Bazı en güçlü ebeveynlik içgüdülerimiz, herhangi bir bilinçli düşünce süreci olmaksızın kendiliğinden ortaya çıkar. Uyuyan bir bebeği durup kontrol etme arzusu, onun hemen yanı başında kalma isteği veya ağladığında kucağa alma dürtüsü bizler için son derece tanıdıktır. Anne olmak, hayattaki önceliklerde de olağanüstü bir dönüşümü beraberinde getirir. Merhum İngiliz psikoterapist ve yazar Naomi Stadlen bu durumu şöyle ifade etmişti: "Annelik amansız olabilir. Bağımlılık, ihtiyaç ve bir başkasının tüm dünyası olmanın yarattığı bitmek bilmeyen çekim..."

Tüm memeliler için yavru büyütmek muazzam bir zaman, enerji ve kaynak gerektirir; bu durum annelerin, yavrularının ihtiyaçlarını neredeyse diğer her şeyin önüne koymasını zorunlu kılar. Peki anne beyni bu köklü öncelik değişimini tam olarak nasıl gerçekleştiriyor? Bilim insanlarının yakın zamanda yayımladığı yeni bir araştırma, işte bu temel sorunun yanıtını aradı.

Yeni Zelanda'nın teknoloji vizyonuna baktığımızda ülkenin bilim ve teknolojiye son derece büyük yatırımlar yapmaya hazırlandığını görüyoruz. Hükümet 2030 yılına kadar ileri teknoloji araştırmalarına ayrılan fonu her yıl 120 milyon dolar artırmayı planlıyor. Yapay zekâ, ileri malzemeler, sağlık, enerji ve uzay gibi iddialı alanları hedefleyen bu yatırım; ülkenin en parlak zihinlerinin yeni keşifler yapmasına ve yenilikçi fikirleri ticari bir gerçekliğe dönüştürmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.

Tüm bu yatırımlar Yeni Zelanda'nın inovasyon sürecinin bir ucunu oluşturuyorsa madalyonun diğer ve belki de daha az göz alıcı görünen ucu lise sınıflarında yer alıyor. Öğrencilerimiz, böylesi bilimsel atılımları mümkün kılan temel bilgileri tam da bu sıralarda ediniyor; lise son sınıflarda verilen ileri düzey fizik eğitimi ise mühendislik, ileri üretim ve yüksek teknoloji kariyerlerine açılan birincil kapı görevi görüyor.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesindeki Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA 2025) sonuçlarının 8 Eylül'de yayımlanması; her zaman olduğu gibi yoğun bir değerlendirme, kıyaslama ve ülke sıralaması dalgasını tetikledi. Fransa'nın gerilediği, kimi ülkelerin performansını artırdığı, bazılarınınsa krizlere karşı daha dirençli kaldığı görülüyor. Her değerlendirme döneminde olduğu gibi kamuoyunun dikkati hızla ülkelerin lig tablosundaki yerine odaklanıyor.

Bu sıralamalar kuşkusuz belirli bir fikir veriyor; ancak çok daha temel bir sorunun üzerini örtme tehlikesi taşıyor: Okulda geçirdiğimiz yıllardan gerçekte ne elde ediyoruz? Yirminci yüzyılın önemli bir kısmında eğitimdeki ilerlemeyi ölçmek görece daha basitti. Öğrenci sayıları, okullaşma süresi ve kazanılan diplomalar sayılıyordu. Böyle bir yaklaşımın ardında son derece haklı gerekçeler vardı; zira eğitimin tabana yayılması ve kitleselleşmesi, geçtiğimiz yüzyılın en büyük toplumsal dönüşümlerinden birini temsil ediyordu.

Bir Homo sapiens bireyinin, düşmanının kafasına ahşap bir sopayla vurduğu ilk andan bu yana insanlık, hasımlarını alt etmenin yeni ve yaratıcı yollarını aramıştır. Günümüz muharebe sahalarında kullanılan sekiz rotorlu insansız hava araçlarını, yani oktokopterleri ele alabiliriz. İsimleri kulağa sevimli gelse de pratikte son derece ölümcül olabilen bu hava araçlarının silahlı versiyonları, Ukrayna merkezli Aerorozvidka gibi kuruluşlar tarafından hedeflerin üzerine patlayıcı taşımak ve bırakmak amacıyla geliştirilmiştir.

Bu durum modern savaşların geleceğine dair tuhaf bir bakış açısı sunsa da geçmiş de en az bugün kadar sıra dışı fikirlerle doludur. İnsanlık tarihi, dâhiyane olduğu kadar garip ve kimi zaman da tamamen akıl sınırlarını zorlayan silah tasarımlarıyla dolup taşmaktadır. İşte tarihin bugüne kadar kaydettiği en tuhaf dokuz askerî icat:

2026 yılının yaz aylarında dört araştırmacı, meslekleri birbirine hiç benzemeyen çok sayıda uzmanla üç gün boyunca bir araya geldi. Bu uzmanlar arasında bir kozmoloji uzmanı, acil durum yönetimi araştırmacısı, genetik danışman, hidroloji uzmanı, nöropsikolog, sağlık riski iletişimi uzmanı, bilişsel sinirbilimci, tiyatro yönetmeni, araştırmacı gazeteci ve meteoroloji uzmanı yer alıyordu. Bir araya gelen dört yazar ise sosyoloji, insan hakları, yerli topluluk sağlığı ve mikrobiyal genetik gibi birbirinden bütünüyle farklı alanlarda çalışmalar yürütüyor.

Araştırmacılar, karmaşık ve zor sorular üzerinde disiplinler arası çalışma gruplarını buluşturan bir araştırma kuruluşu olan CIFAR bünyesindeki bir çalıştayda bir araya geldi. Amaçları, hiçbir uzmanlık alanının tek başına çözemeyeceği temel bir meseleyi ele almaktı: Araştırmalardaki belirsizlikle nasıl başa çıkılacağı ve bu belirsizliğin kamuoyuna nasıl aktarılacağı.