Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Homo Erectus, Afrika'dan Diğer Kıtalara Neden Göç Etti?

Homo Erectus, Afrika'dan Diğer Kıtalara Neden Göç Etti?
12 dakika
4,621
  • Paleoantropoloji

Kuzey İsrail'de antik bir kazı alanı olan Ubeidiya'da, kavurucu sıcaklıkta bir gün. Kuru bitki örtüsü ve devedikenleri sonsuzluğa uzanıyor. Ufukta Ürgüp'ün dağları, sıcaklık nedeniyle dalgalanan havada parıldıyor. Yakınımızda zeytinlikler ve hurma ağaçlarının dikildiği bir alan.

Taberiye Gölü'nün biraz güneyinde, taşlı bir patikanın üzerinde bulunan Ubeidiya, arkeolojik zenginliklerini gizleyen bir sır gibi. İsrail Eski Eserler Kurumu'nda görevli Omry Barzilai, dikenlerin arasında adım adım yukarı çıkarken şu sözleri söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

1.5 milyon yıl önce Ubeidiya'nın bu manzarası çok farklıydı. Buradan Ürgüp'ün kıyısına kadar uzanan büyük bir göl görürdünüz.

Bu dönemlerde hipopotamlar kimi su bitkileriyle beslenirdi; yerler meşe, zeytin ve fıstık ağaçlarıyla sıkı sıkıya kaplıydı. Uzaklara bakıldığında ise şu anki modern insanların atalarını, Homo erectus'ları ellerinde bilenmiş taş baltalar ile bir kılıç dişli kaplan tarafından avlanmış bir geyiğin ya da hipopotamın etiyle uğraşırken görmek mümkündü.

Ubeidiya alanı bugün otlarla kaplı bir alan. Bu fotoğrafta görünmeyen çakıllı kil fosilleri, bilim insanlarına Homo erectus'un yolculuklarını anlatıyor.
Ubeidiya alanı bugün otlarla kaplı bir alan. Bu fotoğrafta görünmeyen çakıllı kil fosilleri, bilim insanlarına Homo erectus'un yolculuklarını anlatıyor.
Sapiens

Ubeidiya Neresi ve Homo Erectus'lar Afrika'dan Nasıl Çıkabildi?

Adını, yakınında bulunan bir Filistin-Arap köyünden alan ve Kibbutz Afikim isimli bir yerel tarım kolektifi tarafından da 1959 yılında keşfedilen Ubeidiya, H. erectus'un Afrika'dan çıkarken yerleştiğini bildiğimiz alanlardan birisi. Bu alan, H. erectus'un evrimleştiği bölgelerden neden göç ettiğini anlamamızda büyük bir rol oynayabilir. Zira Homo erectus'u Afrika'dan neyin çıkardığı ya da ne tarafından çıkmaya mecbur bırakıldıkları, antropologlar arasında hâlen büyük bir tartışma konusudur.

Tüm Reklamları Kapat

Bu çıkış; sosyal öğrenme, merak, ete yönelik bir düşkünlük ya da teknolojik gelişimlerin doğal bir sonucu muydu? Otlakların büyümesi ya da iklimde yaşanan hızlı değişiklikler mi onları bu yolculuğa çıkarmıştı? Ya da sebep bu faktörlerin bir sonucu muydu?

Nihayetinde sorulan soru, "dayanıklılık" kavramına ve keşiflere dayanıyor. Oklahoma'da bulunan Tulsa Üniversitesi'nde görevli paleoantropolog Miriam Belmaker, konu hakkında şunları söylüyor:

Homo erectus'un Afrika'dan 'nereden, ne zaman' dağıldığından öte, 'nasıl' dağılabildiğini sormak gerek.

Fosil kaynaklarında 2 milyon yıl öncesine dayandırılan ve Homo erectus olarak bilinen bu tür, birçok alanda "ilkleri" barındırmasından ötürü dikkat çekicidir. Zira Homo erectus, "insana benzer" özellikleri barındıran ilk hominindi; atalarına kıyasla daha uzun boyluydular ve bacakları da daha uzundu, kolları ise daha kısaydı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

1.75 milyon yıllık bir süreç içerisinde Batı Asya'ya, ardından Doğu Asya'ya, günümüz Çin ve Endonezya'sına yayılabilen bu Homo erectus hakkında Melbourne La Trobe Üniversitesi'nde görevli paleoantropolog Andy Herries şunları söylüyor:[1]

Adı 'dik adam' anlamına da gelen bu tür, ilk koşucu insan türüydü ve şu ana dek yaşamış insan türleri arasında en başarılı olandı. Eğer Endonezya bölgesinden elde edilen veriler doğruysa, 2 milyon yıl önce evrimleşmiş bu türün 108.000 yıl öncesinde bile hayatta olduğunu söylemek mümkün. Bu zaman dilimi, beşeri kaynaklı iklim değişikliği ve fosil yakıt kullanımları göz önüne alındığında henüz 300.000 yaşında olan modern insanların görebileceğinden çok daha büyük bir zamanı kapsıyor.
Homo erectus'un Afrika'nın içinde ve dışında yaptığı bilinen yolculuklar
Homo erectus'un Afrika'nın içinde ve dışında yaptığı bilinen yolculuklar
Sapiens

H. erectus aynı zamanda çift taraflı, damla biçimli, aşölyen araçlar olarak bilinen ilk taş baltaları da yapan türdür. En eskisi 1.7 milyon yıl yaşında olan bu baltaların Doğu Afrika bölgesinde fazla sayıda bulunması, birçok bilim insanını H. erectus'un ilk olarak bu bölgede yer alan Yarık Vadisi'nde evrimleştiğini düşünmeye itmiş, ancak Herries tarafından Güney Afrika'da bulunan, 2.04 milyon yıl yaşında bir H. erectus kafatası, bu türün 2 milyon yıl önce de bir yerlere gittiğini göstermiştir. Ne olursa olsun, H. erectus'un Afrika içinde ve dışında gerçekleştirdiği bu seyahatler bu türün dünyanın yarısına yayılmasına aracı olmuştur.

Afrika'dan Avrupa ve Asya'ya gitmekte olan H. erectus'un batısında Akdeniz, doğusunda günümüz Suriye'si, Lübnan'ı, İsrail'i, Filistin'i ve Ürgüp'ünü içine alan bir çöl bulunan ince bir geçitten, Levanten Koridoru'ndan geçtikleri neredeyse kesin olarak bilinmektedir.[2] H. erectus'ların 1.6 ila 1.2 milyon yıl önce ulaştıkları düşünülen ve bu yazının konu aldığı Ubeidiya alanı, Levanten Koridoru'na çıkan yolda bir duraktı; ne tam manasıyla Afrika'daydı, ne Avrupa'da, ne Asya'da...

İspanya - Tarragona'da bulunan Institut Català de Paleoecologia Humana i Evolució Social'de görevli paleontolog Bienvenido Martínez-Navarro'ya göre H. erectus, nesiller boyu süren bu yolculuklarında dere ve akarsu gibi su kaynaklarının yakınlarında hareket etmiş, leşçil bir diyet benimseyerek özellikle kılıçdişli kaplanlar tarafından avlanmış kimi hayvanların kalıntılarıyla beslenmişlerdi. Bilim insanları tarafından uzun yıllar boyunca savunulan, Doğu Afrika savanlarının iklim değişikliği sebebiyle Güney Levant bölgesine doğru genişlediğini; bundan ötürü H. erectus'un 2 milyon yıl önce Doğu Afrika bölgelerinden dağıldığını iddia eden Savanistan Hipotezi, temel olarak H. erectus'un açık otlaklara ve aralıklı ağaçlı bölgelere büyük oranda adapte olduğunu, bu adaptasyonları sayesinde iklim değişimiyle genişleyen savanları takip ederek Afrika'nın dışına doğru çıkabildiğini ileri sürmektedir.[3]

Savanistan Hipotezi ve Homo Erectus'un Uyum Başarısı

Ubeidiya'da bulunan kalıntılar ise H. erectus'un genişleyen savanları pasif bir biçimde takip ettiği düşüncesine zıt düşmektedir. Belmaker'in de çalışmalarında ifade ettiği gibi Ubeidiya bölgesi bir savan değildi; ağaçlarla kaplı bir ormandı. Ubeidiya bölgesinden çıkarılmış, Kudüs İbrani Üniversitesi'nde depolanan yüzbinlerce fosilleşmiş hayvan kemikleri ile de desteklenmektedir. Bu kemikler arasında rhinoceros, hipopotam, timsah, ayı, domuz, deve ve kılıçdişli kaplan kemikleri ve İsrail Müzesi'nde sergilenen 182 santimetre uzunluğunda, soyu tükenmiş bir bufalo boynuzu bulunmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bir zamanlar Ubeidiya bölgesinde dolaşmış bir bufalonun boynuzları
Bir zamanlar Ubeidiya bölgesinde dolaşmış bir bufalonun boynuzları
Sapiens

Ubeidiya'da bulunan geyik gibi birçok toynaklı memeli fosilinin Avrasya kökenli olması bu alanın bir Afrika savanı olmadığına işaret etmektedir. Soyları tükenmiş bu geyiklerin, zürafaların, atların ve vahşi sığırların azı dişlerindeki aşınma şekilleri bu hayvanların ağırlıklı olarak ormanlık alanlara karakterize yumuşak yapraklarla beslendiğini göstermektedir.

Bunun da ötesinde Belmaker, çalışması kapsamında Ubeidiya'da ve dört diğer Avrasya hominin bölgesinde bulunan fosilleri karşılaştırmış; erken Pleistosen döneminde, 2.6 milyon yıl ila 770 bin yıl kadar önce kullanılan bu H. erectus alanlarından ikisinde (Gürcistan - Dmanisi ve İtalya - Pirro Nord) sırtlan ve kimi köpek türleri gibi açık, uzun mesafe koşuya uygun kimi hayvan fosilleri bulunurken üç alanda ise (Ubeidiya, İspanya - Venta Micena ve Gürcistan - Akhalkalaki) ağaçlara pusu kuran kimi kedigillerin ve pusu avcılarının fosillerini bulgulamıştır. Bu fosiller kapsamında bu üç alanın bir zamanlar ağaçlık olduğunu söylemek mümkündür.

Belmaker'in bulguları, H. erectus'un birden fazla habitat türüne ziyadesiyle uygun olduğunu ve savanlarla sınırlı olmadığını göstermektedir. Buna bağlı olarak Belmaker, H. erectus'un Afrika'dan ayrılmadan önce dahi birçok habitata içsel olarak adapte olduğunu, açık düzlüklerde antilop avladığını ve ormanlık alanlarda leşçil beslendiğini temel alarak farklı bir göç teorisi ortaya atmıştır.

Doğu Afrika bölgesinde bulunan ve çalışmaya konu olmuş bu alanlar, H. erectus'un büyük bir habitat yelpazesinde yaşayabileyeceğini göstererek Belmaker'in hipotezini doğrulamaktadır. Şu anda Wales - Bangor Üniversitesi'nde görev yapmakta olan zoolog Isabelle Winder'in çalışması, H. erectus'un evrimleştiği Yarık Vadisi'nde yer alan "çetin" ve düzensiz oluşumların, mağaraların ve su ve sediman tutan havzaların beslenme ve avcılardan saklanma için bir imkan yelpazesi sunduğunu; H. erectus'lara birbirinden tamamen farklı kimi oluşumlarda hayatlarını sürdürmeye yönelik, ayaklarını kaldıraç olarak kullanmak gibi doğal seçilim ekseninde kimi uyum mekanizmaları geliştirdiğini ve böylelikle nesiller boyunca çok yönlü bir şekilde geliştiklerini öne sürmektedir. Afrika'nın kıyı şeridinde de gözlemlenen, kıyı şeritlerinin, vadilerin, aralıklı ormanların ve su kütlelerinin meydana getirdiği bu farklı oluşumların erken Homo türleri için doğal yollar teşkil ettiği ve Afrika'dan çıkışa yönelik "uygun şartlar" yarattığı düşünülmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Buna ek olarak Belmaker, H. erectus'un yaşadığı adaptasyonların fiziksel boyutla kalmadığına inanmaktadır. Belmaker, konu hakkında şunları söylüyor:

Özel bir şey vardı; ya biyolojikti, yani zekilerdi; ya da bu yeni çevrelerde başarı göstermelerini sağlayan sosyal bir yapılanmaya sahiplerdi.

Belmaker bu ifadesini Gürcistan'da bulunan 1.77 milyon yıl yaşındaki Dmanisi alanında bulunan bir H. erectus kafatası ile desteklemektedir.[4] Analizler bu kafatasının ölümünden önce belli bir süre dişsiz olarak yaşamış bir adama ait olduğunu ortaya koymaktadır.[5]Bu adamın nasıl dişsiz yaşadığına yönelik birden fazla fikir üretilebilse de Belmaker, diğer homininlerin adama avcılık ve toplayıcılıkta, çiğ etlerin ve kök sebzelerin ezilerek hazırlanmasında yardımcı olduğuna ve adamın böylelikle yaşadığına inanmaktadır. Böylesi bir dayanışma, antik hominin kapasitelerine dair düşünceleri derinden sarsmaktadır. Belmaker konu hakkında şunları söylüyor:

Homo erectus, yaşadığı çevrede pasif bir unsur değildi. Doğanın akışına uymadı; 'Ah! Daha fazla çayır, şuraya gideyim.' demedi; kendi kaderini belirlemede aktif rol oynadı. Ağaçlık alanlarda yaşamayı tercih etmeleri, kaderleri üzerinde bir etkiye sahip olduklarını gösteriyor. Oldukça "evrimleşmiş" hayvanlardı.

1.6 ila 1.4 milyon yıl önce H. erectus'un Güneydoğu Asya ve Endonezya'nın tropik bölgelerinde bulunduğunu ifade eden, Smithsonian Enstitüsü'nün İnsanın Kökenleri Programı'nın yöneticisi olan paleoantropolog Rick Potts, konu hakkında şunları söylüyor:

İnsanın evrimsel tarihinin yönü büyük oranda farklı çevrelerde hayatta kalabilmek için daha büyük bir besin yelpazesi ile beslenebilmek, büyük bir olay yelpazesine bilişsel ve sosyal olarak daha geniş bir yelpaze ile cevap verebilmek gibi farklı kabiliyetler ile belirlendi. [H. erectus'un] Güneydoğu Asya ve Endonezya'da da bulunmuş olması [bu homininin] yalnızca bir tür habitata uyumlu olmadığını da gösteren bir unsurdur.

Buna karşın 1980'lerden beri bu fikir üzerine çalışan Potts, yüksek derecede değişkenlik gösteren iklimsel periyodların da adaptasyonları artırabileceğine dikkat çekmekte, hızlı ve devamlı iklim değişikliklerinde yalnızca belli başlı özelliklere sahip bireylerin hayatta kalabileceğini ve çocuk yetiştirebileceğini; böylelikle bu özelliklerin kalıtımsal olarak aktarılacağını savunmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Tarihin İnsanları: Kişilikler ve Tarihin Seyri

Tarihin İnsanları: Kişilikler ve Tarihin Seyri

Margaret MacMillan

Tarihe bakarken olaylar örgüsü kadar önemsenmesi gereken bir unsur daha vardır: Bireyler. Kişilerin tarihte oynadığı role odaklanmak bilimsel yöntemin mesafeli durduğu bir yaklaşım olsa da, Franklin Delano Roosevelt’in ikna becerisine değinmeden Amerikan halkının Büyük Buhran’la nasıl başa çıktığı kavranabilir mi? Hitler ve Stalin’in güç sarhoşluğunu, paranoyalarını ve kibirlerini es geçerek dönemin Almanya’sını veya Sovyetler Birliği’ni anlamak mümkün olabilir mi? Ya da soykırım gibi tarihe damga vuran büyük olayları bunlara ilk elden tanıklık eden bir vatandaşın günlüğünden daha iyi anlatabilecek bir aracı var mıdır?

Tarihçi ve akademisyen Margaret MacMillan’ın kaleme aldığı Tarihin İnsanları, liderlerden sıradan vatandaşlara, bireylerin kendileri, çağdaşları ve içinde yaşadıkları dünya hakkında anlattıklarına ve tarihsel dönüm noktalarındaki tercihlerine odaklanıyor. Arnavutluk dağlarına ve yerel kültürüne sevdalanan bir İngiliz’e ait anıların, Kanada’daki ilk yerleşimcilerin tuttuğu kayıtların, Babür’ün hatıratının veya soykırımdan sağ çıkan bir günlüğün günümüze dair anlattıklarını okumak, dedikodu yapmanın yaramaz hissini uyandırmanın yanı sıra çok daha büyük bir amaca hizmet ediyor: bizim gibi insanların aslında tarihin ta kendisi olduğunu göstermek.

“Umarım geçmişten seçtiğim insanlar şimdiki zamanın içindeki bizler için, insanlığın karmaşık doğasını, sayısız çelişkisini, tutarsızlığını, kötülüğünü ve aptallığını ama aynı zamanda erdemlerini de aydınlatmaya yardımcı olacaktır. Her şeyden önemlisi, tarihin insanları hepimizin içinde var olan iyinin ve kötünün farkına varmamızı sağlayacaktır.”

Devamını Göster
₺56.00
Tarihin İnsanları: Kişilikler ve Tarihin Seyri

Peki İklim?

Örneğin taş aletler üretmeyi mümkün kılan bilişsel özellikler, bu aletleri kullanan bireylerin farklı çevrelerde farklı türde besinlerden de faydalanmasını sağlar. Meraklılık gibi bir özellik ise belirli bir bölge kuruduğunda homininleri farklı ve daha nemli iklimlere doğru bir seyahate iter. Potts, şöyle diyor:

Homo erectus'un elinde harita yoktu. Afrika'dan çıktıklarını bilmiyorlardı; yalnızca bir sonraki vadide ne olduğuna bakmaya gidiyorlardı. Böylelikle birçok kıyı şeridini ve vadiyi aştılar ve [dünyaya] dağıldılar.
H. erectus'ların dikkat çekici gelişimlerinden biri de birden fazla delici ucu bulunan aşölyen el baltalarıdır
H. erectus'ların dikkat çekici gelişimlerinden biri de birden fazla delici ucu bulunan aşölyen el baltalarıdır
Sapiens

2015 yılında Potts ve şu anda Utah Üniversitesi'nde antropolog olarak görev yapan Tyler Faith, iklimin faydalı özelliklerin evrimi üzerindeki pozitif etkisini konu aldıkları bir makale yayınladılar.[6] İkili, tropik Doğu Afrika ikliminin 5 milyon yıllık geçmişine, özellikle 100.000 yılda bir gerçekleşen, yüksek yağış ve kuraklıkların değişim sıklığını artıran Dünya'nın yörünge kaymalarına odaklandılar ve yüksek iklim değişkenliğinin insan evriminde bipedal australopitesinlerin ortaya çıkışı, ileri düzey taş aletlerin üretimi ve beyinde büyüme gibi kilit noktalara tekabül ettiğini; H. erectus ve H. sapiens türlerinin dünyaya dağılımlarının uzun süren ve iklim değişikliğinin yüksek oranda yaşandığı zamanlarda gerçekleştiğini bulguladılar.

Peki değişken iklim, H. erectus'u nasıl etkilemiş olabilir? Doğu Afrika kıyılarında bulunan sediman katmanlarını temel alarak 1.9 milyon yıl öncesinin iklimini çalışan, Massachusetts - Woods Hole Oşinografi Enstitüsü'nde görevli deniz jeologu ve iklimbilimci Peter de Menocal, konu hakkında şunları söylüyor:

İklimdeki değişikler bizim evrimimizde hayati bir öneme sahip; 2 milyon yıl önce yaşanan bu periyod da insan evriminin önemli noktalarından biriydi. H. erectus'ların yürüyerek ya da koşarak uzun mesafeler kat edebilmesini sağlayan esneklik ve uzun bacaklar gibi birçok adaptasyon bu dönemde meydana geldi. Bu adaptasyonlar nezdinde savanda bulunan etlere erişimin artması büyüyen beyinleriyle beraber artan enerji taleplerini karşılamış ve yüksek beyin fonksiyonlarının kapısını aralayarak planlama, koordinasyon ve iletişim becerilerini geliştirmiş olabilir.

Fosil kaynaklarındaki önemli bir öğe de iki yüzlü aşölyen baltalardır. Erken dönem hominin araçlarından çok daha ileri olan ve Kenya'da Turkana Gölü'nün yakınlarında bulunan Kokiselei'de çıkarılan, 1.76 milyon yaşındaki bu baltaların kullanımına yönelik bilişsel ve fiziksel adaptasyonlar yoğun iklimsel değişikliklerle de ilişkilendirilebilmektedir. 2020 yılında Lamont-Doherty Dünya Gözlemevi'nde doktora sonrası araştırmacısı olarak görev alan Rachel Lupien, Turkana Havzası'nda sedimanlarında bulunan bitki yapraklarının kimyasal yapılarını inceleyerek kuraktan nemli ve yağmurlu bir havaya doğru bir iklimsel geçişi bulgulamıştır; bu geçiş, bu balta teknolojisinin ortaya çıktığı zamana tekabül etmektedir.

Sonuç

H. erectus'un Afrika'dan çıkışında içsel adaptasyonların yanında iklim değişikliklerinin de büyük bir rol oynadığını düşünen Lupien, konu hakkında şunları söylüyor:

Aşölyen baltalar birçok amaç için kullanılabilen, dolayısıyla hızlı çevresel değişimlere uygun araçlardı. Büyük ölçekli iklim değişikliklerinin bu geçiş dönemleriyle de örtüşmesi bence bir tesadüf değil.

Kimi bilim insanları savanların bünyesinde kimi çayır bölgelerin ve ağaçlık bölgelerin bir arada bulunduğunu öne sürerek Savanistan Hipotezini halen savunmaktadır. Ancak H. erectus'un Afrika'dan çıkış seyahati üzerine çalışan birçok bilim insanı için soru, H. erectus'un farklı çevrelere adapte olma kabiliyetinden öte, bu denli esnek bir adaptasyona nasıl sahip oldukları haline gelmiştir.

Belmaker, Potts'un öne sürdüğü hipotezin iklim değişiklikleri ve yeni adaptasyonların ortaya çıkışı arasında "güzel" korelasyonlar kurduğunu belirtmesine karşın, bu hızlı iklim değişikliklerinin H. erectus tarafından aynı nesil içinde deneyimlenmeyeceğini; bundan ötürü de kimi özelliklerin nesilden nesile aktarılmasında iklimin büyük bir rol oynamamış olabileceğini; Potts'un iklim değişikliğinin yaşandığı zamanlarla örtüşen kimi kilit adaptasyonların daha erken dönemde yaşanmış olabileceğini bildirmektedir. Örneğin bulunan kimi taş aletler 3.3 milyon yaşındadır; H. erectus'un evrim sahnesinde belirmesinden çok önce kullanılmışlardır.

Londra Doğa Tarihi Müzesi'nde sergilenen bir H. erectus modeli
Londra Doğa Tarihi Müzesi'nde sergilenen bir H. erectus modeli
Wikimedia Commons

H. erectus'un dış bir faktöre bağlı olmayan bir adaptasyon kabiliyetine sahip olduğunu düşünen Belmaker, konu hakkında şunları söylüyor:

Bence başarılılardı, çünkü "kültürlülerdi", sosyal ilişkileri vardı.

Ancak de Menocal gibi bazı diğer biliminsanları evrimimizin çevremizdeki değişkenlere bağlı olduğunu, bu düşünceyi de sebep olduğumuz iklim değişikliği ile yüzleşeceğimiz geleceğe bir ders olarak taşımamız gerektiğini ifade etmektedir.

Zekiyiz. Olabileceğimiz en iyi halimizdeyiz. Değişime adapte olabiliriz ve bu değişikliklerin bizi tehdit ettiği konularda akıllıca kararlar vermeliyiz. Tarihimiz bu büyük değişimlere adapte olduğumuz bir tarih. Tehlikeye odaklanmalı, atalarımız gibi çözümler bulmalıyız.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
32
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 2
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Sapiens | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2022 10:23:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11686

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Glausiusz, et al. Homo Erectus, Afrika'dan Diğer Kıtalara Neden Göç Etti?. (24 Nisan 2022). Alındığı Tarih: 8 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11686
Glausiusz, J., Karagözoğlu, M. (2022, April 24). Homo Erectus, Afrika'dan Diğer Kıtalara Neden Göç Etti?. Evrim Ağacı. Retrieved December 08, 2022. from https://evrimagaci.org/s/11686
J. Glausiusz, et al. “Homo Erectus, Afrika'dan Diğer Kıtalara Neden Göç Etti?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Translated by Mert Karagözoğlu, Evrim Ağacı, 24 Apr. 2022, https://evrimagaci.org/s/11686.
Glausiusz, Josie. Karagözoğlu, Mert. “Homo Erectus, Afrika'dan Diğer Kıtalara Neden Göç Etti?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Translated by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, April 24, 2022. https://evrimagaci.org/s/11686.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.