Saldırganlığı sadece hormonlara veya sadece kişiliğe bağlamak, devasa ve karmaşık bir bilişsel mimariyi tek bir anahtarla açıklamaya çalışmak gibi. Kısa ve net cevap, ikisi de tek başına belirleyici değil. Asıl belirleyici olan, hormonların hazırladığı nörobiyolojik zemin ile yerleşik kişilik örüntülerinin zihinsel filtrelerimiz üzerinden sürekli birbirini beslemesi. Üstelik kadınlar ve erkekler arasındaki fark da genel saldırganlık seviyesinden çok, bu dürtünün dışarıya hangi biçimde yansıtıldığında ortaya çıkıyor.

Genelde ilk suçlu ilan edilen testosteron, popüler kültürün sandığı gibi insanı durduk yere öfke krizine sokan sihirli bir iksir değil. Bilişsel ve nöroendokrin araştırmalar, testosteronun doğrudan saldırganlık üretmek yerine sosyal statü arayışını, tehdit algısını ve risk alma eşiğini modüle ettiğini gösteriyor. Özellikle düşük kortizol seviyeleriyle bir araya geldiğinde dürtüsel tepkilerin fren mekanizmasını zayıflatabiliyor, fakat beynin o anki sosyal bağlamı nasıl etiketlediği hesaba katılmadan tek başına fiziksel bir şiddete dönüşmüyor.

İşte tam burada kişilik ve bilişsel şemalar devreye giriyor. Beş Faktör Kişilik Kuramı açısından bakıldığında, saldırganlıkla en güçlü bağı düşük uyumluluk (agreeableness) ve yüksek duygusal dengesizlik (neuroticism) kuruyor. Zihni sürekli başkalarının nötr davranışlarında gizli bir düşmanlık aramaya programlanmış, yani düşmanca atıf yanlılığı yüksek ve dürtü kontrolü zayıf bir birey, hormonal dalgalanmalarda çok daha kolay alev alıyor. Hormonlar sahnenin ışıklarını ve gerilim müziğini ayarlıyor olabilir, ancak replikleri seçip eyleme döken şey büyük oranda kişilik ve bilişsel değerlendirme süreçleri.

Cinsiyetler arası ayrıma gelirsek, meta-analizler erkeklerin doğrudan fiziksel ve sözel saldırganlıkta istatistiksel olarak daha yüksek puanlar aldığını gösteriyor. Kadınlarda ise sosyal dışlama, dedikodu veya itibar zedeleme gibi ilişkisel saldırganlık formları belirginleşiyor. Bu durum biyolojik yatkınlıklar kadar, beynin evrimsel ve kültürel süreçlerde öğrendiği maliyet ve kazanç hesaplarıyla da ilişkili. Özetle agresivite ne sadece kana karışan bir kimyasal ne de tamamen soyut bir huy, ikisinin bilişsel bir kavşakta çarpışması.