Parla, hayal et, gülümse. Haydi, geceyi yeni yıldızlar ve belki de bazı gezegenlerle aydınlatalım!

Webb, Tau 042021 (Görsel 1) ve Oph 163131 (Görsel 2) adlı iki öngezegensel diskin yandan görünümlerini yakaladı. Her birinin merkezindeki genç yıldızdan gelen parlak ışık büyük ölçüde engelleniyor. Diskin üstünde ve altında ise yıldızdan yansıyan ışıkla aydınlanan ince toz, diskten çıkarak bir bulutsu olarak yükselmiş. Tozun diskteki dağılımı, gezegenlerin nerede ve nasıl oluşabileceğini etkiliyor.

Bu görüntülerdeki disklerin kırmızı, turuncu ve yeşil renkleri, çeşitli boyutlardaki toz taneciklerini ve molekülleri gösteriyor. Webb, yakın ve orta kızılötesi aygıtlarını kullanarak, diskteki farklı boyutlardaki bu toz taneciklerini takip edebiliyor.

Büyük bir moleküler bulutun içindeki gaz yoğunlaşarak bir yıldız oluşturduğunda, artakalan gaz ve toz, yıldızın etrafında kalın bir disk halinde dönmeye devam eder. Zamanla bu toz da çarpışır ve yoğunlaşarak yavaşça gezegenimsi (planetesimal) cisimler oluşturur. Bu cisimler de gezegenlere dönüşebilir. Tam teşekküllü bir gezegen olma sıçramasını yapamayan gezegenimsi cisimler, yıldızın etrafında dolanan asteroitler ve kuyruklu yıldızlar olarak kalır. Bu süreçte tüketilmeyen gaz, on milyonlarca yıl içinde yeni yıldızın radyasyonu tarafından dışarı atılır ve öngezegensel diskin varlığı sona erer. Bu diskleri çok daha erken yaşlarda gözlemleyerek, kendi Güneş Sistemimiz için bu sürecin nasıl işlediğini ve galakside gördüğümüz farklı gezegen türlerinin nasıl oluşmuş olabileceğini anlayabiliriz.

Bu görüntülerdeki ek veriler NASA Hubble ve Oph 163131 (ikinci görsel) için Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) tarafından sağlandı. ALMA, yaklaşık bir milimetre büyüklüğündeki daha büyük toz taneciklerini görebiliyor. Bu tanecikler, diskin merkezi düzleminde yoğunlaşarak, tanelerin büyümesi ve potansiyel olarak gezegenler oluşturması için uygun koşulları sağlıyor. Oph 163131'in iç diskindeki bir boşluk, orada bir gezegenin oluştuğuna ve çevresindeki tozu temizlediğine dair kanıt olabilir.

Kaynak: ESA/Webb, NASA & CSA, ESA/Hubble, ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), G. Duchêne, M. Villenave

Görsel açıklaması yorumlarda.