IC 342: Zürafamsı Takımyıldızındaki Gizli Gökada

Bölgemizdeki büyük ve parlak sarmal gökadalarla boyutça benzer olan IC 342, uzun boyunlu kuzey takımyıldızı Camelopardalis doğrultusunda yalnızca 10 milyon ışık-yılı uzaklıktadır. Geniş bir ada evren olan IC 342, normalde gece gökyüzümüzde dikkat çekici bir gökada olurdu; ancak kendi Samanyolu gökadamızın düzlemi boyunca uzanan yıldızlar ile gaz ve toz bulutlarından oluşan bir perdenin ardında kaldığı için net biçimde görülemez ve ancak bu örtünün içinden seçilebilir. IC 342’nin ışığı, aradaki kozmik bulutlar tarafından sönümlenip kızarmış olsa da, bu keskin teleskopik görüntü, gökadanın kendi karartıcı tozunu, genç yıldız kümelerini ve gökada çekirdeğinden çok uzaklara kadar uzanarak kıvrılan sarmal kollardaki parıldayan yıldız oluşum bölgelerini izliyor. IC 342 yakın zamanda bir yıldız oluşumu patlaması yaşamıştır ve Yerel Grup gökadalarının ve Samanyolu’nun evrimini etkilemiş olabilecek kadar da yakındır.

8 Ocak 2026 Günün Astronomi Fotoğrafı (NASA APOD)

📸 Kaynaklar ve Katkıda Bulunanlar:
Görsel Kaynağı & Telif: Gaetan Maxant
Çeviren: Eyüp Akman

🔗 Tüm APOD içeriklerini görmek için:
https://evrimagaci.org/apod

Ay’ın Renkleri

Ay hangi renk? Bu geceye göre değişir. Dünya’nın atmosferinin ötesinde, Güneş ışığını yansıtarak parıldayan karanlık Ay, kahverengi tonlarda bir gri renginde görünür. Dünya’nın atmosferinin içerisinden ise Ay, oldukça farklı görünebilir. Paylaşılan görsel, bir astrofotoğrafçının İtalya‘nın farklı bölgelerinden 10 yılı aşkın bir süre boyunca topladığı, dolunayın görünen renklerinin bir koleksiyonunu gösteriyor. Kırmızı veya sarı renkli olanlar, genellikle Ay ufka yakınken görülür. Mavi ışığın bir kısmı, bazen ince bir tozla dolu olan Dünya’nın atmosferinde epey uzun bir yol katederken saçılır. Mavi renkli ay ise daha nadir görülür. Daha büyük toz parçacıkları taşıyan bir atmosferin göstergesidir. Mor Ay’ı oluşturanın ne olduğu belirsizdir. Sebebi birden fazla etkinin bir kombinasyonu olabilir. Son görüntü 2018’in Temmuz ayında gerçekleşen tam Ay Tutulması‘nı gösteriyor. Ay’ın Dünya’nın gölgesinde kaldığı ve ışığın Dünya’nın etrafındaki havada kırılması nedeniyle soluk kırmızı bir renkte göründüğü zaman diliminde çekilmiştir. Sıradaki dolunay bu “ay’ın” sonunda gerçekleşecek. Bazı kültürlerde Kunduz Ay’ı olarak bilinir.

11 Kasım 2020 Günün Astronomi Fotoğrafı (NASA APOD)

📸 Kaynaklar ve Katkıda Bulunanlar:
Görsel Kaynağı & Telif Hakkı: Marcella Giulia Pace
Çeviren: Seda Baştürk

🔗 Tüm APOD içeriklerini görmek için:
https://evrimagaci.org/apod

🌡️ Termodinamik; ısı, enerji ve maddenin davranışlarını açıklayan temel bir fizik alanıdır; sistemlerde enerji akışını ve dönüşümlerini inceler. Entropi ise bu bağlamda enerjinin düzensizliğinin bir ölçüsüdür. Doğadaki birçok süreç, toplam entropinin, yani düzensizliğin, artmasına doğru ilerler.

🔁 Birçok kişi, termodinamiğin ikinci yasasının “düzensizlik artar” dediği için evrim gibi karmaşık canlı sistemlerin ortaya çıkmasının buna aykırı olduğunu düşünebilir. Ancak bu yaklaşım, yasayı yanlış bir bağlamda değerlendirir. Çünkü termodinamik yasalar yalnızca izole sistemler için geçerli hâlde kullanılır; canlı organizmalar ve ekosistemler ise enerji ve madde alışverişi yapan açık sistemlerdir. Bu bakımdan entropinin yerel olarak azalması (örneğin biyolojik organizasyonların artması) mümkündür ve ikinci yasanın bütündeki etkisiyle çelişmez. (Entropi artışı kapsama alanında kalır)

🌍 Özellikle Güneş’ten gelen enerji gibi dış faktörler, yaşam süreçlerinin karmaşık yapıların ortaya çıkmasını destekleyen enerji akışları sağlar. Böylece termodinamik yasalarının yönlendirdiği toplam entropi, tüm sistem ve çevresi için artarken canlı sistemlerin kendi içindeki entropi azalabilir.

🧠 Bu nedenle bilimsel çerçevede “evrim, ikinci yasanın ihlali” gibi bir durum söz konusu değildir. Termodinamik ve evrimsel süreçler farklı ölçeklerde tanımlanır; biri fiziksel enerji dönüşümlerini, diğeri ise canlı popülasyonların zaman içindeki değişimini açıklar. Birbiriyle çelişmeksizin uyumlu biçimde değerlendirilebilirler.

Yazar: Çağrı Mert Bakırcı
2. Yazar: Anıl Kocabaldır

ℹ️ Bu içerik, Evrim Ağacı internet sitesinden derlenerek hazırlanmıştır. Derleme sırasında bazı önemli detaylar kaybolmuş olabilir. Konu hakkında eksiksiz bilgi almak ve kaynaklarımızı görmek için içeriği lütfen evrimagaci.org üzerinden okuyunuz.

🌍 Geleneksel çevre politikaları genellikle “zararı azaltma” üzerine odaklanır: emisyonları düşürmek, atıkları azaltmak, zararları en aza indirmek gibi. Ancak “Net Pozitif” yaklaşımı bunun ötesine geçmeyi hedefliyor: Sadece zararı azaltmak değil, olumlu etkiler yaratmak.

📈 Net pozitif olmak, bir insan etkinliğinin veya kurumun çevre üzerindeki negatif etkilerini sıfırlamanın ötesine geçerek doğaya geri değer katacak net kazanımlar üretebilmesini ifade ediyor. Örneğin karbon ayak izini dengelemekle kalmayıp atmosfere daha fazla karbonu bağlayan uygulamalar geliştirmek.

🌱 Bazı koruma programları yalnızca habitatı korumak yerine onu eski haline getirip daha da geliştirmeyi hedefliyor. Benzer şekilde, tarımsal veya kentsel planlamada yapılan iyileştirmeler, ekosistem sağlığını artıracak ve doğal döngüleri destekleyecek yönde olabilir.

🔄 Bu yaklaşım, “daha az zarar vermek” yerine “daha fazla iyilik üretmek” gibi düşünülebilir. Böyle bir hedef, hem çevresel sürdürülebilirliği hem de toplumların uzun vadeli refahını güçlendirebilir.

🌟 Yani net pozitif; çevresel etkileri minimize etmenin ötesinde, olumlu katkılar sağlayan eylemleri hedefleyen bir strateji olarak değerlendiriliyor.

Yazar: Itamar Shatz
Çeviren: Burçak Olgun
Editör: Damla Şahin Uçar

ℹ️ Bu içerik, Evrim Ağacı internet sitesinden derlenerek hazırlanmıştır. Derleme sırasında bazı önemli detaylar kaybolmuş olabilir. Konu hakkında eksiksiz bilgi almak ve kaynaklarımızı görmek için içeriği lütfen evrimagaci.org üzerinden okuyunuz.