Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Uzun Yaşamak İsteyenlere Vejetaryenlik Yardım Edebilir mi?

Uzun Yaşamak İsteyenlere Vejetaryenlik Yardım Edebilir mi? Reuters
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, WeForum isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Geride bıraktığımız birkaç yıl içinde, etrafınızdaki birçok insanın etten uzaklaştığını görmüş olabilirsiniz. Aile yemeklerinde veya arkadaşlarınızla yaptığınız mangal partilerinde, sosyal medyada ve haberlerde vejetaryenlik ve onun daha katı versiyonu olan veganizmin giderek daha popüler olduğunu görmüş olabilirsiniz.

Her ne kadar "vejetaryen burger" ve "süperyemek salatası" gibi yiyecekler, yakın gelecekte Avustralya gibi et ağırlıklı beslenen coğrafyalardaki kuzu, tavuk ve biftek gibi besinlerin yerini almayacak olsa da, kendilerini vejetaryen olarak tanımlayan Avustralyalılar'ın sayısı giderek artıyor.

Roy Morgan Araştırma Merkezi'ne göre, günümüzde 2.1 milyon Avustralyalı kendini veya diyetini "tamamen veya neredeyse tamamen vejetaryen" olarak tanımlıyor. Birine neden vejetaryen olduklarını soracak olursanız, birçok farklı cevap alabilirsiniz. Bunlar arasında çevresel nedenler, hayvanları koruma isteği, etik nedenler, dini inançlar ve tabii ki, sağlık bulunuyor.

İşte yapılan yeni bir çalışma, bu son faktörü incelemeye alıyor. Bugüne kadar vejetaryenliğin sağlıkla ilişkisini araştıran birkaç çalışma yapıldı; ancak sonuçlar oldukça karışık. 2013 yılında yayımlanan ve ABD'deki 95.000 kadın ve erkeği, 2002 ila 2009 yılları arasında takip eden bir çalışmada, vejetaryenlerin tüm ölüm nedenleri açısından vejetaryen olmayanlara göre %12 daha düşük ölüm riski olduğu gösterildi.

Vejetaryenlik ve et yeme alanındaki tartışmaların ne kadar ateşli olduğunu düşünecek olursanız, bu çalışmanın sosyal medya ve internet üzerinde bol miktarda konuşulduğunu ve vejetaryenlik savunucularının araştırmayı yerlere göklere sığdıramadıklarını duymak sizi şaşırtmayacaktır.

İşte sözünü ettiğimiz yeni araştırma, vejetaryen olmanın, ABD'li değil de Avustralyalı popülasyonda da gerçekten de ölüm riskini azaltıp azaltmadığını mercek altına aldı. Avustralya, Güney Yarımküre'deki en kapsamlı sağlıklı yaşlanma araştırmasının yürütüldüğü ülke: Sax Enstitüsü'nün "45 Yaş ve Üstü" isimli araştırması. Bu araştırmada, 45 yaş üstü toplamda 260.000 kadın ve erkek takip ediliyor. Araştırmada bu çalışmanın verileri kullanıldı.

Yeni araştırmada toplamda 267.180 kadın ve erkek, 6 sene boyunca takip edildi. Bu takip süresince 16.836 katılımcı hayatını kaybetti. Araştırma, bol miktarda diğer faktörü de göz önüne almasına rağmen, vejetaryen olanlar ile vejetaryen olmayanlar arasındaki ölüm oranlarında istatistiki olarak hiçbir fark bulamadı. Bir diğer deyişle, verileri dikkatlice incelediklerinde vejetaryenlerin, vejetaryen olmayanlara göre daha uzun yaşadığına dair hiçbir sonuca ulaşamadılar.

Dünya'da Hangi Ülke, Kişi Başı Ne Kadar Et Tüketiyor? (1 lbs = 0.45 kg)
Dünya'da Hangi Ülke, Kişi Başı Ne Kadar Et Tüketiyor? (1 lbs = 0.45 kg)
Tech Insider

Vejetaryenlerin "hayatta kalma avantajının" olmayışına dair Preventative Medicine jurnalinde yayımlanan makale aslında pek de şaşırtıcı değil. 2015 yılında, Birleşik Krallık temelli bir araştırma grubu, vejetaryenlerin ölüm riski oranlarının vejetaryen olmayanlarınki ile neredeyse birebir aynı olduğunu gösterdi. Bunlar, ABD'deki bulgularla çelişiyor gibi gözüküyor.

Peki bu ne demek? Herkes ellerindeki otları bırakıp, mangalları yakıp, bifteklere gömülmeli mi? Pek değil.

Ete Saldırmadan Önce Düşünün!

Epidemiyolojik araştırmalarda birçok faktörü göz önüne almak yaygın bir pratiktir. Bu faktörlere karıştırıcılar denir, çünkü araştırmanızdaki ilişkilerin birbirine karışmasına neden olabilirler. Bu yeni çalışmada, vejetaryenliğin gerçekten de ölüm riskini azaltıp azaltmadığına dair birçok karıştırıcı faktör göz önüne alındı.

Şunu göz önüne almakta fayda var: Vejetaryenlikle ilgili çalışmalara katılan deneklerin birçoğu "sağlık konusunda bilinçli" insanlardır. Bu kişiler, toplumun geneline göre daha sağlıklı yaşam alışkanlıklarına sahiptirler. Örneğin, Sax Enstitütüsü araştırması deneklerindeki vejetaryenler arasında sigara tüketimi, aşırı alkol tüketimi, yetersiz fiziksel aktivite ve aşırı kilolu veya obez olma oranları, vejetaryen olmayanlara göre daha düşüktür. Ayrıca bu kişilerde metabolik hastalıklar, kalp hastalıkları ve kanser gibi hastalıkların görülme oranları da daha düşüktür.

Bundan önceki birçok çalışmada vejetaryenlerin diğer deneklerden daha erken ölme riski daha düşüktür; çünkü bu araştırmalar, bu faktörlere göre düzenleme yapmamaktadırlar. Bir diğer deyişle, vejetaryenlerin erken ölüm riskinin daha düşük olması, vejetaryenlikle birlikte gelen diğer davranışlardan kaynaklanmaktadır: daha az sigara tüketimi, daha sağlıklı bir kilo tutturma, düzenli egzersiz yapma...

Yapılan bir diğer çalışmada araştırmacılar, 45 Yaş ve Üstü çalışmasındaki verileri kullanarak daha fazla meyve ve sebze yiyen kişilerin (özellikle de günde 7 porsiyon veya daha fazla yiyen kişilerin), bundan daha az tüketenlere göre erken ölüm riskinin daha düşük olduğunu göstermişlerdi. Üstelik bu sonuçlar, diğer faktörlere göre düzenlendikten sonra da değişmemişti.

Her ne kadar vejetaryenliğin uzun ömürle ilişkisine yönelik deliller belirsiz olsa da, araştırmalar bu konuda başka birçok sağlık avantajı tespit etmeyi başardı. Örneğin vejetaryen bir diyet, yapılan hemen her araştırmada daha düşük kan basıncı (tansiyon), daha az 2. Tip Diyabet, daha az obezite ile ilişkilendirildi.

2012 yılında yapılan bir meta-analiz araştırmasında, vejetaryenlerin kalp hastalıklarından ötürü erken ölme olasılığının %29 daha az, kanser nedeniyle erken ölme olasılığının %18 daha az olduğu tespit edildi.

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'nın ve Dünya Sağlık Örgütü'nün, işlenmiş et tüketimini karsinojenik (kanser yapıcı), kırmızı et tüketimini ise muhtemelen karsinojenik olarak kategorize ettiğini vurgulamak da önemli. Bu konudaki bir yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

Tüm Bunlar Ne Anlama Geliyor?

Vejetaryen olmanın size uzun ömürlülük açısından herhangi bir fayda sağlayıp sağlamadığını söylemek pek mümkün olmasa da; iyi planlanmış, dengeli ve içinde yeterince meyve ve sebze bulunan bir diyetin sizin için kesinlikle iyi olduğunu söyleyebiliriz.

Ayrıca net olarak biliyoruz ki yeterli fiziksel faaliyet, alkol tüketimini denetim altında tutmak, tütün ve sigara tüketiminden uzak durmak uzun yaşamanın anahtarları arasında. Ve giderek artan sayıdaki araştırma, vejetaryenlerin bu sağlıklı alışkanlıkları ve davranışları sergilemeye daha meyilli olduğunu ortaya koyuyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: WeForum | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/10/2020 10:59:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7386

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Bilim İnsanı
Uterus
Habercilik
Su Ayısı
Sars Virüsü
Müzik
Yaşlılık
Robot
Bakteri
Biliş
Maskeler
Mars
Korku
Atom
Diyet
Zihin
Kalp
Mers
Evrimsel Süreç
Savunma
Kedi
Gezegen
Oyun Teorisi
Bilim Felsefesi
Müfredat
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mantığın sesi kısıktır; ancak çok ısrarlıdır.”
Sigmund Freud
Geri Bildirim Gönder