Bilimde sonuçlara nasıl ulaşıldığı oldukça önemlidir. Çünkü bir iddianın bilimsel olup olmadığını belirlemede iddianın hangi yöntemle üretildiği, hangi verilerle desteklendiği ve hangi koşullarda yanlışlanabileceği kritik rol oynar. Bu nedenle bilimsel düşünce, çoğu zaman gündelik sezgilerimizle çatışır ve bizi rahatsız edici belirsizliklerle yüzleştirir.

Popüler bilim anlatıları ise doğası gereği bu belirsizlikleri sadeleştirir hatta kimi zaman geri plana iter. Gerçekleştirilen sadeleştirme doğru yapıldığında bilime erişimi arttırma konusunda son derece önemli bir yere sahiptir. Ancak sınır çizilmediğinde popüler anlatı ile bilimsel yöntem arasındaki fark giderek silikleşebilir.

Not: 9 Ocak 2022 tarihinde kontrol ettiğimizde sitede bir sorun vardı ve bölümler yüklenmemekteydi. Eğer "Loading" ekranında kalıyorsanız, bu sorun giderilmemiş demektir.

Siteye Gitmek İçin: Euclid The Game

Matematiksel nominalizm; matematiksel nesnelerin, ilişkilerin ve yapıların ya hiç var olmadığını ya da soyut nesneler olarak var olmadığını (ne uzay-zamanda yer alırlar ne de nedensel güçlere sahiptirler) savunan bir görüştür. Genel olarak matematiksel nominalizmin iki biçimi vardır: Matematiksel nesnelere bağlılıktan kaçınmak için matematiksel (veya bilimsel) teorilerin yeniden formüle edilmesini gerektiren görüşler ve matematiksel veya bilimsel teorileri yeniden formüle etmeyen, bunun yerine bu teoriler kullanıldığında matematiksel nesnelere bağlılığın söz konusu olmadığını açıklayan görüşler.

Daha önce matematiksel Platonizm hakkındaki yazımızda nominalizm ile platonizmin kısa bir karşılaştırmasını yapmıştık. Bu yazımızda detaylandıracak olursak matematik hakkındaki ontolojik tartışmalarda bu iki görüşün ön plana çıktığını söyleyebiliriz.

Egoizm tanımlayıcı veya normatif bir görüş olabilir. En bilinen tanımlayıcı görüş olan "psikolojik egoizm" her bireyin yalnızca bir nihai amacı olduğunu ve bunun kendi refahı olduğunu iddia eder. Egoizmin normatif formları, bireyin ne yaptığını tanımlamak yerine ne yapması gerektiği ile ilgili iddialarda bulunur. Etik egoizm bir eylemin ahlaki açıdan doğru olması için, rasyonel egoizm ise bir eylemin mantıklı olması için bireyin çıkarını en üst düzeye çıkarmasının gerekli ve yeterli olduğunu iddia eder.

Egoizmin bütün formları “çıkar” kelimesinin açıklanmasını gerektirir. Burada iki ana teori vardır: Tercih veya istek anlatımları, çıkarı bireyin kendi arzularının tatmini olarak tanımlar. Genelde ve en makul biçimiyle bu arzular bireyin kendisini ilgilendiren isteklerle sınırlıdır. Bir isteği bireyin kendisiyle ilgili yapan şey tartışmalıdır ama bazı net ve karşıt durumlar vardır. Bireyin kendi memnuniyeti için olan isteği bireyin kendisiyle ilgiliyken başkalarının refahı için olan isteği kendisiyle ilgili değildir. Objektif anlatımlar çıkarı arzu edilip edilmediğinden bağımsız olarak değerlendirilen durumla (örneğin erdem veya hakikatle) açıklar. Çıkarı bireyin memnuniyetiyle açıklayan hazcılık (hedonizm), bireyin isteklerinin haz olarak sayılıp sayılmayacağına bağlı olarak, ya bir tercih ya da objektif bir anlatımdır.

Albert Einstein, 17 Eylül 1933 tarihinde Türkiye'ye bir mektup göndererek 40 Yahudi bilim insanının Türkiye'de idame edilmesi talebinde bulunmuştur. Mektubun gerçekliği, 1949 yılında Princeton Üniversitesi'nde öğrenci olan Münir Ülgür tarafından da doğrulanmaktadır. Ülgür, Einstein ile konuştuğunda, laf Türkiye ve Mustafa Kemal Atatürk'ten de açılmıştır. Ülgür'ün anlattığına göre Einstein şöyle demiştir:

Bir süre daha sohbet eden ikilinin arasında geçen konuşmada Einstein'ın söylediği şu sözler de ilgi çekicidir:

Nöronların aktivitesini dışarıdan kontrol etmek, modern nörobilimin en temel hedeflerinden biridir. Beynin hangi devrelerinin hangi davranışları ürettiğini anlayabilmek, yalnızca nöronların doğal aktivitesini gözlemlemekle değil, bu aktiviteye nedensel biçimde müdahale edebilmekle mümkündür. Bu nedenle nöron kodlama yaklaşımları, günümüzde nörobilim araştırmalarının merkezinde yer almaktadır.

Nöron kontrolünde çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Çoğunluğu ışık temelli yaklaşımlar olsa da bu teknikler her deneysel koşul için ideal değildir. Beyne fiber optik yerleştirilmesi, ışığın biyolojik dokuda sınırlı yayılımı, uzun süreli ve sürekli modülasyon gereksinimi gibi durumlar; farklı kontrol mekanizmalarına duyulan ihtiyacı artırmıştır. Özellikle davranışsal deneylerde veya saatler süren devre manipülasyonlarının gerekli olduğu çalışmalarda ışık temelli yöntemler pratik sınırlamalarla karşılaşabilir.

Öncül bulgularını Sex Roles jurnalinde yayınlayan bir grup araştırmacının Men and Masculinities jurnalinde yayınladıkları bir diğer çalışmaya göre, 21. yüzyılda yaşayan erkeklerin "kankaları" ile arasındaki heteroseksüel ilişki (buna "brotherly romance", yani "kardeşçe romantizm" anlamında "bromance" deniyor), içinde bulundukları romantik ilişkilere nazaran onları daha fazla tatmin ediyor.

Ülkemizde erkekler arasındaki yakınlık zaten uzun yıllardır kabul gören bir durum; ancak özellikle Batı'da erkekler arasındaki "heteroseksüel yakınlık" (yani cinsel istek barındırmayan, romantik olmayan) yakın geçmişe kadar pek açık yaklaşılan bir durum değildi. Fakat bu artık değişiyor ve makalenin yazarlarına göre bu olumlu bir gelişme. Fakat dikkat edilmesi gereken bir risk var: Kankalık ilişkileri giderek güçlenen erkeklerin romantik yaşantılarında kurdukları bağlar daha gevşek hale gelebilir; hatta erkeklerin romantik ilişki yaşama ihtimalini azaltabilir.

Avatar 2022'nin Aralık ayında serisinin ikinci filmiyle vizyona girdi. Beyaz perdelere ilk filmiyle sükseli bir giriş yapan Avatar, o dönemin şartları da göz önünde bulundurulduğunda görsel efektleriyle büyük ilgi toplamış ve 10 yıl boyunca en yüksek gişe yapan film olmuştu. Bu yazıda ise Avatar'ın bizlere sunduğu gezegenler arası canlı etkileşimleri, biyolojileri ve kültürleri konuşacağız. Hepsinden önce Avatar evreni hakkında hafızamızı yenileyelim.

Avatar filmi Dünya'daki kaynakların azalması ve yeni yaşam alanı arayışları sonucu insanların bu ihtiyaçlarını gidermek içim Pandora gezegenini sömürmesini konu alır. Pandora gezegeninde yaşayan Na'vi ırkı ile savaş içerisinde olan insanlar, kendi zihinlerini Na'vi bedenine aktararak Pandora'ya giriş yaparlar. Bu program dahilinde zihni Na'vi bedenine aktarılan başrolümüz Jake Sully bir süre sonra Avatar programına karşı gelip, Na'vi halkıyla bağ kurar ve Pandora'da yaşamaya karar verir.