Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Dünya'nın Güneş Etrafındaki Yörüngesi: 1 Dünya Yılını Bu Kadar Uzun Yapan Ne?

Dünya'nın Güneş Etrafındaki Yörüngesi: 1 Dünya Yılını Bu Kadar Uzun Yapan Ne?
5 dakika
48,868
Tüm Reklamları Kapat

Nicolaus Copernicus 16. yüzyılda Dünya'nın Güneş'in etrafında döndüğünü kanıtladığından beri, bilim insanları yorulmak bilmeden aradaki ilişkiyi matematiksel ifadelerle açıklamaya çalıştılar. Mevsimlerin, gece-gündüz döngüsünün ve yaşamın bağlı olduğu bu parlak gök cismi bizim etrafımızda dönmüyor, aksine biz onun etrafında dönüyorsak, gezegenimizin Güneş etrafında kat ettiği yörüngenin doğası tam olarak nedir?

Birkaç yüz yıldır gökbilimciler, bu soruyu cevaplayacak bilimsel bir metodoloji izleyerek, Dünyanın Güneş etrafında kat ettiği yörüngenin birçok özelliği olduğunu ortaya çıkardılar. Buldukları bu özellikler, zamanın neden şu an olduğu şekliyle hesaplandığını anlamamızda da bize yardımcı oldu.

Yörüngenin Özellikleri

Öncelikle Dünya’nın Güneş yörüngesinde ilerleme hızı saatte yaklaşık 108.000 kilometre, bu da gezegenimizin yörüngedeki tek dönüşü boyunca 940 milyon km yolculuk yaptığı anlamına geliyor. Dünya, 365.242199 günde Güneş etrafındaki bir turunu tamamlıyor. 365 tam günün küsuratı neden her 4 yılda fazladan bir takvim gününe ihtiyaç duyduğumuzu da açıklıyor (buna "artık yıl" deniyor).

Tüm Reklamları Kapat

Dünya, yörüngesinde ilerledikçe Güneş'e olan uzaklığı günden güne değişkenlik gösterir. Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu günberi ("perihel") noktasına 3 Ocak tarihi civarında ulaşılır. Günberi noktasında Dünya ile Güneş arası uzaklık 147.098.074 kilometredir.

Dünya'nın Güneş'e olan ortalama uzaklığı yaklaşık 149.6 milyon kilometredir ve bu, 1 astronomik birim (AU) olarak kabul edilir. Dünya’nın Güneş’e en uzak olduğu günöte ("afel") noktasına 4 Temmuz tarihi civarında ulaşılır. Günöte noktasında Dünya ile Güneş arası uzaklık 152.097.701 kilometredir

Kuzey yarım kürede yaşayanlar, havanın sıcak ya da soğuk oluşunun Dünya'nın Güneş'e olan yakınlığı ile alakalı olmadığını fark edecektir. Yazının devamında değinileceği üzere bölgesel sıcaklık farkları daha çok eksen eğikliği ile alakalıdır.

Eliptik Yörünge

Bir sonraki özellik yörüngenin geometrik doğası ile ilgili. Dünya’nın Güneş etrafında takip ettiği yörüngenin geometrisi kusursuz bir çemberden çok, zıt iki noktasından çekilmiş bir çemberi andırır. Eliptik yörünge modelini ilk kez, Alman matematikçi ve gökbilimci Johannes Kepler, Astronomia Nova (Yeni Astronomi) isimli çığır açan eserinde ortaya koymuştur.

Tüm Reklamları Kapat

Kepler’e ait 3 hareket yasasının grafik tasviri. 2 gezegen güneş etrafında eliptik yörünge çiziyor.
Kepler’e ait 3 hareket yasasının grafik tasviri. 2 gezegen güneş etrafında eliptik yörünge çiziyor.
Wikipedia/Hankwang

Dünya'nın ve Mars'ın rotasını hesapladıktan sonra Kepler, iki gezegenin yörünge hızlarının zaman zaman artıp azaldığını fark etti. Yörünge hızlarındaki artış ve azalışlar günöte ve günberi noktaları ile örtüşüyordu. Demek oluyor ki gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıkları ile yörünge hızları arasında doğrudan bir ilişki vardı. Ayrıca bu durum,Dünya'nın ve Mars'ın Güneş'in etrafında tam dairesel yörüngede dönmediğine dair bir işaretti.

Eliptik yörüngeleri tanımlarken bilim insanları ''dış merkezlik'' (eksantrisite) isimli bir değişkeni kullanır. Bu değişken, sıfır ile bir arasındaki bir sayı biçiminde ifade edilir. Eğer gezegenin dış merkezliği 0'a ne kadar yakınsa, elips bir çembere o kadar yakın demektir. Eğer 1'e yakınsa, elips uzun ve silindir şeklindedir.

Dünya yörüngesinin eksantrisitesi 0.02'den azdır,bu da demek oluyor ki yörüngemiz dairesel biçime çok yakındır. Bu yüzden günberi ve günöte zamanlarında Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığı 5 milyon kilometre gibi çok az bir değişkenlik göstermektedir.

Mevsimsel Değişim

Dünya’nın Güneş etrafında takip ettiği yörünge boyunca 23,4 derecelik eksen eğikliği mevsimlere sebep olur. Eksen eğikliğinin ekliptik düzlem ile maksimum ve minimum açı yaptığı yörünge noktalarında gündönümü, ekliptik düzlem ile dik açı yaptığı yörünge noktalarında ise ekinoks konumu oluşur.  

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Bir yıl boyunca Dünya’nın eksen doğrultusu uzayda değişmeden kalır ve Dünyaya düşen Güneş ışınlarının dağılımı sürekli değişir.
Bir yıl boyunca Dünya’nın eksen doğrultusu uzayda değişmeden kalır ve Dünyaya düşen Güneş ışınlarının dağılımı sürekli değişir.

Kısacası kuzey yarım küre Güneş'e uzak olacak şekilde eğim aldığında kışı yaşar, güney yarım küre ise yazı yaşar. 6 ay sonra, kuzey yarım küre Güneş'e yakın olacak şekilde eğim aldığında,mevsim düzeni tersine döner.

Kuzey yarım kürede, kış gündönümü 21 Aralık'ta, yaz gündönümü 21 Haziran'da yaşanır. İlkbahar ekinoksu 20 Mart'ta, Sonbahar ekinoksu ise 23 Eylül'de yaşanır. Güney yarım küredeki eksen eğikliği, kuzey yarım küredekinin tam aksi yönündedir. Bu nedenle, güney yarım küredeki mevsimsel etkiler kuzey yarım küredekilerin tersidir.

Dünya Güneş'e yakınlaşıp uzaklaşsa bile, günberi ve günöte dönemlerindeki Dünya Güneş uzaklığı arasındaki fark önemsiz düzeyde kaldığından bu uzaklığın mevsimlere ve sıcaklık değişimlerine etkisi göz ardı edilir derecededir.

Lagrange Noktaları

Lagrange noktaları, Dünyanın güneş etrafında takip ettiği yörüngede görülen sıradışı ilginç özellikteki noktalardır. Lagrange noktaları, güneşin ve dünyanın çekim kuvvetlerinin bileşkesinden etkilenen 5 farklı pozisyonda yer alır.

Güneş-Dünya Lagrange Noktaları
Güneş-Dünya Lagrange Noktaları
Xander89/Wikimedia Commons

L1, L2,L3,L4 ve L5 notasyonu ile pek yaratıcı bir şekilde etiketlenen 5 adet Lagrange noktasından L1, L2 ve L3 Güneş-Dünya doğrultusu üzerinde yer almakla birlikte, L1 Güneş-Dünya arasında, L3 yörüngenin Güneşe yakın zıt ucunda, L2 ise aynı doğrultunun Dünyaya yakın zıt ucunda konumlanır. Bu 3 Lagrange noktasında yer alan uydular kararsızdır ve en küçük etkide bile rotalarından saparlar.

Bir eşkenar üçgenin 2 ucuna Dünya ve Güneş’in konuşlandığı, eşkenarın diğer ucunun ise Dünya yörüngesi üzerine denk düştüğü pozisyonlarda L4 ve L5 Lagrange noktaları bulunur. Bu iki Lagrange noktası kararlıdır,bu sebeple uydular ve uzay teleskopları yaygın olarak bu bölgelere yerleştirilir.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesini inceleyen çalışmalar, bilim insanlarına diğer gezegenlerle ilgili de çok şey öğretti. Gezegenin bağlı bulunduğu yıldıza göre konumu, yıldız etrafındaki dönüş periyodu, eksen eğikliği, o gezegende yaşam olup olmayacağının ya da insanoğlunun bir gün o gezegende yaşayıp yaşayamayacağının tespitinde temel faktörlerdir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Bilim Budur! 10
  • Muhteşem! 8
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Universe Today | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/07/2024 02:42:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8387

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Anatomi
Dinozor
Biyocoğrafya
Gen
Santigrat Derece
Deizm
Metal
Regülasyon
Tardigrad
Nükleer Enerji
Diş Hastalıkları
Sosyal Medya
Fil
Irk
Yaşamın Başlangıcı
Homo Sapiens
Hayvan
Türleşme
Parçacık
Evrimleşme
Endokrin Sistemi
Kanser
Uçuş
Kuvvet
Küresel Salgın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Williams, et al. Dünya'nın Güneş Etrafındaki Yörüngesi: 1 Dünya Yılını Bu Kadar Uzun Yapan Ne?. (24 Mart 2020). Alındığı Tarih: 13 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8387
Williams, M., Tuğa, Y., Bakırcı, Ç. M. (2020, March 24). Dünya'nın Güneş Etrafındaki Yörüngesi: 1 Dünya Yılını Bu Kadar Uzun Yapan Ne?. Evrim Ağacı. Retrieved July 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8387
M. Williams, et al. “Dünya'nın Güneş Etrafındaki Yörüngesi: 1 Dünya Yılını Bu Kadar Uzun Yapan Ne?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Yiğitcan Tuğa, Evrim Ağacı, 24 Mar. 2020, https://evrimagaci.org/s/8387.
Williams, Matt. Tuğa, Yiğitcan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Dünya'nın Güneş Etrafındaki Yörüngesi: 1 Dünya Yılını Bu Kadar Uzun Yapan Ne?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Yiğitcan Tuğa. Evrim Ağacı, March 24, 2020. https://evrimagaci.org/s/8387.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close