Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Türdiriltimi Yoluyla Neandertalleri Hayata Döndürmek Mümkün mü?

Neandertal Genleri Sayesinde Yeni Bir Tür Yaratabilir miyiz?

Türdiriltimi Yoluyla Neandertalleri Hayata Döndürmek Mümkün mü? Görsel DALL-E 3 tarafından oluşturulmuştur.
11 dakika
3,198
Evrim Ağacı Akademi: Türdiriltimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Türdiriltimi yazı dizisinin 11. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Türdiriltimi Nedir? Nesli Tükenen Canlılar Yeniden Hayata Döndürülebilir mi?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Türdiriltimi (İng: "De-extinction") veya "diriltme biyolojisi" nesli tükenmiş bir türü veya alt türü, klonlama, gen düzenleme veya geri ıslah (İng: "Back breeding") gibi yöntemlerle yeniden üretmeye çalışma sürecidir. Bu süreç, bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle birlikte bazı hayvan türlerini yeniden hayata döndürmek için umut verici bir yol olarak görülmektedir. Örneğin, yünlü mamut kuşkusuz en popüler türdiriltimi adaylarından biridir.

Peki türdiriltimi, nesli tükenen yakın kuzenlerimiz olan Neandertaller için de mümkün olabilir mi? Bu sorunun cevabı hem bilimsel hem de etik açıdan karmaşıktır. Bu yazımızda, bu soruların cevabını almak için Neandertallerin evrimini, türdiriltimi için gerekli olan genetik ve teknolojik koşulları ve türdiriltiminin olası sonuçlarını inceleyeceğiz.

Neandertallerin Evrimsel Tarihi

Neandertaller yaklaşık 500.000 yıl önce modern insanlardan ayrılmış; Avrupa, Güneybatı ve Orta Asya'da yaşamış Homo sapiens'in en yakın akrabalarıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Homo sapiens Afrika'da evrimini sürdürürken Neandertaller Batı Avrasya'da evrimleşmiş ve günümüz Galler'inden Güneybatı Asya ve Urallara kadar geniş bir coğrafî alana yayılmışlardır. Simil de los Huesos'taki Kuzey İspanya ve Swanscombe'daki Kent'teki fosil kalıntıları incelendiğinde, Neandertallerin Avrupa'da 400.000 yıl önce yoğun bir şekilde yayılmış olduğu belirlenmektedir. Bu tür, Avrasya'da da geniş bir coğrafi dağılıma ulaşmıştır; Portekiz ve Galler'den Sibirya'nın Altay Dağları'na kadar yayıldıkları söylenebilir. 60.000 yıl önceye kadar İngiltere ve Sibirya'daki soğuk bozkırlarda ve 120.000 yıl öncesinde ise İspanya ve İtalya'nın ılıman ormanlık alanlarında yaşamışlardır.

Neandertaller, Avrupa ve Asya'nın soğuk ortamlarında hayatta kalmalarına yardımcı olan birçok benzersiz adaptasyon geliştirmişlerdir. Kısa uzuvları ve gövdeleri ısının korunmasına yardımcı olurken geniş burunları ise nefes alırken alınan havanın ısıtılmasına ve nemlendirilmesine yardımcı olmuştur.

Neandertallerin coğrafî dağılımı. Görüldüğü üzere ağırlıklı olarak Avrupa ve Güney Asya'da yaşam sürmüşlerdir.
Neandertallerin coğrafî dağılımı. Görüldüğü üzere ağırlıklı olarak Avrupa ve Güney Asya'da yaşam sürmüşlerdir.
The Human Journey

Bunların yanı sıra Neandertaller alet yapma, ateş kullanma, avlanma, balık tutma, sanat, müzik, ritüeller ve birtakım sembolik davranışlar gibi çeşitli kültürel yeteneklere de sahiptiler.

Birçok farklı nedenden kaynaklanabileceğinden, Neandertallerin neslinin neden tükendiği tam olarak bilinmemektedir. Olası nedenler arasında iklim değişikliği, hastalıklar, doğurganlığın azalması, genetik çeşitlilik eksikliği ve hibridizasyon örnek verilebilir. Hibridizasyonla birlikte Homo sapiens ve Neandertaller çiftleşmiş ve genetik alışveriş sonucunda melez canlılar oluşmuştur. Bu durumun bir sonucu olarak bazı Neandertal genleri modern insanlara genetik miraslar olarak kalmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Neandertalleri Nasıl Diriltebiliriz?

Genom dizilerine sahip olmamız nedeniyle Nandertallerde türdiriltimi için en olası yöntem klonlama olarak görülmektedir. Klonlama, bir organizmanın genetik materyalinin tamamının veya bir kısmının kopyalanarak aynı genetik bilgiye sahip yeni bir bireyin oluşturulması sürecidir. En bilinen klonlama örneği 1996'da Ian Wilmut ve beraberindeki bir grup bilim insanı tarafından başarıyla klonlanmış Dolly adındaki bir koyundur.

Bilim insanları, klonlama konusundaki başarılarını farelerden koyunlara, domuzlardan ineklere ve hatta köpeklere kadar geniş bir yelpazede sergilemişlerdir. 1990'lar ve 2000'lerin başlarında mamutlar ve yakın zamanda nesli tükenmiş olan birkaç canlı türü üzerinde çalışmalar başlamış ve son zamanlarda da daha da belirgin hale gelmiştir.

Özellikle, 2006 yılında al yanaklı maymunun embriyolarını klonlama başarısı elde edilmiş; bu önemli adım, primatların klonlanmasında yeni bir dönemi başlatmıştır. Bütün bunlar aynı zamanda bilim dünyasında önemli bir soruyu ateşlemiştir: Modern insanın en yakın akrabası olan Neandertalleri yeniden hayata döndürebilmemiz mümkün mü?

Neandertalleri yeniden hayata döndürmek, teknik olarak Neandertal DNA'sını modern insan DNA'sıyla sentezleyerek Neandertal benzeri melez bir canlı üretmek anlamına gelir. Bu süreç, Neandertal soyunu tamamen geri getirmekten ziyade, onların bazı özelliklerini yeniden canlandırmak olarak tanımlanabilir. Neandertallerin tam genom dizilimi, 2010 yılında Svante Pääbo ve ekibi tarafından çeşitli fosillerden çıkarılan DNA örneklerinin analiziyle elde edilmiştir. Bu genom dizilimi, Neandertallerin genetik yapısını ve modern insanlarla olan farklılıklarını ortaya koymuştur. 2014 yılında, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'ndeki ekip, Neandertal genomunun sırlarını neredeyse tamamen ortaya çıkarmıştır. Bu genom dizilimi sayesinde, bazı yöntemlerle Neandertalleri kısmen geri getirebilmek de dahil olmak üzere birçok genetik düzenleme nihayet mümkün hale gelmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Türdiriltimi çalışmalarında en popüler yöntemlerden biri somatik hücre çekirdeği transferi (SCNT)'dir. SCNT, yetişkin bir somatik hücrenin çekirdeğinin alınıp çekirdeği çıkarılmış bir yumurta hücresine yerleştirilmesi sürecidir. Ardından, bu kombinasyon elektrik akımı veya kimyasal bir süreçle uyarılarak embriyo oluşumu için teşvik edilir. Oluşan embriyo daha sonra bir taşıyıcı ana rahmine transfer edilir ve gelişim sürecine devam eder.

Görsel DALL-E 3 tarafından oluşturulmuştur.

Neandertalleri yeniden hayata döndürebilmemiz için Somatik hücre çekirdeği transferi (SCNT) yöntemiyle Neandertallerden alınan genomu insan kök hücreleriyle, dişi bir insan rahminde bir araya getirerek bir fetüs yaratmak gerekmektedir. Ancak elimizde sağlam Neandertal hücreleri olmaması ve nükleer transfer yönteminin tehlikeli sonuçlar doğurması alternatif yöntemlerden faydalanmamızı gerektirmektedir.[1]

Sahip olduğumuz bilgiler ışığında, modern insanın kök hücre hattıyla başlayarak modern insan DNA'sının neandertal DNA'sıyla farklılık gösteren bölgeleri değiştirildiğinde, başarılı olunduğu takdirde hem genetik hem morfolojik yönleriyle büyük oranda Neandertallere benzeyen canlılar üretilmiş olacaktır.

Ancak bu süreçte insan DNA'sında binlerce, belki de milyonlarca değişiklik yapılması gerekmektedir. Bu işlem George Church'ün de dahil olduğu bir grup bilim insanı tarafından yürütülen çok düzeyli otomatik genom mühendisliği (MAGE) adı verilen gen düzenleme teknolojisi sayesinde mümkün görünmektedir. MAGE, yapay genetik materyalleri hücrelerin genomundaki hedeflenen bölgelere yerleştirmek için kısa DNA parçaları olan oligonükleotitleri kullanmaktadır.

Church, modern insan genomunun Neandertal genomuyla eşleşmesi için yaklaşık 10 milyon değişiklik yapılması ve bunu başarmak için de tekniğin büyük ölçüde geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Dahası, bu yöntemle hücreyi pluripotent duruma getirerek fetüsteki modern insan hücrelerini Neandertal hücre tipine dönüşecek şekilde programlamak hedeflenmektedir.

Neandertal DNA'sına sahip kök hücreler insan blastokistine, yani gelişmekte olan bir embriyoya implante edildiğinde bu hücrelerin çoğalması ve gelişmesi sırasında Neandertal hücrelerinin avantaj kazanması ve Neandertal genetik bilgisine sahip olmayan tüm hücreleri baskılamasının mümkün olduğu düşünülmektedir. Böylece sürecin sonunda tam anlamıyla bir Neandertal klonu oluşturulabilir.[2]

Tüm Reklamları Kapat

Morfolojik Özellikler ve Türdiriltiminin Olası Sonuçları

Neandertaller morfolojik, fizyolojik ve anatomik olarak her ne kadar Homo sapiens'e çok benzese de bazı belirgin özellikleri sayesinde bir o kadar da farklılık gösterirler. Örneğin Neandertal ile Homo sapiens arasındaki en çarpıcı fark, H. sapiens iskeletinin göreceli inceliğidir.

Ortalama bir yetişkin Neandertal genellikle 1,75 ila 1,50 boyunda ve yaklaşık 64 ile 84 kilogram ağırlığındaydı. İlk Neandertaller sonraki dönemlerde yaşayanlara kıyasla daha uzun olmalarına rağmen ağırlıkları büyük oranda benzerlik gösterirdi.[3] Neandertallerin daha tıknaz iskelet yapısı, daha geniş leğen kemiği ve geniş, derin göğüs kafesi, Erken ve Orta Pleistosen hominin atalarımıza kadar uzanan atalardan kalma bir özellik gibi görünmektedir.

Günümüzde yaşayan bir Neandertali gösteren balmumu
Günümüzde yaşayan bir Neandertali gösteren balmumu

Neandertal morfolojisine ilişkin bu klasik tanımların birçoğu, onların soğuk iklimlere adaptasyonlarına dayandırılmaktadır. Buna karşın Homo sapiens'in hafif vücut kütlesi ve daha küçük burunları Afrika'daki sıcak tropikal iklimle bağdaştırılmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu durum Bergmann'ın soğuk iklimlerde yaşayan canlıların sıcak iklimlerdekilere kıyasla genellikle daha büyük vücut kütlesine sahip olma eğiliminde olduğuna dair ekocoğrafya kuralına birebir uymaktadır.

Öte yandan çeşitli çalışmalar, günümüzde Neandertal genlerine sahip olmanın, kişilerin fizyoloji ve anatomileri üzerinde çeşitli etkileri olduğu, örneğin COVID-19 gibi ciddi hastalıklara karşı daha dirençli olduklarını göstermektedir.

Bütün bunlar göz önünde bulundurulduğunda doğacak Neandertal klonunun anatomik ve morfolojik birçok açıdan bizden farklı bir görünüme sahip olması ve bazı hastalıklara karşı daha dirençli olması beklenmektedir.

Neandertalleri Geri Getirmenin Etik, Dinî ve Yasal Zorlukları

Bahsedilen adımların atılmasından önce; türdiriltimi projesi için öncelikle ekolojik, etik ve ekonomik bakımdan birçok etken göz önünde bulundurulur. Örneğin mamut veya Tazmanya kaplanı gibi türdiriltimi için ikonik aday türler, biyoçeşitliliğin sürdürülebilirliği ve ekosistem işlevlerinin korunması açısından kritik öneme sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Her Temas - İnsan Duygularının Yeni Bilimi

İnsanlar arasındaki fiziksel veya düşünsel her temasın zihindeki karmaşık örgüde nasıl iz bıraktığını ve duyguların hem biyolojik hem de evrimsel kökenlerini klinik hikâyelerle aydınlatan nefes kesici bir zihin yolculuğu.

Ünlü klinik psikiyatr ve nörobilimci Karl Deisseroth hayatını insan zihni hakkındaki gerçeklerin peşinde koşarak geçirdi. Beyne dair bildiklerini hastalarına duyduğu derin empatiyle birleştiren Deisseroth, Her Temas’ta “bozukluklarımız sağlam yanlarımız hakkında ne söyler?” sorusunun peşine takılarak ilginç zıtlıkların izini sürüyor.

Güncel araştırmalar ve birlikte çalıştığı hastalarına ait hikâyeler aracılığıyla kendi evrimsel tarihimiz ile gündelik hayatımızdaki sancılı anlar arasında köprü kuruyor: Yeme bozukluğu yaşayan genç bir kadın, beynin en ilkel dürtüsü olan açlığa karşı zihnin nasıl direnebildiğini gözler önüne sererken depresyon ve demans yüzünden sessizliğe gömülmüş yaşlı bir adam, insanların yalnızca mutluluğu değil, mutsuzluğu da hissedecek şekilde nasıl evrimleştiğini gösteriyor.

Her Temas, doğamızdan gelen bağ kurma ve anlam bulma özlemimizi zarafet dolu bir dille resmederek yalnızca beyne değil, tüm benliğimize dair anlayışımızı değiştiriyor.
 
“Deisseroth, heyecanlandırmak ve aydınlatmak gibi iki zor işi aynı anda başarıyor.” -GUARDIAN

“Gerçek ile kurgunun, hakikat ile hayal gücünün, yıkım ile arzunun bir karışımı.” -SCIENCE

“İnsan beynine dair bilgilerimiz bir devrim sürecinde ve Karl Deisseroth bu ilerlemede başı çekiyor. Şimdi maharetli bir yazar ve anlatıcı da olduğunu gösteriyor.” -NEIL SHUBIN, Canlılığın Tarihi’nin yazarı

Devamını Göster
₺165.00
Her Temas - İnsan Duygularının Yeni Bilimi
  • Dış Sitelerde Paylaş

Bu gibi türlerin restorasyonu, ekosistemlerdeki işlevsel rol ve etkileşimlerinin yeniden kurulmasına yardımcı olur ve böylece ekosistemlerin sağlığına ve dengesine önemli ölçüde katkı sağlar. Bu şekilde yapılacak restorasyon, nesli tehlike altında olan türleri koruyarak ekosistem sağlığını ve biyoçeşitliliği iyileştirmeyi amaçlar.[4]

Neandertaller için böyle bir durumdan söz etmek zordur. Bunların yanında, Neandertalleri bırakın, modern insan klonlamak bile birtakım etik, yasal ve dini zorlukları beraberinde getirir. Bunların başında çok sayıda etik ve dinî tartışma mevcuttur. Yaşamı bir "armağan" olarak gören birçok dini görüş, klonlamayı şiddetle reddedebilir. Bu görüşe göre, cinsel yollarla üremenin aksine teknolojik yollarla yeni bir insan üretmek "Tanrı'nın yaratışına aykırı bir eylem ve var olan düzeni gasp etmek" olarak değerlendirilmektedir.[5]

Embriyonun durumu, yaşam anlayışı ve yaratılışın doğası etrafında dönen farklı etik argümanlar göz önünde bulundurulduğunda tedavi ve üreme amaçlı insan klonlama konusunda farklı dinler arasında bir fikir birliğine varmak imkânsız görünmektedir. Ancak bu tartışmaların insan klonlama çalışmaları üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğu açıktır.

Bu aşamada çalışmalara engel oluşturabilecek bir diğer etken de etiktir. Etik kuralları, insan klonlama çalışmalarını kısıtlama yönünde önemli bir faktördür. Fizyolojik, sosyal ve anatomik birçok risk faktörü gözlemlendiğinden insan klonlama çalışmalarına büyük oranda karşı çıkılmaktadır.[2], [6]

Memeli hayvanlarda yapılan klonlama çalışmaları onlarca kez başarısızlıkla veya deforme doğumlarla sonuçlanmıştır. Örneğin Pirene dağ keçisinin son hayatta kalan bireyinden özenle alınan ve hazırlanan bir doku örneği, klonlama işlemine tabi tutulmuş ancak klonlanan canlı, doğduktan sonra on dakika içinde hayatını kaybetmiştir.

Bu doğrultuda sağlıklı bir Neandertal bebeği dünyaya getirebilmek için uzun bir deney süreci gerekmektedir. Öte yandan neredeyse 30.000 yıldan eski genomlardan oluşturulan Neandertal klonları günümüzde var olan çeşitli genetik hastalıklara karşı bağışıklığa sahip olmayabilirler.

Diğer bir sorun, bir Homo sapiens kadınının Homo neanderthalensis fetüsü taşımasının ne kadar güvenli olduğunun bilinmemesidir. Bu deney ilk kez yapılacağı için ne tür sonuçlar doğuracağı öngörülemeyebilir. Güvenli bir yol bulunmadığı sürece ne kadar istekli aday kadınlar olursa olsun çalışmalara izin verilmemesi gerektiği düşünülmektedir.

Ayrıca klonlanmış bireylerin kişisel özellikleri, klonlama uygulamalarının aile dinamikleri üzerindeki etkisi, yasal sorumluluklar ve klonlamanın insanları nesneleştirmeye ve yeni bir öjeni dönemine yol açma potansiyeli gibi bir dizi farklı argümanlar ortaya atılmaktadır.[2], [7]

Örneğin, eğer bir Neandertal klonu yaratılsa bu bireyin insan haklarına sahip olup olmayacağı, hangi yasal hak ve korumalara tabi olacağı gibi sorular gündeme gelmektedir. Ayrıca klonlanmış bir bireyin genetik materyalinin patentlenip patentlenemeyeceği, bu durumun genetik materyal üzerinde mülkiyet hakları anlaşmazlıklarına yol açıp açmayacağı da tartışmalı konulardandır.[2], [7]

Öte yandan, tıbbi araştırmalar için embriyo üretimi amacıyla yapılan klonlama konusunda etik değerlendirmeler daha komplikedir ve kesin bir fikir birliği bulunmamaktadır. Bu alandaki etik tartışmalar, embriyo oluşturmanın amaçları, yöntemleri ve potansiyel sonuçları üzerine odaklanmakta ve çeşitli perspektifler ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, insanın üreme amacıyla klonlaması ve embriyo üretimi konularında etik açıdan kabul edilebilirlik konusunda henüz net bir fikir birliği sağlanamamıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Projenin Etik Artıları

Son yıllarda bilim ve teknolojideki çarpıcı ilerlemeler, insanlığın epistemolojik sınırlarını sorgulamasına neden olmuştur. Bu bağlamda klonlama gibi hızla gelişen bazı alanlar dikkat çekici tartışmalara ve fikir ayrılıklarına zemin hazırlamaktadır.

Bu açıdan bakıldığında Neandertalleri geri getirmek hem etik ve ekonomik hem de yasal nedenlerden ötürü gereksiz gibi görünebilir. Fakat George Church gibi bazı bilim insanları Neandertalleri hayata döndürmenin insanlardaki bazı spesifik genetik hastalıkların tedavisi için önemli olabileceğini vurgulamaktadır. Örneğin Neandertal hücreleri HIV, çocuk felci ve çiçek hastalığı gibi insana özgü bazı hastalıklara yönelik yeni tedavilerin keşfedilmesi açısından önemli olabilir.[6], [7]

Bu yaklaşım, insan gelişimi ve klinik deneyler hakkındaki bilgimizi arttıracak ve bu da tedavi amaçlı insan klonlama çalışmalarına yol açabilecektir. Bunların yanı sıra bu proje, farklı bir insan türünün zekâsı veya farklı düşünme biçimleri hakkında önemli ipuçları verebilir.

Öte yandan yukarıda da belirttiğimiz gibi Neandertallere özgü bazı genler, halihazırda günümüzde var olan birçok hastalığa karşı güçlü bir genetik direnç sağlamakta ve türdiriltimi sonucunda da birçok yeni hastalığa tedavi bulma niteliği taşımaktadır.[2], [7] Bu genlerin anlaşılması ve tanımlanması, modern tıp alanında hastalıklarla mücadelede yeni stratejilerin geliştirilmesine olanak tanıyacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Sonuç olarak elimizdeki veriler ışığında Neandertallerin genetik rekonstrüksiyonu ve yeniden hayata döndürülmesinin mümkün olduğu iddia edilebilir.[2][6][7] Bu bağlamda yeniden canlandırılacak olan ve gerek genetik gerekse anatomik birçok farklılık gösterebilecek bu yeni bireylerin, insanlığın ortak evrimsel geçmişi ve geleceği üzerinde derin etkileri olacağı ve projenin heyecan verici bir potansiyele sahip olduğu ortadadır.

Ancak bu girişimlerin çok çeşitli etik ve yasal sorunları beraberinde getirebileceği unutulmamalıdır. Hızla ilerleyen bilime ayak uydurmak ve bu tür çalışmaların yol açabileceği etik ve hukuki tartışmalarla başa çıkmak, devletler veya ilgili kuruluşlar için çoğu zaman zorluk teşkil etmektedir. Kamuoyu ve hükümetlerin bu konulardaki endişeleri, bilimsel ilerlemenin önünde engel oluşturabilecek potansiyel bir faktördür ve bu endişelerin azaltılması, bilimsel araştırmaların toplum tarafından daha fazla kabul görmesine katkıda bulunabilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Türdiriltimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Türdiriltimi yazı dizisinin 11. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Türdiriltimi Nedir? Nesli Tükenen Canlılar Yeniden Hayata Döndürülebilir mi?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
38
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 17
  • Muhteşem! 10
  • Umut Verici! 8
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Korkutucu! 3
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/07/2024 20:03:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17192

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Basınç
Hominid
Kimya Tarihi
Mühendislik
Genel Görelilik Teorisi
Uçak
Skeptisizm
Protein
Homeostasis
Argüman
Araç
Teleskop
Yer
Teyit
Deniz
Karanlık Enerji
Araştırmacılar
Anksiyete
Kilometre
Nötron Yıldızı
Cinsel Yönelim
Bağışıklık Sistemi
Özel Görelilik
Uzay Aracı
Parçacık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
V. Sarıgül, et al. Türdiriltimi Yoluyla Neandertalleri Hayata Döndürmek Mümkün mü?. (26 Nisan 2024). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/17192
Sarıgül, V., Alparslan, E. (2024, April 26). Türdiriltimi Yoluyla Neandertalleri Hayata Döndürmek Mümkün mü?. Evrim Ağacı. Retrieved July 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/17192
V. Sarıgül, et al. “Türdiriltimi Yoluyla Neandertalleri Hayata Döndürmek Mümkün mü?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 26 Apr. 2024, https://evrimagaci.org/s/17192.
Sarıgül, Veli. Alparslan, Eda. “Türdiriltimi Yoluyla Neandertalleri Hayata Döndürmek Mümkün mü?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, April 26, 2024. https://evrimagaci.org/s/17192.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close