Sezyum

Sezyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Sezyum
Sezyum
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,709 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 56. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Sezyum
  • İngilizce İsim Cesium
  • Alternatif İsim Caesium
  • Sembol Cs
  • Atom Numarası 55
  • Grup 1
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 6s1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 132.905452 Da (0.00000006 Da)
  • Blok s
  • Kategori Alkali metal
  • Görünüm Gümüşümsü altın
  • Atomik Yarıçap 265 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 944 K
  • Erime Sıcaklığı 301.7 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 1.93 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 3×10−6 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0050 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000014 %
  • Deniz Suyunda 3×10−10 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.000006 %
  • Güneş'te silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 3.7×10−7 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 1.6 GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü 1.7 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Almanya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı R. Bunsen ve R. Kirchhoff, 1860
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı C. Setterberg, 1882
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Sezyum, "Cs" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 55 olan kimyasal bir elementtir. Metal, mavi renkte iki parlak çizgi içeren bir spektrum ile karakterize edilir. Gümüşi altın renkte yumuşak ve sünektir. Elektropozitifliği ve alkali özelliği en yüksek olan elementtir. Sezyum, oda sıcaklığında cıvadan sonra sıvı olan tek metaldir. Sezyum soğuk suyla patlayarak reaksiyona girer ve -116 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda buzla reaksiyona girer. Sezyum hidroksit güçlü bir bazdır ve camı aşındırır. Sezyum metali havaya maruz kaldığında hızla oksitlenir ve yüzeyinde tehlikeli bir süperoksit oluşturabilir.

Fiziksel Özellikler

Sezyum, çok yumuşak ve sünek olan gümüşi beyaz renkte parlak bir metaldir. Erime noktası 28,5°C (83,3°F)'dir . El sıcağında kolayca erir. Sezyumun kaynama noktası 705°C (1,300°F) olup yoğunluğu santimetre küp başına 1,90 gramdır.

Kimyasal Özellikler

Sezyum çok reaktif bir metaldir. Havadaki oksijen ile hızla birleşir ve su ile şiddetli reaksiyona girer. Su ile reaksiyonundan hidrojen gazı açığa çıkar. Reaksiyonun yaydığı ısı sonucunda hidrojen gazı hemen tutuşur. Sezyum, havadaki oksijen ve su buharı ile reaksiyona girmesini önlemek için gazyağı veya mineral yağ altında saklanmalıdır. Sezyum ayrıca asitler, halojenler, kükürt ve fosfor ile şiddetli bir şekilde reaksiyona girer.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Sezyum diğer alkali metallerden çok daha az bulunmasına rağmen, yine de arsenik, iyot ve uranyum gibi elementlerden daha yaygındır. Çok az sezyum minerali bilinmektedir. Bunlar granitlerden soğutulmuş silikat magmalardır. Dünyada sezyum bileşiklerinin üretimi yılda sadece 20 ton olup, çoğunlukla Bernic gölünden (Kanada), Zimbabve ve Güney-Batı Afrika'dan gelmektedir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Sezyum, sanayide, organik bileşiklerin kapasitesinde ve hidrojenasyonunda diğer metal oksitlerin performansını artıran bir katalizör destekleyici olarak kullanılır. Optik cam yapımında sezyum nitrat kullanılır. Sezyum bazen vakum tüplerinden ve ampullerden oksijen izlerini çıkarmak için kullanılır.

Sezyum tuzları, çeşitli cam türlerini güçlendirmek için kullanılır. Klorür, fotoelektrik hücrelerde, optik cihazlarda ve elektron tüplerinin hassasiyetini arttırmada kullanılır. Sezyum atomik saatlerde ve son zamanlarda iyon tahrik sistemlerinde kullanılmaktadır.

Tarihi

Sezyum, Carl Plattner tarafından 1846'da mineral pollusiti (sezyum alüminyum silikat) araştırdığında neredeyse keşfedilmiştir. Fakat Plattner incelediği elementlerin yalnızca %93'ünü açıklayabildi, ancak daha sonra analiz edecek materyali kalmadı. Sezyum 1860'da Almanya'nın Heidelberg kentinde Gustav Kirchhoff ve Robert Bunsen tarafından keşfedildi. Durkheim'dan maden suyunu incelediklerinde spektrumda tanımadıkları çizgileri gözlemlediler ve bu yeni bir elementin mevcut olduğu anlamına gelmekteydi. Bu kaynaktan yaklaşık 7 gram sezyum klorür ürettiler, ancak yeni metalin kendisinin bir örneğini üretemediler. Erimiş sezyum siyanür, CsCN'nin elektrolizinden elde edilen Bonn Üniversitesi'nden Carl Theodor Setterberg tarafından bulunmuştur.

Etimolojisi

Sezyum ismi, "gök mavisi" anlamına gelen Latince "caesius" kelimesinden gelir.

Önlem ve Güven

Sağlık Etkileri

İnsanlar nefes alarak, içerek veya yemek yiyerek sezyuma maruz kalabilir. Havada sezyum seviyeleri genellikle düşüktür, ancak yüzey sularında ve birçok gıda türünde bir seviyede radyoaktif sezyum tespit edilmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yiyecek ve içeceklerde bulunan sezyum miktarı, özellikle kazalar yoluyla nükleer santrallerden yayılan radyoaktif sezyum sebebiyle oluşur. Bu kazalar 1986'daki Çernobil felaketinden bu yana meydana gelmemiştir. Nükleer enerji endüstrisinde çalışan insanlar daha yüksek seviyelerde sezyuma maruz kalabilirler, ancak bunu önlemek için birçok tedbir alınır.

İnsanların sezyumun kendisiyle ilgili olabilecek sağlık etkileri yaşaması pek olası değildir. Radyoaktif sezyum ile temas meydana geldiğinde, sezyum parçacıklarının radyasyonu nedeniyle hücre hasarına maruz kalabilir. Bundan dolayı mide bulantısı, kusma, ishal ve kanama gibi etkiler ortaya çıkabilir. Maruz kalma uzun sürdüğünde bilinç kaybı oluşabilir.

Çevresel Etkileri

Sezyum, esas olarak kayaların ve minerallerin erozyonu ve aşınmasından dolayı çevrede doğal olarak oluşur. Ayrıca cevherlerin çıkarılması ve öğütülmesi yoluyla havaya, suya ve toprağa salınır.

Reklamı Kapat

Sezyumun radyoaktif izotopları, nükleer santraller tarafından ve nükleer kazalar ve nükleer silah testleri sırasında havaya salınabilir.

Radyoaktif izotoplar, yalnızca radyoaktif bozunma yoluyla konsantrasyon olarak azaltılabilir. Radyoaktif olmayan sezyum, çevreye girdiğinde yok edilebilir veya diğer bileşiklerle çok spesifik moleküller halinde reaksiyona girebilir. Hem radyoaktif hem de kararlı sezyum, kimyasal olarak insan ve hayvanların vücutlarında aynı şekilde hareket eder.

Havadaki sezyum, dünyaya yerleşmeden önce uzun mesafeler kat edebilir. Ancak topraktaki sezyum yeraltı suyuna karışmaz. Toprak parçacıklarına güçlü bir şekilde bağlandığı için toprağın en üst katmanları içinde kalır ve sonuç olarak bitki kökleri tarafından alınmaz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 56. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 11:30:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10151

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Jinekoloji
Makine
Dişler
Tıp
Gözlem
Stres
Oksijen
Factchecking
Mutasyon
Hominidae
Evrimleşme
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Elementler
Ara Geçiş Türleri
Foton
Arı
Sağlık Personeli
Memeli
Dna
Kadın Sağlığı
Elektrokimya
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Çocuklar
Koaservat
Korku
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın