Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sodyum Patlaması: Suya Atılan Sodyumun Patlamasının Gerçek Nedeni!

Sodyum Patlaması: Suya Atılan Sodyumun Patlamasının Gerçek Nedeni!
7 dakika
18,457
  • Kimyasal Kinetik

Eğer temel kimya deneyleriyle ilgileniyorsanız, herkesin favori deneylerinden biri olan, sodyumun suya atılması sonucu şiddetle patladığını gösteren deneyi görmüşsünüzdür. Eğer bunu daha önce hiç görmediyseniz, aşağıda kendi yaptığımız versiyonunu izleyebilirsiniz:

Sodyum elementi ("elemental sodyum") suyla birleştiğinde şiddetli bir şekilde patlar. Ancak ilginç bir şekilde, sinir hücrelerimizin çalışmasını mümkün kılan elementlerden biri de sodyumdur: Bir nöron ateşlendiğinde, sodyum/potasyum pompası denen bir hücresel kapıdan geçen sodyum iyonları, sinir hücrelerimizin ateşlenmesini mümkün kılar. Benzer şekilde, sofra tuzundaki iki elementten biri de sodyumdur. Peki element hâlindeki sodyum, yukarıdaki videoda da görebileceğiniz gibi şiddetle patlarken, hücrelerimiz içinde bolca su içinde bulunan sodyum veya bir bardağa döktüğümüz tuzdan açığa çıkan sodyum nasıl olur da aynı şekilde patlayıp bizi öldürmez?

Tüm Reklamları Kapat

Bunu anlamak için, kimyanın büyülü dünyasına bir yolculuk yapmamız gerekiyor.

Sodyum Nedir? Neden Suda Patlar?

Sodyum elementini daha yakından tanımak isterseniz, Periyodik Cetvel projemizdeki sodyum girdisini okuyabilirsiniz. Ancak kısa bir özet geçecek olursak sodyum, son derece yumuşak olan (bıçakla bile rahatlıkla kesilebilen) bir alkali metaldir. Lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sezyum ve fransiyum elementlerini içeren alkali metaller, yapıları gereği son derece reaktif elementlerdir (bunun sebeplerine birazdan geleceğiz). Bu elementlere "alkali metal" denmesinin nedeni, suyla tepkimeye girdikleri zaman "alkali" adı verilen, sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit gibi hidrojen ve oksijen bağlı hidroksit molekülleri üretmeleridir. Örneğin sodyum elementi, suyla bir araya geldiğinde aşağıdaki tepkime yaşanır:

Tüm Reklamları Kapat

2Na(s)+2H2O→2NaOH(aq)+H2(g)2Na_{(s)}+2H_2O\rarr2NaOH_{(aq)}+H_{2(g)}

Bu tepkime denkleminin söylediği şudur: Katı halde 2 adet sodyum molekülü, 2 adet su molekülüyle birleşerek, suda çözünmüş 2 adet sodyum hidroksit (alkali) ve hidrojen gazı üretir. Bu tepkime, egzotermik bir tepkimedir; yani aynı zamanda etrafa bolca ısı saçılır. Bu sırada sodyum metali, karakteristik bir turuncu alevle yanar (yukarıdaki videoda bu yanmayı da görebilirsiniz).

Sodyum elementinin bu kadar reaktif olmasının en temel nedeni, alkali metallerin soygazlardan sadece 1 elektron ve 1 proton fazlası bulunmasıdır (örneğin sodyum, neon isimli soygazdan 1 elektron ve 1 proton fazlasına sahiptir). Soygazlar, neredeyse hiçbir şekilde tepkimeye girmemeleriyle bilinen ilginç elementlerdir. Bu tepkime sevmezliklerinin nedeni, atomlarının etrafındaki son orbitallerinin elektronla dolu olmasıdır. Bu, onları ultra-dengeli hale getirir ve diğer hiçbir elementle kolay kolay tepkimeye girmezler. Ancak bir elementin ultra-dengeli olması için illâ soygaz olması gerekmez: Elektron alıp vererek soygaz gibi olan her element, ultra-denge hâline kavuşabilecektir. İşte sodyumun elektron verme isteği de bundandır: Evren'deki her süreç gibi, dengesiz bir formdan dengeli bir forma ulaşarak, daha düşük enerjili bir konfigürasyona kavuşabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Buna tekrar döneceğiz; ancak burada meşhur izaha da yer verelim: Yukarıda formülünü verdiğimiz sodyum-su tepkimesinde saçılan ısı, hidrojen gazının havadaki oksijenle güçlü bir şekilde tepkimeye girmesini sağlar. İşte birçok kaynakta sodyum-su tepkimesinin bu kadar "patlayıcı" olma nedeninin, sodyum-su tepkimesi sırasında açığa çıkan ısının, hidrojen-oksijen tepkimesiyle birleşmesi olduğu söylenir. Ancak sodyum-su tepkimesinin şiddetle patlamasının gerçek nedeni bu değildir ve kimyasal tepkime dinamiklerini düşünen herhangi bir kişinin hemen fark edeceği üzere, gerçek neden bu olamaz.

Sodyum-Su Tepkimesinin Gerçek Nedeni: Coulomb Patlaması

Sodyum-su tepkimesinin gerçek nedeninin ısı saçımı ve hidrojen-oksijen tepkimesi olamayacağı, tepkimenin gerçekleşme hızından ve biçiminden anlaşılabilir: Sodyumun suyla bu düzeyde patlayıcı bir tepkimeye girebilmesi için, sodyum ile suyun çok etkili bir şekilde karışabilmesi gerekmektedir. Normalde bir sodyum bloğunu (veya parçasını) suya bıraktığınızda, sadece dış yüzeyi suyla tepkimeye girecektir. Bu durumda bir patlama olmasını beklemezsiniz; çünkü saçılan hidrojen gazı, suyu sodyumdan uzaklaştıracak ve tepkimeyi durduracaktır. Sodyum-su tepkimesinin normalde patlayabilmesi için, onları sürekli birbirine karıştıran bir araç olmalıdır. Bunun noksanlığında, başka bir mekanizmanın patlamayı mümkün kılması beklenir.

Bu mekanizmayı tespit etmenin zorluğu, sodyum-su tepkimesinin sıra dışı bir hızda gerçekleşiyor olmasıdır. Bu nedenle, tepkimenin gerçek nedenini görebilmek için ultra yüksek hızlı kameralar kullanılması gerekmektedir; ama bu da kolay değildir: Tepkimenin patlayıcı doğası dolayısıyla, aşırı pahalı olan yüksek hızlı kameralar zarar görebilirler (bu nedenle birçok kurum bu tür deneylere yanaşmaz). Örneğin sodyum-su tepkimesinin birazdan söz edeceğimiz "gerçek nedeni"ni tespit etmeyi başaran Philip E. Mason, Pavel Jungwirth ve Çek Cumhuriyeti Bilimler Akademisi'nden bir grup araştırmacı, bu zorlukla ilgili şöyle diyor:

Amacımız, sodyum metalini in flagrante, yani kimyasal patlamadan hemen önce yakalayabilmekti. Bunun için tepkimeyi saniyede 10.000 karede çekmemiz gerekiyordu. Bunu yapabilen kameralar oldukça pahalıdır: yaklaşık 50.000 dolar civarında. Neyse ki Imaging Solutions isimli firma, bize haftada 1.000 dolara bu kameralardan birini kiralamayı kabul etti. Bu anlaşmada önemli olan detay, firmaya o kameralarla ne yapacağımızı söylemememiş olmamızdı.

Öncelikle tepkimeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve elimine edilmesi gerekiyordu. Ekip, sodyum yüzeyinin temizliği ve ortam sıcaklığı gibi faktörlerin sodyum-su tepkimesini yavaşlattığını fark ettiler. Öncelikle bu faktörlerin etkisi ortadan kaldırdılar, sonraysa son derece hassas bir şırıngayla bir damla su damlasını veya bir sodyum/potasyum alaşımını bir başka su damlasına fışkırtan bir düzenek inşa ettiler. Böylece ultra yüksek hızlı kamerayla tepkimeyi çok daha yakından ve kontrollü bir şekilde gözleyebildiler.

Gözlemleri sonucunda, suya değen sodyum/potasyum alaşımının yüzeyinde, patlamadan önceki 1 milisaniyenin onda biri kadar sürede ufacık dikenler oluştuğunu gördüler. Jungwirth, şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Sodyum suya değdiği anda, ilk 100 mikrosaniye içinde bir kirpiye dönüşüyor ve sonra bum! Patlama yaşanıyor.

Burada kritik nokta şudur: Sanılanın aksine, su tarafında herhangi bir tepkime yaşanmamaktadır. Tepkimenin tamamı, sodyum tarafında yaşanmaktadır. Çünkü açığa çıkan hidrojenin suyla tepkimeye girmesinden çok önce, bu ufacık dikenler sodyumun patlamasına neden olmaktadır. Dikenlerin moleküler analizini yapan ekip, bu mızraklar aracılığıyla sodyumun neredeyse anlık olarak elektronlarını suya kaybettiğini keşfettiler. Aşağıdaki görseldeki sol 2 panelde (özellikle de orta panelde) bu mızrakları görebilirsiniz.

Sodyum/Potasyum alaşımı damlasının suya düşürülmesi ile su damlasının suya düşürülmesini karşılaştıran yüksek hızlı kamera görüntüleri. Sol ve orta sütunlar, soyum/potasyum alaşım damlasının, su yüzeyinin üstünden ve altından görüntülerini gösteriyor. Sağ sütun ise bir su damlasının su yüzeyinin altından görüntüsünü gösteriyor (kıyas olması için). Alaşım damlasında, yüzeyden fışkıran metal mızraklar net bir şekilde görülüyor (özellikle de orta sütunda 0.3-0.4 milisaniye arasında görülüyor). Bu mızraklar, bu andan sonra gelecek olan patlamadan hemen önce oluşuyor. Su damlasındaysa sadece hidrodinamik etkiler gözlenebiliyor. Soldaki ve orta sütundaki son karelerde görülen mavi renk, çözünmüş elektronların emiliminden kaynaklanıyor. Kayıt oranları 9.454-10.000 fps idi, ilüminasyon zamanları ise her kare için 49 mikrosaniye idi.
Sodyum/Potasyum alaşımı damlasının suya düşürülmesi ile su damlasının suya düşürülmesini karşılaştıran yüksek hızlı kamera görüntüleri. Sol ve orta sütunlar, soyum/potasyum alaşım damlasının, su yüzeyinin üstünden ve altından görüntülerini gösteriyor. Sağ sütun ise bir su damlasının su yüzeyinin altından görüntüsünü gösteriyor (kıyas olması için). Alaşım damlasında, yüzeyden fışkıran metal mızraklar net bir şekilde görülüyor (özellikle de orta sütunda 0.3-0.4 milisaniye arasında görülüyor). Bu mızraklar, bu andan sonra gelecek olan patlamadan hemen önce oluşuyor. Su damlasındaysa sadece hidrodinamik etkiler gözlenebiliyor. Soldaki ve orta sütundaki son karelerde görülen mavi renk, çözünmüş elektronların emiliminden kaynaklanıyor. Kayıt oranları 9.454-10.000 fps idi, ilüminasyon zamanları ise her kare için 49 mikrosaniye idi.
Nature

Ekibin gösterdiği üzere, elektronlarını aşırı hızla kaybeden sodyum, pozitif yüklü bir alkali iyonuna dönüşüyordu. Elemental sodyum kendi başına dengeli olsa da, elektronlarını bu derece hızlı bir şekilde yitirerek aşırı pozitif yüklü bir element yumağı haline gelen sodyum, tamamen dengesizleşmekteydi. Katı haldeki elementin içindeki pozitif yüklü atomlar birbirlerini büyük bir güçle ittiği için, nihayet bir noktada element öbeği şiddetle patlıyordu. Bu patlamaya, Coulomb Patlaması denmektedir.

Coulomb patlaması, aksi takdirde oldukça sağlam olan moleküllerin aşırı güçlü elektromanyetik alanlar yaratması sonucu şiddetle patlamasına verilen isimdir. Bu tür patlamalarda, bir maddeyi bir arada tutan atomların yüklenmesi sonucu madde katı halde kalmaya devam edemez ve şiddetle etrafa saçılır (patlar). Sodyumun su ile olan tepkimesinde olan da budur.

Hücrelerimizdeki ve Sudaki Sodyum Neden Patlamıyor?

Sodyum elementini bu kadar reaktif yapan şey, element hâlindeki sodyumun son elektron kabuğunda 1 adet elektron bulunmasıdır. Sadece bu da değil: O kabuk, son derece kararsız bir enerji seviyesindedir ve dolayısıyla o elektronu kaybetmek çok kolaydır. İşte yukarıda detaylarını gördüğümüz üzere, sodyumu patlayıcı yapan bu tek elektrondur.

Tüm Reklamları Kapat

Ama sodyum, o elektronu bir kez verip de iyonize olduğunda, son derece kararlı bir hâle geçer ve artık patlayıcı özelliğini yitirir. İnsan vücudundaki ve suya attığınız tuzdan gelen sodyum, hiçbir zaman elemental formda değildir; her zaman Na+ şeklinde, 1 elektronunu yitirmiş pozitif yüklü bir iyon hâlindedir. Dolayısıyla sodyumun hücrelerimizde patlamasını zaten beklemeyiz; böyle bir patlamanın olmaması normaldir.

Sonuç

Göreceğiniz üzere kimya derslerinin vazgeçilmezlerinden olan böylesi temel bir tepkimeyi bile daha yeni yeni tam olarak anlayabilmekteyiz. Bu, daha önceki anlayışımızın tamamen hatalı olduğu anlamına gelmiyor; fakat bilimde her yeni cevabın yeni sorular yarattığından kastımız da işte bu: Sodyum ve su tepkimesinde açığa çıkan ısı ve ürünlerin patlamaya neden olabilecek enerjiye sahip olduğunu net olarak biliyoruz; fakat bunların ortaya çıkış biçimi, bu şekilde bir patlamaya neden olamamalıydı. Çıkan gazlar, sıvı ile metalin etkileşimini kesmeli ve patlamayı önlemeliydi. Neden önleyemiyor?

İşte bu tepkimelere yüksek teknolojiyle, daha yakından baktığımızda, bu sorularımızın da cevaplarını bulabiliyoruz. Eğer nihai cevaba ulaştığımızı varsayıp, daha fazla soru sormasaydık, bu mızrakları belki de uzun yıllar keşfedemeyecektik ve eksik bir açıklamayla tatmin olmuş olacaktık. Bu, Evren'e dönük anlayışımızın eksik kalmasına neden olacaktı. İşte tam da bu nedenle en bariz ve kabul gören konularda bile dürüstçe ve doğru soruları sormaya çabalamalıyız. O soruların cevaplarının bizi nereye götüreceğini hayal bile edemezsiniz!

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 17
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 9
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/01/2023 18:29:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10749

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Abd
Mistisizm
Çiçek
Diş Gelişimi
İnternet
Ay Görevleri
Bilim İnsanı
Enfeksiyon
Onkoloji
Retrovirüs
Yumurtalık
Maske Takmak
Savunma
Psikoloji
Diş Hekimi
Yer
İklim Değişimi
Solunum
Işık Hızı
Yıldız
İnsanlar
Anksiyete
Çekirdek
İnsan Sağlığı
Gözlem
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Sodyum Patlaması: Suya Atılan Sodyumun Patlamasının Gerçek Nedeni!. (20 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 27 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10749
Bakırcı, Ç. M. (2021, July 20). Sodyum Patlaması: Suya Atılan Sodyumun Patlamasının Gerçek Nedeni!. Evrim Ağacı. Retrieved January 27, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10749
Ç. M. Bakırcı. “Sodyum Patlaması: Suya Atılan Sodyumun Patlamasının Gerçek Nedeni!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 20 Jul. 2021, https://evrimagaci.org/s/10749.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Sodyum Patlaması: Suya Atılan Sodyumun Patlamasının Gerçek Nedeni!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 20, 2021. https://evrimagaci.org/s/10749.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.