Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Et Tüketiminin Çevreye Etkisi: Et Tüketmek, Dünya'yı Nasıl Etkiliyor?

Et Tüketiminin Çevreye Etkisi: Et Tüketmek, Dünya'yı Nasıl Etkiliyor?
7 dakika
14,128
  • Biyoloji
  • Küresel Enerji Kaynakları ve Tüketimi

Et yemek, modern insanın diyetinin (beslenme prensiplerinin) son derece sıradan ve yaygın bir parçası. Lezzetli olması, çeşitli sunum seçenekleri ve günümüzdeki kolay ulaşımından kaynaklı olarak artık et olmayan bir yemek sanki yemek değilmiş gibi davranıyoruz.

Atalarımız et yemeye on milyonlarca yıl önce başladılar. Primatların büyük bir kısmının diyetinde et var; ancak fazlasıyla düşük seviyede. Yakın kuzenlerimizin büyük bir çoğunluğu sadece arada sırada et tüketiyorlar; her ne kadar şempanzeler arasında et avlamaya ve tüketmeye yönelik son derece karmaşık stratejiler tespit edilmiş olsa da...

Bu Reklamı Kapat

İnsanlarda bu kadar yoğun et tüketimi ise 4-4.5 milyon yıl kadar önce başladı. Atalarımızın et ağırlıklı bir hepçil diyete geçmesinin ve bizlerin bugün halen hepçil hayvanlar olmamızın nedeni, hayvan etinin lezzetli olması değil, değişen çevre şartlarının getirdiği bir zorunluluk olmasıydı. Et tüketimi, birçok diğer faktörle bir araya gelerek bugünkü iri beynimizin evrimleşmesinin önünü açtı.

Ancak milyarlarca insan için sistematik bir biçimde et üretme zorunluluğu, çok ciddi bir maliyetle birlikte geliyor. Her ne kadar iri beynimizi bir noktaya kadar ete borçlu olsak da, bu iri beynimiz sayesinde anladığımız evreni şekillendirebilme gücü, etin diyetimizdeki önemini ve yerini de sorgulamamıza neden oluyor.

Bu Reklamı Kapat

İşin etik tarafında hayvan hakları bulunuyor. Milyarlarca insanı et ile beslemenin yolu, on milyarlarca hayvanın öldürülmesini gerektiriyor. Fakat sadece bu da değil: Yüksek et tüketiminin çevreye de büyük bir etkisi var. İstikrarlı bir şekilde artan dünya nüfusu ile birlikte et tüketimi gezegenin kaynakları için zararlı bir hale gelmeye başladı.

Örneğin büyük baş hayvanların saldığı metan ve karbondioksit gazları, küresel ısınmaya olumsuz yönde katkı sağlıyor. Kümes hayvanlarının küresel et üretimi ve tüketimi son günlerde %5'ten fazla bir oranda artıyor. Bilim insanları, et tüketiminin, şu anda içinde bulunduğumuz düşünülen 6. kitlesel yok oluş olarak bilinen Holosen Kitlesel Yok Oluş evresini hızlandırdığını söylüyor.

Gelin bu yazımızda, insanın kitlesel ve endüstriyel et tüketiminin çevreye verdiği zararlara bir bakış atalım.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Et Tüketiminin Çevreye Etkisi

Arazi Kullanımı

Dünya'nın belli bir bölümünü sadece et üretmek için kullanıyoruz. Örneğin; 100 gram protein üretmek için yetiştirilen kuzu ve koyunları yetiştirmek için yılda 185m2 alan kullanıyoruz. Bütün et üretimi için kullanılan araziyi hesaplarsak, Dünya üzerinde kullanılabilir arazilerin %20'sinden fazlasını kullandığımız görülür. Aynı zamanda tarım alanlarının %80'den fazlası, et üretimi için hayvanlara gidiyor. Yine bu tarım arazilerindeki mahsullerin ihtiyacı olan su tüketimine bakarsak, tatlı su kaynaklarımızın %20'den fazlasını kullandığımız ortaya çıkar.

Yani hayvan yetiştirmek için Dünya kaynaklarını geri dönülmez bir şekilde harcıyoruz. Bunu yapmak yerine direkt olarak yetiştirdiğimiz mahsulleri yeseydik, yediğimiz etten daha fazla verim alırdık. Çünkü tarım alanlarında yetişen bitkilerin, harcanandan çok daha az bir kısmı et olarak önümüze gelir. Eğer hayvan yemi ve hayvan yetiştirmek için ormanlar ve kırsal alanlar böyle kullanılmaya devam ederse et tüketimi biyolojik çeşitliliği azaltabilir.

İngiliz tıp dergisi Lancet'te yayınlanan bir raporda, dünyadaki et ve şeker tüketiminin %50 oranında düşmesi gerektiği yazıyor. Bütün bunların yanında aşırı et tüketimi ciddi hastalıklara yol açabiliyor. Birleşik Krallık'taki kanser araştırmasına göre, İngiltere'de kimse işlenmiş veya kırmızı et yememiş olsaydı 8.800 daha az kanser vakası olurdu. Ancak bu konuda çok fazla bilgi kirliliği, yanlış anlama ve birbiriyle çelişen akademik çalışma söz konusu; dolayısıyla et tüketiminin küresel ölçekte sağlık etkisi çok iyi anlaşılmış değildir.

Okyanuslar

Bir başka et türü olan balıklar için de durum iyi sayılmaz. Bazı balıkçılık yöntemleri, sırf daha fazla balık yakalayabilmek için okyanuslardaki mercan resiflerini yok ederler. Yine bazı balıkçılık yöntemleri balık yumurtalarına zarar verir ve nesli tehlikedeki balıkları da avlar.

Trol Avcılık
Trol Avcılık
Deniz Koruma Konseyi

Burada kaçak avcılıktan bahsetmiyoruz. Daha fazla avlayabilmek için tol avcılık dediğimiz yöntemle avlanırlar. Bu yöntemle ağ denizin altından bir torbaymış gibi sürüklenir ve hedefte olmayan balıklar da bu ağa takılır.

Bu Reklamı Kapat

Sera Gazları Emisyonları

Araştırmalar, dünyadaki sera gazı emisyonlarının en az %15'inin kaynağının hayvan yetiştiriciliği olduğunu söylüyor. Bu yüzde bütün hayvan ürünlerinin toplamıdır. PNAS dergisinde yayımlanan bir çalışmada ortaya konan bir model, hayvanlar ABD tarımından tamamen çıkarılırsa, ABD sera gazı emisyonlarının %2,6 azalacağını gösterdi. Aynı zamanda PNAS modelindeki söylenene göre de hayvanlar tamamen ABD tarımından çıkarıldığı halde sadece %2,6 azaldığını ve çok az olduğunu söylüyorlar. Bununla birlikte hayvancılık sektöründeki sera gazı emisyonları bazı uygulamalarla düşürülebilir.

Hayvancılık sektöründen kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltmak için belirlenen çözümler. Kırmızı çubuklar uygulamalardaki potansiyel aralığı temsil ediyor.
Hayvancılık sektöründen kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltmak için belirlenen çözümler. Kırmızı çubuklar uygulamalardaki potansiyel aralığı temsil ediyor.
The Conversation

Ancak bu görüşü reddeden karşı görüşler de var. Karşı görüşlü insanlar, küresel sera gazı emisyonlarının %51'inin hayvancılıktan kaynaklı olduğu iddiasına, ABD Çevre Koruma Dairesi'ndeki istatistiklerle cevap verdi. Bu istatistiklere göre sera gazı emisyonlarının %28'i elektrik üretimi, %28'i ulaşım ve %22'si sanayiden kaynaklıydı. Tarım %9'luk, hayvancılıksa sadece %3.9'luk bir paya sahipti. Yani diğerlerinin yarısı kadar bile değil.

Antibiotiğe Karşı Direnç

Bunun dışında tükettiğimiz etlerin büyük çoğunluğu fabrikalarda üretiliyor. Bu üretimin daha verimli olması için hayvanlar birçok uygulamadan geçiyorlar. Aslında Dünya kaynaklarınının hızlı bir şekilde tüketilmesi büyük oranda bu yüzden. Hayvanlar zayıflamaması için hareketsiz tutuluyorlar. Bu hareketsizlik sonucunda hayvanlarda rahatsızlıklar görülüyor.

Bu hastalıkları gidermek için hayvan yemlerine antibiyotikler karıştırılıyor. Hatta Amerika Birleşik Devletleri'ndeki toplam antimikrobiyal kullanımının yaklaşık %90'ı, tarımda kullanılıyor. İlaçlar bir süre fayda etse de zamanla antibiyotiğe karşı direnç kazanan bakteriler oluşuyor. Bu da hem yediğimiz etin kalitesini düşürüyor hem de hayvanlara yapılanlar bir işkenceden farksız.

Bu Reklamı Kapat

Yani dünyayı kurtarmak için organik çiftliklerde yetiştirilen hayvan etlerini tüketebiliriz belki. Ama bu da çok yüksek oranda bir şey değiştirmezdi. Zaten sadece organik çiftliklerin ürettiği et dünya nüfusuna yeterli gelmez.

Hayvan Atıkları

Hayvan atıkları dolayısıyla yaşanan su kirliliği yaygın bir durumdur. Hayvancılıkla uğraşan birçok ülke bu sebepten çevresel bozulma yaşamaktadır. Gıda ve Tarım Örgütü, hayvancılık sektörünün su kalitesi üzerinde ciddi etkileri olduğuna inanmaktadır.

Hayvancılığın Önemi

Her ne kadar tartışırsak tartışalım hayvancılık yine de önemli bir iş. Eğer hayvancılık mesleğini çok hızlı bir şekilde hayatımızdan çıkarmaya kalkarsak, istenmedik bir şekilde kitlesel işsizlik problemleri baş gösterecektir. Ve yine her ne kadar sadece bitki yiyerek hayatımız devam ettirebileceğimizi düşünsek de hayvancılık ve tarım birbirine bağlı konulardır. Hayvancılık, tarıma besinsel ve ekonomik değer katmanın bir yoludur. Aynı zamanda ne kadar sera gazları konusunda sıkıntı olsalar da, tarım arazilerine büyük faydaları var. Örneğin,koyun ve keçiler meralarda spesifik istilacı türler veya zararlı otları kontrol edebilir.

Dünya nüfusu 2050 yılına kadar 10 milyar civarına ulaşabileceği için etsiz bir diyet planı hazırlamak oldukça zor olacaktır. Yine de uzmanlar, daha dengeli bir beslenmeyi sağlayacak, daha verimli şekilde üretilebilecek ve genel geçer olarak uygulamaya konulabilecek Gezegensel Sağlık Diyeti gibi diyetler üzerinde çalışmaktalar.

Bu Reklamı Kapat

Peki, Hem Et Yemeden Hem de Ete İhtiyacımız Varken Ne Yapabiliriz?

Bilim insanları haftada 1 gün bile et yemezseniz bunun azalacağını söylüyor. Ama karşıt görüşlü insanlar bunun hiç işe yaramayacak kadar az bir miktar (%0,5lik) değişiklik yaratacağını söylüyorlar. Bütün bunlarla birlikte dünyada et tüketimi aniden değişirse büyük ekonomik sorunlarla karşılaşılabilir. Yani şu anda ne yapılması gerektiğine dair kusursuz bir plan yok. Her diyetin kendince avantajları ve dezavantajları var ve hayvan tüketiminden tamamen kurtulmak en iyi yöntem gibi gözükmüyor.

Yine de eğer ki et tüketmek çeşitli nedenlerle sizi rahatsız ediyorsa, et tüketiminizi kademeli bir şekilde azaltabilir ve vejetaryen/vegan diyetlere geçiş yapabilirsiniz. Bunu yaparken kendinize ne kadar çok gerekçe ve iyi neden sunarsanız, bu diyetlerde uzun süreler boyunca kalma ihtimaliniz de o kadar yüksek olacaktır. Bugüne kadar yapılan birçok çalışmada tamamen durdurmasanız bile, et tüketiminizi azaltmanın genel olarak daha sağlıklı bir yaşam sürdürmenize katkı sağlayacağının gösterildiğini söyleyebiliriz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Üzücü! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 3
  • Grrr... *@$# 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. Gibbens. Eating Meat Has ‘Dire’ Consequences For The Planet, Says Report. (16 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 16 Ocak 2019. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Environmental Impact Of Meat Production. (26 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 26 Aralık 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • H. Devlin. Rising Global Meat Consumption 'Will Devastate Environment'. (19 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2018. Alındığı Yer: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • Kurzgesagt. Why Meat Is The Best Worst Thing In The World. (30 Eylül 2018). Alındığı Tarih: 30 Eylül 2019. Alındığı Yer: Kurzgesagt | Arşiv Bağlantısı
  • Frank M. Mitloehner. Yes, Eating Meat Affects The Environment, But Cows Are Not Killing The Climate. (27 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 27 Aralık 2019. Alındığı Yer: The Conversation | Arşiv Bağlantısı
  • W. Willett, et al. (2019). Food In The Anthropocene: The Eat–Lancet Commission On Healthy Diets From Sustainable Food Systems. The Lancet, sf: 447-492. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/08/2022 22:36:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8156

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Besin Değeri
Sayı
Bilim Felsefesi
Savaş
Karadelik
Biyoçeşitlilik
Diş
Yakınsak Evrim
Skeptisizm
Burun
Protein
Canlı
Şempanze
Davranış
Uzay Aracı
Yapay Seçilim
Sperm
Değişim
Charles Darwin
Elektrik
Covid-19
Görme
Sağlık Örgütü
Fare
Olasılık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.