Evren, enerji gradyanlarını (farklılıklarını) ortadan kaldırmaya ve enerjiyi daha verimli dağıtmaya meyillidir. Canlılık, cansız maddenin bu fiziksel zorunluluğu karşılama biçimlerinden biri, belki de en etkili olanıdır (yani bence öyle).
İşte cansız maddenin "canlanmasının" arkasındaki temel fiziksel mantık şu ki
Termodinamiğin ikinci yasasına göre, evrendeki toplam entropi (düzensizlik) artma eğilimindedir. Ancak, canlılık bu yasayı ihlal etmez; aksine ona hizmet eder.
Enerji Akışı: Güneş gibi yüksek enerji kaynakları, Dünya gibi sistemlere sürekli enerji pompalar.
Verimlilik: Karmaşık moleküller ve yapılar, ham maddelere göre enerjiyi çok daha hızlı ve etkili bir şekilde emip, işleyip, çevreye ısı (entropi) olarak yayabilirler. Canlı sistemler, enerjiyi "dağıtmak" konusunda cansız maddelere göre çok daha "başarılı" makinelerdir. Bu nedenle doğa, enerji akışını daha iyi yöneten bu yapıları "seçer".
Başka bir deyişle şunu söyleyebilirim:
Kendi Kendini Organize Eden Sistemler
Madde, uygun koşullar (sıvı su, enerji kaynağı, kimyasal çeşitlilik) sağlandığında, rastgele hareket etmek yerine "kendi kendine organize olma" (self-organization da denilebilir) eğilimi gösterir.
Örnek vereyim: Sabun molekülleri suda kendi kendine küreler (miseller) oluşturur. Bu bir canlılık değildir, ancak "sınırları olan bir yapı oluşturma" yeteneğidir.
Benzer şekilde, amino asitler ve nükleotitler, enerji girişi ve uygun çevresel şartlarda, daha karmaşık ve işlevsel polimerler oluşturacak şekilde etkileşime girer. Bu süreç, "rastgeleliğin" değil, kimyasal bağ kurma yasalarının bir sonucudur.
Bir örnekle daha gösterebilirim ama diğerlerinden daha bağımsız:
3. Bilgi Depolama ve Kopyalama (Darwinci Evrimin Fiziksel Başlangıcı)
Canlılığı cansızdan ayıran en kritik nokta, kendi kopyasını oluşturabilen moleküllerin (RNA/DNA benzeri yapılar) ortaya çıkmasıdır.
Bir sistem, eğer dışarıdan aldığı enerjiyi kullanarak kendini kopyalayabilirse, bu süreç hızla artar.
Bu noktada Darwinci evrim devreye girer. Enerjiyi kopyalanmak için en verimli kullanan sistemler, rekabette öne geçer ve daha fazla "kopyalanır".
Tamam Ama [1][2][3]Neden "Canlılık" Ortaya Çıkıyor?
Canlılık bir "mucize" değil, enerji yönetimi için doğanın geliştirdiği bir stratejidir. Bir yıldızın yaydığı enerjiyi, sadece boş bir kayaya çarptırıp ısıya dönüştürmekle, o enerjiyi kullanarak kendini kopyalayan bir hücre haline getirmek arasında devasa bir verimlilik farkı vardır.
Cansız maddeler; hidrotermal bacalar, mineral yüzeyler veya ilkel okyanus çorbaları gibi ortamlarda, enerjiyi daha iyi işlemek için karmaşıklaşır. "Canlılık" dediğimiz olgu, maddenin enerjiyi yönetme ve entropiyi artırma (evrenin genel eğilimi) kapasitesinin, kendi kendini kopyalama yeteneğiyle birleşmesidir.
Kaynaklar
-
Erwin Schrödinger. (1944). What Is Life?.
-
Nick Lane. (2015). The Vitel Question.
-
Jeremy England. (2020). Every Life İs On Fire.
/evrimagaci.org/public/images/icons/flame-emoji.gif){kind=icon}
/evrimagaci.org/public/images/agora-icon.png){kind=icon}
/old/content_media/12852bf904c89cb77803119c020f8c74.png){kind=small}
/profile/2022f2c6-0d66-479e-a3fd-2833c614ca0b.jpeg){kind=small}
/content/ed43146a-a0f0-4729-ac05-87d7a293a401.jpeg)
/profile/bc34b006-96cc-469b-9693-7d49437ae311.png){kind=small}
/post/b447b936-ff63-440f-bb98-1a4e7ae2e9e8.png)
/profile/88b78c8b-5d1a-456c-b064-ed8c2f165f4c.jpeg){kind=small}
/profile/6c411bdd-8c4a-431b-971f-a9d3d0aedd32.jpeg){kind=small}
/mi/288c2a47-0f74-4519-882a-94f51f95767d.jpeg)
/evrimagaci.org/public/images/misc/group-of-people.png)
/profile/75205628-fe9b-4a09-8919-bfd9a69f145b.jpeg){kind=small}
/qna/eed518cd-f875-4e8b-bf9c-386a1dc02b01.jpeg)
/profile/f01dc71e-0bbb-4ceb-8be6-af5f0acd0687.jpeg){kind=small}
/profile/466e2bca-11f4-43cd-bfa4-ac923ddead9e.jpeg){kind=small}
/old/mi_media/3e1aeb035b7ea7d408d4d57198029dd5.png)
/profile/37d07984-738a-4d5e-bcee-70c93ae55810.jpeg){kind=small}
/mi/d97c4bf6-5ae4-4b0e-bd39-f6753d18e271.png)
/old/profile_images/tayRi5HpJfq3cwUL7dHK82byzdIMULJQ.png){kind=small}
/event/554d8ab6-e811-437b-916e-da1b05447419.png)
/profile/8a85569e-ff8a-4b4f-a998-0340ae21ca81.png){kind=small}
/profile/88b78c8b-5d1a-456c-b064-ed8c2f165f4c.jpeg)
/evrimagaci.org/public/images/misc/reading-books.png)
/evrimagaci.org/public/images/dyn/2b01bd34c27f37e1e24acef10f99bd8c.png)
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}