Gönderi Akışı

Zaman bence etki tepkiyi açıklamakta bize yardımcı olan bizim oluşturduğumuz bir dildir eğer zamana kütle çekim etki ediyorsa kütle çekim etki tepkiye müdahale ettiği içindir iki gözlemci farklı zaman akışı olan noktalarda veya hızlarda 5 e kadar saysa farklı zamanlar geçmiş olabilir ama bunun sebebi zaman olduğu için değil koşulların gerçekliğe bağlı nasıl şekillendiğidir eğer hiçbir şey yoksa zaman diceğimiz birşey

İnsan emeğinin ekonomik anlamını yitirdiği bir dünyada, üretilen geliri ve refahı insanlara neye göre dağıtmamız gerekiyor? Bugün hanelerin geçim denkleminde en büyük payı maaşlar, yani emek geliri oluşturuyor. Ancak makinelerin mevcut ekonomik faaliyetlerin %90 ila %99'unu bizden çok daha hızlı, kaliteli ve ucuza yaptığı "emek sonrası" bir gelecek ihtimali bu denklemi temelden sarsıyor.

Daron Acemoğlu ve Pascual Restrepo'nun görev temelli çerçevesine göre, tarih boyunca her otomasyon dalgası mevcut işleri silerken insanın hala üstün olduğu yeni iş kolları yarattı. Dokuma tezgahları veya traktörler sadece kas gücümüzün yerini aldığı için insanlar mühendislikten yazılıma kadar yeni sahalara kayabildi. Ancak yapay genel zeka, zihinsel ve fiziksel kabiliyetlerimizin neredeyse tamamını devralma ve kendi yazılımını tekrar tekrar iyileştirdiği "yinelemeli öz-geliştirme" süreciyle hızla ilerleme potansiyeli taşıyor. Henüz insan müdahalesi olmadan kendi kendini tamamen geliştiren bir sisteme ulaşılmış değil; ayrıca mevcut modellerin teknik engellerle yavaşlayabileceğini veya elektrik ve internet gibi yeni istihdam alanları açacağını öngören analizler de var.

Yine de makineler yeni ortaya çıkan bilişsel ve fiziksel görevleri bile anında insandan daha ucuza ve ustalıkla yapmaya başladığında, kaçabileceğimiz yeni bir beceri seti kalmıyor. Mesele sıradan bir işsizlik sorunu olmaktan çıkıp otonom üretim araçlarının, veri merkezlerinin ve robotların tapusunun kimde olacağı sorusuna dönüşüyor. Yeni videomuzda, emek ve vergiye ihtiyaç duymayan bir yönetici sınıfın evrensel temel gelirle kurabileceği olası bir kast sisteminden, herkesin üretime doğuştan ortak olduğu sosyal varlık fonlarına kadar bizi bekleyen senaryoları inceliyoruz. 👇

https://www.youtube.com/watch?v=Ec9jyLqYpxg

Mars'ın Phobos ve Deimos adında iki küçük uydusu var, ama gezegen bilimciler bu uyduların nasıl oluştuğundan hala emin değil. Masada iki güçlü ihtimal duruyor ve ikisi de birbirinden çok farklı bir geçmiş anlatıyor.

İlk ihtimale göre bunlar, Güneş Sistemi'nde dolaşan sıradan asteroitler; Mars'ın yakınından geçerken gezegenin kütleçekimine yakalanmışlar. İkinci ihtimale göre ise devasa bir meteor çarpması Mars'tan parçalar koparmış ve uydular bu parçalardan oluşmuş. Yani ilk senaryoda uydular dışarıdan gelmiş misafirler, ikincisinde ise Mars'ın kendi parçaları. Bu ikisini uzaktan ayırt etmek kolay değil; en net yanıt, yüzeyden alınacak gerçek bir parçadan gelebilir.

Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı JAXA, Kasım 2026'da tam olarak bunun için Mars Uyduları Keşif Görevi'ni (MMX) fırlatacak. Hedef, iki uydunun daha büyüğü olan 27 kilometre genişliğindeki Phobos. Araç 2027'de Phobos'un yörüngesine girecek ve üç yıl boyunca uyduyu yakından inceleyecek. Bu sürede yüzeye inip malzeme toplayacak ve 2031'de örneklerle Dünya'ya dönecek. Mars'ın bir uydusuna inmek, daha önce kimsenin denemediği bir şey.

Başarılı olursa MMX, Mars sisteminden Dünya'ya örnek getiren ilk görev olacak; üstelik bir süre için son görev de olabilir. NASA'nın Perseverance keşif aracı 2021'den beri Mars yüzeyinden toz ve kaya topluyor ve bu örnekleri Dünya'ya getirecek görevler hala geliştiriliyordu. Ancak ABD Kongresi ocak ayında örnek getirme projesinin tüm fonlarını keserek görevi fiilen iptal etti. O yüzden şimdilik gözler tamamen MMX'te.

Her şey planlandığı gibi giderse, Phobos'un kökenine dair tartışma ilk kez elimizde tutabildiğimiz bir kanıtla ele alınabilecek. 🚀

✏️ Çeviren: Ferit Görür · Editör: Damla Şahin Uçar

Deneyiminizi güzelleştirecek yepyeni güncellemelerimiz yayında!

- Mesajlaşma arayüzünü yeniledik; herkesin kendine has bir rengi var ve sohbetler artık çok daha akıcı.
- Periyodik tablomuz Periodum, mobil uygulamalarımızda doğrudan yerleşik olarak çok daha hızlı çalışıyor.
- Bilim Turları haritasına detaylı rotalar, duraklar ve yakınlaştırma özelliği ekledik.
- Oyunlarımızdaki ve içeriklerimizdeki görsel hataları çözüp sistem performansımızı artırdık.

Desteğinizle büyümeye ve gelişmeye devam ediyoruz.