Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Samanyolu Galaksisi Nedir? Galaksimiz Hakkında Ne Kadar Bilgiye Sahibiz?

Samanyolu Galaksisi Nedir? Galaksimiz Hakkında Ne Kadar Bilgiye Sahibiz? Get Wall Papers
11 dakika
49,583
  • Galaktik Astronomi

İlk defa şehirden kırsal bir bölgeye gelmiş birini hayal edin. Şehir ışıklarından ilk defa uzaklaşmış ve gözlerini ilk defa gökyüzüne çevirmiş biri. Simsiyah bir perde üzerinde küçük beyaz noktacıklar... Bazıları dümdüz beyaz nokta, bazıları ise sürekli renk değiştiren kırmızı, mavi, yeşil ve beyaz noktacıklar.... Bu manzarayı izlerken gözü bir yere takılıyor ve şu soruyu soruyor:

Şuradaki şerit gibi olan beyaz yol da neyin nesi?

Evet o şerit, bizim Samanyolu Galaksimizin bir kolu. O kolun ayrıntılarına girmeden önce, Samanyolu Galaksi'miz hakkında temel bilgileri edinelim:

Bu Reklamı Kapat

"Samanyolu" İsmi Nereden Gelmektedir?

İngilizcesi "Milky Way", yani "Sütlü Yol" olan galaksimiz, ismini Yunanca'da galaxias (γαλαξίας) kelimesinden almaktadır. Kelime anlamı, tam olarak "sütlü" diye çevrilir. Anlayacağınız, astronominin vazgeçilmez terimlerinden biri olan "galaksi", ismini gökyüzüne bakan atalarımızın kullandığı sözcükten almaktadır. Yani tam çevirisiyle "Sütlü Yol Galaksisi" demek, aslında tekrar düşülmesine neden olmaktadır; çünkü "galaksi" sözcüğünün kendisi zaten "sütlü"den gelmektedir! Galaksinin ne olduğuyla ve Evren'de kaç galaksi bulunduğu ile ilgili yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

Tabii bir kelime Yunan mitolojisinden geliyorsa, mutlaka bir hikayesi de olmalıdır. Sütyolu için o hikaye şöyle: Zeus'un ölümlü bir kadından oğlu olan Herakles'in de ölümsüz olması için, kutsal eşi Hera uyurken sütünü gizlice emmesini istiyor. Herakles sütünü emerken Hera uyanıyor ve tanımadığı bir çocuğun kendi sütünü emmesine müsaade etmiyor; çocuğu savuruyor. Bunun üzerine fışkıran süt, Sütlü Yol'u oluşturuyor. Galaksimizin İngilizcedeki anlamı da işte buradan geliyor.

Bu Reklamı Kapat

Bildiğiniz üzere galaksimizin ismi Türkçeye "Samanyolu" olarak çevrilmiştir. Bununla anlamı ilgili kesin bir kaynak yok; ancak Samanyolu denmesinin sebebinin İran'a ve Farsçaya dayandığı düşünülmektedir. İran'da galaksimize "Kahkesân" denir ve kelime anlamı "saman çeken" demektir. Osmanlıcaya "Kahkeşân" olarak geçmiştir. Pers efsanelerine göre Samanyolu, gökyüzünde saman çekilirken, yere düşen saman tozlarından meydana gelmiştir. Türkler'e göre ise Samanyolu'nun bir saman hırsızı tarafından arkasında bıraktığı izlerden adını almıştır. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'nde bu köken Nazım H. Polat tarafından şöyle anlatılır:

Farsça’da “saman” mânasına gelen kâh / keh ile “çekenler” demek olan keşân kelimeleriyle yapılmış, “saman çekenler, saman taşıyanlar” anlamındaki bu isimle güneş sisteminin de içinde bulunduğu, dünyadan çok uzakta ve merkezden dışa doğru sayıca azalan, disk şeklinde, bulutsuz gecelerde açıkça görülebilen yıldızlar kümesi ifade edilmiştir. Beyaz bir yol halinde görülen sayısız yıldızdan ibaret bu küme için Farsça’da kâh-enkân, pâlâheng denildiği gibi Arapça’da mecerre ve hakbâ adları kullanılmıştır. Birçok Doğu ve Batı milletinin efsanelerinde çeşitli şekillerde yer alan kehkeşan, Yunan mitolojisine göre Jüpiter’in karısı Juno’nun Hercules’i emzirirken göğsünden düşerek gökyüzüne dağılan birkaç damla sütten meydana gelmiştir. Bundan dolayı yıldız kümesine İngilizce’de milky way (süt yolu) denmiştir. Yakut efsanelerinde “göğün dikiş yeri” veya “Tanrı’nın dünyayı yarattığı sıralardaki ayak izleri” kabul edilmişken Kuzeybatı Sibirya’da Vogul, Orta Sibirya’da Tunguz kavimleriyle Macarlar’ın efsanelerinde “altı ayaklı geyiği avlamak için ayaklarına kayak takan avcının kayak izleri” şeklinde düşünülmüştür.

Türk efsanelerinde kehkeşan daima yön tayiniyle ilgili olarak yer alır. Nitekim Anadolu’da kullanılan “gökdere, gök yolu” tabirleri, Hun Türklerinin Avrupa’ya akınlarında kehkeşan istikametinde takip ettikleri “ordu yolu”nun izlerini aksettirmektedir. Değişik coğrafyalarda yönü az çok farklılık gösteren kehkeşan, özellikle yaz aylarında Orta Asya ile Avrupa arasında uzanan bir yol gibi göründüğünden büyük göçler bu yol doğrultusunda yapılmıştır. Türk dilinin Farsça kehkeşan kelimesini henüz tanımadığı zamanda ve yörelerde Kırgızlar’ın “kuş colı (yolu)”, Türkmenler’in “kuşlar yolı”, Kazan Türklerinin “kiyik (yabani) kaz yulı” şeklindeki adlandırmaları astronomi gözlemine dayanan yön tayini anlayışıyla ilgilidir. Osmanlı Türkçesinde de kehkeşana İslâmî bir tasavvurla birlikte yine yön bildiren “hacılar / hac yolu” denmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Fars efsanelerine göre kehkeşan, kerpiç ustalarına saman taşıyanların düşürdüğü saman çöp ve tozlarından meydana gelmiştir. Türkçe’de “saman uğrusu” adı da bu efsanenin bir saman hırsızının bıraktığı izler tasavvuruna dayanmasından ortaya çıkmıştır. Necâtî Bey’in, “Devr-i felek ki arpa kadar zulme meyl ede / Dest-i adâletin sala çok kehkeşâna tîğ” beytindeki, feleğin yaptığı zulümden dolayı kehkeşana kılıç çekilmesi tasavvuru zulüm (kötülük) -uğru (hırsız)- arpa (saman çalınması) arasında kurulmuş olan ilgiden dolayıdır. Ayrıca zulümdeki “karanlık” mânası yönünden de gece bastırır bastırmaz kehkeşanın görüneceği kastedilmiştir. Türkiye Türkçesinde “saman yolu, samanlık yolu, gök yolu, gök kapısı” gibi sözlerle de kehkeşan anlatılmıştır.

Samanyolu Galaksisi'ni İlk Kim Gözlemledi?

Samanyolu galaksisini ilk kim gözlemlediğine dair kesin bir kanıt sunmanın imkanı yok; çünkü temiz ve ışıksız bir gecede çıplak gözle rahatlıkla herkes gözlemleyebilir. Ancak sorulması gerek soru "Samanyolu'nun bir galaksi olduğunu kim keşfetti?" olabilir.

Bu sorunun cevabı biraz karışık. Yunan filozofları, Samanyolu'nun yıldızlarla dolu olduğunu düşünmüşlerdir. Bu fikri destekleyecek ilk kanıt 1610 yılında ilkel bir teleskop yardımıyla Galileo Galilei tarafından gelmiştir. Samanyolu'nun çok sayıda yıldızdan oluştuğunu gözlemlemiştir.

1755 yılında Alman Filozof Immanuel Kant, Samanyolu yıldızlarının karşılıklı yer çekimi ile bir arada tutunduğunu öne sürmüştür. Uranüs'ü keşfeden William Herschel, Samanyolu'nun haritasını çıkarmaya çalışmıştır; ancak galaksinin büyük bölümlerinin gerçek şeklini gizleyen gaz ve toz bulutlarını fark etmemiştir.

1920'lerde Edwin Hubble, gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz o bulutsu parçanın aslında tüm galaksi olmadığını bize gerçek kanıtlarla sunmuştur. O zamanlarda bu bilgi astronomlara Samanyolu'nun gerçek büyüklüğü ve şeklini anlamasında yardımcı olmuştur.

Bu Reklamı Kapat

Yine 1920'lerde Hollandalı Astronom Jacobus Kapteyn, daha önceki çizim çalışmalarından farklı olarak hassas bir çalışma sergileyerek Güneş'in merkeze yakın bulunduğu elips biçimli küçük bir gökada tasarladı. Farklı bir yöntem uygulayan Harlow Shapley ise kendinden öncekilerden tamamen farklı olarak gök adamızı Güneş'in merkezden uzak olduğu yassı disk biçiminde tasarladı. Her iki çalışmada yine galaktik düzlemde ışığın, yıldızlararası toz vasıtasıyla soğrulmasını hesaba katmamıştı.

Soğrulma, ancak gökbilimci Robert Julius Trumler'in 1930'da açık yıldız kümeleri üzerinde çalışırken bu etkiyi ölçmesinden sonra hesaba katmasıyla başlandı ve günümüzde gökada görünümü kuramlarına ulaşıldı.

Güneş, Galaksimiz İçinde Nerede Yer Alıyor?

Hepimiz Samanyolu Galaksisi içerisinde yaşadığımızı biliyoruz. Ancak Güneş bu sistemin neresinde yer alıyor ve nasıl oluyor da galaksinin içerisinden, Güneşin galaksi içerisindeki konumunu belirleyebiliyoruz?

Samanyolu, 4 ana koldan oluşmaktadır. Bunların isimleri; Perseus, Cygnus, Scutum-Crux, Sagittarius'tur. Bazı gökbilimcilerse sadece 2 ana kol olduğunu düşünüyorlar: Perseus ve Sagittarius. Güneş, bu kollardan Sagittarius ana kolunun yan kolu olan Orion ara kolunda yer almaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Güneş, galaksinin merkezinden 26.000 ışık yılı uzaklıktadır. Ayrıca Güneş'imiz Galaksi etrafında bir turunu 220 milyon yılda tamamlamaktadır. Güneş Sistemi'miz saatte 800.000 km hızla hareket etmektedir. Bu da demek oluyor ki Güneşimizin Galaksi etrafında 1 turunu tamamlayabilmek için 225-250 milyon yıl gerekmektedir. Yani Güneşimiz gerçek anlamıyla "doğduğundan" beri Samanyolu merkezi etrafında 18.4 tur atmıştır. Güneş'imizin yaşıyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Peki bu büyük alan ve kalabalık içerisinde Güneş'in konumunu nasıl belirledik? Bu soruya cevap vermek pek kolay değildir. Çünkü birkaç yüz milyar yıldız ve toz bulutları arasından bir şeyi bulmak; ormanda ağaçlardan birine bağlıyken ormanın şeklini belirlemeye çalışmak gibidir.

Biri sadece gökyüzüne bakarak Samanyolu'nun şekli hakkında kabaca bir fikir edinebilir. Kişinin gökyüzünde gördüğü şey düzensiz ve puslu bir ışık bandı gökyüzünü çevreler. Yaklaşık 15 derece genişliğindedir ve yıldızlar şerit boyunca eşit bir şekilde konsantre edilir. Bu gözlem, Samanyolu gökadamızın düz bir yıldız diski olduğunu ve disk düzleminin yakınında bir yerde bulunduğumuzu gösteriyor. Eğer düz bir disk şeklinde olmasaydı gökyüzünde gördüğümüz şekil farklı olurdu. Örnek olarak; yıldız küresi şeklinde olsaydı, pırıltılarını dar bir bantta değil, gökyüzünün her yerinde parlardı.

Güneşin, Samanyolundaki konumu, görebildiğimiz tüm yıldızlara olan mesafesini ölçerek daha da netleştirilebilir. İşte daha önce bahsettiğimiz gibi, galaksimizin haritasını çıkarmaya çalışan William Herschel, gökyüzünü gözlemlerken Dünya'nın "Grindstone" adı verilen bir yıldız bulutunun merkezinde olduğunu söylemiştir. Ancak farkında olmadığı bir şey vardı: Galaksinin içerisindeki toz parçacıklarının en uzak yıldızlardan bile gelen ışığı engellediğini bilmiyordu. Bulutun merkezindeymiş gibi gözüküyorduk; çünkü orman içerisinde herhangi bir ağaca bağlı olduğunuzda ve ortam sisli ise, nerede olursanız olun her noktayı eşit uzaklıktaymış gibi görürsünüz.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Türkiye Kabartma Haritası: Bölgeler, 35x50 cm

Türkiyenin Bölgeler Haritasını eşdeğer yükseltileriyle 3 boyutlu olarak dokunarak keşfedin. Masaüstü öğrenci boyutu ile şık bir kabartma haritasıdır.

Devamını Göster
₺38.00
Türkiye Kabartma Haritası: Bölgeler, 35x50 cm

Geçtiğimiz 85 yılda gökbilimciler X-ray ışını astronomisi tekniklerini kullanarak Samanyolu haritasının ayrıntılarını geliştirdiler. Sarmal kolların konumları, gaz ve toz bulutları, moleküller ve benzeri bilgileri bu yöntemle belirlediler.

Samanyolu içerisinde Güneşin konumu
Samanyolu içerisinde Güneşin konumu
Universe Today

Samanyolu Galaksisi İçerisinde Neler Var?

Samanyolu Galaksisi'nin insanlık için çok önemli bir yeri vardır. Çünkü içerisinde bir yerde bizim evimiz, Dünya var. Ancak bu özellik, onu diğerlerinden galaktik anlamda farklı yapmıyor ne yazık ki... Galaksimizin diğer galaksilerden farklı olduğunu düşünmek, bir insanın diğer tüm insanlardan farklı ve özel olduğunu düşünmeye benzer. Bu, sizin için öyle olabilir; ancak genel geçer bir gerçek olarak görülemez.

Galaksimiz, Evren'deki diğer milyarlarca galaksi gibi, tipik bir çubuklu sarmal galaksidir. Samanyolu Galaksisi'nin yarıçapı 52.850 ışık yılı, yani 5 × 1017 (500 katrilyon) kilometre, kalınlığı ise yaklaşık 1000 ışık yılı, yani 9.4 × 1015 (yaklaşık 9 katrilyon) kilometredir. İçerisinde yaklaşık 250.000.000.000 yıldız ve 200.000.000.000 gezegen bulunmaktadır. Bu sayılar tam olarak bilinmediği gibi, yıldız ile gezegen sayısının yaklaşık olarak eşit olmasının sebebi, her yıldızın etrafında ortalamada kaç gezegen olduğunu tam olarak bilmiyor olmamızdır.

Galaksimiz, ortalama büyüklükte bir galaksidir. Şu an bilinen en büyük galaksi IC1101 isimli galaksidir ve 100 trilyon yıldız olduğu tahmin edilmektedir. Bilinen en geniş galaksiler sınıfına girecek birçok galaksi vardır ve bu galaksilerin yıldız sayısı da 100 trilyona yakındır. Cüce galaksi olarak bilinen Büyük Macellan Bulutu, 10 milyar yıldıza ev sahipliği yapmaktadır.

Samanyolu Galaksisi içerisinde tam sayı bilinmese de 100 milyar ile 400 milyar arasında yıldız olduğu tahmin edilmektedir. Ancak temiz bir gece vakti gökyüzüne baktığınızda 2.500 kadar yıldız görebilirsiniz. Bu sayı sabit değildir; çünkü tahminlere göre galaksimiz, süpernova patlamaları ile her yıl 7 tane yıldız kaybedip, bunun yerine çok sayıda yeni yıldız üretmektedir.

Gökbilimciler, Samanyolu'ndaki en eski yıldızlardan birini ve bu muhtemelen Büyük Patlama doğumunda üretilen elementlerden oluşan evrendeki en eski yıldızlardan birini tespit etmişlerdir. 13.5 milyar yıllık bu minik yıldız, Güneş'in de yaşadığı yer olan Samanyolu'nun "ince diskinin" bir parçasıdır. Yeni keşfedilen yıldızın yaşı göz önüne alındığında Güneş Sistemi'nin kökeni tahmin edilenden 3 milyar yıl daha eskiye dayanıyor olabilir.

Galaksimiz içerisinde en yaygın olarak bulunan yıldız tipi M-cücesi, bir başka adıyla Kırmızı Cüce'dir. Galaksimizdeki yıldızların %70'i M-Cücesi Yıldızı olduğu tahmin edilmektedir. Fakat gece gökyüzüne baktığınızda gördüğünüz hiçbir yıldız M-cücesi değildir. Kendi Güneş'imizden çok daha az parlak ve sönük olan bu küçük yıldızlar, çıplak gözle görülebilecek kadar parlak değildir. Gökbilimciler, dünya dışı yaşam arayışları sırasında Kırmızı Cüceleri araştırmaktan hep kaçındılar. Çünkü Güneş'e kıyasla nispeten düşük miktarda ışık ve ısı ortaya koyduğu için bilim insanları arasındaki genel düşünce, buralarda yaşamın olamayacağı kanaatindeydi. Ancak son zamanlarda Kırmızı Cüceler etrafındaki gezegenler de incelenmeye başlanmıştır.

Samanyolu Galaksimizin soğuk ve karanlık hüküm sürdüğü merkez bölgesinde parlak, ışıltılı, canlı renklere sahip, çok yoğun bir astronomik gökcismi bulunur. Bu gizemli cisim Güneş’e 27.000 ışık yılı mesafede, güney gök kürede, Zodyak kuşağındaki (içinde Güneş'in ve gezegenlerin döndüğü kuşak) modern seksen sekiz takımyıldızından birisi olan Akrep (Scorpius) ve onun doğusundaki Yay (Sagittarius) takımyıldızları sınırında yer alır. Astronom ve kozmologlar arasında Sagittarius A (Sgr A) olarak anılan bu cisim muazzam derecede çekim kuvvetine sahip inanılmaz ölçüde büyük bir kara deliktir ve galaksimizin tam merkezinde bulunmaktadır. Her galaksinin kalbinde güneşten binlerce kat büyük devasa boyutlarda süperkütleli kara delik bulunur.

Samanyolu Galaksisinde 250 milyar kadar gezegen olduğu biliniyor demiştik. Bu sayının yaklaşık 40.000 tanesinde yaşam olabileceği ihtimali üzerinde durulurken, bunların 400 tanesinde yaşam için umut verici olduğu düşünülmektedir.

Nasa Spitzer Teleskop'unu kullanarak 30 milyon ışık yılı uzaklıktaki M74 galaksisinde bulunan bir süpernova etrafındaki toz ve gaz konsantrasyonlarını gösteriyor.
Nasa Spitzer Teleskop'unu kullanarak 30 milyon ışık yılı uzaklıktaki M74 galaksisinde bulunan bir süpernova etrafındaki toz ve gaz konsantrasyonlarını gösteriyor.
Spitzer Space Telescope

Samanyolu Galaksisi'nin Fotoğrafını Nasıl Çekiyoruz?

Şu anda Samanyolu'nun fotoğrafını dış bir cepheden çekemiyoruz. Bu, galaktik diskin içerisinde olduğumuzdan ve galaktik merkeze yaklaşık 26.000 ışık yılı uzaklığında olduğumuzdan kaynaklanmaktadır. Samanyolu'nun fotoğrafını çekmeye çalışmak kendi evimizin fotoğrafını içeriden çekmeye çalışmaya benzer.

Çoklu dalga boylarında Samanyolu Galaksisi
Çoklu dalga boylarında Samanyolu Galaksisi
Nasa Science

Bunun anlamı, Samanyolu'nun olduğu sarmal bir galaksinin şimdiye kadar gördüğünüz güzel resimlerinden birinin, başka bir sarmal gökadanın resmi veya yetenekli bir sanatçının ressamlığı olduğu anlamına geliyor. Samanyolu'nun dışarıdan görüntülenmesi çok zor ama bu, galaksimizin nefis görüntülerini kendi noktamızdan çekemeyeceğimiz anlamına gelmez. Bu konuda daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 23
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Muhteşem! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2022 19:12:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7997

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Memeli
Maymun
Virüsler
Zehirli Mantar
Çevre
Okyanus
Koronavirüs
Diş Hekimliği
Yeni Koronavirüs
Koruma
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Doğal Seçilim
Molekül
Evrenin Genişlemesi
Antikor
Modern
Deney
Balık
Eğitim
Elektron
Beyin
Evrim Teorisi
Balina
Bebek Doğumu
Pandemik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.