Zamanı Ölçmek: Gün, Hafta, Ay, Yıl Kavramları Nasıl Oluştu?

Zamanı Ölçmek: Gün, Hafta, Ay, Yıl Kavramları Nasıl Oluştu?
Ay Tutulması ve Evreleri. Kullanılan Ekipmanlar: Skywatcher EQ6, Bresser MAK 152, Nikon D850
Mehmet Ergün
 MehmetErgün Fotoğrafçı Mehmet Ergün
3 dakika
27,930 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Yine geldik bir diğer yılın sonuna... Da... Neden? Neden bir yılın sonuna geldik? 31 Aralık’ı 1 Ocak’tan ayıran nedir? Neden 365 gün veya 12 ay geçtiğinde 1 yıl atlıyoruz?

Bu sorunun ilkokul düzeyinde verilecek cevabı, elbette ki Dünya’nın Güneş etrafında yaklaşık olarak 365 gün 5 saat 48 dakika 45.51 saniyede dönmesidir. Günlerin 24 saat olması da, Dünya’nın kendi etrafındaki hareketini yaklaşık olarak 23 saat 56 dakika 4.04 saniyede tamamlamasıdır.

Ancak neden? Eğer ki 1 saniye dediğimiz süreyi, “bu kadarlık” bir değişim olarak değil de, şu kadarlık bir değişim olarak alsaydık, dakika, saat, gün ve yıl kavramlarımız da tamamen farklı olurdu. Neden bu süreyi seçtik?

Bu tercihin temelleri, Sümerler ve Babiller’e kadar gidiyor. Özellikle Babiller’in matematik ve astronomide kullandığı seksagesimal, yani 60’lık sayı sistemi dolayısıyla zaman birimleri de altmış sayısı ve onun çarpanlarına göre şekillenmiştir. Böylece 1 saat 60 dakika, 1 dakika 60 saniyeye bölünmüştür. Ancak tarihsel olarak baktığımızda, saniye, dakika ve saat kavramı 16. yüzyılda üretilen ilk mekanik saatlere kadar halk arasında pek kullanılmamaktaydı. Dolayısıyla bu bölümlenmenin hafta ve gün gibi kavramların şekillenmesinde doğrudan bir etkisi olduğunu söylemek zor.

Reklamı Kapat

Gerçekten de, zaman birimlerinin tarihi, saniyeden başlayıp da saat, gün, hafta, ay, yıl diye gidecek şekilde seçilmedi. Zamanı takip etmek isteyen atalarımız, Güneş’in gökyüzündeki iki belirişi arasındaki zamanı “Gün” olarak belirlediler. Gecelerimizi aydınlatan Ay’ın iki hilal evresi arasındaki süreyi ise “Ay” olarak belirlediler. Sonrasında “1 ay” dediğimiz sürenin çok uzun olmasından ötürü, Ay’ın hilal-harici diğer evrelerini de kullanarak “1 hafta” dediğimiz süreyi belirlediler.

Kullanılan Ekipmanlar: PENTAX K-1 Mark II, Explore Scientific 127 mm Triplet ED APO Carbon, Skywatcher EQ6
Kullanılan Ekipmanlar: PENTAX K-1 Mark II, Explore Scientific 127 mm Triplet ED APO Carbon, Skywatcher EQ6
Mehmet Ergün

Eğer astronomiyle ilgileniyorsanız, Ay’ın hilal evresi ile yarım göründüğü “ilk dördün” evresi arasında 7 gün olduğunu bilirsiniz. Benzer şekilde, “ilk dördün” ile “dolunay” arasında da 7 gün vardır. Zaten “dördün” sözcüğü de, 1 Ay’lık süre içerisinde 4 adet parça, yani 4 adet “dördün” bulunmasından gelir. Yani Ay’ın evrelerine bakarak 1 haftalık süreyi belirlemek mümkündür.

Böylece 7 adet Gün doğumu bir araya gelerek kabaca 1 dördüne veya haftaya eşit oldu. 4 adet dördün, yani hafta bir araya gelerek 1 ayı oluşturdu.

Peki ya yıl? 12 ayın 1 yıl olarak adlandırılması biraz daha uzun sürdü. Tarihsel olarak insanlar, aydan daha büyük bir zaman birimi kullanmıyordu. Kozmik Anafor’daki dostlarımızın anlattığı üzere, “Ben 200 yaşındayım.” diyen biri, aslında ayları sayıyordu, yılları değil. Gerçekte 16 yaşındaydı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ancak tarım ve ticaretin gelişmesi, yıllık döngüleri de takip etme zorunluluğunu doğurdu. Böylece Ay üzerine kurulu takvimden uzaklaşılarak, Güneş Takvimi’ne, sonrasındaysa Roma Takvimi ve Julian Takvimi bir dizi ara geçiş takviminden sonra, Gregoryen Takvim’e geçiş yapıldı. Bu takvimde, İsa’nın doğumu 0 yılı olarak kabul alındı ve 1 yıl, 365.2425 güne çekilerek, astronomik harekete daha uyumlu hale getirildi.

Bize soracak olursanız, takvimi sayma biçimimizi bir kez daha güncelleme vakti geldi de geçiyor. İnsanlık tarihini herhangi bir peygamberin doğumundan başlatmak, türümüz tarihinin en önemli başarılarını görmezden gelmek ve onlara yabancılaşmak oluyor. Kursgezagt’ın enfes bir şekilde anlattığı gibi, tarihimizi, tüm kültürleri eşit olarak kapsayacak bir şekilde tarihlendirebilmek için, takvimlerimizi yaklaşık 10,000 yıl geriden, yani ülkemizin Göbeklitepe’sindeki ilk tapınağın inşası ve ilk yerleşik hayatın başlangıcından başlatmak iyi bir tercih. İsa’nın doğumu değil ama türümüzün bu ilk inşaatı, kendimizi vahşi doğadan ayırıp, medeniyetler inşa etmeye başlamamızın da temeli oldu. Bunu “başlangıç” ilan etmek, o günden bu güne kadar yaşanan olayları ve geçen süreyi çok daha iyi anlamamızı mümkün kılacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 17
  • Muhteşem! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 06:40:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7715

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Cinsellik Araştırmaları
Ahlak
Deprem
Evrim Kuramı
Kütleçekimi
Bilim Tarihi
Astronomi
Küresel Salgın
Yıl
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Sağlık Bakanlığı
Teori
Toplumsal Cinsiyet
Işık Hızı
Evrimsel Antropoloji
Duygu
Ağız
Çeşitlilik
Göz
Evrimleşme
Yemek
Oyun Teorisi
Hızlı
Elektrik
İspat Yükü
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın