Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

120 Milyon Yıllık Kuş Fosilinde İlk Kez Akciğer Gözlemlendi!

120 Milyon Yıllık Kuş Fosilinde İlk Kez Akciğer Gözlemlendi!
3 dakika
9,283
Tüm Reklamları Kapat
Keşfedilen fosil kaydındaki akciğer izleri.
Keşfedilen fosil kaydındaki akciğer izleri.
Vertebra Paleontology

Bir canlının fosil olabilmesinin doğada ne kadar zor olduğunu tahmin ediyorsunuzdur. Akciğer gibi yumuşak dokuların doğrudan veya dolaylı korunması ise çok daha düşük bir olasılıkla gerçekleşiyor. Ancak bir şeyin "son derece düşük bir olasılık" olması, "gerçekleşmesi mümkün değil" anlamına gelmez. Hatta bu yeni keşfedilen kuş fosilinde bulunan akciğerler, fosilleşmiş ilk yumuşak doku örneği de değil! 1998’de İtalya’da yavru bir Scipionyx samniticus türü tanımlanmıştı. Örneği çok değerli kılan, içerisinde yumuşak dokunun (bağırsak, kas, karaciğer vb) dahi yeterince korunmuş olmasıydı! Hatta timus (lenfoid organ) ve bağırsağındaki bazı besinler bile gözlemlenebilmişti.



Tüm Reklamları Kapat

Geçtiğimiz günlerde keşfedilen 120 milyon yıllık kuş, Archaeorhynchus spathula adında bir tür ve Euornithes (Gerçek Kuşlar) taksonunda bulunuyor. Bu fosil kaydı sayesinde ilk defa Mezozoik Zaman'a ait bir kuş akciğerinin izleri gözlendi! Günümüz kuşları, yüksek irtifada uçuş için yeterli oksijeni sağlayabilecek biçimde seçilim göstermiş pulmoner (akciğer) adaptasyonlara sahiptirler. İşte bu fosil sayesinde, ilkin ornithuromorph kuşlarda söz konusu karakteristik özellikler muhteşem bir şekilde gözler önüne seriliyor. Çünkü oksijen kullanan omurgalılar arasında solunum sistemi en verimli olan canlılar bariz şekilde kuşlardır. Memeliler sadece iki yönlü solunum gerçekleştirdiklerinden, giren ve çıkan gazlar karışabiliyor. Fakat kuşlarda, hava keseleri sayesinde uçuş sırasında tek yönlü solunum gerçekleşiyor. Dolayısıyla daha verimli bir şekilde oksijen alışverişi gerçekleştirebiliyorlar. Öyle ki, kuşlar soluk verirken (ekspirasyon) bile hava keseleri sayesinde oksijen alabilirler.

Kabaca kuşlardaki solunum fizyolojisi.
Kabaca kuşlardaki solunum fizyolojisi.
Aves Study Guide

Taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanarak bulunan fosilin akciğer bölgesinden 12 farklı örnek incelendi. Bu örnekler arasında parabronş ve akciğerde özelleşmiş parankim dokuları tespit edildi. Parabronşlar, kuşlara özgü olan ve kılcal damarlar arasında gaz alışverişi sağlayan ufak hava boşluklarıdır. Tek yönlü hava akışı sağlayarak akciğere oksijen sağlarlar. Anatomide parankim dokusu ise organın işlev gören dokusu demektir. Kim bilir; belki de bu adaptasyonlar sayesinde 66 milyon yıl önceki Kretase/Tersiyer (K/T) yok oluşundan sağ çıkabildiler. Unutmamak gerekir ki bütün dinozorların nesli 65 milyon yıl önce tükenmedi! Sadece non-avian dinozorlar yok oldu; avian dinozorlar (yani kuşlar) ile her gün sokakta karşılaşıyoruz! Çünkü kuşlar, doğrudan theropod atalarından ayrılan bir grup avian dinozordur. Gerçi avian dinozorlar (kuşlar) bu yok oluştan etkilenmedi değil; onların bile büyük bir kısmı yok oldu. Örneğin Enantiornithes (Karşıt Kuşlar) olarak bilinen takson, günümüz kuşlar ile morfolojik ve ekolojik olarak son derece benzerlik gösterse de nesillerini devam ettiremediler. Ama neyse ki hepsi yok olmadı. Böylece dinozorların canlı kanlı örneklerini hayatlarımızda görmeye devam edebiliyoruz.

Kuş akciğerinin ufak bir histolojik görüntüsü.
Kuş akciğerinin ufak bir histolojik görüntüsü.
Arizona Ornithology

Keşfedilen yeni tür, aynı zamanda gerçek gaga barındırdığı bilinen ilkin kuşlardan biri. Yani günümüz kuşlarının soyağacına ulaşacak olan atasal form. Şimdiye kadar bu türe ait 5 iyi korunmuş örnek elde edildi. Hatta 2005'te keşfedilen müthiş korunmuş örnekte, midenin içindeki gastrolitler (mide taşları) bile izlenebilmişti. Kuş tarafından hayattayken yutulan bu mide taşları, dişleri bulunmayan ilkin kuşların bitki ağırlıklı besinleri sindirmesine yardımcı olduğu düşünülüyor. Zira bu davranışı günümüzde sergileyen birçok sürüngen ve kuş türü mevcut. Zaten bilim felsefesinin kalbinde yer alan uniformitariyanizm ilkesine göre, "Şimdiki zaman, geçmişin anahtarıdır." Yani günümüzdeki olaylara bakarak, tarihte de benzer veya aynı şekilde gerçekleştiği ve gelecekte de benzer şekilde gerçekleşebileceği hakkında fikir beyan edebiliriz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Xiaoli Wang, Jingmai K. O’Connor, et al. (2018). Archaeorhynchus Preserving Significant Soft Tissue Including Probable Fossilized Lungs. PNAS, sf: 10-1073. | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Archaeorhynchus. (28 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 28 Ekim 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Michelle Starr. Scientists Have Found What They Think Are Incredibly Preserved 120 Million-Year-Old Bird Lungs. (28 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 28 Ekim 2018. Alındığı Yer: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/06/2024 16:08:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7436

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Diş Hekimi
Kimyasal Element
Korku
İnsanlık
Nörobilim
Değişim
Neandertal
Şempanzeler
Besin
Doktor
Maymun
Balık Çeşitliliği
Kök Hücre
Homeostasis
Yaşlılık
Viral
Sağlık Personeli
Tardigrad
Enfeksiyon
2019-Ncov
Dalga
Elektrik
Dil
Fobi
Zehir
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu. 120 Milyon Yıllık Kuş Fosilinde İlk Kez Akciğer Gözlemlendi!. (27 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 18 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7436
Türkoğlu, P. (2018, October 27). 120 Milyon Yıllık Kuş Fosilinde İlk Kez Akciğer Gözlemlendi!. Evrim Ağacı. Retrieved June 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7436
P. Türkoğlu. “120 Milyon Yıllık Kuş Fosilinde İlk Kez Akciğer Gözlemlendi!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 27 Oct. 2018, https://evrimagaci.org/s/7436.
Türkoğlu, Pedram. “120 Milyon Yıllık Kuş Fosilinde İlk Kez Akciğer Gözlemlendi!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, October 27, 2018. https://evrimagaci.org/s/7436.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close