Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Homo Economicus Nedir? İnsan Davranışlarını, Mükemmel Akılcı ve Kusursuz Tutarlılık ile Modelleyebilir miyiz?

Homo Economicus Nedir? İnsan Davranışlarını, Mükemmel Akılcı ve Kusursuz Tutarlılık ile Modelleyebilir miyiz? Medium
Homo economicus
10 dakika
7,144
  • Ekonomik Sosyoloji
  • Kapitalizm

Homo economicus terimi, "ekonomik insan" anlamına gelir ve insanların kusursuz akılcılık, sınırsız bilişsel kapasite, bilgiye mükemmel erişim, dar bir yelpazede tutarlı ve sadece kendisiyle ilgilenen hedefleri olan, ideal karar verme makineleri olduğunu ileri süren bazı ekonomik teorilerde insanı tasvir etmekte kullanılır.

Kabaca, Homo economicus'un yalnızca kâr gibi şeyleri maksimize etmeyi önemseyen ve bu hedefi en elverişli şekilde takip etmelerine olanak tanıyacak kararlar alabilen bir insan olarak görülebileceği anlamına gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin, Homo economicus modelinin, bir kişinin süpermarketteki davranışını tahmin etmek için kullanıldığını düşünürsek: Mağazadaki her bir ürün hakkında bilinmesi gereken her şeyi bildiğini ve bu bilgilerini temel ihtiyaçların karşılanması için ihtiyaç duyulan en uygun ürünü seçerken kullanabileceğini dikkate alan biri "Homo economicus" olarak nitelendirilirdi.

Homo economicus modeli birçok teoride, özellikle ekonomi alanında olmakla beraber ekonomi dışı alanlarda da rol oynar. Bu nedenle ve bu modelle bağlantılı olarak ortaya çıkan sorunlar nedeniyle bunu anlamak önemlidir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu kapsamda, bu makalede Homo economicus kavramı hakkında daha fazla bilgi edinecek, neden eleştirildiğini görecek, insanların karar verme süreçlerinde rol oynayan alternatif modelleri keşfedecek ve bu bilgiyi pratikte nasıl kullanabileceğinizi öğreneceksiniz.

Homo economicus'un Belirleyici Özellikleri

Homo economicus, tarih boyunca farklı taraflarca değişik şekillerde kavramsallaştırılmıştır. Bununla birlikte, genel olarak Homo economicus'u karakterize eden birkaç özellik vardır:[1], [2], [3]

  • Kusursuz akılcılık: Homo economicus, herhangi bir önyargıdan etkilenmeden tamamen rasyonel bir şekilde kararlar verebilir.
  • Sınırsız bilişsel kapasite: Homo economicus; miktarı, kalitesi veya karmaşıklığı ne olursa olsun, sahip oldukları her türlü bilgiyi işlemden geçirebilir.
  • Mükemmel bilgi: Homo economicus, vermek zorunda oldukları kararlarla ilgili bilgilere erişebilir.
  • Dar çaplı kişisel çıkarlar: Homo economicus sadece kendisine faydalı olmakla ilgilenir ve başka kimseyi umursamaz.
  • Fayda ve kârı maksimize etmeye odak: Homo economicus'un temel amacı, tüketiciyse faydayı en üst düzeye çıkarmak ve üreticiyse maksimum kârı elde etmektir.
  • Tercih tutarlılığı: Homo economicus'un tercihleri ve hedefleri zaman içinde nispeten tutarlı kalır.

Bu özelliklere dayanarak, Homo economicus'a örnek vermek gerekirse; yalnızca yatırımlarından elde ettikleri kârı maksimize etmeyi önemseyen ve konuyla ilgili var olan tüm bilgileri dikkate alarak ve herhangi bir önyargı veya kısıtlamanın etkisi altında kalmadan akılcı biçimde bilgiyi işleyerek bu hedefe mümkün olan en uygun şekilde ulaşabilen bir yatırımcı buna bir örnek olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Not: Bu nitelikler ve genel olarak Homo economicus modeli, teorilerinin ispatlarında bu modeli kullananlar tarafından her zaman açıkça belirtilmezler. Bu, teorilerinde Homo economicus modelini ele alan birinin, insanların her zaman onunla tutarlı bir şekilde hareket ettiğini varsaymasına rağmen onun adından söz etmeyebileceği anlamına gelir.

Homo Economicus'a Yönelik Eleştiriler

Homo Economicus'un Tarihi

"Homo economicus" terimi, 19. yüzyılın sonlarında, arkasında yatan kavramı yarattığı söylenen John Stuart Mill'in ekonomik teorilerini eleştirmek için kullanıldığında doğmuştur.[4]

Oxford English Dictionary'ye göre terimin yazılı olarak en erken kullanımı, Charles Stanton Devas'ın 1883 tarihli The Groundwork of Economics kitabında yer almaktadır ve burada "Mill'in yalnızca Homo economicus'u, yani dolar avlayıcı bir hayvanı incelediği" belirtilmektedir.

İngilizcedeki eşdeğer bir terimin benzer bir kullanımı, kısa bir süre sonra, John Kell Ingram'ın 1888 tarihli A History of Political Economy adlı kitabında ortaya çıktı. Burada Ingram, Mill'in teorilerine basitçe para kazanan hayvanlar olarak tasvir edilen "gerçek değil, hayali olan ekonomik insanlarla" uğraştığını söyleyerek saldırdı.

O zamandan beri Homo economicus kavramı, çeşitli ekonomik modellerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca çeşitli nedenlerle büyük ölçüde eleştiriye maruz kalmıştır.[5], [6] Çünkü insan davranışını yeterince anlamlandıramamış, genellikle özgecilik ve etik değerler gibi kavramları ve sosyal etkileşimlerin etkisini göz ardı etmiştir.[7], [8]

Tüm Reklamları Kapat

Günümüzde “Homo economicus” terimi, ona dayanan ekonomik teorileri eleştirmek için sıklıkla kullanılmaktadır. Bununla birlikte kavramın kendisi, kullanılan ekonomik ve psikolojik modelleri basitleştirmek için araştırma ve pedagojide hala sıklıkla kullanılmaktadır. Bu gibi durumlarda, Homo economicus modelinin sınırlamaları bazen açıkça belirtilir; ancak her zaman durum böyle değildir.

Not: Homo economicus'un eleştirileri, karar vericilerin bu kavramsallaştırılmasının tamamen geçersiz olduğu anlamına gelmez ve bireyler veya gruplar olsun, bazı varlıklar bazen bir dereceye kadar bu modelle uyumlu bir şekilde hareket eder.[9] Bu nedenle, Homo economicus modeliyle ilgili sorunlar, modelin sınırlamaları, kendisini baz alan teorileri geçersiz kılacak biçimde ihmal edildiğinde ortaya çıkar. Örnek olarak bir teori, insanların her zaman mükemmel rasyonel bir şekilde kararlar aldıkları fikrine dayandığında ortaya çıkabilir.

Homo Economicus ve Davranış Ekonomisi

Richard Thaler ve Cass Sunstein, Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness başlıklı kitaplarında şöyle yazıyorlar:[10]

Ekonomi ders kitaplarına bakarsanız, Homo economicus'un Albert Einstein gibi düşünebileceğini, IBM'in Büyük Mavi bilgisayarı kadar bellek depolayabileceğini ve Mahatma Gandhi'nin iradesini kullanabileceğini öğreneceksiniz. Ciddiyiz. Ama çevremizdekiler öyle değil. Hayatımızdaki insanlar, hesap makineleri yoksa bölme konusunda sıkıntı yaşarlar, bazen eşlerinin doğum gününü unuturlar ve yeni yıl gününde içkiden ötürü sersem olurlar. Onlar Homo economicus değil, Homo sapiens'lerdir.

Homo economicus modelinin insan davranışını doğru bir şekilde yansıttığı fikri, bireylerin ve grupların nasıl karar aldıklarını inceleyen davranışsal ekonomi alanında yapılan birçok sayıda çalışma ile çürütülmüştür.[7], [11]

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin, çalışmalar, bir davranış kişisel çıkarlar tarafından yönlendirilmese bile, insanların karşılıklı davranışlarda bulunduğunu göstermiştir.[12] Bu, bir işten elde edebileceği bir çıkar olmaksızın bir kişinin olumlu davranışlar için birini ödüllendirebileceği veya olumsuz davranışlar için cezalandırabileceği anlamına gelir. Bu, bir Homo economicus'tan beklenen davranışla çelişir.

Homo economicus modeliyle ilgili bir başka sorun ise, insanların sınırlı rasyonelliğe sahip olduklarının gösterilmiş olmasıdır. Bu da karar verme yeteneğimizin bilişsel sistemimizin sınırlamaları tarafından kısıtlandığı anlamına gelir. Buna göre, bilgiyi işleme ve karar verme biçimimizdeki sistematik kusurlar olan çeşitli bilişsel önyargıların bir sonucu olarak genellikle irrasyonel ve optimal olmayan kararlar alırız.

Bu tarz önyargılara bir örnek olarak "devekuşu etkisi" verilebilir. Bir bilişsel önyargı olan bu etki, insanların hoşnut olmayacakları bilgilerle karşılaşmalarına, bu bilginin onların yararına olacağı durumlarda bile erişimine zemin hazırlayacak durumlardan kaçınmalarına neden olur. Örneğin, devekuşu etkisi, bir kişinin, birisinin yaptığı bir finansal yatırımı kontrol etmekten kaçınmasına neden olabilir. Bu haberleri edinmek bilinçli bir karar vermelerine ve dolayısıyla kayıplarını en aza indirgemelerine yardımcı olsa bile, kötü haberleri duymaktan korkarak bundan sakınırlar.

Önyargılı bir düşünce biçimine sahip olmanın her zaman olumsuz bir şey olmadığını akılda tutmak önemlidir. Aksine, zihinsel kısa yollara ve önyargılara güvenmek, bazı durumlarda, belirsizlik söz konusu olduğunda veya bir kişinin mümkün olan en kısa sürede karar vermesi gerektiğinde olduğu gibi nispeten olumlu sonuçlara yol açabilir.[13] Bununla birlikte, insanların mantıklarında bilişsel önyargılar ve kusurlar sergilemeleri, yine de Homo economicus kavramına karşı bir tez görevi üstlenmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Pictures From Italy (Charles Dickens)

Pictures from Italy is a travelogue by Charles Dickens, written in 1846. The book reveals the concerns of its author as he presents, according to Kate Flint, the country “like a chaotic magic-lantern show, fascinated both by the spectacle it offers, and by himself as spectator”.

In 1844, Dickens took a respite from writing novels and for several months traveled through France and Italy with his family. They visited the most famous sights: Genoa, Rome, Naples (with Vesuvius still smouldering), Florence and Venice. In his travelogue the author portrays a nation of great contrasts: grandiose buildings and urban desolation, and everyday life beside ancient monuments. But it is his encounters with Italy’s colorful street life that capture the imagination. Dickens is particularly drawn to the costumes, cross-dressing, and sheer exuberance of the Roman carnival. From the book we learn that Dickens was an early riser and walker, and that he enjoyed touring the major attractions on foot.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺70.00
Pictures From Italy (Charles Dickens)

Tarihsel not: Homo economicus'un eleştirileri, yukarıda gösterildiği gibi 18. yüzyıla kadar uzanmasına rağmen, davranışsal ekonomi alanı ve bilişsel önyargılar kavramı, araştırmacılar Daniel Kahneman ve Amos Tversky tarafından 1970'lerin başında yayınlanan konuyla ilgili bir dizi makalede öne çıkarıldı.[14], [15], [16]

İnsanların Karar Verme Sürecindeki Diğer Modeller

Yukarıda gördüğümüz gibi, Homo economicus modellerine yönelik birçok eleştiri mevcuttur.[5] Davranışsal ekonomi ve psikoloji alanlarındaki yeni araştırmalar, sürekli olarak bu model ile çelişen yeni bulgular ortaya çıkarmaktadır.[2], [11]

Bu nedenle, zaman içinde, Homo economicus modelinden ayrılan alternatif olarak birçok çeşit insan biliş ve karar verme modelleri ileri sürülmüştür. Bu modeller arasında şunlar bulunur:

  • Homo heuristicus: Karar verme sürecini çeşitli zihinsel kısayollar ve önyargılar olan sezgisel yöntemlere dayandıran bir kişidir.[13]
  • Homo reciprocans: Olumlu eylemleri ödüllendirerek ve olumsuz olanları cezalandırarak karşılıklı davranışlarda bulunan bir kişidir.[13]
  • Homo sociologicus: Tamamen rasyonel olmayan ve toplumdaki rollerini yerine getirmeye çalışırken toplum baskısının etkisi altında kalan bir kişidir.[8]
  • Homo politicus: Kendisini etik bir gözlemci rolüne sokmaya çalışan ve toplumun iyiliği ile tutarlı bir şekilde hareket eden bir kişidir.[17]
  • Homo duplex: Toplumsal davranış açısından iki bilinç düzeyi arasında hareket eden bir kişidir; ilki "alt seviye", o kişinin bir birey olarak kendi hedeflerini takip ettiği seviyedir ve ikincisi "üst seviye", bireyin kolektif grup hedeflerini takip ettiği seviyedir.[18]

Bu modellerin mutlaka birbirlerini dışlamadıklarını ve çoğunlukla insan davranışının farklı yönleriyle ilgili olarak görülmesi gerektiğini unutmayın.[19] Bu, örneğin, bir kişinin bir durumda Homo economicus, diğerinde Homo heuristicus gibi davranabileceği veya aynı anda Homo reciprocans ve Homo sociologicus'un bir karışımı olarak hareket edebileceği anlamına gelir.

Not: Bazı durumlarda, Homo psychologicus veya Homo sapiens terimleri, Homo economicus modelinin aksine, insanları kusurlu karar vericiler olarak gösteren modellere atıfta bulunmak için daha genel terimler olarak kullanılır.[20]

Homo Economicus Modelinin Pratikteki Sonuçları

Homo economicus kavramını anlamak önemlidir çünkü insanlar genellikle teorilerini veya stratejilerini, bu modelin insan davranışını doğru bir şekilde öngördüğü varsayımına dayandırır ve bu da çeşitli sorunlara yol açabilir.

Özellikle, yukarıdaki bölümlerde Homo economicus modelinin ne olduğunu ve neden hatalı olduğunu gördük. Bu bilgiyi pratikte uygulamak söz konusu olduğunda, bunu iki ana durumda kullanmalısınız:

  • İnsanların eylemlerini analiz ederken veya ne yapacaklarını tahmin ederken. İnsanların davranışlarının nedenini anlamaya çalışıyorsanız veya gelecekte ne yapacaklarını tahmin etmeye çalışıyorsanız, karar verme süreçlerinin Homo economicus'unkine benzeyeceğini varsaymaktan kaçının. Bu, hem başkalarının davranışlarını hem de kendinizinkini değerlendirirken geçerlidir. Dahası, bu değerlendirme, durumu "oyun-teorik" bir bakış açısıyla analiz etmeye çalışırsanız önem arz eder çünkü böyle bir bakış açısı genellikle insanların Homo economicus gibi davrandıkları örtük varsayımını içerir.
  • Diğer ana durum ise insanların insan davranışlarına ilişkin açıklamalarını veya tahminlerini analiz ederken. Homo economicus modelinin insan davranışını mükemmel bir şekilde yansıttığı varsayımına dayanan bir teoriyi inceliyorsanız, bu modelle ilgili sorunları anlamak, ona dayanan teori ile ilgili bazı olası sorunları tanımlamanıza yardımcı olabilir. Ayrıca, birisinin başkalarının eylemlerini Homo economicus modeline göre tahmin ettiğini biliyorsanız, bunu açık veya dolaylı olarak yapsalar da, bu modeli anlamak, tahminleriyle ilgili bazı olası sorunları belirlemenize yardımcı olacaktır.

Akılda tutulması gereken önemli bir şey, Homo economicus modeli kesinlikle kusurlu olmasına rağmen, bu durum insanların asla bu modele uygun bir şekilde hareket etmediği anlamına gelmemesidir. Ayrıca, insanların veya grupların, genellikle homo economicus modeli altında nasıl hareket etmelerini beklediğinize uygun bir şekilde davrandığının makul görüleceği bazı gelişmiş piyasalar vardır.

Üstelik, bazı durumlarda, insanlar Homo economicus modeline normal hallerinden daha uygun bir şekilde hareket etmeye itilebilirler. Örneğin, bu, insanların yaşadığı bilişsel önyargıların etkisini azaltmak için önyargı zayıflatma teknikleri kullanırsanız gerçekleşebilir.

Bu nedenle, Homo economicus modelinin kusurlarını ve sınırlamalarını akılda tutmak önemli olsa da bu kusurların ve sınırlamaların onu tamamen geçersiz kılmadığını hatırlamak da önemlidir. Bu, insanların davranışlarının büyük olasılıkla homo economicus modelini mükemmel bir şekilde yansıtmayacağı, bir dereceye kadar yansıtabileceği ve bunun gerçekleşme derecesinin ise farklı durumlarda değişeceği anlamına gelir.

Özet ve Sonuçlar

  • Homo economicus ("ekonomik insan") terimi; insanları, kusursuz akılcılık, sınırsız bilişsel kapasite, bilgiye mükemmel erişim, dar bir yelpazede tutarlı ve sadece kendisiyle ilgilenen hedefler ile ideal karar verme makineleri olarak görüldükleri belirli ekonomik teorilerdeki tasvir eder.
  • Kabaca söylemek gerekirse, bu, Homo economicus'un yalnızca kâr gibi şeyleri maksimize etmeyi önemseyen ve bu hedefi en elverişli şekilde takip etmelerine olanak tanıyacak kararlar alabilen biri olarak görülebileceği anlamına gelir.
  • Örneğin, Homo economicus modelinin bir kişinin süpermarketteki davranışını tahmin etmek için kullanıldığını düşünürsek, mağazadaki her bir ürün hakkında bilinmesi gereken her şeyi bildiğini ve temel ihtiyaçların karşılanması için ihtiyaç duyduğu en uygun ürünü seçerken bu bilgilerini kullanabileceğini dikkate alan biri Homo economicus olarak nitelendirilirdi.
  • Psikoloji ve davranışsal ekonomi alanlarında yapılan çok sayıda çalışma, Homo economicus modelinin özellikle insanların kusurlu karar vericiler olması, fayda ve kârı maksimize etmenin ötesinde ek faktörleri önemsemeleri de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerden ötürü kusurlu olduğunu göstermiştir.
  • Homo economicus modelini ve özellikle sınırlarını anlamak faydalı olabilir, çünkü insanların davranışlarını daha iyi anlamanıza ve tahmin etmenize yardımcı olurken bu modele dayanan teorileri daha eleştirel bir şekilde ele almanıza yardımcı olabilir.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
18
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 6
  • Tebrikler! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Effectiviology | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/11/2022 10:13:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10974

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Ses
Zeka
Psikoloji
Sahtebilim
Güneş
Galaksi
Üreme
Kalp
Popülasyon
Beslenme
Endokrin Sistemi
Hekim
Farmakoloji
Toplumsal Cinsiyet
Hastalık Kontrolü
Genel Halk
Test
Su Ayısı
Genetik Müdahale
Samanyolu Galaksisi
Adaptasyon
Primatlar
Entropi
Kitap
Şempanzeler
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Homo Economicus Nedir? İnsan Davranışlarını, Mükemmel Akılcı ve Kusursuz Tutarlılık ile Modelleyebilir miyiz?. (17 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 29 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10974
Shatz, I., Erdem, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, September 17). Homo Economicus Nedir? İnsan Davranışlarını, Mükemmel Akılcı ve Kusursuz Tutarlılık ile Modelleyebilir miyiz?. Evrim Ağacı. Retrieved November 29, 2022. from https://evrimagaci.org/s/10974
I. Shatz, et al. “Homo Economicus Nedir? İnsan Davranışlarını, Mükemmel Akılcı ve Kusursuz Tutarlılık ile Modelleyebilir miyiz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Bengisu Erdem, Evrim Ağacı, 17 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/10974.
Shatz, Itamar. Erdem, Bengisu. Bakırcı, Çağrı Mert. “Homo Economicus Nedir? İnsan Davranışlarını, Mükemmel Akılcı ve Kusursuz Tutarlılık ile Modelleyebilir miyiz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Bengisu Erdem. Evrim Ağacı, September 17, 2021. https://evrimagaci.org/s/10974.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.