Sir Edmund Hillary, 1953 yılında Everest Dağı'nın zirvesine ulaştığında, binlerce maceracı, dağın ölümcül zirvesini fethetmeye koyulmuştu. Aslında, her yıl o kadar fazla sayıda insan bunu deniyor ki, Himayalar'daki bu güzellik, tek kelimeyle yavaşça bir pislik yığınına dönüyor.

Everest, kendi ününü 'dünyadaki en yüksek dağ' ünvanına borçlu, fakat gerçekte, bilime göre öyle değil. Evet, dünyanın en yüksek dağı aslında Çimborazo (And sıra dağlarının parçası olan Ekvator'daki bir tabakalı yanardağ), çünkü bu dağ, Dünya'nın merkezinden en uzak nokta ve bu yüzden, mesafe bakımından da en yüksek. 

Evrim dendiği zaman akla ilk gelen, canlılar arasındaki benzerlik kıyaslamalarıdır. Hemen aklımız şempanzelerle insanlar arasındaki genetik benzerliğe gider. Ya da fosiller ile yaşayan türler arasındaki yapısal benzerliklere... İyi ama, bu benzerlikler neden evrime işaret ediyor olsun? Her biri ayrı ayrı, aynı tasarımcı tarafından tasarlandığı için benzer olamazlar mı? Sonuçta bizler de arabalar yaratıyoruz ve hepsi kabaca birbirine benziyor. Bu durum, arabaların evrimleşerek bugüne geldiği ya da ortak atalardan türleştiği anlamına mı gelir?

Türler arası benzerlik, evrimin kanıtı olmaktan ziyade bir sonucudur. Bir nevi "ipucu" olarak düşünülebilir. Türler arası biyolojik, morfolojik, genetik, anatomik, fizyolojik, davranışsal benzerlikler ve bu benzerliklerin türden türe kademeli olarak değişiyor olması, bu canlıların ortak atalardan türleştiği fikrini akla getirir. Ancak bu demek değildir ki evrimsel biyologlar, "Evrim doğruysa türler arası benzerlik olmalı. Türler arası benzerlik var. Dolayısıyla evrim var." gibi bir mantık hatası yapmaktadırlar. Benzerlik işin ilk adımıdır. Sadece bir parçasıdır. Sonraki adım, bu benzerliğin neden var olduğunu açıklamaktır. 

Nobel ödüllü bilim insanımız Aziz Sancar Nobel ödülünü aldıktan sonra ''Nobel almak güzel ama ondan da güzel şey Nobel'i almaya giden yol ve yapılan keşiflerdir.'' sözlerini söylemiştir. Peki bu sözlerin altında bilimsel olarak neler yatmaktadır? Süreçten aldığımız zevk ödülden aldığımız zevkten daha mı fazladır?

Peki şimdi şöyle düşünelim sokakta geziyorsunuz ve acıktınız bu parayı yemek yemek için kullanmanız çok doğal ama ya istediğiniz bir ürün için biriktirmeyi seçerseniz neler olurdu?

Gecikmiş implantasyon olarak da bilinen embriyonik diyapoz (İng:"Embryonic diapause"), bazı memelilerde embriyonun henüz blastosist aşamasındayken gelişimini geçici olarak durdurmasıdır. Bu canlılarda yaşam, döllenme ile doğum arasındaki süreçte kısa bir “bekleme molası” verir.

İnsanlarda hamilelik süreci döllenmeden itibaren yaklaşık dokuz ay boyunca kesintisiz ilerler. Ancak bazı türlerde gelişim belirli bir noktada durabilir ve ancak çevresel ya da fizyolojik koşullar uygun hale geldiğinde yeniden başlar. Üstelik bu duraksama biyolojik bir aksaklık değil; aksine, kurgulanmış bir hayatta kalma taktiğidir.

Bildiğimiz üzere ışık hızı, evrendeki en yüksek hızdır ve modern fizik dahilinde bu hız sınırı hiçbir cisim tarafından, asla aşılamaz. Ancak Teorik olarak mümkün olmasa da, hayal gücümüzü sınırlandırmayalım ve bir otomobilin içinde 300.000 km/sn'lik bir hızla seyrettiğimizi düşünelim. Bu hız ile giderken aracımızın farlarını açarsak ne olur? Normalde duran bir arabanın farlarından çıkan ışık, ışık hızında araçtan uzaklaşır. Ancak araç ışık hızında hareket ediyorsa, bu defa ışık nasıl gözükecektir? Yine ışık hızında mı araçtan uzaklaşacaktır? Bu durumda arabamızın farlarından çıkan ışık, ışık hızını aşmış mı olur? Bu soru bize başta bir paradoks gibi gözükse de, Özel Görelilik Teorisi'nin temel ilkelerini anladığımız ve öğrendiğimiz zaman, sorunun basit bir cevabı olduğunu görürüz. Gelin hep birlikte inceleyelim.

Görelilik Kuramı:

Yıldız Teknik Üniversitesi Fransızca Mütercim-Tercümanlık bölümünde araştırma görevlisi olan Zeynep Süter Görgüler, Kasım 2015'in ikinci haftası Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilim bölümünün düzenlediği "Yeniden Çeviri Hareketleri" başlıklı konferansa doktora tez danışmanıyla birlikte katıldı. Konuları, Türkiye'de internet ağı üzerinde yapılanmakta olan bilim çevirileri/çevirmenleri... Evrim Ağacı olarak ekibimiz, sitemiz ve yaptıklarımız da onları çok heyecanlandırmış, bizimle de bir röportaj yaparak araştırmalarına dahil etmek istediler. Görgüler, çalışmalarının özünü şöyle anlatıyor:

Biz de kurucumuz ve idari sorumlumuz Çağrı Mert Bakırcı (ÇMB), genel editörlerimizden Şule Ölez (ŞÖ) ve Ayşegül Şenyiğit (AŞ), çeviri editörümüz Mert Karagözoğlu (MK) ve içerik hazırlayıcı yazar ve çevirmenlerimizden olan İlknur Çoban (İÇ) ile kendilerine bir röportaj verdik. Aşağıda, bu röportajın sorularını ve farklı ekip üyelerince verilen cevapları göreceksiniz.