Munchausen Sendromu (Yapay Bozukluk) veya İngilizce adıyla "Factitious disorder imposed on self" birinin hastaymış gibi davrandığı veya kasıtlı olarak kendi içinde hastalık belirtileri ürettiği psikolojik bir bozukluktur. Ana amaçları "hasta rolü" üstlenmektir, böylece insanlar onlara özen gösterir ve ilgi odağı olurlar. Fakat bu davranışlarında herhangi bir dışsal motivasyon (maluliyete bağlı para kazanma, bir çıkar elde etme gibi) yoktur.^[1] Semptomlarıyla da ciddi tıbbi müdahale uygulamalarına sebep olarak sağlık sistemi için çeşitli zorluklar yaratırlar.

Munchausen sendromunun teşhis ve tedavisi, kişinin doğruyu söylememesinden dolayı oldukça zordur. Ayrıca somatoform bozukluklar içerisinde hastalık hastalığı olarak bilinen hipokondriyazis ile farklıdır. Çünkü hipokondriyak bireyler, sağlık konusunda aşırı derecede kaygı ve endişe duyar. Kasti olarak hasta görünmek için semptom veya şikayet üretmezler.

Güney Peru’da bulunan Nazca çizgileri birer Jeogliftir, yani insanlar tarafından Dünya’nın yüzeyinde oluşturulan şekillerdir. Kendilerinden önce gelen Paracas kültüründen (MÖ 800 – MS 100) etkilenen Nazca halkı (MÖ 100 – MS 800) birbirinden farklı çizgiler oluşturmuşlardır. 800’e yakın düz çizgi, 300’e yakın geometrik şekil, 70’e yakın canlı (kuş, balık, maymun, örümcek, insan, ağaç ve çiçek) gibi şekiller bulunmuştur. Düz çizgiler oldukça uzun olup aralarındaki en uzun olanların 14 kilometreyi bulabilirken, canlıları temsil eden biyomorfik çizgilerin uzunluğu 15 ile 360 metre arasında değişebilmektedir. Özetle çizgileri oluştururken doğadan esindikleri bellidir ve daha karmaşı çizgileri düz çizgilere oranla daha kısa tutmuşlardır.

Günümüzde jeoglifler sanatsal olarak yapılsalar bile, tıpkı ekin şekilleri iddiasında verdiğimiz örnekler gibi, eski jeoglifler astronomik ya da dinsel amaçlarla oluşturulmuş olabilirler. Jeoglifler bir alanda bulunan taşların kaldırılması, ters yüz edilmeleri ya da düzenlemeleriyle yapılabilir. Nazca Çölündeki çizgilerin kızıl toprağın üzerinde bulunan kırmızı çakıl taşların kaldırıp alttaki beyazımsı kısmı görünür hale getirilmesiyle oluşturulduklarını biliyoruz. Dünya’dan diğer jeoglif örneklerin bazıları şunlardır: Blythe Intaglios (ABD), Cerros Pintados (Şili), Effigy Mounds (ABD), Quebrada de Santo Domingo (Peru), Big Horn Medicine Wheel (ABD), Uffington Horse (İngiltere), Cerne Abbas Giant (İngiltere) ve Gummingurru (Avustralya).

Bilimde sonuçlara nasıl ulaşıldığı oldukça önemlidir. Çünkü bir iddianın bilimsel olup olmadığını belirlemede iddianın hangi yöntemle üretildiği, hangi verilerle desteklendiği ve hangi koşullarda yanlışlanabileceği kritik rol oynar. Bu nedenle bilimsel düşünce, çoğu zaman gündelik sezgilerimizle çatışır ve bizi rahatsız edici belirsizliklerle yüzleştirir.

Popüler bilim anlatıları ise doğası gereği bu belirsizlikleri sadeleştirir hatta kimi zaman geri plana iter. Gerçekleştirilen sadeleştirme doğru yapıldığında bilime erişimi arttırma konusunda son derece önemli bir yere sahiptir. Ancak sınır çizilmediğinde popüler anlatı ile bilimsel yöntem arasındaki fark giderek silikleşebilir.

Hayvan göçü, binlerce yıldır insanların ilgisini çekmektedir. Kıyı çamur çulluğunun Pasifik Okyanusu boyunca 9 günlük kesintisiz uçuşu gibi dayanıklılığın en şaşırtıcı girişimlerinden bazılarının uzak mesafe göçmenleri tarafından gerçekleştirilmesi bu ilginin geçerli bir sebebidir. 

Çoğu insan, göçü bir kuş sürüsünün üreme ve konaklama bölgeleri arasındaki mevsimsel hareketi olarak düşünür. Aslında, kuş göçü muhtemelen halk arasında en çok ilgi çeken biyolojik fenomendir ve ayrıca biyolojideki yerleşik bilimsel araştırma yöntemleri arasında en eski geçmişe sahip dallardan biridir (Berthold 2001). Fakat hayvan göçünün doğu batı arasındaki yolculuklar, kara ve okyanus içeren karmaşık gidiş dönüşler, okyanus ve göllerin su kolonları boyunca gerçekleştirilen düşey hareketler ve inişli çıkışlı yüksek dağ yolculukları gibi daha başka birçok şekli vardır (Hoare 2009). Göçü diğer hareket biçimlerinden ayıran şey, göçün tipik olarak bir tür yaşam alanından diğerine geçişi içermesidir (Aidley 1981).

Cımbızlama safsatası (İng: "cherry picking", Tür: "kiraz toplama"), birisi yalnızca kendi duruşunu destekleyen kanıtlara odaklandığında ve kendi duruşuna ters kanıtları görmezden geldiğinde yaşanan bir safsatadır. Bu bağlamda cımbızlama safsatasına başvuran bir kişi, belli bir konuda yayınlanmış tüm araştırmaların sadece küçük bir kısmından bahsetme yoluyla savunduğu görüşe ilişkin bilimsel görüş birliği varmış izlenimini yaratmaya çalışır.

Cımbızlama safsatası, insanların sunduğu aldatıcı retoriklerden içsel akıl yürütme süreçlerini nasıl yürüttüklerine kadar birçok unsuru etkileyen, birçok alanda sıklıkla karşımıza çıkan bir safsatadır ve bu nedenle iyi anlaşılmalıdır. Bu makalede cımbızlama safsatası hakkında daha fazla bilgi edinecek, insanların bu safsatayı nasıl kullandığına dair örnekler ve başkaları tarafından kullanıldığında nasıl karşılık verebileceğinizi görecek, bu safsatanın tuzağına düşmekten kaçınmak için neler yapabileceğinizi öğreneceksiniz.

Yaşayan en büyük organizma mı? Geniş coğrafi yayılım mı? Göz alıcı güzellik mi? Küllerinden doğan bir tür mü? Bu ne böyle?

Kuzey Amerika kıtasına özgü bir titrek kavak türü olan Populus tremuloides, dünyanın en çok bilinen, en güzel ve en çok sevilen ağaç türlerinden biridir. Bu muhteşem türün değerini yeterince anlayabilmek için bu yazıda bazı önemli biyolojik özelliklerine değineceğiz.

Bu yazıyı okurken muhtemelen sabit bir şekilde, hiç hareket etmeksizin oturduğunuzu hissediyorsunuz. Ancak kozmik bir skalada bakacak olursanız, hiçbirimiz hareketsiz değiliz. Her şey, durmaksızın hareket etmektedir.

En basitinden, ekvator üzerinde ölçecek olursak Dünya, kendi etrafında saatte 1670 kilometre hızla dönmektedir. Ekvatordan 39.9^o kuzeyde bulunan Ankara'da yaşayan birisi için bu hız, saatte 1280 kilometre civarındadır. Bu, saniyede 0.36 kilometreye ya da saniyede 360 metreye denk gelmektedir! O kadar da hızlı sayılmaz, öyle değil mi?