Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İnsan; Tek Eşli (Monogam) Bir Tür müdür, Çok Eşli (Poligam) Bir Tür müdür?

İnsan; Tek Eşli (Monogam) Bir Tür müdür, Çok Eşli (Poligam) Bir Tür müdür? Time Magazine
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Her ne kadar bu sorunun kesin bir cevabı yoksa da; genel olarak Homo sapiens türü biyolojik olarak çok eşli (poligam), kültürel/sosyal olarak tek eşli (monogam) bir türdür.

Doğada canlıların eş durumları, insanda olduğundan çok daha keskin sınırlarla evrim tarafından belirlenmiştir. Buna rağmen, doğada bile oldukça geniş bir çeşitlilik görmekteyiz: Şempanze ve babun gibi yakın akrabalarımız ve daha nice canlı çok eşlidir ve birden fazla erkek veya dişiyle çiftleşebilir. Öte yandan gibon ve marmoset gibi diğer primatlar tek eşlidir ve sadece 1 erkek veya dişiyle çiftleşirler. Ancak çeşitlilik bu kadarla sınırlı değildir: Bazı hayvanlarda erkekler çok eşliyken, bazı diğer hayvanlarda dişiler çok eşli olabilmektedir. Dahası, eşlilik durumu, çiftleşme öncesi ve sonrasına göre de değişim gösterebilmektedir: Bazı hayvanlar tek bir eşle çiftleşip çocuk yaparlar; ancak sonrasında birden fazla eş ile birlikte o çocuklara bakarlar. Bazı diğer hayvanlarsa birden fazla eşle çiftleşip yavrular vermelerine rağmen, bunlardan sadece 1 tanesiyle yavru büyütürler ve yuva kurarlar. Yani doğada eşlilik konusunda "ne ararsanız vardır" diyebiliriz. Çünkü her canlının evrimsel tarihi farklıdır; dolayısıyla biyolojik, toplumsal, cinsel ve hatta "kültürel" diyebileceğimiz özellikleri de buna göre şekillenmektedir.

İnsanda da durum benzerdir. İnsan, bildiğimiz en zeki hayvan türü olarak, çok karmaşık bir sosyal yapıya da sahiptir. Üstelik biyolojik olarak olmasa da, kültürel olarak aşırı yüksek bir çeşitliliğe sahip olması, bu tür kategorizasyonları iyice zorlaştırmaktadır. Fakat incelememizi herhangi bir coğrafya ile sınırlandırmayıp, "sıradan bir hayvan türü olarak" Homo sapiens'i inceleyecek olursak, biyolojik bütün özelliklerimizin çok eşliliğe, yani birden fazla eş ile çiftleşip çocuk yapmaya uygun olduğunu söyleyebiliriz. Buna karşılık, biyolojik temeller üzerine inşa ettiğimiz kültürel ve sosyal yapı, neredeyse her zaman tek eşlilikle insanları sınırlandırmaktadır. Bu konuda, bilimsel açıdan baktığımızda, "doğru" ya da "yanlış" yoktur. Toplumların ve kültürlerin doğruları ve yanlışları vardır ve buna göre yaşarlar. 

Bilimsel açıdan analiz ettiğimizde, eğer ki kısa bir cevap istiyorsanız, insanlar biyolojik olarak genellikle çok eşlidir, sosyolojik (kültürel ve sosyal) olarak genellikle tek eşlidir diyebiliriz. Ancak türümüz içerisindeki bu durum oldukça karmaşık olduğu için, dahası, "poligami" ve "monogami" terimlerinin tanımları bile çok net olmadığı için, çoğu zaman bilim insanları bu soruya "bilinmiyor" ya da "belirsiz" olarak cevap vermeyi tercih ederler, bunu da not olarak düşelim.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Üzücü! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/10/2020 14:31:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5553

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Göz
Yüz
Sinir Hücresi
Nasa
Mars
Galaksi
Ekoloji
Charles Darwin
Duygu
Depresyon
Antropoloji
Karanlık Madde
Kelebek
Köpekgil
İlaç
Haber
Malzeme
Biyografi
İstatistik
Göğüs
Yumurta
Sanat
Memeli
Hematoloji
Güneş Sistemi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Filozoflar, dünyayı hep farklı şekillerde yorumlamaya çalıştılar. Fakat önemli olan, onu değiştirebilmektir.”
Karl Marx
Geri Bildirim Gönder