediyor:

Elektronlar gibi temel parçacıklar elektrik yüküne sahiptir ve kuantum spin özelliği taşır. Elektronların spinleri ve çekirdek etrafındaki yörüngesel hareketleri, atomik ölçekte manyetik alanlar oluşmasına neden olur.^[2] Bu etki, çok sayıda atomun bir araya gelmesiyle gözlemlenebilir manyetik davranışlarına dönüşür. Bu tür sistemlerin oluşturduğu manyetik etki, manyetik moment veya manyetik dipol momenti kavramları ile tanımlanır.

Manyetik moment, bir nesne veya sistemin manyetik alan ürettiğinde sahip olduğu manyetik güç ve yönelimleri belirleyen vektörel niceliktir. Örneğin elektrik akımı döngüleri, bazı astronomik cisimler ve temel parçacıklar manyetik momente sahip nesnelerdir. Nesnelerin konumları bu vektörün manyetik alan çizgilerine paralel hale gelme eğilimindedir.