Vejetaryenlerin/Veganların Yüzde 84'ü Neden Et Yemeye Geri Dönüyor?

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science Daily isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

ABD'deki vejetaryenlerin beslenme alışkanlıklarına yönelik yapılan ilk araştırma, sağlık nedenleriyle et yemeyi bırakanların, sağlık, hayvan hakları ve çevresel nedenlerle et yemeyi bırakanlara göre ete geri dönmeye çok daha yatkın olduğunu ortaya koydu.

17 yaşın üzerindeki 11.000 eski ve yeni vegan ve vejetaryen üzerinde yapılan çalışma, her ne kadar bu kişilerin yine de ortalamadan daha az et tüketse de, etten tamamen uzaklaşanların bu alışkanlığı sürdürmekte zorlandığını gösterdi. Hayvan haklarıyla ilgili çalışmalar yürütmek üzere kurulan ABD İnsancıl Araştırma Konseyi (yeni adıyla Faunalytics; yani "Hayvan Analitiği") tarafından yapılan çalışma, Amerikan halkının etsiz diyetlerini teşvik etmek için yaptıkları çalışmada, eğer ki uzun sürecek bir değişim hedefleniyorsa, insanlara tamamen vejetaryen bir diyettense, az et içeren bir diyeti tavsiye etmenin daha makul olduğunu gösterdi.

Araştırmaya göre ABD içerisinde an itibariyle %2'lik bir popülasyon kendilerini "vegan ya da vejetaryen" olarak, %10'luk bir popülasyon ise eskiden vegan/vejetaryen olarak, %88'i ise "asla vegan/vejetaryen olmamış" olarak tanımlıyor. Fast Company'den Jessica Leber şöyle söylüyor:

Buna bir diğer açıdan bakacak olursak, her 5 vejetaryenden/vegandan sadece 1 tanesi bu diyeti sürdürüyor. Veganların %84'ü, nihayetinde et ve diğer hayvan ürünleri yemeye geri dönüyor.

Araştırmanın Amacı, İnsanları Vejetaryenlikten Soğutan Nedenleri Tespit Etmek!

Araştırma, şu anda ve eskiden vejetaryen/vegan olan %12'lik kitleye odaklanarak, bu insanların neden diyetlerinden vazgeçtiğini tespit etmeyi hedefliyor. Böylece daha fazla insanı vejetaryen diyete teşvik etmek için yapılabilecek çalışmaların ne gibi amaçlar hedeflemesi gerektiğinin daha sağlıklı bir şekilde belirlenebilmesi umuluyor.

Vejetaryen/Vegan Diyete Ne Kadar Hızlı Geçiliyor?

Araştırmaya göre önceden vejetaryen/vegan olanların %65'i etsiz diyete birkaç gün ila haftada geçerken, şu anda halen vejetaryen/vegan olanların %53'ü aynı süre zarfında bu geçişi yaptı. Yani eğer ki gerçekten vejetaryen/vegan bir hayat sürdürülmek isteniyorsa, daha uzun vadeli kararlarla etsiz diyete geçiş yapılmalı.

Ayrıca, eskiden vejetaryen/vegan olanların %33'ü etsiz diyete geçmelerinden sonraki 3 ay içerisinde, toplamda %50'den fazlası ise ilk 1 yılın sonunda tekrar et yemeye geri döndüler ve etsiz diyeti bırakma kararı aldılar.

Araştırmacılara göre insanların etsiz diyetten vazgeçme nedenlerinin sosyal sebepler mi (vejetaryen/veganların bu diyetlerinden ötürü azınlık baskısı gördükleri araştırmalarla kanıtlanmıştır), yoksa diyetin kendisinin zorluklarından mı (sağlık ve ekonomik nedenlerle) olduğu çok net değil. Leber'e göre, sevgili durumu da önemli bir faktör: eski vejetaryen/veganların %33'ü, etsiz diyetten vazgeçtiklerinde, et yiyen bir kişiyle ilişki içerisinde olduklarını belirtti. Araştırmacılar, makalelerinde şöyle bir sonuca varıyorlar:

Araştırmamız, etsiz diyetten vazgeçen vejetaryenlerin/veganların birçok ortak noktası olduğunu gösterdi: örneğin, etsiz diyete çok hızlı geçmek, diğer vejetaryen insanlarla sosyal iletişim içerisinde olmamak veya bazı yiyecek isteklerini baskılayamamak gibi. Araştırmamız ayrıca şu andaki vejetaryen/veganların bu şekilde kalmaya devam etmelerini sağlayan çok çeşitli motivasyon kaynakları olduğunu da gösterdi. Bu da, daha genel bir mesaj vermenin ve daha geniş alanlarda fon ayırmanın olumlu bir etkisi olabileceğini gösteriyor. (...) Son bulgularımız, hayvansal besinleri tamamen diyetten çıkarmaktansa, azaltmayı hedeflemenin çok daha etkili olabileceğini ve toplamdaki hayvan tüketiminin azalmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Bu diyetin savunucularının, diyeti 'ya hep ya hiç' şeklinde sunmamalarını tavsiye ederiz.

İlginç bir şekilde, şu anda vejetaryen/vegan olanların bu diyeti seçme nedenleri incelendiğinde, birden fazla nedenle (hayvan hakları, çevresel endişeler, sağlık nedenleri gibi) bunu seçenlerin daha çoğunlukta olduğu görüldü. Eski vejetaryenlerin/veganların ise yarısından fazlası tek bir nedenle bunu seçmişti: sağlık. Dolayısıyla eğer ki uzun soluklu bir vejetaryen/vegan diyet izlenecekse, bunu seçme nedeni sadece tek bir nedene indirgenmemeli: daha geniş bir yelpazede nedenlerle bu karar alınmalı. 

Vejetaryen ve Veganlarla İlgili İlginç İstatistikler

Araştırma aynı zamanda ABD'deki vejetaryen ve veganlarla ilgili ilginç istatistiki bilgileri de ortaya koydu. Örneğin eskiden vejetaryen/vegan olanların ortalama yaşı 48 ve bu diyeti ortalamada ilk olarak 34 yaşında benimsemişler. Vejetaryen/vegan diyete geçip, sonra et tüketimine geri dönenlerin %44'ü ise 50 yaşın üzerinde. Ayrıca et tüketmeye geri dönen vejetaryen/veganların %69'u kadın.

Günümüzde halen vejetaryen/vegan olan kişilerin yaş ortalaması ise 42. Yani daha genç olan nesil, bu diyete daha uzun bağlı kalabiliyor gibi gözüküyor. Bu kişilerin %60'ı 30-49 yaş arasında, %74'ü ise kadın. Bu kişilerin %52'si kendilerini liberal olarak tanımlıyor; %14'ü ise muhafazakar olduklarını belirtiyor. Ayrıca daha sıklıkla bu kişiler, herhangi bir dinin gereksinimlerini yerine getirmediklerini belirtiyorlar.

Vejetaryen/vegan olmayı bırakan kişilerin %43'ü, "saf bir şekilde etsiz" diyeti sürdürmekte zorlandıklarını belirttiler. Dolayısıyla doğrudan tamamen etten arınmış bir diyet yerine, kademeli bir geçiş daha sürdürülebilir gözüküyor. Ayrıca bırakanların %49'u, diyetten vazgeçtiklerinde sevgilileri, eşleri veya partnerleri ile yaşıyorlardı. Aynı grubun %33 civarı, bu partnerlerinin vejetaryen veya vegan olmadıklarını belirttiler. Bu da, partnerinizin diyetinin sizinkini etkileyebildiğini düşündürüyor.

Vejetaryen/vegan diyete geçip de bunu bırakan kişilerin %58'i, sağlıkla ilgili nedenlerin kendilerini en çok motive eden neden olduğunu belirtiyor. %27'si, hayvan haklarını gerekçe olarak gösterse de, bu kişilerin sonradan tekrar et yemeye döndükleri görülüyor. Öte yandan halen vejetaryen/vegan olan kişiler, birden fazla neden saymaya meyilliler.

Durum, (Doğru Yaklaşılırsa) O Kadar da Vahim Değil!

Vejetaryenliği/veganlığı bırakıp da tekrardan et tüketmeye yönelen kişilerin %37'si, etsiz diyete geri dönmeye istekli olduklarını belirtti. Bu, ABD popülasyonunun %4 civarına denk geliyor. Ola ki bu kişiler vejetaryen/vegan diyete geri dönecek olurlarsa, şu andaki vejetaryen/vegan diyeti takip eden insan sayısı 3'e katlanırdı!

İşin ilginç tarafı, eskiden vejetaryen/vegan olanların %63'ü, bu diyetin kendilerini halk arasında fazlasıyla sivriltiyor, yani "dikkat çektiriyor" olmasından rahatsızlık duyduklarını belirttiler. Bu durum, militan şekilde vejetaryenizm/veganizm savunusu yapanların, kendi savundukları komüniteye yarardan çok zarar sağladığını düşündürüyor. Bu saldırganlığın dindirilmesi konusunda da umutlu olmak mümkün: Şu anda halen vejetaryen/vegan olan kişilerin %41'i de bu durumdan muzdarip olduklarını söylüyor! Buna ek olarak, eski vejetaryen/veganların %58'i, beslenme biçimlerini kendilerinin kimliği olarak görmediklerini belirtiyor. Dolayısıyla veganlık/vejetaryenlik üzerinden kimlik politikası yaratmaya çalışmak da davaya zarar veriyor gibi gözüküyor.

Ne Yapmalı?

Faunanalytics'in yaptığı çalışmanın sonuçlarına göre, atılması gereken veri-temelli ve bilimsel adımları şu 4 ana başlıkta toplamak mümkün:

  • Tavuk ve balık tüketimi azaltılmalı. Çünkü vejetaryenliği/veganlığı bırakıp da tekrar et yemeye dönen kişilerin çoğu, tavuk ve balığı tercih ediyor. Bu, genel popülasyon için de geçerli bir et tüketimi davranışı. Eğer amaç hayvanların hayatını kurtarmaksa, sayısal anlamda tavuk ve balıktan başlamak şart gözüküyor.
  • Diyet seçiminde nedenlerin yanı sıra nasıllar da göz önüne alınmalı. Vejetaryen/vegan olup da et tüketmeye dönenlerin oranının %84 olması ürkütücü bir grafik. Ancak bu dönüşün nedenlerini sorguladığımızda, diyet değişikliği tercihine sebep olan nedenlerden ziyade, bunların çeşitliliği ve o diyet geçişinin nasıl yapıldığının önemi görülüyor. Kişi birdenbire diyet değişimi yaptığında, yeni diyet sürdürülebilir olmuyor.
  • Vejetaryen/Vegan mücadelesi uzun süreli ilişki yönetimi gibi olmalı; tekil bir reklam kampanyası değil! Çeşitli kişi, grup ve örgütlerin militanca ama tekil reklamlara, duygu sömürüsüne dayanan mesajlara, bireysel tercihlere odaklandıkları çalışmalar dikkate değer bir değişim yaratamıyor. Bunlar, anlık ve tekil tepkilere neden oluyor. Bunun yerine kişilerin vegan/vejetaryen diyeti uzun dönemde nasıl sürdürebileceklerine yönelik eğitim ve fikirlere odaklanılmalı.
  • Sabır şart! İnsan doğası, ani değişimlere direnç göstermeye meyillidir. Vejetaryen/vegan savunucuları ani ama geçici değişimler yerine, ufak adımlarla gelen büyük değişimlere odaklanmalılar. Bu değişimin sürdürülebilir olmasının yolları her zaman araştırılmalı ve yeni yöntemler geliştirilebilmeli.

Veganlık, Havalı Trendlerle Değil, Bilinçli Tercihle Olmalı!

Evrim Ağacı olarak bizim de, kör cahil bir et-karşıtı militanlığı değil de, yazı içerisinde de sözü edilen türden bir "eğitimli vegan tercihini" desteklediğimizi 22 Şubat 2014'te yazdığımız yazıda, bu araştırmanın yayınlanmasından çok çok önce net bir şekilde söylemiştik. Dahası, insanların otçul hayvanlar olmadıklarından ötürü (insanlar hepçil hayvanlardır, et de ot da yerler), birdenbire uygulanmaya başlanan, tamamen etsiz bir diyetin onlara uygun olamayacağını, en azından bu şekilde biyolojiye aykırı bir geçişin ani ve akıl/mantık yerine geçici heves ve heyecanlara dayalı nedenlerle, makul bir çaba dahilinde, işe yarar bir süre boyunca sürdürülmesinin pek mümkün olmadığını belirtmiştik. Tüm bunlara rağmen, bu tercihte bulunanların tercihlerini diğer insanlara olur olmadık şekillerde empoze etmedikleri sürece, girişimlerinin takdire şayan olduğunu buradaki makalemizde izah etmiştik. Böylece Evrim Ağacı olarak yerinde tavsiyelerde bulunduğumuz, bilimsel bir araştırmayla tekrardan gösterilmiş oldu. 

İçeriği Okumadan Eleştirmek... 

Doğru düzgün okumadan, sanki "etçil" bir kaynak bu araştırmayı yapmış gibi göstermeye çalışan, Evrim Ağacı'nın vejetaryen diyete karşı olduğunu ya da bu araştırmanın "vejetaryenliğin kötü bir şey olduğunu" göstermeye çalışıyormuş gibi lanse eden yorumlar gördüğümüz için, yazı içerisindeki kalınlaştırılmış vurgulamaları kendimiz ekledik. Bir itham ve iddiada bulunmadan önce daha dikkatli okuyunuz. Araştırmayı yapanlar, muhtemelen sizler gibi vegan/vejetaryen olan; ancak sizin aksinize veri-odaklı bilimden, akıl ve mantıktan haberdar olan bilim insanları ve araştırmacılardır. Bir derdiniz varsa, aşağıdaki kaynakları kullanarak onlarla irtibata geçebilirsiniz. 

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Türev İçerik Kaynağı: Science Daily
  • Ana Görsel Kaynağı: Stratega Magazine
  • BEC Crew. New Study Reveals 84% of Vegetarians Return to Meat. (2004, Aralık 11). Alındığı Tarih: 25 Ekim 2018. Alındığı Yer: Science Alert
  • Faunalytics. How Many Former Vegetarians And Vegans Are There?. (2014, Aralık 02). Alındığı Tarih: 25 Ekim 2018. Alındığı Yer: Faunalytics
  • H. Herzog. 84% of Vegetarians and Vegans Return to Meat. Why?. (2014, Aralık 02). Alındığı Tarih: 25 Ekim 2018. Alındığı Yer: Psychology Today
  • J. Leber. The Vast Majority Of Vegetarians And Vegans Eventually Return To Meat. (2014, Eylül 12). Alındığı Tarih: 25 Ekim 2018. Alındığı Yer: Fast Company

Evrim Teorisi'nin Bilim Camiasındaki Kabulü, Hiç de Kavgasız Değildi!

Yüzlerimiz Nasıl Evrimleşti?

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim