Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sezyum

Sezyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Sezyum Wikipedia
Sezyum
3 dakika
5,963
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 55. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Sezyum, "Cs" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 55 olan kimyasal bir elementtir. Metal, mavi renkte iki parlak çizgi içeren bir spektrum ile karakterize edilir. Gümüşi altın renkte yumuşak ve sünektir. Elektropozitifliği ve alkali özelliği en yüksek olan elementtir. Sezyum, oda sıcaklığında cıvadan sonra sıvı olan tek metaldir. Sezyum soğuk suyla patlayarak reaksiyona girer ve -116 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda buzla reaksiyona girer. Sezyum hidroksit güçlü bir bazdır ve camı aşındırır. Sezyum metali havaya maruz kaldığında hızla oksitlenir ve yüzeyinde tehlikeli bir süperoksit oluşturabilir.

Fiziksel Özellikler

Sezyum, çok yumuşak ve sünek olan gümüşi beyaz renkte parlak bir metaldir. Erime noktası 28,5°C (83,3°F)'dir . El sıcağında kolayca erir. Sezyumun kaynama noktası 705°C (1,300°F) olup yoğunluğu santimetre küp başına 1,90 gramdır.

Kimyasal Özellikler

Sezyum çok reaktif bir metaldir. Havadaki oksijen ile hızla birleşir ve su ile şiddetli reaksiyona girer. Su ile reaksiyonundan hidrojen gazı açığa çıkar. Reaksiyonun yaydığı ısı sonucunda hidrojen gazı hemen tutuşur. Sezyum, havadaki oksijen ve su buharı ile reaksiyona girmesini önlemek için gazyağı veya mineral yağ altında saklanmalıdır. Sezyum ayrıca asitler, halojenler, kükürt ve fosfor ile şiddetli bir şekilde reaksiyona girer.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Sezyum diğer alkali metallerden çok daha az bulunmasına rağmen, yine de arsenik, iyot ve uranyum gibi elementlerden daha yaygındır. Çok az sezyum minerali bilinmektedir. Bunlar granitlerden soğutulmuş silikat magmalardır. Dünyada sezyum bileşiklerinin üretimi yılda sadece 20 ton olup, çoğunlukla Bernic gölünden (Kanada), Zimbabve ve Güney-Batı Afrika'dan gelmektedir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Sezyum, sanayide, organik bileşiklerin kapasitesinde ve hidrojenasyonunda diğer metal oksitlerin performansını artıran bir katalizör destekleyici olarak kullanılır. Optik cam yapımında sezyum nitrat kullanılır. Sezyum bazen vakum tüplerinden ve ampullerden oksijen izlerini çıkarmak için kullanılır.

Sezyum tuzları, çeşitli cam türlerini güçlendirmek için kullanılır. Klorür, fotoelektrik hücrelerde, optik cihazlarda ve elektron tüplerinin hassasiyetini arttırmada kullanılır. Sezyum atomik saatlerde ve son zamanlarda iyon tahrik sistemlerinde kullanılmaktadır.

Tarihi

Sezyum, Carl Plattner tarafından 1846'da mineral pollusiti (sezyum alüminyum silikat) araştırdığında neredeyse keşfedilmiştir. Fakat Plattner incelediği elementlerin yalnızca %93'ünü açıklayabildi, ancak daha sonra analiz edecek materyali kalmadı. Sezyum 1860'da Almanya'nın Heidelberg kentinde Gustav Kirchhoff ve Robert Bunsen tarafından keşfedildi. Durkheim'dan maden suyunu incelediklerinde spektrumda tanımadıkları çizgileri gözlemlediler ve bu yeni bir elementin mevcut olduğu anlamına gelmekteydi. Bu kaynaktan yaklaşık 7 gram sezyum klorür ürettiler, ancak yeni metalin kendisinin bir örneğini üretemediler. Erimiş sezyum siyanür, CsCN'nin elektrolizinden elde edilen Bonn Üniversitesi'nden Carl Theodor Setterberg tarafından bulunmuştur.

Tüm Reklamları Kapat

Etimolojisi

Sezyum ismi, "gök mavisi" anlamına gelen Latince "caesius" kelimesinden gelir.

Önlem ve Güven

Sağlık Etkileri

İnsanlar nefes alarak, içerek veya yemek yiyerek sezyuma maruz kalabilir. Havada sezyum seviyeleri genellikle düşüktür, ancak yüzey sularında ve birçok gıda türünde bir seviyede radyoaktif sezyum tespit edilmiştir.

Yiyecek ve içeceklerde bulunan sezyum miktarı, özellikle kazalar yoluyla nükleer santrallerden yayılan radyoaktif sezyum sebebiyle oluşur. Bu kazalar 1986'daki Çernobil felaketinden bu yana meydana gelmemiştir. Nükleer enerji endüstrisinde çalışan insanlar daha yüksek seviyelerde sezyuma maruz kalabilirler, ancak bunu önlemek için birçok tedbir alınır.

İnsanların sezyumun kendisiyle ilgili olabilecek sağlık etkileri yaşaması pek olası değildir. Radyoaktif sezyum ile temas meydana geldiğinde, sezyum parçacıklarının radyasyonu nedeniyle hücre hasarına maruz kalabilir. Bundan dolayı mide bulantısı, kusma, ishal ve kanama gibi etkiler ortaya çıkabilir. Maruz kalma uzun sürdüğünde bilinç kaybı oluşabilir.

Çevresel Etkileri

Sezyum, esas olarak kayaların ve minerallerin erozyonu ve aşınmasından dolayı çevrede doğal olarak oluşur. Ayrıca cevherlerin çıkarılması ve öğütülmesi yoluyla havaya, suya ve toprağa salınır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sezyumun radyoaktif izotopları, nükleer santraller tarafından ve nükleer kazalar ve nükleer silah testleri sırasında havaya salınabilir.

Radyoaktif izotoplar, yalnızca radyoaktif bozunma yoluyla konsantrasyon olarak azaltılabilir. Radyoaktif olmayan sezyum, çevreye girdiğinde yok edilebilir veya diğer bileşiklerle çok spesifik moleküller halinde reaksiyona girebilir. Hem radyoaktif hem de kararlı sezyum, kimyasal olarak insan ve hayvanların vücutlarında aynı şekilde hareket eder.

Havadaki sezyum, dünyaya yerleşmeden önce uzun mesafeler kat edebilir. Ancak topraktaki sezyum yeraltı suyuna karışmaz. Toprak parçacıklarına güçlü bir şekilde bağlandığı için toprağın en üst katmanları içinde kalır ve sonuç olarak bitki kökleri tarafından alınmaz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 55. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
11
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Güldürdü 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/05/2024 10:31:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10151

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ornitoloji
Etimoloji
Uterus
Elektron
Şizofreni
Genel Görelilik
Yeni Koronavirüs
Nadir
Kimya
Jeoloji
Çalışma
Terapi
Çocuk
Hormon
Kadın
Canlı
İlişki
Kalp
Gebelik
Etik
Akıl
Hastalık Kataloğu
Felsefe
Entomoloji
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Ölçer, et al. Sezyum. (1 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 22 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10151
Ölçer, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 01). Sezyum. Evrim Ağacı. Retrieved May 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10151
M. Ölçer, et al. “Sezyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/10151.
Ölçer, Metehan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sezyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 01, 2021. https://evrimagaci.org/s/10151.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close