Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Nebula Nedir? Bir Hipotezin Doğrulanışı: Nebula Hipotezi ve Ön Gezegen Diskleri

Nebula Nedir? Bir Hipotezin Doğrulanışı: Nebula Hipotezi ve Ön Gezegen Diskleri
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Nebula (ya da bulutsu), uzayda bulunan devasa gaz ve toz bulutlarına verdiğimiz isimdir. Bazı nebulalar, süpernova gibi patlamalar sonucu ölen yıldızlardan arta kalan malzemeden oluşurlar. Diğer nebulalar ise, yıldızların daha yeni doğduğu "doğumevleri" gibidirler. Ancak bunun ötesinde nebulalar, gezegenlerin de doğduğu yerdir ve bu nedenle yaşamın başlangıcında büyük öneme sahiptirler.

Yukarıdaki fotoğrafta gördüğünüz, ALMA teleskobu sayesinde, insanlığın bugüne kadar elde ettiği en net yıldız sistemi oluşum fotoğrafıdır. Tam da Güneş Sistemi'mizin oluşumuyla ilgili ileri sürülen ve yaygın olarak kabul gören açıklamaya uygun olarak, yeni doğan bir yıldızın etrafında kademeli mesafelerde biriken toz parçaları görülmektedir. 

Fotoğrafta gördüğünüz Kelebek Nebulası'nın yüzey sıcaklığının 250.000oC olduğu tahmin edilmektedir. Bu, Kelebek Nebulası'nın sıradışı bir sıcaklıkta olduğunu göstermektedir. Aslında bu nebuladan bol miktarda morötesi ışın yayılmaktadır; ancak bu ışınlar nebulanın yoğun toz bulutu içerisinde kaybolmaktadır.
Fotoğrafta gördüğünüz Kelebek Nebulası'nın yüzey sıcaklığının 250.000oC olduğu tahmin edilmektedir. Bu, Kelebek Nebulası'nın sıradışı bir sıcaklıkta olduğunu göstermektedir. Aslında bu nebuladan bol miktarda morötesi ışın yayılmaktadır; ancak bu ışınlar nebulanın yoğun toz bulutu içerisinde kaybolmaktadır.
NASA

Fotoğrafta merkezdeki yıldız, HL Tauri isimli sadece 1 milyon yaşındaki bebek bir yıldızdır. Yıldızdan uzaklaştıkça, toz halkaları ve aralarında boşluklar görülmektedir. Bu halkalar, gezegenlerin oluşması beklenen yörüngelerdir. Bu yörüngelerdeki madde kütleçekimi etkisiyle birbirine öbeklendikçe, momentumun etkisiyle bir küre oluşmaya başlayacaktır.

Küre irileştikçe, kendi yörüngesindeki genelde toz ve minik kayalar şeklinde oluşan maddeyi daha fazla üzerine çekecek ve kütlesini arttıracaktır. Nihayet, bundan binlerce ve on binlerce yıl sonra, merkezdeki yıldızın etrafında dönen gezegenler oluşacak ve yeni bir yıldız sistemi oluşmuş olacaktır.

Bu muhteşem fotoğraf, sanatçı Judy Schmidt tarafından hazırlandı ve Flickr sitesinde yayınlandı. Schmidt, Hubble Teleskobu tarafından çekilen 100 farklı nebulayı tek bir karede toplayarak, ilginç bir fotoğraf elde etti. Bunu şöyle izah ediyor:
Bu muhteşem fotoğraf, sanatçı Judy Schmidt tarafından hazırlandı ve Flickr sitesinde yayınlandı. Schmidt, Hubble Teleskobu tarafından çekilen 100 farklı nebulayı tek bir karede toplayarak, ilginç bir fotoğraf elde etti. Bunu şöyle izah ediyor: "Böceklerin gösterildiği posterlerden etkilenerek, bu büyük gezegensel nebula kolajını bir araya getirip işledim. Her birinin kuzey tarafı yukarıya gelecek şekilde yerleştirildi ve göreceli büyüklüklerine dikkat edildi. Yani onların yönünü değiştirmedim veya boyutlarıyla oynamadım, bu sayede kompozisyonel estetiği sağlamış oldum (herhangi bir hata görürseniz, bana bildirin). Renkler estetik olarak seçildi, çünkü çoğu gezegensel nebula düşük bant filtreleriyle fotoğraflanmaktadır."
io9

Böylece, yaygın olarak kabul gören ve Nebula Hipotezi, Ön Gezegen Diskleri Hipotezi, Solar Disk Hipotezi gibi isimlerle bilinen ve Kozmogeni Teorisi (yıldız ve yıldız sistemlerinin nasıl oluştuğunu açıklayan astrofizik teorisi) dahilindeki bir nokta da gözlemsel olarak doğrulanmış oldu.

Halka Nebulası (Messier 57, M57 ya da NGC 6720 katalog numaralarıyla bilinir), Çalgı (Lyra) takımyıldızında bulunan bir gezegensel bulutsudur. Bu tip gök cisimleri, kırmızı dev yıldızlarda bulunan iyonize olmuş gazın dış kısmının etrafta bulunan yıldızlararası ortama saçılmasıyla oluşur. Bu yıldızlar, yaşam döngülerinin son evrelerindedirler ve nihayetinde beyaz cücelere evrimleşirler. Halka nebulası ilk olarak 1779 yılında Charles Messier tarafından keşfedilmiştir. Onunla neredeyse eş zamanlı olaraksa Antoine Darquier de Pellepoix tarafından. Darquier, nebulayı
Halka Nebulası (Messier 57, M57 ya da NGC 6720 katalog numaralarıyla bilinir), Çalgı (Lyra) takımyıldızında bulunan bir gezegensel bulutsudur. Bu tip gök cisimleri, kırmızı dev yıldızlarda bulunan iyonize olmuş gazın dış kısmının etrafta bulunan yıldızlararası ortama saçılmasıyla oluşur. Bu yıldızlar, yaşam döngülerinin son evrelerindedirler ve nihayetinde beyaz cücelere evrimleşirler. Halka nebulası ilk olarak 1779 yılında Charles Messier tarafından keşfedilmiştir. Onunla neredeyse eş zamanlı olaraksa Antoine Darquier de Pellepoix tarafından. Darquier, nebulayı "Jüpiter kadar büyük ve solmakta olan bir gezegeni andırıyor" olarak tanımlamıştır. Bu nedenle bu tip bulutsulara "gezegensel nebula" adı verilmektedir.
Wikipedia

Daha önceden de bu şekilde yıldız sistemi oluşumlarını gösteren fotoğraflar Hubble ve benzeri teleskoplarla çekilmişti; ancak bu fotoğraf, bugüne kadar hiç görmediğimiz düzeyde bir detay ve bilgi sunuyor. Bu açıdan, bilim açısından önem arz ediyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 11:19:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2964

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Manyetik Alan
Kan Hastalıkları
Doğal
Yapay Seçilim
Covıd-19
Tıp
Erkek
Karanlık Madde
Kanser Tedavisi
Bebek
Hidrotermal Baca
Kromozom
Işık Hızı
Obstetrik
Böcekler
Endokrin Sistemi
Türlerin Kökeni
Sinir Sistemi
Doğru
Transkripsiyon
Ecza
Hayvanlar Alemi
Kalıtım
Organ
Farmakoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yaşayan herkes ölür. Ancak her ölen yaşamamıştır.”
Dhaggi Ramanashi
Geri Bildirim Gönder