Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Eğer Hiçbir Cisim Birbirine Gerçekte Dokunamıyorsa, Bir Bıçak Herhangi Bir Şeyi Nasıl Kesebiliyor?

Eğer Hiçbir Cisim Birbirine Gerçekte Dokunamıyorsa, Bir Bıçak Herhangi Bir Şeyi Nasıl Kesebiliyor? Pixabay
12 dakika
18,939
  • Atomik Fizik
  • Fizik Felsefesi

Kesmek, "bıçak, makas vb. bir araçla bir şeyi ikiye ayırmak, parçalamak, doğramak" demektir; bunu hepimiz biliriz. Ancak sözlük tanımları, olay ve olguların bilimsel gizeminin üzerini örtebilir: Evet, keskin bir cisim kullanarak, bir nesneyi iki parçaya doğrayabilirsiniz. Üstelik buna izin veren fiziği üstünkörü bir şekilde açıklamanız da pek zor olmaz: Bir cismin üzerine sivri bir cisimle bastırdığınızda, kesilen kesilen maddenin atomları kesen maddenin atomlarına yol verir. Atomların birbirlerine yol vermesi demek, madde içinde bir boşluk oluşması demektir - ki biz bu olayın sonucunda oluşana "kesme eylemi" deriz.

Ancak burada bir sorun var: Eğer birbirine değdiğini düşündüğümüz cisimler, daha önceden detaylıca anlattığımız gibi gerçekte birbirlerine hiç değmiyorlarsa, o zaman bir bıçak, teknik olarak hiç değmediği bir ekmeği nasıl kesebilir? "Kesmek" dediğimiz şey, gerçekte tam olarak nedir?

Tüm Reklamları Kapat

Antik Yunan'da Atomculuk ve Nesnelerin Doğası

Yine daha önceden anlattığımız gibi, ilk olarak M.Ö. 400'lü yıllarda Demokritos tarafından geliştirilen "atom" sözcüğü, bir maddenin bölünerek veya kesilerek küçük parçasına ulaşılmaya çalışıldığı zaman geriye kalan en son, en temel, en küçük parçadır. Atom veya resmi adıyla atomos, "bölünemez" ve "kesilemez" anlamına gelir. Antik Yunan'da bu görüşü kabul edenlere "Atomcu" denmekteydi.

Elbette günümüzde, atomdan da küçük parçalar olduğunu (bunlara "kuark" diyoruz), dolayısıyla atomun da bölünebilir olduğunu biliyoruz. Ancak bu bilgi, Atomculuk'un kalbinde yer alan ana fikri değiştirmemektedir: Bir nesneyi (ve Antik Yunan'da anlaşıldığı anlamıyla "atom"u) ne kadar ufak parçalara bölersek bölelim, giderek daha ufak parçacıklarla karşılaşıyoruz ve bunlar, maddenin doğasını oluşturuyorlar. İster atomun kendisine "bölünemez" deyin, ister altındaki en küçük birimlere "bölünemez" deyin, maddenin doğası bu tür parçacıklardan oluştuğu gerçeği değişmez. Yani dilerseniz Atomcuların "atom" dediği şeye "kuark" diyebilirsiniz; bu defa da kuarklar sizin için "bölünemez" olacaktır - ki şu anda Sicim Teorisi gibi hipotetik çalışmalar haricinde varsayılan budur.

Tüm Reklamları Kapat

Daha iyi anlamak adına, bir taşı ele alalım: Atomculuğa göre, taşı en küçük parçası kalana kadar kestiğimizde ortaya çıkan parçalar çok küçük olacağı için, bir yerden sonra daha fazla parçalanamayacaktır. Bunun nedeni, maddeyi oluşturan atomların "kesilemez" ve "bölünemez" olmasıdır.

Atomculukta Parça-Bütün Safsatası

Atomculuk, buradan şu sonuca varır: Atomlar, bir nesnenin ne olduğunu ve nasıl davranacağını belirleyen yapıdadır. Yani Atomculuk'a göre, bir taşı ne kadar küçük parçalara ayırırsak ayıralım, "taş olma özelliğini" koruyabilmektedir. Bir diğer deyişle bir nesne, ne kadar kesilip bölünse de, o nesnenin maddesini oluşturan atomlar varlığını sonsuz biçimde sürdürebilmektedir.

Elbette günümüzde bunun doğru olmadığını biliyoruz: Atomlar, oluşturdukları nesnelerin özelliklerini taşımak zorunda değillerdir - ve nesneler de, kendilerini oluşturan atomların tüm özelliklerini yansıtmak zorunda değillerdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

En basitinden, yemeklerimizde kullandığımız sofra tuzu, sodyum ve klor atomlarından oluşmaktadır. Sodyum, su içinde şiddetle patlayan bir metalken, klor insanlar için ölümcül ve zehirli bir gazdır; ancak bunların tepkimesinden oluşan sodyum klorür (sofra tuzu) oldukça zararsız, hatta sağlığımız için (belli sınırlarda) gerekli olan bir gıdadır.

Bomboş Atomlar...

Antik Yunan zamanında (Atomcular arasında da) bilinmeyen bir diğer şey, atomlar arasındaki boşlukların ne düzeyde olduğuydu. Dolayısıyla bir bıçakla bir nesneyi kesme veya bir taşı parçalama olayı, ilginç bir soru işareti doğurmaktaydı: Bıçak, atomları nasıl parçalıyordu? En nihayetinde cisim, mutlak bir sıkılıkla yan yana dizilmiş atomlardan oluşuyor olsaydı, atomları parçalamak imkansız olduğu için, herhangi bir şeyi iki parçaya ayırmak da imkansız olurdu.

Bunun fark edilmesi, atomun içinde boşluklar olması gerektiği fikrini doğurdu: Atomlar arasında boşluk olacaktı ki, bıçak gibi bir nesnenin atomları, kesmeye çalıştığı cismin atomları arasına girerek onları birbirinden uzaklaştırabilsin ve cismi ikiye ayırabilsin.

Bugün biliyoruz ki atomların içi, gerçekten de %99.9999999 oranında boşluktan oluşmaktadır. Ancak aynı zamanda biliyoruz ki bu boşluk, bıçağın bir cismi kesebilmesinin nedeni değildir.

Klasik Fizik Çerçevesinde Kesme İşlemi

Modern atom anlayışımız çerçevesinde bıçağın bir cismi kesebilmesinin gerçek nedenine geçmeden önce, Isaac Newton ve kendisinden sonra gelen fizikçiler açısından herhangi bir şeyi kesme işleminin nasıl gerçekleştiğini inceleyebiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Newton fiziği açısından kesme işlemi, atomlar seviyesinde değerlendirmemiz gereken bir olgu değildir: Bunun yerine, basitçe, basınç ve mukavemet kavramları üzerinden konuyu anlamamız mümkündür.

Top halindeki bir oyun hamuru alıp, onu avcunuzla iki taraftan bastırarak sıkıştıracak olursanız, hamurun iki eliniz arasında kalan boşluğa yayılacak şekilde yassılaştığını görürsünüz. Benzer bir durum, masadaki oyun hamuruna tepeden bastıracak olursanız da yaşanır:

Geniş bir alanda bastırdığınız hamur, yayılarak genişler.
Geniş bir alanda bastırdığınız hamur, yayılarak genişler.
Family Education

Buna sebep olan şey, Poisson Oranı olarak bilinen bir olgudur: Cisimler, üzerlerine binen yük altında kısaldıkça şişmanlarlar, uzadıkça incelirler. Yük/basınç nedeniyle cisimde oluşan stres ile, bu stres altında yaşanan sünme arasındaki orana Poisson Oranı deriz. Hamur için bu oran çok yüksektir; yani hamur, fazlasıyla elastik bir şekilde deforme olabilir. Ancak çelik için bu oran çok daha küçüktür; çünkü çelik, hamura nazaran yük altında çok daha az esner ve çok daha erken kırılır. Kırılma, bir çeşit hataya uğrama olayıdır - ki kesmede olan da çok benzerdir; buna geri döneceğiz.

Ancak ince uzun bir hamura bu kez avcunuzun içiyle değil de elinizin bir kenarıyla bastıracak olursanız, hamurun bu defa "elinizin önünden kaçarak" iki yana doğru ayrıldığını, yani "kesildiğini" görürsünüz. Bunun nedeni, elinizin yan tarafının yüzey alanının, avcunuzun içinin yüzey alanından çok daha küçük olmasıdır. Alan azaldıkça, aynı miktarda kuvvetin sebep olduğu basınç artar. Bunu klasik fizikte şöyle ifade ederiz:

Tüm Reklamları Kapat

P=FA\LARGE P=\frac{F}{A}

Bu denklemde PP basınç, FF yüzeye uygulanan kuvvet, AA ise kuvvetin uygulandığı kesit alanıdır. Dolayısıyla kesit alanı azaldıkça, aynı miktarda kuvvet çok daha fazla basınca neden olur.

Basınç arttıkça cismin deformasyonu da daha lokalize hâle gelir, çünkü iki cismin atomları daha dar bir alanda etkileşmeye başlar. Bu kısımda artan stres, cismin üretildiği malzemenin kırılma noktasına ulaşacak olursa (ki bu kırılma direncine mukavemet demekteyiz), cisim de parçalanacak, çatlayacak, kesilecek veya kırılacaktır.

Bir bıçağın yaptığı budur: Çok keskin bir kenara sahip olduğu için, bıçak ile malzemenin etkileştiği kesit alanı inanılmaz küçüktür; bu da muazzam bir basınca neden olur ve atomların yoldan çekilmesini çok daha fazla teşvik eder. Örneğin obsidiyen bir kayacı döverek, sadece 3 atom kalınlığında olacak düzeyde sivrileştirmek mümkündür - ki bu nedenle çeşitli ameliyatlarda obsidiyen bıçaklar kullanılmaktadır (günümüzde daha iyi malzemelerden üretilen ameliyat bıçakları olsa da).

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Sketches by Boz (Charles Dickens)

Sketches by Boz is a collection of short pieces Charles Dickens originally published in various newspapers and other periodicals between 1833 and 1836. They were re-issued in book form, under their current title, in February and August 1836, with illustrations by George Cruikshank. The first complete one volume edition appeared in 1839. The 56 sketches concern London scenes and people, and the whole work is divided into four sections: “Our Parish”,“Scenes”, “Characters” and “Tales”. The material in the first three sections consists of non-narrative pen-portraits,
but the last section comprises fictional stories.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺165.00
Sketches by Boz (Charles Dickens)

Tüm bunlar, olan biteni anlatmak için yeterince iyi bir fizik sunar. Ama görebileceğiniz gibi Newton fiziği, en azından bu düzeyde bir analiz sırasında, asıl soruya cevap verememektedir: Örneğin obsidiyen bir bıçağın değdiği bir derinin atomları neden yoldan çekilmektedir?

Elbette bu sorunun cevabını elektromanyetizma ile pek zorlanmadan verebiliriz: Atomların etrafındaki elektronlar eksi (negatif) yüklü olduğu için ve bu eksi yükler birbirini ittiği için, yeterince fazla kuvvet uygularsanız yolunuzdaki atomlar da sizden uzaklaşmaya zorlanacak ve cisminiz kesilecek veya ezilecektir. Kesilme ile ezilme arasındaki farkı da, yukarıdaki kesit alanı ile izah edebiliriz.

Ancak bundan daha iyisini de yapabiliriz: Atomların bu "yoldan çekilme" davranışının daha derin nedenlerini öğrenebiliriz.

Kuantum Fiziği Her Şeyi Değiştirdi!

Modern kuantum teorisi sayesinde, atom çekirdeği etrafındaki elektronların, atom altı parçacıklar olarak kuantum fiziği olarak bilinen olağanüstü bir fizik türüne tabi olduklarını ve gündelik yaşamdan hiç aşina olmadığımız özelliklere sahip olduklarını biliyoruz. Örneğin elektronlar, sadece parçacık değillerdir; aynı zamanda dalga gibi de davranırlar.

Ancak dalga-parçacık ikiliği denen bu durum, elektronları sıra dışı yapan tek özellik değildir: Elektronlar, aynı zamanda atom etrafında spesifik bir lokasyonda da bulunmazlar; daha ziyade, bir olasılık bulutu şeklindedirler; yani yer alabilecekleri yerlerin belli bir dağılımı vardır. Bu olasılık dağılımının sıradan bir matematiksel ifade mi, yoksa fiziksel bir gerçeklik mi olduğu tartışmalıdır. Bir diğer deyişle, "elektron" dediğimiz şey, genelde hayal ettiğimiz türden (yani "klasik") bir tekil parçacıktan ziyade, uzay-zamana dağılmış bir olasılık fonksiyonu da olabilir!

Ayrıca bir bilyenin konumunu ve hızını tam olarak ölçmeniz mümkündür; fakat bir elektronun konumunu ne kadar hassas bir şekilde ölçerseniz, hızını ölçme konusundaki hassasiyetiniz o kadar azalır. Yani elektronlar, klasik fizik çerçevesinde hayal edebileceğimiz türden bilyeler değillerdir. Bir diğer deyişle, atomlar etrafında dönen elektronları, Dünya etrafında dönen Ay gibi modelleyemeyiz.

Bu tuhaf kuantum özelliklere ek olarak, elektronların bir diğer özelliği de birebir aynı kuantum durumunda bulunamıyor olmalarıdır. Bir elektronun kuantum durumu, onun kuantum numarası, temel kuantum numarası, azimutal kuantum numarası ve manyetik kuantum numarası olarak bilinen 4 karakteristik özelliğiyle belirlenir. İşte Pauli Dışlama İlkesi olarak bilinen bir ilke çerçevesinde, bir atomun etrafındaki iki elektronun bu 4 özelliği asla birebir aynı olamaz. Bunun kaçınılmaz bir sonucu olarak elektronlar, atom etrafında birebir aynı konumu asla işgal edemezler.

İki atomu birbirine yaklaştırmaya başladığınızda ve bunun sonucunda atomların etrafındaki elektron bulutları birbiriyle etkileşmeye başladığında, etkileşime geçen elektronlar arasında sanal fotonlar yardımıyla fiziksel bir alışveriş başlar. Biz bunu, elektromanyetik kuvvet olarak tespit ederiz. Bunu zorlamaya devam ederseniz, elektronların birebir aynı kuantum durumu işgal etmeye zorlamış olursunuz. Kuantum fiziği bu ihtimali dışladığı için, elektronlar asla tamamen üst üste binemezler. Yani hiçbir atom, teknik olarak birbirine gerçek anlamıyla dokunamaz (en azından, atom çekirdekleri füzyon yoluyla birbirine kaynaşana kadar).

Genelde Kesilen Atomlar Değil, Moleküllerdir!

Buraya kadar kesme eylemini atomik seviyede incelemiş olsak da, bir bıçak bir tereyağını keserken, aslında nadiren atomik seviyede bir etkileşim ve ayrışma olur. Çoğu durumda bıçağın etkileştiği şey, atomlardan ziyade, moleküllerdir.

Bunun nedeni, gündelik yaşamda kullandığımız bıçakların, ne kadar keskin olurlarsa olsunlar, aslında atomik ölçekte hâlâ fazlasıyla kalın olmalarıdır. Bir mutfak bıçağının keskin ucuna yakınlaşacak olursanız, şöyle bir görüntüyle karşılaşırsınız:

Tüm Reklamları Kapat

Bir bıçağın keskin tarafının mikroskop altındaki görüntüsü.
Bir bıçağın keskin tarafının mikroskop altındaki görüntüsü.
Quora

Bu bıçağın genişliği, atomik ölçeğin çok ama çok üzerindedir. Dolayısıyla bir diğer maddeyle etkileştiğinde, onun iki atomunu birbirinden uzaklaştırmaktan çok, atom zincirlerinden oluşan molekülleri birbirinden ayırmaktadır.

Bunu daha iyi anlamak için, kesmek istediğimiz cismi küçük toplardan oluşan bir çocuk oyun havuzuna benzetebiliriz.[3] Bu havuzun bu kadar küçük olmadığını ve her yöne doğru kilometrelerce uzadığını hayal edin:

Quora

Bu topların her biri, bir atoma karşılık gelmektedir. Elbette, oyuncak havuzumuzda olanın aksine, moleküller arası kuvvetler dolayısıyla bunlar birbirine sıkı sıkıya bağlıdırlar ve kolay kolay kopmazlar. Bu nedenle, toplarımızın birbirine güçlü bir yapıştırıcı ile bağlandığını hayal edin.

Bıçağımız ise, bu topların 1 tanesinden daha ince bir kalınlığa sahip değildir. Daha ziyade, bir geminin tabanı gibi hayal edilebilir:

Tüm Reklamları Kapat

Quora

Bu gemiyi, yukarıdaki devasa oyuncak havuzumuza bırakacak olursak, geminin altındaki atomlar yük altında eğilip bükülmeye başlarlar ve yükün en yüksek olduğu yerlerde yapıştırıcı etkisiz hâle gelerek atomlar birbirinden uzaklaşabilirler de... Fakat top havuzu içinde olana bir bütün olarak baktığımızda gördüğümüz, atomların birbirinden uzaklaşmasından ziyade, büyük atom gruplarının (yani moleküllerin), üzerlerine binen yük altında geminin yolundan iki yana doğru kaçışarak, birbirlerinden gruplar hâlinde ayrılmasıdır. İşte "kesme" işlemi, atomik seviyede daha ziyade bu şekilde yaşanmaktadır.

Bir Şeyi Keserken Mikroskopta Gördüklerimiz

Kesilen malzemenin organik mi inorganik mi olduğu da kesme işleminin doğasını etkilemektedir. Örneğin kesmeye çalıştığınız şey ekmek veya insan derisi gibi organik bir malzemeyse, canlılara ait yapılar (hücreler, dokular, proteinler, vs.) oldukça az enerjiyle parçalanabildiği için yukarıda izah ettiğimiz türden süreçler görmemiz mümkündür. Bunun nedeni, organik maddenin çok daha esnek olması ve moleküllerin van der Waals bağı veya hidrojen bağı gibi oldukça zayıf intermoleküler etkileşimlerle birbirine bağlanmasıdır.

İnorganik malzemelerde ise birçok ilginç süreç işin içine girebilmektedir. Bunu araştırmak için nanoçentikleme veya atomik kuvvet mikroskobu gibi yöntemler kullanılmaktadır. Buradan elde edilen sonuçlardan faydalanarak bilgisayar modellemeleri geliştirilmekte ve bu sayede atomların ve moleküllerin nasıl "kesildiği" incelenebilmektedir.[2]

Örneğin bu konuda yapılan bir moleküler dinamik araştırmasında, bakır bir malzemeyi (aşağıda mavi renkte gösterilmiştir), farklı şekildeki bıçaklarla (kırmızı) kesip, malzemenin nasıl davrandığı incelenmiştir:[1]

Tüm Reklamları Kapat

Computational Materials Science

Vakaların her üçünde de bıçak, bakır malzemenin sağ tarafıyla temas etmekte ve sonrasında sola doğru sürüklenmektedir. Bu işlem sırasında atomların, bıçağın hemen etrafındaki bölgede (yukarıda bahsettiğimiz nedenle) yüksek basınç altında amorfize olduğunu ve bıçakla birlikte deforme olduğunu görebiliyoruz. Bu, bir şeylerin kesilmesi ardında yatan ana moleküler mekanizmadır.

Ancak tabii ki malzemeye bağlı olarak daha sıra dışı mekanizmalar da devreye girebilmektedir. Örneğin bir malzemenin deforme olabilmesi için, atomik yapısı içerisinde bir dislokasyon (atomik kayma) yaşanmalı ve bu kayma, malzeme boyunca ilerleyebilmelidir. Bir diğer çalışmada araştırmacılar, tekil atomlar düzeyinde değil de 10 milyon atom seviyesinde bir moleküler dinamik analizi yapmışlardır ve yine, bir bıçağı bakır malzemeye sağdan değdirip sola doğru kaydırmışlardır.[4] Mavi bölgeler, dislokasyonların oluştuğu yerleri göstermektedir:

Nanoscale Research Letters

Malzemede [101ˉ][10\bar{1}] olarak tabir edilen yönde ilerleyen mavi öbek, bir dislokasyon halkasıdır. Eğer bu dislokasyonlar bir gren sınırına, yani malzemenin içindeki çoklu kristal yapı öbeklerinin birbiriyle kesiştiği hatta ulaşacak olurlarsa, onu aşabilmeleri için üzerlerine daha fazla enerji aktarılması gerekecektir. Tam da bu nedenle birçok malzeme (örneğin normalde yumuşak olan metaller), bilerek tanecikli/grenli olacak biçimde üretilirler:

Çoklu kristalli yapıdaki bir metalin mikrografı. Gren sınırları asitle boyanmıştır.
Çoklu kristalli yapıdaki bir metalin mikrografı. Gren sınırları asitle boyanmıştır.
Wikipedia

Bunun haricinde bir malzemenin kesilmesi sürecine dâhil olabilen daha egzotik mekanizmalar bulmak da mümkündür. Örneğin yapılan bir çalışmada, nano-ölçekli bir , son derece sert ama kırılgan bir malzeme olan kalsit içine zorlanmıştır:[5]

Tüm Reklamları Kapat

Nature

Buradaki en ilgi çekici olay, alt görsellerden soldan ikincisinde ("Stage 1" olarak işaretlenmiştir) görülen kristal ikizlenmesi olayıdır. Bu olay sayesinde malzemenin etrafa enerji saçması mümkün olmaktadır ve bu sırada, kristal katmanları oryantasyonlarını değiştirerek üzerlerine binen yükten kaynaklı sünmeye bir süreliğine direnebilmektedir. Ancak bir noktada kırılma yaşanmaktadır ve nihayetinde malzeme yine amorfize olmaktadır.

Sonuç

Görebileceğiniz gibi, son derece sıradan ve gündelik bir olayı, fizik tarihinin gelişim silsilesi içinde, farklı derinliklerde analiz edip açıklamamız mümkündür. Bu seviyelerin her biri bize doğa hakkında farklı bir perspektif kazandırmakta ve etrafımızda olan biten süreçlerin derinliğini gözler önüne sermektedir.

Bir dahaki sefere biri size kesme olayının nasıl yaşandığını sorduğunda, hangi seviyede ve ne tür bir fizik çerçevesinde cevap istediklerini sorabilirsiniz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
37
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 27
  • Merak Uyandırıcı! 14
  • Tebrikler! 12
  • İnanılmaz 9
  • Bilim Budur! 8
  • Muhteşem! 3
  • Umut Verici! 3
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 08:37:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11513

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. Eğer Hiçbir Cisim Birbirine Gerçekte Dokunamıyorsa, Bir Bıçak Herhangi Bir Şeyi Nasıl Kesebiliyor?. (3 Mart 2022). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11513
Bakırcı, Ç. M., Aydın, . (2022, March 03). Eğer Hiçbir Cisim Birbirine Gerçekte Dokunamıyorsa, Bir Bıçak Herhangi Bir Şeyi Nasıl Kesebiliyor?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/11513
Ç. M. Bakırcı, et al. “Eğer Hiçbir Cisim Birbirine Gerçekte Dokunamıyorsa, Bir Bıçak Herhangi Bir Şeyi Nasıl Kesebiliyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 03 Mar. 2022, https://evrimagaci.org/s/11513.
Bakırcı, Çağrı Mert. Aydın, . “Eğer Hiçbir Cisim Birbirine Gerçekte Dokunamıyorsa, Bir Bıçak Herhangi Bir Şeyi Nasıl Kesebiliyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, March 03, 2022. https://evrimagaci.org/s/11513.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.