Gezegenimizdeki yaşama dair bilgilerimizi; canlıların nasıl işlediğini, nasıl evrimleştiğini, birbirleriyle ve çevreleriyle nasıl etkileşime girdiğini inceleyen araştırmalar sayesinde ediniyoruz. Ancak yeryüzünde bilim insanlarının ayrıntılı biçimde inceleyebileceğinden çok daha fazla tür yaşıyor.

Peki bilim insanları hangi türlere odaklanacaklarına nasıl karar vermelidir? Tüm türleri adil bir şekilde temsil etmek mantıklı bir yaklaşım gibi görünebilir. Bu durum adeta bir seçim sonucunu tahmin etmeye benzer; her bir yurttaşla tek tek görüşemeyeceğimiz için genel nüfusu gerçekten temsil eden bir örnekleme ihtiyaç duyarız.

Brezilya'nın geleceğinin bilime dayandığını, yeni sınamalar karşısında kamu politikalarını güçlendirmenin ve ulusal egemenliği korumanın temel yolunun bilimsel araştırmalardan geçtiğini biliyoruz. Ancak Brezilya Bilimler Akademisi (ABC) tarafından kurumun son dört seçim dönemindeki değerlendirmelerine ve sunduğu önerilere dayanılarak hazırlanan güncel bir analiz, ülkenin bu hedef doğrultusunda önünde katetmesi gereken hâlâ uzun bir yol bulunduğunu gösteriyor.

Ülke 2005 yılında 10.000 olan doktoralı araştırmacı sayısını 2023'te yaklaşık 24.000'e çıkarmış ve bilimsel araştırmaları teşvik eden yasal çerçeveler kurmuş olsa da bilime ayrılan fonlar yetersizliğini ve istikrarsızlığını sürdürüyor. Bütçede son yıllarda görülen belirgin iyileşmelere rağmen, gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) %2'sinin bilim ve teknoloji sektörüne tahsis edilmesi yönünde on yıllardır savunulan öneri hiçbir zaman hayata geçirilemedi. Bilim, Teknoloji ve Yenilik Bakanlığı verilerine göre ulusal araştırma ve geliştirme harcamaları 2023 yılında GSYİH'nin %1,2'sine ulaştı. Bu oran Latin Amerika ve Karayipler ortalamasının üzerinde kalsa da dünya genelindeki %1,92'lik ortalamanın ve OECD üyesi ülkelerin kaydettiği %2,7'lik düzeyin gerisinde bulunuyor.

Günümüzde antimikrobiyal direnç, küresel ölçekte yüzleştiğimiz en büyük halk sağlığı tehditlerinden biri hâline geldi. Çoğu zaman sessiz bir pandemi olarak nitelendirilen dirençli bakteriler, her yıl dünya genelinde milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine neden oluyor. Eğer bu gidişatın önüne geçilmezse Dünya Sağlık Örgütünün tahminlerine göre antimikrobiyal dirençli bakterilerden kaynaklanan yıllık ölüm sayısının 2050 yılına kadar 10 milyona ulaşması bekleniyor.

Nanyang Teknoloji Üniversitesinde (NTU) çalışan bilim insanları, bu tehlikeli bakterilerden bir adım önde kalabilmemizi sağlayacak çığır açıcı stratejilere öncülük ediyor. Farklı uzmanlık alanlarına sahip araştırma ekipleri, ölümcül bakterilerin zayıf noktalarını hedef alarak geleneksel antibiyotiklerin yetersiz kaldığı alanlarda umut vadeden çözümler geliştiriyor.

California kıyılarında dev dalgalarla sarsılan Long Beach kentinde, yakın zamanda acil onarım ve temizlik çalışmaları başlatıldı, zira kıyı şeridindeki çok sayıda ev çökmenin eşiğine geldi ve can güvenliği gerekçesiyle girilemeyecek kadar tehlikeli bir hâl aldı. Rachel Tropikal Fırtınası bölgeye tahmincilerin öngördüğünden daha az yağış bıraktı ancak olağan dışı fırtına sistemi, yüksek gelgit, El Niño etkisi ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin bir araya gelmesiyle oluşan şiddetli kabarma, kıyıdaki yapıları ağır hasara uğratmaya yetti.

Bölgeden paylaşılan çarpıcı fotoğraflar ve video kayıtları, kentin yarımadası boyunca uzanan müstakil evlerin tehlikeli biçimde dengede durduğunu ve tarihî ahşap sahil yolunun kısmen dalgalara kapılarak sürüklendiğini gözler önüne seriyor. İklim krizinin tetiklediği aşırı hava olaylarının kıyılarda yarattığı tahribatı incelediğimizde, yükselen deniz seviyesi ile fırtına dalgalarının birleşerek kıyı toplulukları için ne derece büyük bir tehdit oluşturduğunu açıkça görüyoruz.

Doğada çakırkeyif olan veya sarhoşluk belirtileri sergileyen hayvanlara dair hikâyelerle karşılaşmamız hiç de zor değildir. Örneğin İsveç'te fermente olmuş elmaları yedikten sonra sendeleyerek dolaştığı görülen ve kafası bir ağaç kovuğuna sıkışmış hâlde bulunan bir sığın uzun süre gündemi meşgul etmişti. Benzer şekilde Botsvana'da marula meyvelerini tükettikten sonra dengesini kaybeden filler ya da ev yapımı birayı devirip dökülenleri yalayan evcil sıçanlar sıklıkla anlatılır. Bu canlıların tümü dışarıdan bakıldığında sarhoş gibi görünüyordu; peki gerçekten sarhoşlar mıydı?

Nereye bakacağımızı bilirsek doğa; fermente meyveler, ağaç özsuları ve nektarlar aracılığıyla adeta musluğundan sürekli alkol akan devasa bir meyhane gibidir. Tıpkı biz insanlar gibi hayvanlar âlemindeki farklı canlıların da alkole karşı tolerans düzeyleri belirgin biçimde değişkenlik gösterir.