İçerikler

Organik bileşikler, yapılarında karbon elementini temel yapıtaşı olarak barındıran geniş bir kimyasal bileşik sınıfıdır.^[1] Bu sınıf hem doğal hem de sentetik bileşikleri kapsamaktadır. Yine de yapısında karbon atomu bulunduran her madde organik sayılmamaktadır. Örneğin karbondioksit (CO₂), karbonmonoksit (CO), metal karbonatlar, karbürler ve siyanür tuzları gibi basit karbon bileşikleri anorganik (İng: "inorganic") sınıfında değerlendirilmektedir.^[7][16]

Yapısında karbon taşıdığı ve bitkiler tarafından fotosentezde kullanıldığı halde karbondioksitin neden anorganik sayıldığı, merak uyandıran bir sorudur. Bu merak yersiz değildir. Üstelik kimya topluluğunun organik bileşikler (İng: "organic compounds") için üzerinde uzlaştığı tek ve kesin bir sınır tanımı da bulunmamaktadır. Bu nedenle tek bir ezber kural yetmemektedir. Karbonun bağ kurma kapasitesini, tarihsel vitalizm tartışmasını, fiziksel özellik ölçümlerini ve sınır istisnalarını birlikte değerlendirmek gerekmektedir.

Evrende yalnız mıyız sorusu, modern bilimin ve insanlığın en derin merak konularından biri olmayı sürdürüyor. Dünya Dışı Zekâ Arayışı (SETI) projeleri, başka bir medeniyetten gelebilecek tekno-imza sinyallerini yakalamak amacıyla uzun yıllardır çoğunlukla gökyüzünde nereye bakacağımız sorusuna odaklandı. Örneğin 2012 ile 2015 yılları arasında yürütülen Phoenix Projesi kapsamında, akıllı yaşam belirtilerini tespit edebilmek amacıyla güneş benzeri yaklaşık 1.000 yıldız hedeflenmişti. Ancak SETI bünyesindeki bilim insanlarına göre gökyüzünde nereye bakacağımız kadar, ne zaman bakacağımız da hayati bir önem taşıyor.

Yakın zamanda 77. Uluslararası Astronotik Kongresinde sunulan ve arXiv ön baskı sunucusunda da yayımlanan yeni bir makalede araştırmacılar, sinyalleri yalnızca doğru yerde değil, aynı zamanda doğru zamanda arama çabasını ayrıntılarıyla ele aldı. Oxford Üniversitesinde Breakthrough Listen araştırmacısı olan Isabel Gerrard ile SETI Enstitüsünde araştırmacı bilim insanı olarak görev yapan Sofia Z. Sheikh tarafından hazırlanan bu çalışma, Allen Teleskop Dizisi (ATA) ile şimdiye dek yürütülen en kapsamlı gözlem kampanyasını tanımlıyor.

Baja California Yarımadası yaklaşık 12 milyon yıl önce Meksika anakarasından ayrıldığında Kaliforniya Körfezi ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, bu kıtasal yarılma sürecinin Pasifik Okyanusu'nun karşı yakasındaki tektonik kuvvetler yüzünden büyük ölçüde hızlanmış olabileceğini öne sürüyor.

Bulgu, Science dergisinde yayımlanan bir çalışmadan geldi. Çalışmayı Austin'deki Texas Üniversitesi, Çek Bilimler Akademisi, Helmholtz Yerbilimleri Merkezi ve Roma Tre Üniversitesinden araştırmacılar yürüttü.

İnsan beyni toplam vücut ağırlığının yaklaşık %2'sini oluşturur ama vücudun enerjisinin yaklaşık %20'sini kullanır. Vücut büyüklüğümüze oranla beynimiz diğer memelilerinkinden çok daha büyüktür ve çalışması için ciddi miktarda enerji gerektirir. Alışılmadık ölçüde büyük sosyal beynimizin, gelişmiş zekâmızı ve büyük, karmaşık toplumların oluşumunu mümkün kıldığı düşünülüyor.

Boston Üniversitesinden araştırmacıların yeni çalışması, beynin bu metabolik işleyişinin yalnızca insana özgü olmayabileceğini gösteriyor.

Kimyasal denge (İng: "chemical equilibrium"), tersinir bir tepkimede ileri ve geri tepkime hızlarının birbirine eşitlendiği, girenler ile ürünlerin derişimlerinin zamanla sabit kaldığı dinamik durumdur.^[1] Bir kimyasal tepkime denklemi yazılırken başlangıç maddeleri olan girenler okun sol tarafına, oluşan ürünler ise sağ tarafına yerleştirilmektedir. Ancak doğadaki ve laboratuvardaki pek çok dönüşüm sadece soldan sağa doğru ilerleyip girenlerin tamamen tükenmesiyle sonuçlanmamaktadır. Aslında ürün molekülleri oluşmaya başladığı andan itibaren yeniden başlangıç maddelerine dönüşebilmektedir. Böylece sistem her iki yönde aynı hızla işleyen kararlı bir denge durumuna yerleşmektedir.

Gündelik yaşamda ağzı kapalı bir şişedeki suyun neden tamamen buharlaşmadığı ya da endüstriyel bir reaktördeki gazların neden tamamen ürüne dönüşmediği sorusu doğrudan bu mekanizmayla açıklanmaktadır. Kapalı bir kapta sıvısıyla temas halinde bulunan buharın oluşturduğu denge buhar basıncı (İng: "equilibrium vapor pressure") da buharlaşma ve yoğuşma hızlarının eşitlenmesiyle kurulan fiziksel dengeye dayanmaktadır. Bu yazıda tersinir tepkimeler, denge sabiti, Le Chatelier ilkesi ve denge buhar basıncı sırasıyla ele alınmaktadır.