Andromeda Galaksisi (M31): Gelecekte Galaksimizle Kaynaşacak Andromeda Nerede ve Özellikleri Neler?

Andromeda Galaksisi (M31): Gelecekte Galaksimizle Kaynaşacak Andromeda Nerede ve Özellikleri Neler?
Andromeda Galaksisi
Wikimedia Commons
Yazar Nola Taylor Redd Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  MehmetErgün Fotoğrafçı Mehmet Ergün
6 dakika
5,053 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Samanyolu Galaksi'mizin en yakın komşusu olan Andromeda Galaksisi, yeterince karanlık ve berrak bir geceye sahipseniz çıplak gözle görebileceğiniz en uzak cisimdir. Galaksilerin yalnızca göz alıcı sarmallar olduğunu düşünüyorsanız işte bilmiyor olabileceğiniz bir gerçek: Birkaç milyar yıldır güvende olmamız sizi yanıltmasın; çünkü şu an Andromeda Galaksisi, Samanyolu Galaksi'miz ile çarpışma rotasında!

Andromeda Galaksisi'nin Dünya'ya olan uzaklığı "yalnızca" 2.5 milyon ışık yılı. Bu mesafe, onu diğer sarmal galaksilerle ilgili çıkarımlar yapabileceğimiz gözlemler için uygun bir hedef haline getiriyor. Son yıllarda bilim insanları, Andromeda Galaksisi'ndeki kara delikler, yıldızlar ve diğer cisimler üzerinde detaylı çalışmalar yapmaktalar. Hubble Uzay Teleskobu tarafından 2015'te çekilen ve çalışmalarda kullanılan 411 açıdan çekilmiş 7.398 fotoğrafın birleştirilmesiyle oluşan 1.5 milyar piksellik görüntü, Andromeda galaksisini bir bütün olarak gözler önüne seriyor.

NASA, insanlık tarihinin en yüksek çözünürlüklü fotoğrafını yayınladı: Tam 1.500.000.000 (1.5 milyar) piksellik bir fotoğraf! Aşağıdaki görsel kaynağından fotoğrafı görebilir ve dilediğiniz gibi yakınlaştırma yapabilirsiniz.
NASA, insanlık tarihinin en yüksek çözünürlüklü fotoğrafını yayınladı: Tam 1.500.000.000 (1.5 milyar) piksellik bir fotoğraf! Aşağıdaki görsel kaynağından fotoğrafı görebilir ve dilediğiniz gibi yakınlaştırma yapabilirsiniz.
NASA Hubble Space Telescope

Bunun ne demek olduğunu şöyle izah edelim: Normalde genellikle 1920x1080 civarında ekranlar, duvar kağıtları, vs. kullanırız. Buradaki sayılar yatayda 1920 piksel, düşeyde 1080 piksele demektir. NASA'nın yayınladığı fotoğrafın ise yatayında 69.536 piksel, düşeyinde ise 22.230 piksel bulunmaktadır! Yayınlanan fotoğraf o kadar büyüktür ki, kaliteli bir kamerayla çekilmiş ortalama bir fotoğraf 4-10 megabayt yer tutarken, bu fotoğraf tek başına 4.3 gigabayt yer kaplamaktadır! 

Reklamı Kapat

Konum, Konum, Konum

Bu titrek ve puslu yıldız parçaları, görünüşte bir dolunayın 1.5 kat genişliği kadardır; ancak çok yüksek büyütme uygulayacak olursanız, galaksinin tamamının gökyüzünde Ay'ın 6 katı kadar yer kapladığını görebilirsiniz.

Samanyolu gibi sarmal bir galaksi olan Andromeda Galaksisi, maddenin yoğunlaşmasıyla oluşan şişkince bir merkeze ve onu çevreleyen gaz, toz ve yıldızlardan oluşan muazzam hacimde bir gökada aylasına (İng: "halo") sahiptir. Andromeda Galaksisi, Samanyolu'ndaki 250 milyar yıldızdan çok daha fazla sayıda, yaklaşık 1 trilyon yıldız içeriyor. Buna rağmen içerdiği daha fazla karanlık madde dolayısıyla galaksimizin daha büyük kütleli olduğu düşünülüyor.

Andromeda Galaksisi. Ekipman: Nikon D850, ASA 12
Andromeda Galaksisi. Ekipman: Nikon D850, ASA 12
Mehmet Ergün

Çarpışma Rotası!

Andromeda ve Samanyolu galaksileri, ikisinin de yapısını sonsuza dek değiştirecek bir çarpışma rotasında bulunuyorlar. Andromeda Galaksisi ve Samanyolu Galaksisi, her saniye birbirlerine 112 kilometre yakınlaşıyor. Gökbilimciler, Andromeda'nın Samanyolu ile 4.5 milyar yıl içinde çarpışacağını, 6 milyar yıl içinde de galaksilerin kaynaşmalarının son bulacağını öngörüyor. O zamana kadar Güneş, karasal gezegenleri yutmuş ve Kırmızı Dev'e dönüşmüş olacak, yani Dünya'nın kaygılanması gereken başka meseleleri olacak!

Bununla birlikte, meydana gelecek toz fırtınası, yeni "Milkomeda" galaksisinde yıldız oluşumunu tetikleyecek ve artık bir Dünya'sı olmayan Güneş'in, Samanyolunu sonsuza kadar terk etme ihtimali olacak. Bu birleşmiş galaksi çifti, sarmal kollarının birbirine karışacağı darmadağın bir safhadan geçtikten sonra düzgün, eliptik bir galaksi şekline kavuşacak.

Bir sanatçının gözünden bir trilyon yıl sonra oluşacak Milkomeda galaksisi
Bir sanatçının gözünden bir trilyon yıl sonra oluşacak Milkomeda galaksisi
Space.com (David A. Aguilar (CfA))

Galaksi çarpışmaları, evrenin oluşumunun alışılageldik bir parçası. Hatta, her iki galaksi de daha önce başka galaksilerle çarpıştıklarını gösteren işaretler barındırıyor. Andromeda galaksisine ilginç şeklini veren, merkezinde yoğunlaşıp şişkinleşen toz bulutu. Gökbilimciler bu toz bulutunun, başka bir galaksinin yutulmasıyla oluştuğuna inanıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Andromeda Galaksisi'ne Yönelik İlk Gözlem

964 yılında İranlı gökbilimci Abdurrahman es-Sufî (İng: "Abd al-Rahman al-Sufi", kitabı Book of Fixed Stars'da (Tr: "Sabit Yıldızlar Kitabı"), galaksiyi "küçük bir bulut" olarak betimleyerek en yakın komşumuz hakkında bilinen ilk kaydı tutmuştu. Fakat Charles Messier, 1764'te bu cisme M31 adını verdiğinde, bu keşfinin kökenlerini, hatalı bir şekilde, o zamanlar nebula (bulutsu) olarak adlandırılan cismin ilk teleskobik gözlemini yapan Alman gökbilimci Simon Marius'a atfetti. Andromeda'nın ilk fotoğrafları 1887'de Isaac Roberts tarafından çekildi.

ESA'nın Herschel Uzay Teleskobundan alınan kızılötesi görüntülerle XMM-Newton's X-Ray Teleskobundan alınan görüntüler birleştirilerek elde edilen sonuç. Kızılötesi görüntü yeni yıldızların oluştuğu gaz ve toz bulutu halkasını gösterirken, X-ray görüntüsü ömürlerinin sonuna yaklaşan yıldızları gösteriyor.
ESA'nın Herschel Uzay Teleskobundan alınan kızılötesi görüntülerle XMM-Newton's X-Ray Teleskobundan alınan görüntüler birleştirilerek elde edilen sonuç. Kızılötesi görüntü yeni yıldızların oluştuğu gaz ve toz bulutu halkasını gösterirken, X-ray görüntüsü ömürlerinin sonuna yaklaşan yıldızları gösteriyor.
ESA/Herschel/PACS/SPIRE/J.Fritz, U.Gent/XMM-Newton/EPIC/W. Pietsch, MPE)

1920'lerde bu uzak galaksi, iki Amerikalı gökbilimci Harlow Shapley ve Heber Curtis arasındaki Büyük Tartışma'nın bir parçası haline geldi. O zamanlar gökbilimciler, Samanyolu Galaksisi'nin tüm evreni oluşturduğunu, nebula adıyla bilinen bu tuhaf cisimlerin de bunun içinde bulunduğunu düşünüyordu. Curtis, Andromeda'da çeşitli novalar tespit etti ve onun ayrı bir galaksi olduğunu savundu.

Bu tartışma, 1925'e kadar sonuçlanmadı - ta ki Edwin Hubble'ın "Sefe Değişeni" (İng: "Cepheid variable") olarak adlandırılan, kusursuz bir uzaklık ölçümü yapmaya imkan tanıyan özel bir tür yıldız türünün Andromeda'da bulunduğunu fark edene kadar. Shapley, daha önce Samanyolu'nun 100.000 ışık yılı genişliğinde olduğunu saptamıştı, fakat Hubble'ın hesaplamaları, bu bulanık nebulaların Samanyolu'nda bulunmak için fazla uzakta olduğunu ortaya çıkardı.

Hubble, galaksilerin Doppler etkileri üzerine hesaplamalarında biraz daha ileri gidip, evrenin genişlediğini göstermek istedi. 1940 yılında Walter Baade, galaksinin merkezindeki birçok yıldızı gözlemleyip iki farklı tür Sefe değişkeni saptayınca, hesaplanan Andromeda uzaklığı iki katına çıkmış oldu. 1950'lerde ise bunu, Jodrell Bank Gözlemevi'nde Hanbury Brown ve Cyril Hazard tarafından tespit edilen radyo dalgaları izledi.

Reklamı Kapat

Yakın Zamandaki Andromeda Keşifleri

Günümüzde, Andromeda galaksisinin büyüklüğü hakkında daha çok bilgi sahibiyiz. 2015'te Hubble Uzay Teleskobu'ndaki gözlemler, Andromeda'yı çevreleyen bir gökada aylasının (halonun), bir önceki ölçümden tam 6 kat daha geniş ve 1000 kat daha hacimli olduğunu tespit etti. Bu sıralarda gökbilimciler, Samanyolu'nun da bir aylası olduğunu iddia ettiler; üstelik iki galaksinin aylaları, muhtemelen çoktan birleşmeye başlamışlardı! Bu gelişmeleri takiben 2005 ve 2007 yıllarında da yıldızlar ve yıldız davranışları gözlemlenerek, boyut tahminleri yeniden düzenlenerek gelmeye devam etti.

2015'e geldiğimizde bilim insanları, Hubble Teleskobu'ndan ayrı ayrı gelen görüntüleri birleştirerek, Andromeda'nın bugüne kadarki en detaylı görüntüsüne ulaştı. Bu fotoğraf teleskobun 411 farklı açısından 7.398 poz alınarak oluşturuldu. Yukarıda da söz ettiğimiz gibi, galaksideki 100 milyondan fazla yıldızla beraber, toz bulutlarının yapılarını ve başka özellikleri de ortaya koyan bir görüntüydü. Bilim insanları bu görüntülerin, gözlemlenmesi zor olan çok uzaklardaki sarmal galaksilerin yapılarının tahmin edilmesine yararı olacağını söylemişti.

Andromeda'daki kara delik aktiviteleri de incelemeye alındı. 2017'nin sonlarına doğru bilim insanları, beklenmedik bir şekilde, birbirlerinin etrafında dönen iki süper kütleli kara delik buldu. O zamanlarda araştırma ekibinin açıklamasına göre bu kara delikler, bilinenler süper kütleliler arasında birbirlerine en sıkı bağlanmış olanlardı.

2013'te NASA'nın Chandra X-Ray Teleskobu kullanılarak yapılan bir çalışma, Andromeda'da 26 kara delik adayını tespit ederek, bugüne kadar galaksimizden başka bir galakside saptanan en büyük aday sayısına ulaştı. Bundan başka 40 kara deliğin izi de 2016'da NASA'nın X-Ray gözleminde özelleşen Nuclear Spectroscopic Telescope Array (NuSTAR) kullanılarak bulundu.

Reklamı Kapat

Bilim insanları, 2017'de, Andromeda'da olası bir pulsarın (kendi etrafında yüksek hızla dönen ölü yıldızlar) izine rastladılar. X-Ray kaynağı önce NASA'nın Swift uydusu tarafından object Swift J0042.6+4112 olarak kataloglandı, ardından NuSTAR tarafından detaylıca betimlendi. Yeni gözlemler, bu cismin yaydığı ışık spektrumunun Samanyolu'ndaki pulsarlarınkine benzediği yönünde.

Andromeda hakkındaki başka pek çok keşif arasında şunlar var: 2011'de kızılötesi dalgalardan hareketle yıldızların doğumu ve ölümünün tespit edilmesi, 2017'de karanlık maddenin (yalnızca galaksi gibi "olağan" maddelerin üzerindeki etkileri ile varlığı belirlenebilen bir madde) varlığının bir işareti olabilecek gama ışını radyasyonunun tespiti ve 2013'te Andromeda etrafında cüce gezegenlerden oluşan bir hat tespit edildi. Bu tür bir hat, Samanyolu Galaksi'mizin etrafında da pekala bulunuyor olabilir!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 6
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Space.com | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/10/2021 19:52:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9791

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Evrim Teorisi
Ahlak
Cinsiyet
Sinir Hücresi
İnsan Evrimi
Kuantum Fiziği
Molekül
Mutasyon
Fotosentez
Balık
Vegan
Toplumsal Cinsiyet
Epidemik
Memeli
Tardigrad
Sahtebilim
Hastalık Dağılımı
Mühendislik
Primat
Çeşitlilik
Yeni Koronavirüs
Solunum
Paleontoloji
Hematoloji
Anksiyete
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın