Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesindeki Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA 2025) sonuçlarının 8 Eylül'de yayımlanması; her zaman olduğu gibi yoğun bir değerlendirme, kıyaslama ve ülke sıralaması dalgasını tetikledi. Fransa'nın gerilediği, kimi ülkelerin performansını artırdığı, bazılarınınsa krizlere karşı daha dirençli kaldığı görülüyor. Her değerlendirme döneminde olduğu gibi kamuoyunun dikkati hızla ülkelerin lig tablosundaki yerine odaklanıyor.

Bu sıralamalar kuşkusuz belirli bir fikir veriyor; ancak çok daha temel bir sorunun üzerini örtme tehlikesi taşıyor: Okulda geçirdiğimiz yıllardan gerçekte ne elde ediyoruz? Yirminci yüzyılın önemli bir kısmında eğitimdeki ilerlemeyi ölçmek görece daha basitti. Öğrenci sayıları, okullaşma süresi ve kazanılan diplomalar sayılıyordu. Böyle bir yaklaşımın ardında son derece haklı gerekçeler vardı; zira eğitimin tabana yayılması ve kitleselleşmesi, geçtiğimiz yüzyılın en büyük toplumsal dönüşümlerinden birini temsil ediyordu.

2026 yılının yaz aylarında dört araştırmacı, meslekleri birbirine hiç benzemeyen çok sayıda uzmanla üç gün boyunca bir araya geldi. Bu uzmanlar arasında bir kozmoloji uzmanı, acil durum yönetimi araştırmacısı, genetik danışman, hidroloji uzmanı, nöropsikolog, sağlık riski iletişimi uzmanı, bilişsel sinirbilimci, tiyatro yönetmeni, araştırmacı gazeteci ve meteoroloji uzmanı yer alıyordu. Bir araya gelen dört yazar ise sosyoloji, insan hakları, yerli topluluk sağlığı ve mikrobiyal genetik gibi birbirinden bütünüyle farklı alanlarda çalışmalar yürütüyor.

Araştırmacılar, karmaşık ve zor sorular üzerinde disiplinler arası çalışma gruplarını buluşturan bir araştırma kuruluşu olan CIFAR bünyesindeki bir çalıştayda bir araya geldi. Amaçları, hiçbir uzmanlık alanının tek başına çözemeyeceği temel bir meseleyi ele almaktı: Araştırmalardaki belirsizlikle nasıl başa çıkılacağı ve bu belirsizliğin kamuoyuna nasıl aktarılacağı.