Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor?

Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor? Gracia Lam
9 dakika
3,832
  • Sosyal Psikoloji
Podcast
12:40
İrem Öznur Kılıç
Seslendiren
Bionluk Logo sponsorluğunda seslendirildi.
37
  • İndir

Empati boşluğu, (İng: ''empathy gap'') insanların mevcut durumlarından farklı olan zihinsel durumları anlamakta veya bu tür durumların, insanların muhakeme yapmalarını ve karar vermelerini nasıl etkilediğini düşünmekte güçlük çekmelerine neden olan bilişsel bir ön yargıdır.[1], [2]

Örneğin bir kişi şu anda kendini sakin hissediyorsa, öfkelendiği anda nasıl davranacağını tahmin etmekte zorlanır. Benzer olarak, eğer diyette olan bir kişi, şu anda toksa, aç olduğunda yemek yemenin cazibesiyle ne kadar başa çıkabileceğini değerlendirmekte güçlük yaşayabilir. Bu durumda empati boşluğunun varlığından söz etmek mümkündür.

Tüm Reklamları Kapat

Diğer insanların bakış açısını değerlendirmek söz konusu olduğunda, kendini güvende hisseden bir kişinin, korkmuş birinin bakış açısını hayal etmekte zorlanması veya kavga arayan birinin, barışçıl çözüm arayan kişi gibi düşünememesi, empati boşluğunun sebep olduğu durumlardandır.

Empati boşluğunun, kendi davranışlarınız da dahil olmak üzere, insanların davranışlarını yorumlama ve tahmin etme konusunda ciddi etkileri vardır, bu nedenle onu anlamak önemlidir.

Tüm Reklamları Kapat

Medium

İlk olarak George Loewenstein tarafından ortaya atılan "empati boşluğu", bağımlılık, susuzluk, acı ve korkuya karşı tepkiler üzerinden ölçülen çalışmalarla birlikte gözlemlenmiştir: Loewenstein ve Daniel Read tarafından yürütülen ve acıya odaklanan deneyde, katılımcıların bir para ödülü için acıya dayanma istekleri değerlendirildi. Katılımcıların dayanmaları gereken acı ise ellerini soğuk suya sokmaktı. Bazı katılımcılar, karar vermeden hemen önce acı anının bir örneğini deneyimlediler. Diğer grup, bir hafta önce acı deneyimini yaşadı. Son grup ise acıyı hiç yaşamadı.

Sonuç olarak, karar vermeden hemen önce acı örneğini yaşayan grup, en büyük para ödülüne ihtiyaç duyduğunu belirtirken, en düşük para ödülünü talep eden grup, acıyı yaşamamış olanlardı. Yaşadıkları acı sonucu duygusal durumları, belirledikleri para ödülünü de değiştirdi. Katılımcıların yine aynı duyguya sahip olacaklarını düşünüp acıya katlanma isteklerini yanlış öngörmeleri, empati boşluğu olarak adlandırıldı.

İnsanlar acı çekmedikleri zaman kendi acılarını hatırlayamıyorlarsa, başkalarının acılarıyla empati kurmaları ne kadar olasıdır?

Empati Boşluğunun Örnekleri

Empati boşluğunun örnekleri, çeşitli durumlarda ortaya çıkar ve farklı şekillerde gerçekleşir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kendi duygu ve davranışlarımızı değerlendirmek söz konusuysa, empati boşluğu şunları yapmamıza neden olabilir:

  • Eğer şu anda sakinsek, yaklaşan stresli bir olaya karşı sakin kalma becerimizi, olduğundan büyük görmek,
  • Sadece şu anda istek duymamak için kahve gibi bağımlılık yapan bir maddeyi tüketirsek, tüketmeyi bırakabilme olasılığımızı büyütmek,
  • Birine karşı artık hislerimiz yoksa, geçmişte ona olan duygularımızın, yargılarımızı nasıl etkilediğini hafife almak.

Başkalarının duygu ve davranışlarını değerlendirmek söz konusu olduğundaysa, empati boşluğu şunlara sebep olabilir:

  • Eğer konu üzerinde duygularımızı paylaşmadıysak, gergin olan birinin, neden böyle davrandığını anlamakta zorlanmak,
  • Diğer insanların bize karşı, bizim onlara hissettiklerimizle aynı duygulara sahip olmadığını görmekte güçlük çekmek,
  • Şu anda sakinsek, bir kişinin bir şeye öfkelendiğinde nasıl davranacağını tahmin etmekte zorlanmak.

Açlık, arzu, korku veya acı gibi faktörler söz konusu olduğunda, içsel güdülerin (İng: "visceral drives") karar verme üzerindeki etkisinin hafife alınması da empati boşluğunun, insanları nasıl etkileyebileceğine dair dikkate değer bir örnektir.[3], [4], [5]

USC News

İnsanlar, belirli bir durumda mantıklı ve kontrollü bir şekilde hareket edeceklerine inanırlar. Fakat gelecek hakkında düşünürken, içsel güdüleri aktif olarak deneyimleyemezler. Dolayısıyla bu güdülerin etkisinin göz ardı edilmesi, empati boşluğunun yaşanmasına neden olur.

Bu gibi durumlarda empati boşluğunun etkisi o kadar güçlü olabilir ki, belirli bir durumda yanıldığı geçmişte defalarca kanıtlanmış olsa bile, insanlar o durumla düzgün bir şekilde başa çıkabileceğini varsaymaya devam edebilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Empati Boşluğunun Türleri

Farklı tür empati boşluklarını sınıflandırmak için kullanılabilecek birkaç kriter vardır.[6] İlk olarak, iki tür empati boşluğunu birbirinden ayıran sıcak/soğuk ayrımından söz edebiliriz:

  • Soğuk-sıcak empati boşluğu: Bir kişi soğuk, yani duygusal olarak nötr durumdayken, sıcak, yani belirli bir duygu durumda olan kişiyi anlamakta zorluk çekiyorsa, soğuktan sıcağa empati boşluğu gerçekleşir. Genellikle duyguların, dürtülerin ve içsel güdülerin etkisini hafife almanın bir sonucu olarak bu tür bir boşluk yaşanır. Şu anda sakin olan biri, üzgün olduğu durumda nasıl davranacağını tahmin etmeye çalışırken soğuk-sıcak empati boşluğunu yaşayabilir.
  • Sıcak-soğuk empati boşluğu: Tam tersi olarak, bir kişi belirli bir duygu durumundayken, nötr haldeki kişinin duygularını anlayamadığında, sıcaktan soğuğa empati boşluğu oluşur. Aynı şekilde, genellikle duyguların, dürtülerin ve içsel güdülerin o anda üzerimizde olan etkisini hafife almaktan dolayı ortaya çıkabilir. Bir konuya karşı tutkulu olan kişi, aynı konuya karşı tutkulu olmayan insanların nasıl hissettiğini anlamaya çalıştığında bu tür empati boşluğunu deneyimleyebilir.

Aynı zamanda empati boşluğu, diğer iki önemli kritere göre sınıflandırılır:[6]

  • İçsel/Kişiler arası ön yargı: İçsel (İng: "intrapersonal") empati boşluğu, insanlar kendi düşünceleri, duyguları ve davranışlarını göz önünde bulundurduğu zaman ortaya çıkar. Tam tersi biçimde, insanlar bir başkasının düşünceleri, duyguları ve davranışlarını dikkate almaya çalıştıklarında, kişiler arası (İng: "interpersonal") empati boşluğu yaşanır.
  • Geriye dönük/ İleriye dönük ön yargı: Geriye dönük (İng: "retrospective") bir empati boşluğu, insanlar geçmişte olan şeyler hakkında düşündüklerinde ortaya çıkar. Diğer taraftan, ileriye dönük (İng: "prospective") empati boşluğu, gelecekte olacak şeyler hakkında tahmin yürütüldüğünde yaşanır.

Her empati boşluğu, bu üç kritere göre sınıflandırılabilir: Geçmişte neden duygusal bir şekilde davrandığımızı anlayamadığımız bir durum (örneğin, stresli bir iş görüşmesinde neden iyi performans gösteremediğimizi düşünmek); soğuktan sıcağa, içsel ve geriye dönük empati boşluğunu içerir.

Grup Dışı Empati Boşluğu

"Grup dışı empati boşluğu" ("gruplar arası empati boşluğu" olarak da adlandırılır); insanların, gruplarının dışındakilerden çok, kendi gruplarının üyelerine karşı daha fazla empati göstermelerine neden olan bilişsel bir ön yargıdır. Bu tür bir durumda, insanların kendi sosyal gruplarının bir parçası olarak tanımladıkları kişilerin zihinsel durumlarını anlama ve paylaşma olasılıkları daha yüksektir.[7], [8]

Tüm Reklamları Kapat

Grup dışı empati boşluğunun örnekleri olarak, farklı bir ırktan olan ya da kendilerinden farklı bir siyasi partiye destek veren kişilere karşı empati gösterme olasılığının daha düşük olması gösterilebilir.[9], [10] Bu konuda daha fazla bilgiyi, Sosyal Kimlik Teorisi ile ilgili bu yazımızdan alabilirsiniz.

The Hive

İnsanlar Neden Empati Boşlukları Yaşar?

Empati boşlukları yaşanmasının temel nedeni, insan bilişinin duruma bağlı (İng: "state-dependent") olmasıdır, yani bilgiyi işleme ve karar verme şeklimiz, büyük ölçüde o andaki zihinsel durumumuza bağlıdır.[10]

Kendimizi tok hissettiğimizde, aç olduğumuz zaman nasıl davranacağımızı tahmin etmek zordur, çünkü şu anda zihinsel durumumuz, o andan çok farklıdır.[11] Esasen bu örnekte anlamamız gereken şey, zevk aldığımız bir şeyi arzuladığımızda, bu arzunun zayıf olduğu bir durumdayken ve özellikle de arzuladığımız şeyi karşıladıktan hemen sonra nasıl hissedeceğimizi hayal etmenin zor olmasıdır.[12], [13]

Buna ek olarak, empati boşluklarının, belirli durumlarda rol oynayan başka nedenleri de vardır. Örneğin, bir kişinin grubunun dışındaki insanlara karşı olan empati boşluğu, kişinin kime güven ve yardım sunacağını ayarlamak için sosyal grup etrafında sınırlar oluşturma ihtiyacına bağlanmıştır.[7]

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
A Christmas Carol (Charles Dickens)

A Christmas Carol by Charles Dickens, first published in London by Chapman & Hall in 1843 and illustrated by John Leech. A Christmas Carol recounts the story of Ebenezer Scrooge, an elderly miser who is visited by the ghost of his former business partner Jacob Marley and the spirits of Christmas Past, Present and Yet to Come. After their visits, Scrooge is transformed into a kinder, gentler man.

A Christmas Carol captured the zeitgeist of the mid-Victorian revival of the Christmas holiday. Dickens had acknowledged the influence of the modern Western observance of Christmas and later inspired several aspects of Christmas, including family gatherings, seasonal food and drink, dancing, games and a festive generosity of spirit.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺40.00
A Christmas Carol (Charles Dickens)

Ayrıca bazı faktörler, belirli durumlarda empati boşluğu yaşama olasılığımızı artırabilir. Örnek olarak kaygı, farklı bir sosyal gruba ait olarak algılanan insanlara karşı empati boşluğunu artırabilir.[7]

Empati Boşluklarıyla Nasıl Başa Çıkılır?

Farklı Zihinsel Durumları ve Bakış Açılarını Gözünüzde Canlandırın!

Empati boşluğunu en aza indirmenin bir yolu, şu anda bulunduğunuzdan farklı bir zihinsel durumdayken nasıl hissedeceğinizi gözünüzde canlandırmaktır. Gelecekteki davranışınızı tahmin etmek, sadece ne yapacağınızı anlamaya çalışmak değil, önce nasıl hissedeceğinizi ve ne düşüneceğinizi gerçekten anlamaya çalışmak gerektiği anlamına gelir.[13]

Be Open to Different Perspectives
Be Open to Different Perspectives
Medium

Farklı Bakış Açılarını Açıklayın!

Bazı durumlarda, özellikle bir başkasının empati boşluğunu azaltmaya çalışırken, o anda deneyimlediği bakış açısı yerine farklı bakış açılarını açıklamak faydalı olabilir. Örneğin biri, başkalarına karşı empati eksikliğini gösteriyorsa, o kişiye söz konusu eylemlerin ardındaki mantık ve bahsedilen kişilerin nasıl hissettiği açıklanabilir.

Ayrıca, empati boşluğunu sergileyen kişiden, insanların neden böyle davrandığının bir ya da iki nedenini bularak, bu eylemleri kendisinin açıklaması istenebilir.

Başkalarının Nasıl Davranacağını Düşünün!

Kendinize belirli bir diyete sadık kalıp kalamayacağınızı sormak yerine, içinde bulunduğunuz koşullar altında başka birinin bu diyete bağlı kalma olasılığının ne olduğunu kendinize sormak faydalı olabilir.[14] Böylece durumu bağımsız ve duygusal olarak tarafsız bir biçimde değerlendirmek mümkün olabilir.

Geçmiş Eylemleri Düşünün!

Gelecekteki düşüncelerimizi, duygularımızı ve davranışlarımızı tahmin etmeye çalıştığımızda, genellikle nasıl düşüneceğimiz, hissedeceğimiz ve davranacağımıza dair güçlü bir gösterge olmasına rağmen geçmişi görmezden geliriz.

Örneğin diyetine bağlı kalmak isteyen birisiniz. Hedefiniz ise, işteyken sağlıksız atıştırmalıklardan uzak durmak. Ancak biliyorsunuz ki, her gün öğle saatlerinde dinlenme odasından kahve almaya gidiyorsunuz ve sonunda orada saklanan taze hamur işlerinden birini yiyorsunuz. Bu da diyetinizi sürdürmekte başarısız olduğunuz anlamına geliyor.

Empati boşluğu yüzünden, geçmişte pek çok kez başarısız olmuş olsanız bile, böyle bir durumda, bu hamur işlerine karşı gösterdiğiniz direnme davranışını abartmış olabilirsiniz. Bunun nedeni onları yemeyi seçtiğinizde, genellikle aç hissettiğiniz bir zamanda ve diyet anında çekici gözüken yemeğin doğrudan önünde olmanızdır.

Diyetinizi bozmanız durumunda, geçmişteki davranışınızı incelemek, dinlenme odasına aç girdiğinizde muhtemelen sağlıksız hamur işlerini yiyeceğinizi fark etmenizi sağlayabilir. Böylece sürekli olarak aynı zararlı davranışta bulunmak yerine, hedefinize ulaşmanızı sağlayacak şekilde eylemlerinizi değiştirme fırsatı elde edersiniz.

Diğer Önyargı Azaltma Tekniklerini Kullanın!

Empati boşluğu, bilişsel sistemimizin çalışma şekli nedeniyle deneyimlediğimiz bir bilişsel ön yargı olduğundan, farklı ön yargı azaltma teknikleri kullanılabilir. Ön yargı konusunda farkındalığımızı artırmak, akıl yürütme sürecimizi yavaşlatmak ve verdiğimiz kararlar için kişisel sorumluluğumuzu artırmak gibi teknikler sayesinde empati boşluğuyla başa çıkılabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
25
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • İnanılmaz 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Effectiviology | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2022 21:51:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10968

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Biliş
Abiyogenez
Kas
Kuantum Fiziği
Hukuk
Doğa
Beyaz
Ses
Komplo
Kimyasal
Şempanzeler
Kimya
Öğrenme Teorileri
Balık
Şempanze
Bakteri
İklim Değişikliği
Element
Evrimsel Biyoloji
Yeşil
Felsefe
Antropoloji
Tercih
İspat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor?. (11 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10968
Shatz, I., Altın, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, September 11). Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor?. Evrim Ağacı. Retrieved December 02, 2022. from https://evrimagaci.org/s/10968
I. Shatz, et al. “Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/10968.
Shatz, Itamar. Altın, Melissa. Bakırcı, Çağrı Mert. “Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 11, 2021. https://evrimagaci.org/s/10968.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.