“Benim Kahramanım Sensin”, dünyada COVID-19 salgınından etkilenen çocuklar için yazılmış bir kitaptır.

“Benim Kahramanım Sensin”, bir ebeveyn, bakım veren ya da öğretmen tarafından bir çocuğun veya küçük bir grup çocuğun yanında okunmalıdır. Kitabın ebeveyn, bakım veren ya da öğretmen desteği olmadan, çocuklar tarafından bağımsız şekilde okunması önerilmez. Daha sonra yayınlanacak ek bir rehber niteliğinde olan ‘Kahramanlar için Eylemler’, COVID-19’a ilişkin konularla ilgili destek verecek, çocukların duygularını yönetmelerine yardımcı olacak ve bu kitaba dayalı ek etkinlikler önerecektir.

Enerji, evrenin doğumundan günümüze kadar her fiziksel ve kimyasal tepkimede gözlemlediğimiz, bu tepkimeleri mümkün kılan olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Öyle ki bu enerji, mikrokosmosdaki bir atomun titreşiminden makrokosmosdaki bir yıldızın patlamasına kadar uç skalalarda varlığını gösterir; fakat enerjinin belki de en iyi bir şekilde gözlemlendiği yer, canlı vücududur.

Canlı, homeostazını (vücut dengesini) koruyabilmek, bir diğer tabir ile canlılığını sürdürebilmek adına çeşitli biyokimyasal reaksiyonlar gerçekleştirerek hayatta kalmaya çalışır. Bu reaksiyonların tümüne metabolizma denir ve vücut içerisinde gerçekleşen tüm yapım ve yıkım olaylarını kapsar. Homeostazı koruyabilmek adına gerçekleştirdiği metabolik aktivitenin büyük bir bölümünde enerjiye ihtiyaç duyar. Bu ihtiyacı, şimdiye kadar tespit edilmiş temelde 4 farklı yöntem ile karşılar:

Ağaçlar birçok açıdan bizim için vazgeçilmezdir. Fotosentez sırasında büyümek için atmosferden karbondioksit alırlar. Bu, son derece sıradan bir doğa olayı gibi gözükse de sera etkisine sebep olan karbondioksiti tutmaları ürettiğimiz karbon ayak izi ile mücadele konusunda bize oldukça yardımcı olur. Ancak yeni bir çalışma, iklim krizi yüzünden ağaçların sıcak ve kuru iklimlerde karbondioksiti tutmakta zorlandığını keşfetti. Penn State Üniversitesinde yerbilimleri araştırma profesörü olan Max Lloyd, şöyle anlatıyor:

Ağaçlar, stresli koşullar altında fotorespirasyon adı verilen bir süreçle atmosfere karbondioksit salar. Araştırmacılar, sıcak ve suyun oldukça sınırlı olduğu iklimlerde fotorespirasyon oranının iki kata kadar daha yüksek olduğunu belirtti. Araştırma, subtropikal iklimlerde gündüz sıcaklıkları 20 °C'ye ulaştığında bu tepkinin görülmeye başladığını ve sıcaklıklar arttıkça durumun daha da kötüleştiğini göstermektedir.

Naegleria fowleri ya da halk arasındaki adıyla beyin yiyen amip; çoğunlukla göl, nehir ve sıcak su kaynakları gibi tatlı sularda ve toprakta bulunur. Naegleria'lardan yalnızca bir tür insan sağlığı için tehlikelidir: Naegleria fowleri.

Beyin yiyen amip ile ilgili gazetelerde ara ara haberler yapılır. Bunun nedeni çok yüksek ölüm oranına sahip olmasıdır fakat yıl içerisinde diğer tüm hastalık ve olaylara kıyasla çok daha az can almaktadır. ABD'de 57 yılda sadece 148 vaka raporlanmıştır ve bunlardan yalnızca 4'ü hayatta kalabilmiştir.

Hidrostatik denge, bir gazın ya da sıvının yerçekimiyle içe doğru çekilmesine rağmen neden çökmediğini açıklayan dengedir. Aslında bir yıldızın (veya başka bir nesnenin) nasıl olup da stabil durduğunu açıklamamıza yardımcı olur.^[1] Bu yazımızda hidrastatik dengenin ne olduğunu, hidrostatik dengeyi hangi faktörlerin etkilediğini açıklayacağız.

Yıldızlar, kendi kütle çekimleri altında çöken gaz ve toz bulutlarından oluşur. Bulut çökmesine devam ettiği sürece daha küçük bir hacimde sıkışmaya başlayan gazın basıncı artar. Öyle bir noktaya gelinir ki en sonunda basınç kuvveti, kütle çekim kuvvetine eşit olarak gazın daha fazla kendi üzerine çökmesini engeller. Kütle çekim kuvveti ile basınç kuvvetinin dengelendiği bu duruma hidrostatik denge denir. Boşlukta bu kuvvetler dengesini sağlayan simetri bir küre olduğundan yıldızlar küresel bir yapıya sahiptir.

Evrimle doğrudan ilgisi olmayan herkesin yakından tanıdığı bir sorudur bu: "Madem insanlar maymundan geliyor, şimdiki maymunlar neden insan olmuyor?" Soru, evrimle ilgili o kadar ikonik ve komik bir hale geldi ki, internette şunun gibi oldukça ilginç videolar bulmak bile mümkün:

Buna rağmen, soru aslında son derece önemli ve bilgilendiricidir. Ancak bu soruyu art niyetli amaçlarına, kendi öznel emellerine ve şahsi inançlarına alet eden evrim karşıtları ve bilim düşmanları, soruyu o kadar fazla "ayağa düşürdü" ki, evrime yeni giriş yapan birçok insan soruyu sormaktan ve cevabını aramaktan çekiniyor.

Astım, akciğer hava yollarının uzun süreli inflamatuar bir hastalığıdır.^[1] Değişken ve tekrarlayan semptomlar, geri dönüşümlü hava akımı obstrüksiyonu ve kolayca tetiklenen bronkospazmlar ile karakterizedir. Semptomlar hırıltı, öksürük, göğüste sıkışma ve nefes darlığı ataklarını içerir. Bunlar günde veya haftada birkaç kez olabilir. Kişiye bağlı olarak astım semptomları geceleri veya egzersizle daha da kötüleşebilir.

Astımın genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Çevresel faktörler, hava kirliliğine ve alerjenlere maruz kalmayı içerir. Diğer potansiyel tetikleyiciler arasında aspirin ve beta blokerler gibi ilaçlar bulunur. Tanı genellikle semptomların paternine, tedaviye zaman içinde verilen yanıta ve spirometri testine dayanır. Astım; semptomların sıklığına, bir saniyedeki zorlu ekspiratuar hacim ve tepe ekspiratuar akım hızına göre sınıflandırılır.^[2] Aynı zamanda atopik veya atopik olmayan olarak da sınıflandırılabilir; burada "atopi", tip 1 aşırı duyarlılık reaksiyonu geliştirmeye yönelik bir yatkınlığı ifade eder.^[3][4]

Omicron dalgası Amerika'yı kasıp kavururken anaokulundan 12. sınıfa kadar olan süreyi kapsayan "K-12 eğitimi", artan ihtiyaçların altında ezilen alanlardan birisi oldu. Güncel haber başlıkları; personel ve taşıma zorluklarını, yüz yüze ve uzaktan eğitime yönelik ebeveyn endişelerini, sendikalar ile bölge yönetimleri arasındaki çekişmeleri yansıtıyor. Bütün bunlar arasında öğretmenlerin sınıf içinde maruz kaldığı zorluklar gözden kaçabiliyor.^[1][2][3]

Bu yazının konusu olan araştırmanın bir kısmı çerçevesinde, 2020 yılının Mart ayından beri Amerika'nın orta-batı bölgesinde yer alan bir banliyö ilkokulunda görevli bir grup öğretmenin deneyimleri takip edildi. Pandemi süresince öğretmenlerin deneyimlerinde ve hâllerinde kimi çeşitlilikler gözlense de yazı konusu olan araştırma, öğretmenlerin durumlarının oldukça zor olduğunu gösteriyor.

Geobacter sulfurreducens, sülfür ve metal indirgeyici özellikte, gram-negatif hücre duvarına sahip bir protobakteri türüdür. Zorunlu anaeroptur ve fermentasyon yapmaz. Çubuk şekilli olup, flagella (kamçı) ve pili (uzun, ekstraselüler tüp) adı verilen hücresel uzantılara sahiptir. Yine Geobactereceae familyasından gelen Geobacter metallireducens ile yakın akrabalığı bulunur. Geobacter cinsi altında bulunan 20 farklı türden biridir.

Mikroorganizmalar yaşayabilmek için elektron transferi sayesinde elde ettikleri elektrik akımına ihtiyaç duyarlar. Hücrede bulunan bir elektron kaynağı molekül (donör) ve karşısında da elektron kabul eden molekül (akseptör), bahsedilen elektron transferinden sorumludur. İnsanlarda ve diğer memeli canlılarda, oksijen, elektron reseptörü olarak görev alır. Bazı mikroorganizmalar, elektron transferini gerçekleştirebilmek için bazı kimyasal taşıyıcılara ihtiyaç duyarken bazılarıysa elektron kabul edici moleküle direkt temasla ulaşabilmek adına çeşitli adaptasyonlar geliştirmiştir. Örneğin G. sulfurreducens bakterileri bu görevi, farklı hücresel uzantılarından yararlanarak gerçekleştirmektedir. G. sulfurreducens türü bakteriler, elektrik akımı üretebilme yeteneklerinden dolayı “eletrikliler” olarak da anılırlar. Bu tip bakterilerde bulunan pili uzantıları sayesinde bakteri, ekstraselüler alanında bulunan elektron kabul edici bileşene ulaşmak adına pililerinden yararlanır. Pili uzantıları maksimum 20 mikron uzunluğuna ulaşabilen nanotellerdir. Oysa bakteri genellikle sadece 1 mikron uzunluğundadır!