Yıkılan evler, harap olan limanlar ve binlerce ölü... 22 Mayıs 1766'da yaşanan yaklaşık 7.5 büyüklüğünde bir deprem ve ardından gelen bir tsunami dalgası, İstanbul'da bir felaketi tetikledi. Depremin kaynağı, Marmara Denizi'ndeki Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca uzanan faylardı. Bu deprem, İstanbul Boğazı'ndaki metropolü vuran son büyük depremdi.

GEOMAR Helmholtz Okyanus Araştırmaları Merkezi'nden (Kiel, Almanya) araştırmacılar, Fransa ve Türkiye'den meslektaşlarıyla birlikte, 2019 yılında ilk kez deniz tabanındaki doğrudan ölçümlerle, Marmara Denizi'nin altındaki Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca önemli tektonik gerilmenin yeniden biriktiğini göstermeyi başardılar. GEOMAR'dan jeofizikçi ve Nature Communications dergisinde yayınlanan çalışmanın baş yazarı olan Dr. Dietrich Lange şöyle anlatıyor:^[1]

Sosyal yaşantıda yaşanan olaylar, elbette ki bizim makale içeriğimizi de etkiliyor. Bilimi sosyal yaşantılarımızın bütünlüğünden ayrı bir parça olarak düşünmek mümkün değil. Bilim, varlığı anlama işi ise, varlığınızı sonlandırmak isteyenleri de anlamak için başvurulabilecek en güvenli yöntemlerden birisi...

2013 yılında yazdığımız "İsyan Kontrolünde Kullanılan Yöntemler ve Biyolojik Etkileri" başlıklı, Türkiye'nin en kapsamlı "isyan baskılama rehberi"ni Evrim Ağacı olarak hazırlamış ve yayınlamıştık. Türkiye'nin dört bir yanında bilim dergilerinde ve gazetelerde bütün olarak ya da parça parça yayınlanmış ve son derece olumlu karşılanmıştı. İsyan kontrolü ile ilgili yazımızı okuyacak olursanız, bilimin böylesine alakasız gibi gözüken bir konuda bile insanlığa ne kadar önemli bilgiler verebileceğini görebilirsiniz.

Zebra, Atgiller (Equidae) ailesine mensup olan, çizgilere sahip üç türü barındıran grubun adıdır. Safari yaparken veya belgesel izlerken (tabii zebraları doğal ortamlarında gözlemleyecek kadar şanslı olmadığınızı varsayarsak) çoğumuzun aklına bu soru gelmiştir: “Zebralar neden çizgilidir?”

Sadece zebraların değil, atların evrimi bilim insanlarının çok uzun süredir ilgi alanları arasında yer almıştır. Bunun sebebi, atların hayatımızdaki önemli rolü ve insanın evrimi ile mesafe kat etmesi konusundaki katkılarıdır. Burada, atların detaylı evrimine girmeyeceğiz, zira konumuzu çok uzatır ve dallandırır. Ancak kısaca, zebraların evrimine sebep olacak evrimsel dala bakabiliriz:

Lepistes balığı (Lat: "poecilia reticulata") dünya üzerinde en çok satılan tropikal balığıdır ve akvaryum hobisindeki en popüler canlı doğuran balıklardan biridir. Ülkemizde de oldukça yaygın olan bu tür özellikle kolay bakımı, kolay üremesi ve oldukça farklı çeşitliliğe sahip olması nedeniyle çokça tercih edilir. Köken olarak Güney Amerika kökenli olsa da artık günümüzde dünyanın birçok yerindeki farklı habitata yayılmış durumdadır.

Oldukça barışçıl balıklar olmalarından, canlı doğurarak çok kısa sürede sayılarını kolayca artırabilmelerinden ve kolay bakım koşullarından dolayı çokça tercih edilen tatlı su balıklarındandır. Akvaryum hobisine başlayan birçok kişi bu hobiye lepistes balığıyla başlamaktadır.

Yeni bir çalışmada araştırmacılar, iklim değişikliklerinin etkisini azaltmaya yönelik adımlar atılmadığı takdirde, dünya çapında şu anda buğday yetiştirilen alanların %60'ının bu yüzyılın sonuna kadar eş zamanlı, ciddi ve uzun süreli kuraklıklara maruz kalacağını buldular.

Buğday, dünyada yetiştirildiği alan bakımından yağmurla beslenen en büyük tarımsal üründür ve insanların tükettiği tüm kalorilerin yaklaşık %20'si buğdaydan karşılanmaktadır.

Belki şu meşhur soruyu duymuşsunuzdur: Diyelim ki bir yarışma programındasınız ve karşınızda 3 tane kapı var (üzerlerinde de 1, 2 ve 3 diye numaralar bulunuyor). Bu kapılardan bir tanesinin arkasında son model bir Bugatti Veyron, diğer ikisinin arkasında ise birer tane keçi var. Tek bir kapı seçme şansınız var ve içinizden geçen kapıyı, örneğin 2 numaralı kapıyı seçtiniz. Bu, tıpkı Türkiye'deki Var Mısın, Yok Musun? yarışmasında kendi kutunuzu seçmek gibi. O kutuda (veya kapıda) gerçekten büyük ödül olabilir; ama olmayabilir de...

Diyelim ki siz, 3 kapıdan 1 numaralı olanı seçtiniz. Sinsi sunucu, heyecanı arttırmak için sizin seçmediğiniz kapılardan bir tanesini, diyelim ki 3 numaralı kapıyı açtı. Ve tabii ki arkasında büyük ödül değil, keçi vardı. Dolayısıyla şu anda büyük ödül ya sizin kapınızda ya da sunucunun açmamış olduğu diğer kapıda... İşi daha da kızıştırmak için sunucu size şunu soruyor: