Bazı Neandertal Genlerine Sahip Olanların COVID-19 Hastalığını Ağır Geçirme Riski Daha Az!

Görünen o ki Neandertaller'den bize miras kalan genlerin bir kısmı COVID-19'u ağır geçirme riskini arttırırken, bir kısmı aynı riski azaltıyor.

Bazı Neandertal Genlerine Sahip Olanların COVID-19 Hastalığını Ağır Geçirme Riski Daha Az!
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,078 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 9 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Eylül 2020'de Nature dergisinde yayımlanan makalelerinde Hugo Zeberg ve Svante Pääbo, COVID-19'u ağır geçiren hastalardan alınan örnekler üzerinde yaptıkları iki genom çapında ilişkilendirme araştırmasından yola çıkarak, Neandertaller'den modern Homo sapiens'e 3. kromozom üzerinde miras kalan bir gen kümesinin, COVID-19 ile ilişkili solunum yetmezliği gibi semptomların görülme olasılığını arttırdığını öne sürmüşlerdi. 2 Mart 2021'de PNAS dergisinde yayımlanacak yeni makalelerinde ise, zıt bir sonuca ulaştılar.

İlk çalışmalarında 3. kromozom üzerindeki bir genom bölgesinin etkilerini tanımlayan Zeberg ve Pääbo, bu sefer 12. kromozom üzerinde Neandertal kökenli bir genom bölgesinin etkilerini incelediler. Bu gen bölgesinin SARS-CoV-2 isimli virüsün enfekte ettiği hastaların COVID-19'u ağır geçirme olasılıklarını %22 azalttığını gösteren araştırmacılar, bu bölgenin RNA virüsleri ile etkileşime geçen proteinleri dizilediğini gösterdiler.

Batı Avrasya kıtasında evrimleşen Homo neanderthalensis, türümüz Homo sapiens'ten farklı bir ekolojik nişte yaşamış olmasından ötürü, maruz kaldığı epidemiyolojik ve evrimsel baskılar ve direnç geliştirdiği patolojiler de farklılık gösterir. Bu tür bir farklılığın, önce Güney Asyalılar'ın %65'de, Avrupalılar'ın da %16'sında mevcut olan bir genom bölgesinin etkileri ile ilişkili olduğunu gösteren Zeberg ve Pääbo, bu sefer de Neandertaller'den miras kaldığı öne sürülen ve mevcut olduğu popülasyonlarında ~%25-30 sıklığıyla bulunan bir haplotipin etkilerini gösterdi. Bulunduğu nüfuslarda haplotipi oluşturan tek nükleotid polimorfizmlerinin arasında bağlantı dengesizliği olduğunun gösterilmesi, hem bu haplotipin Neandertal kökenli olduğunu, hem de adaptif bir değerinin olduğuna işaret etmektedir.

Reklamı Kapat

COVID-19'u ağır geçirmeye karşı direnç sağlayan haplotipin coğrafi dağılımını dilim grafikleri ile gösteren bir harita.
COVID-19'u ağır geçirmeye karşı direnç sağlayan haplotipin coğrafi dağılımını dilim grafikleri ile gösteren bir harita.
PNAS, Zeberg & Pääbo (2021)

Bu Neandertal haplotipinin, 12. kromozomda oligoadenilat sentetazını dizgileyen OAS1, OAS2 ve OAS3 genlerini kısmen ya da tamamen barındırdığı tespit edilmiştir. Oligoadenilat sentetazlarının, virüsler tarafından enfekte edilen hücrelerde antiviral işlevleri olduğu bilinmektedir. Bu sentetazları dizileyen üç gen arasında, COVID-19'u ağır geçirmeye karşı en yüksek direnci sağlayan genin OAS3 olduğu bulunmuştur.

Haplotipin nüfus dağılımının dünya ortalaması yaklaşık %30 olmasına rağmen, Avrasya ve Amerika'daki belirli nüfuslarda %50'yi geçen bir sıklıkla görülmektedir. Buna karşın bu haplotip, tarih öncesi dönemlerde gen akışının sınıflandırıcı eşleşme ve coğrafi engeller gibi belirli faktörlerden ötürü sınırlı olmasından dolayı Afrika'da görülmemektedir.

COVID-19'u ağır geçirmeye karşı direnç sağlayan haplotipin (A) ve ağır geçirmeye yatkın kılan haplotipin (B) 40 bin yıl boyunca hangi sıklıkla görüldüklerini gösteren iki histogram.
COVID-19'u ağır geçirmeye karşı direnç sağlayan haplotipin (A) ve ağır geçirmeye yatkın kılan haplotipin (B) 40 bin yıl boyunca hangi sıklıkla görüldüklerini gösteren iki histogram.
PNAS, Zeberg & Pääbo

Buna ek olarak yukarıdaki görselden de görülebileceği gibi, COVID-19'u daha ağır geçirmeye yatkın gelen haplotip, zaman içerisinde bir artış göstermez iken, ağır geçirmeye karşı direnç sağlayan haplotip zaman içinde gittikçe sıklığı artmıştır. Ancak Zeberg ve Pääbo'nün de vurguladığı gibi elimizdeki verilerin kıt olduğundan ve şimdilik ağırlıkla Batı Avrasya bölgesinden geldiği için daha fazla ve daha çeşitli verilerin gerekliliği söz konusudur.

Bu çalışma ve zıt bulgular sunan önceki çalışma, genetiğin ne kadar dolambaçlı ve karmaşık olabileceğini bir kez daha hatırlatmaktadır: Genler, nadiren tek bir işleve sahiptirler ve her bir modern türe atalarından (ve hatta Neandertal-Sapiens örneğinde olduğu gibi, kuzenlerinden) miras kalan çok sayıda gen, karmakarışık bir etkileşim ağı çerçevesinde çok sayıda özelliği etkilerler. Bu nedenle tekil genlerden büyük yargılara varmadan önce, hem o genin diğer etkilerini araştırmalı, hem de genomun tamamına bakarak aynı miras hattından gelen genlerin farklı sonuçlar yaratmadığından emin olmamız gerekmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 4
  • Tebrikler! 3
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 16:30:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10210

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yaşlılık
Hastalıkların Tedavisi
İnsanlık
Arı
Mitler Ve Gerçekler
Evrimsel Psikoloji
Deizm
Aile
Tercih
Hamile
Pandemi
İnsanın Evrimi
Wuhan
Yağ
Evrim Ağacı Duyurusu
Evrimleşme
Erkek
Farmakoloji
Normal Doğum
Nobel Ödülü
Ortak Ata
Mikrop
Diş
Güneş
Kelebek
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et