Erkeklerde neden meme ucu bulunur? Aristo'nun, Darwin'in ve üç yaşındaki çocukların cevabını merak ettiği bir soru... 2005'te, bir hayır kuruluşu olan Fathers Direct; Afrikalı göçebe bir avcı toplayıcı kabile üzerine yapılan araştırma sayesinde bu soruya bir yanıt aradı.

Cevap, üç yaşındaki bir çocuğun (ve Darwin'in) tahmin ettiği gibiydi: Erkeklerde meme ucu, anne etrafta olmadığında ağlayan bebeğin emme ihtiyacını gidermesi için vardır (en azından fonksiyonel amacı budur; fizyolojik/genetik nedeni için bu yazımızı okuyabilirsiniz). Hem düşündüğünüzde bu cevap mantıklıdır da: Normal şartlarda süt veremese de erkek meme uçları, plastik emziklerden daha iyidir.

İnsan beyninin evriminin ne kadar önemli olduğu aşikardır. Gezegenimiz üzerinde bugüne kadar evrimleşmiş en yüksek zekaya sahip türüz. Bu evrimsel değişim asla kolay olmadı; ancak her evrimsel değişim gibi kademeli ve birikimli bir şekilde oldu. Bu durum, doğal olarak, birçoklarının aklına bir sorunun takılmasına neden olmaktadır: Neden sadece insan türünde beyin ve dolayısıyla zeka bu kadar evrimleşmiştir? Bu sorunun detaylı bir cevabını buradaki makalemizden okuyabilirsiniz.

Ancak çenemizi çalıştıran kasların körelmesiyle ilgili olarak, şunu belirtmekte fayda var: Her türün evrimi eşsizdir. Yani "kendine özgü"dür. Evrim tarihinde; benzer özelliklerin, benzer şartlar altında, kimi zaman benzer süreçlerden geçerek ortaya çıktığını görebilsek de (bkz: yakınsak evrim); çoğu zaman türlerin popülasyonları başından geçenler (çevre şartları, bu çevrenin değişimi, popülasyon içindeki genetik çeşitliliğin yapısı, bu çeşitliliğin çevreyle etkileşimi, vs.) eşsiz bir özgünlükte olduğu için, türlerin evrimi de kendilerine özgü olmaktadır. Bir diğer deyişle, "Neden diğer maymunlar da insanlar gibi zekileşmiyor?" sorusu, "maymun" (Simiiformes) olan her türün birebir aynı evrimsel patikayı takip etmesi gerektiğini varsaymaktadır. Evrimde böyle bir zorunluluk yoktur!

DNA, ya da uzun adıyla deoksiribonükleik asit, Dünya üzerinde var olan bütün canlılarda bulunan ve hepsinde kalıtsallığı sağlayan moleküldür. Yani canlılar, DNA isimli bu kimyasal maddeyi kullanarak, kendi biyolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını yavrularına aktarırlar. Ancak biyolojik organizmalara genetik yapısını kazandıran bu molekül, tek bir yapıda bulunmaz. Genetik ile ilgilenen birisi gen, kromatit ve kromozom gibi birçok diğer terimle de karşılaşmış; hatta bunların sayılarıyla ilgili kafa karışıklığı yaşamıştır. Bu yazımızda, DNA ve genlerle ilişkili tüm kavramları açıklayacağız.

Her kimyasal maddenin kendine özgü bir fiziksel yapısı vardır. Deoksiribonükleik Asit (DNA) isimli kimyasal yapının fiziksel şekline ise "ikili sarmal" adını vermekteyiz; çünkü birbiri etrafına örülmüş gibi gözüken iki şerit ve bu şeriti birbirine bağlayan moleküler köprülerden oluşmaktadır. Bu yapıyı oluşturan alt birimler, nükleobazlardır (kimi zaman sadece baz da denebilir; ancak "baz" sözcüğünün kimyada anlamı oldukça geniş olduğu için bu kısa kullanım kafa karıştırıcı olabilir).

Astronomiye çok merakım var ama çok bilgili değilim ve de bir konu ilgimi çekti;

Atomlar ile yıldız sistemleri birbirine benzediğini düşünüyorum. Güneşi atomun çekirdeği olarak düşünürsek gezegenler de elektron olabilir aynı şekilde atomun büyük çoğunluğu boşluk, Güneş Sistemi de öyle.

Genomumuzdaki binlerce gen anne ve babamızdan çift kopya halinde aktarılıyor. Ya bir genin iki kopyası birden bozuksa?

İzlandalı bir ekip genleri tamamen bozan değişimlerin sıklığını inceledi. Her 15 kişiden birinde en az bir genin iki kopyası da tamamen işlevsiz çıktı.

Merkür; günberide 46.001.200 km, günötede ise 69.816.900 km ile Güneş'e en yakın ve en küçük olan gezegendir. Güneş'e çok yakın olmasından ötürü, Kepler Yasaları gereği, Güneş Sistemi'ndeki en hızlı gezegendir. Yok denecek kadar ince bir atmosfere sahip olduğundan Merkür'de çok büyük sıcaklık dalgalanmaları yaşanmaktadır.

Merkür aynı zamanda birçok ilginç özelliğiyle de bilinmektedir. Örneğin; Güneş sistemindeki diğer gezegenlere göre neredeyse dik bir şekilde dönmektedir: Merkür'ün eksen eğikliği yaklaşık olarak bir derecenin 1/30'i kadardır. Bir başka ilginç özelliği ise, bugüne kadar Merkür'ü yalnızca iki uzay aracının ziyaret etmiş olmasıdır. Yörüngesinin dengesizliği, Güneş'e çok yakın oluşu ve Merkür'e yapılacak bir yolculuğun çok fazla yakıt harcaması nedeniyle Merkür'ün araştırılması zor bir gezegen olduğunu söyleyebiliriz.

Bizim kadar akıllı olan bir bilgisayar yaratmanın ne kadar inanılmaz derecede zor olduğunu öğrenmek kadar insan zekasını takdir ettirecek bir şey yok. Gökdelenler inşa etmek, uzaya insan yollamak, Büyük Patlama'nın nasıl gerçekleştiğinin detaylarını bulmak — bunların hepsi beynimizin nasıl çalıştığını anlamaktan ve onun kadar havalı bir şey yapmaktan çok daha kolay şeyler. Şu an itibarıyla insan beyni, evrende bilinen en karmaşık cisim.

İlginç olan şey şu, YGZ (yalnızca tek bir alanda değil, genel olarak insanlar kadar akıllı bir bilgisayar) yaratmanın zor kısımları, düşündüğünüz şeyler değil. Bir salisede iki tane on basamaklı sayıyı çarpabilen bir bilgisayar yapmak — inanılmaz derecede kolay. Bir köpeğe bakıp onun köpek mi kedi mi olduğunu söyleyebilen bir tane yapmak — zor bir iş. Satrançta herhangi bir insanı yenebilecek bir YZ yapmak mı? Tamamdır. Altı yaşında çocuklar için hazırlanan resimli bir kitaptan bir paragrafı okuyup yalnızca kelimeleri değil, anlamlarını da kavrayabilecek bir YZ yapmak mı? Google şu an bunun için milyarlarca dolar harcıyor. Zor şeyler — hesap, finansal piyasa stratejileri, dil çevirmek — bir bilgisayar için son derece kolay, fakat kolay şeyler — görme, hareket etme, algılama — çıldırtıcı derecede zor. Veya, bilgisayar uzmanı Donald Knuth'un sözleriyle, “Yapay Zeka şimdiye kadar ‘düşünme’ isteyen neredeyse her şeyi yapmayı başardı, fakat insanlar ve hayvanların 'düşünmeden’ yaptığı birçok şeyde başarısız oldu.”