Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Londra Metrosu Sivrisineği: Yeraltı Tünellerine Hapsolan Sivrisinekler, Yeni Türlere Evrimleştiler!

Londra Metrosu Sivrisineği: Yeraltı Tünellerine Hapsolan Sivrisinekler, Yeni Türlere Evrimleştiler! Culex pipiens vs. Culex molestus
11 dakika
8,796
  • Entomoloji
  • Türleşme
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 21. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Metrolar, insan mühendisliğinin en kıymetli ürünlerinden birisidir. Örneğin herhangi bir yıl içinde, insanlık tarihinin ilk yeraltı metrosu olan ve 10 Ocak 1863'te devreye giren Londra Metrosu, en az 1.3 milyar yolcu tarafından kullanılmaktadır. Bu metrolar, fareler gibi türlere yepyeni yaşam alanları sunmaktadır. Bu yeraltı ağında yaşayacak biçimde evrimleşen türlerden birisi de Culex molestus türü sivrisineklerdir. Özellikle de 2. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunun blitz saldırıları boyunca bombalanan Londra halkı, metroya sığınıp günlerce yeraltında kalmaya zorlandığında, yeraltına sığınan 180.000 kadar kişi; sinekler, pireler ve bitlere ek olarak bombardıman boyunca bir yandan da bu saldırgan sivrisinek türüyle mücadele etmek zorunda kalmıştır.[1]

Aslında bu sivrisinek türü, günümüzde doğrudan metrolarla ilgili değildir; daha ziyade sivrisineklerin yeraltı açıklıklarında yaşayacak biçimde özelleşen bir türü olduğu düşünülmektedir.[2] Çünkü tür, ilk olarak 18. yüzyılda Mısır'da keşfedildikten sonra, sadece Londra Metrosu'nda değil, Dünya genelinde doğal veya yapay olan birçok yeraltı metrosunda ve benzeri yeraltı sisteminde tespit edilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Savaş sırasında metro hatlarına sığınan Londralılar
Savaş sırasında metro hatlarına sığınan Londralılar
Stephen Liddell

Culex pipiens vs. Culex molestus

Culex pipiens, yeryüzündeki en yaygın sivrisinek türlerinden birisidir ve Batı Nil Virüsü ile St. Louis ensefaliti gibi oldukça tehlikeli hastalıkların vektörüdür. Bu sivrisinek, durgun bir su birikintisi bulabildiği hemen her yerde üreyebilir ve özellikle de insanların kirli şehirlerinde çok başarılı bir şekilde hayatta kalabilir. Durgun sulara bir plaka halinde yüzlerce yumurta bırakabilen bu sivrisineğin yavruları bir süre sonra larva olarak yumurtadan çıkar ve su içindeki mikrobik canlılarla beslenir. Bundan 10 gün kadar sonra yetişkinlik evresine giren larvaların dişileri, yeni yumurtalar üretebilmek adına kan avına çıkarlar. Bu dişiler, özellikle kuşların kanlarıyla beslenirler.

Yazın sıcak aylarında, üreme vakti geldiğinde Culex pipiens türü sivrisineklerin binlercesi, açık arazilerde bir araya gelir ve çiftleşirler. Havalar soğuduğundaysa bu sivrisinekler üremeyi bırakırlar, yağ depolarlar ve donmalarına engel olacak kadar sıcak ve güvenli bir yer bulup, kış uykusuna yatarak, kışın geçmesini beklerler.

Tüm Reklamları Kapat

Culex pipiens
Culex pipiens
Eurekalert

İşte bu sivrisineklerin bir kısmı, bir noktada insanların yaptığı yeraltı metrolarını keşfetmiştir. Bu metrolar, yıl boyu korunaklı ve sıcak olması bakımından yer üstüne nazaran sıra dışı avantajlar sunmaktadır. Hele ki bu yeraltı tünelleri açılıp da başıboş bırakılmadığı, tam tersine her gün milyonlarca kan taşıyan hayvana (spesifik olarak Homo sapiens türü insana) ev sahipliği yaptığı için, bu sivrisinekler için eşsiz bir beslenme ve yaşam alanı sunmaktadır. Bu şartlar altında izole olan sivrisinek popülasyonlarının, Culex molestus adı verilen yepyeni bir türe evrimleştiği düşünülmektedir.

Aslında Culex molestus türü sivrisinekler, sadece metroların bulunduğu ortamlarda evrimleşmemişlerdir. Bu türün, daha kuzey enlemlerinin iklim şartlarına göre evrimleşen Culex pipiens türü sivrisineklerin, bu enlemlerdeki daha sıcak yeraltı açıklıklarında yaşayan soylarının bu ortamlara adapte olmasıyla evrimleştiği düşünülmektedir.[3] Yani bu türün evrimleşmesinin tek nedeni metrolar olmak zorunda değildir; her türlü doğal ve yapay yeraltı koşulları altında evrimleşmiş olabilirler. Fakat özellikle de metrolar gibi sıcak yeraltı tünellerinde yaşamaktadırlar.

Culex molestus
Culex molestus
Wikimedia

Ancak ne şekilde ve hangi ortamda evrimleşmiş olurlarsa olsunlar, bu türlerin yepyeni bir yaşam alanına adapte olması gerekmiştir: Öncelikle yeraltı tünelleri ve habitatlarında su birikintileri bulmak zor değildir; bu nedenle yumurtlama konusunda bir sorun çekmemişlerdir; ancak burada yetişkin olarak yaşamak biraz daha zordur, çünkü yer üstündeki gibi kuş popülasyonları bulmak mümkün değildir. Bu nedenle bu sivrisinekler, özellikle de lağım sıçanları ve insanlar ile beslenmek zorunda kalmıştır. Ayrıca yeraltında mevsimsel döngüler olmadığı için ve bu tüneller her zaman ılıman olduğu için, mevsimlik davranışları da körelmeye başlamıştır. Buna bağlı olarak, tüm yıl boyu üreyecek ve beslenebilecek biçimde evrimleşmişlerdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Metro Sivrisinekleri Ayrı Tür mü, Değil mi?

Bu tür, ilk olarak 1775 yılında Mısır'da keşfedilen sivrisinek örnekleriyle tanımlanmış ve sonrasında ve sonradan, Londra'daki yeraltı sivrisineklerinden toplanan örneklerin incelenmesi sonucunda, yeraltında yaşayan bu türlerin, yer üstündekilerden ayrı bir tür olduğu tespit edilmiştir. Biyolog Peter Forsskål, keşfettiği bu yeni sivrisinek türüne, aşırı saldırgan ve inatçı olduğu için "tacizci sivrisinek" veya "saldırgan sivrisinek" anlamında Culex molestus adını vermiştir.[4] Bu tür, Dünya'nın ılıman bölgelerindeki metro tünellerinden, su basmış bina zeminlerine ve septik tanklarına kadar her türlü sıcak yeraltı habitatında bulunabilmektedir.

Sonradan morfolojik incelemeler yapan bilim insanları, bu sivrisineklerin yerin üstündeki kuzenleri olan Culex pipiens ile kıyaslamışlar ve arada dikkate değer bir fark bulamayarak, yeraltındaki soy hattını Cules pipiens f. molestus olarak bir alttür olarak kategorize etmişlerdir. 2012 yılında yapılan bir diğer genetik çalışma da soy hatları genetik olarak yeterince ayrışmadığı için yeraltı metrosundaki soyların ayrı bir tür olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, sadece bir "fizyolojik ve ekolojik varyant" olarak görülmesi gerektiğini savunmuştur.[3] Bu nedenle yerüstündeki soy hatlarına kimi zaman Culex pipiens pipiens, yeraltındaki soyhatlarına ise Culex pipiens molestus da denebilmektedir.

Ancak 2004 yılında DNA mikrosatelitleri kullanılarak yapılan bir çalışma, yeraltındaki soyun, Culex pipiens'ten ayrı bir tür olduğunu savunmaktadır.[5] Bu bulgular, 1990'ların sonundan beri yapılan çalışmaların sonuçlarıyla örtüşmektedir. Bu sivrisinekler üzerinde yapılan bir dizi çalışma, yeraltında yaşayan soy hatlarının Culex pipens türü yerüstü sivrisineklerinden çok daha farklı davranışlara sahip olduğunu, onlarla neredeyse hiçbir zaman çiftleşemediklerini ve atasal popülasyonların yeraltına hapsolması sonucunda kâşif etkisi olarak da bilinen genetik sürüklenme isimli evrim mekanizması etkisi altında türleştiklerini göstermektedir.[6]

Aslında iki tür arasındaki farklılıklar oldukça keskindir: Culex molestus türü yeraltında yaşar, yıl boyunca çiftleşebilmektedir, soğuk iklime karşı dirençli değildir, üremek için stenogami adı verilen sürü çiftleşmesi davranışını sergilemek zorunda değildir ve fareler, sıçanlar ve insanları ısırarak beslenebilir; öte yandan Culex pipiens türü yerüstünde yaşar, soğuk iklime karşı dirençlidir, çiftleşmek için sürünün bir araya gelmesine muhtaçtır, kış aylarında kış uykusuna yatar ve neredeyse sadece kuş türlerini ısırabilir.[7] 2020 yılında yapılan bir çalışma, Culex molestus türünün kış uykusuna yatmamasını mümkün kılan sirkadyen ritim genlerini incelemiş ve yakın kuzenleri olan Culex pipiens ile arasında belirgin farklılıklar olduğunu tespit etmiştir.[8] Dahası, eşeysel izolasyon yoluyla olan türleşmeye işaret eden şekilde, bu iki tür çiftleştiğinde ortaya çıkan yavrular, neredeyse her zaman kısırdır.[9] Riverside'daki Kaliforniya Üniveritesi biyologlarından David Reznick, bunu şöyle anlatıyor:[10]

Yeraltındaki popülasyonlardan alınan dişilerle, yerüstündeki erkeklerden toplanan bir grup arasında yapılan çiftleştirme çalışmalarının neredeyse hiçbirinde yumurta üretilemedi. Çiftleşme her başarısız olduğunda, dişiler hemen yeraltındaki diğer erkeklerle de çiftleştirildiler ve her seferinde sağlıklı bir yavru üretmeyi başardılar. Bu bebeklerin genotipleri incelendiğinde, yavrunun babasının yeraltındaki erkekler olduğu doğrulandı. Bu, şu anlama geliyor: Yeraltındaki dişiler doğurgandı; dolayısıyla yüzeydeki erkeklerle çiftleşemiyor olmaları, üremeye engel olan bir eşeysel bariyer olduğunu göstermektedir.

Gerçekten de yeraltı popülasyonları ile o popülasyonlara en yakın çıkışlardaki yerüstü popülasyonları üzerinde yapılan ve neredeyse 200 kilometrelik bir metro hattı boyunca yayılmış 7 ayrı bölgeden toplanan sivrisineklerin 20 farklı genini, metrolara yakın yerlerdeki 12 farklı bahçe ve gölden toplanan popülasyonların genleriyle kıyaslayan genetik çalışmalar, bu iki grubun birbirine benzer olmadıklarını, yani yeraltındaki soy hatlarının yerüstünden göç eden popülasyonlardan ziyade, atalarından farklılaşarak evrimleşmiş yepyeni türler olduğunu göstermektedir. Reznick şöyle diyor:[11]

Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar türleşmenin çok yavaş olduğunu ve bu yüzden onu gözleyemeyeceğimizi düşürünürler. Ancak bu durumda, bu tür bir türleşmeyi büyük oranda görebilmekteyiz. Görece yakın bir tarihte, 1863 yılında Londra yeraltı metrosunun inşasıyla başlamış bir türleşmedir. (...) Türleşmenin olması için, Darwin'in speküle ettiği gibi her zaman on binlerce veya yüz binlerce nesil geçmesi gerekmez. Doğru şartlar altında sadece birkaç yüz yılda yeni türler evrimleşebilir.
Londra Metrosu
Londra Metrosu
Smithsonian Magazine

Tür Tanımlarının Muğlaklığı

Evrimleşmekte olan soy hatlarının ayrı türler olarak kategorize edilip edilemeyeceği hakkındaki tartışmalar türleşme konusunda sıklıkla görülür; çünkü evrensel olarak kabul edilen bir tür tanımı bulunmamaktadır. Buradaki sorun şudur: Bilim insanları, çeşitli izolasyon bariyerleri ve yalıtık seçilim baskıları altında atasal türlerin ayrı torun türlere doğru evrimleştiği konusunda herhangi bir soru işaretine sahip değillerdir; ancak bir türün hangi noktada yeterince ayrıştığını belirlemek her zaman tartışmalı bir konu olmuştur.

Örneğin Culex pipens ile Culex molestus; morfolojik, ekolojik, davranışsal, fizyolojik ve genetik olarak ayırt edilebilen, iki ayrı sivrisinek soy hattıdır; ancak bu ayrışma, tüm bilim insanlarını ikna edecek boyutta değildir. Bu nedenle kimi çalışmada bunların ayrı türler olarak nitelendirilmesi gerektiği söylenirken, diğer çalışmalarda bu soyların atasal türün bir alttürü veya varyantı olması gerektiği savunulmaktadır.

Peki bu belirsizlik nereden kaynaklanmaktadır? Bunu incelemek, evrime yönelik bilgilerimizi tazelememizi sağlayabilir.

Gen Akışı ve Sivrisinek Evrimi

Burada türleşmenin gideceği yeri belirleyen unsur, yeraltı ve yerüstü popülasyonlar arasındaki gen akışıdır. Metrolar, yeryüzünden izole gibi gözüken yapılar olsalar da en nihayetinde her metro tünelinin çok sayıda çıkışı vardır. Sivrisinekler, bu çıkışlar boyunca uçarak, yeryüzündeki kuzenleri ile çiftleşebilirler. Buna gen akışı adı verilmektedir ve gen akışı, çeşitliliği arttırsa da türleşmeyi genellikle yavaşlatan bir evrim mekanizmasıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Eğer bu popülasyonlar arası gen akışı kesilecek olursa, o zaman türleşme de hız kazanacak ve iki popülasyon (yeraltı ve yerüstü popülasyonları) arası farklılaşma da belirginleşecektir. Ancak iki popülasyon birbirinden marjinal olarak yalıtılmış haldeyken, gen akışı kısmen de olsa devam edebilmektedir ve türleşmenin keskin hatlarla belirlenmesini güçleştirmektedir.

İnsan Müdahalesi, Ticaret Yolları ve Sivrisinek Göçleri

Bu sivrisinek gruplarını keskin sınırlarla ayrı bir tür olarak nitelemenin zorluklarından birisi de beşeri faktörlerdir: Yeraltında yaşayan sivrisinekler, çok geniş coğrafyalar boyunca yayılmıştır ve bu yayılma, yeraltında izole olmuş yeni bir türden beklenmeyecek boyuttadır. Dahası, farklı coğrafyalara yayılan bu sivrisineklerin genetik farklılık miktarı muazzam düşüktür: 10 ayrı Rus şehrinde, yeraltında yaşayan sivrisinekler arasında sadece 1 adet mitokondriyal DNA nükleotiti farkı vardır.[12] Avrupa, Japonya, Avustralya, Orta Doğu ve Atlantik adalarında bulunan popülasyonlar arasındaysa sadece 1 adet sabit mikrosatelit farkı tespit edilmiştir.[5] Bu durum, tüm bu yeraltı popülasyonlarının ortak bir atayı paylaştığını göstermektedir.

Normalde yeraltında yaşamayı tercih eden bir sivrisineğin bu kadar geniş bir coğrafyaya nasıl yayıldığı kolay izah edilemeyebilir. Örneğin geçmişte buna yönelik yapılan bazı açıklamalar, Buz Devri sonrasındaki iklim şartlarının yeraltı şartlarına benzer olması sayesinde bu sivrisineklerin binlerce yıl içinde çok geniş coğrafyalara yayıldığını önermekteydi. Ancak türün evrimsel tarihinin o kadar eski zamanlara uzanmadığı düşünülmektedir ve bu coğrafi yayılım için çok daha basit ama beklenmedik bir açıklama olabilir: lastikler!

Sivrisineklerin popülasyon yayılımı, insanların ticaret yollarıyla neredeyse birebir örtüşmektedir. Bu ticari yollarda en yaygın olarak alınıp satılan ürünlerden biri, ikinci el araba lastikleridir. Bu lastikler, bol miktarda su tutabilmektedir ve özellikle de eski lastikleri sudan tamamen arındırmak neredeyse imkânsızdır. Bu su içerisinde bulunan sivrisinek larvaları, söz konusu ticaret yolları boyunca yayılmış ve yeni göçtükleri coğrafyalarda kendilerine uygun yeraltı şartları bulup, buralara yerleşmiş olabilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Wee Willie and Other Stories (Rudyard Kipling)

Percival William Williams, who is affectionately called ‘Wee Willie Winkie’ because of the nursery rhyme, is the only son of the Colonel of the 195th. The six-year-old is well-liked by everyone in the regiment, but becomes especially good friends with a subaltern he nicknames ‘Coppy’. One day, Winkie confesses to Coppy that he saw Coppy kissing Miss Allardyce, whose father is a Major. Coppy persuades Winkie to keep silent about the matter, since he is engaged to Miss Allardyce, but they haven’t announced it yet. Three weeks later, Winkie sees Miss Allardyce ride
her horse across the river in an attempt to prove her mettle. He knows that the ‘Bad Men’ (who he equates with the goblins in a storybook) live on the other side of the river, so he rides out after her, even though he is grounded. Miss Allardyce’s horse stumbles and falls, and Miss Allardyce twists her ankle. Winkie catches up to her and sends his pony, Jack, back to the cantonment for help as some natives approach. The natives debate whether to return Miss Allardyce and Winkie for a reward or hold them for ransom. When Winkie’s riderless horse returns to the cantonment, E Company immediately marshals and sets out to find him. The Company frightens away the natives, and Winkie is lauded as a hero for saving Miss Allardyce. He announces that people should start calling him by his given name because, as the narrator says, he has “enter[ed] into his manhood.”

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺48.00
Wee Willie and Other Stories (Rudyard Kipling)

Elbette bu sivrisinek, sadece tekerlek ticaretiyle değil, asırlar boyu insanların farklı coğrafyalarda yaptıkları ticaret faaliyetleriyle yer değiştirmiş ve yeni coğrafyalara yayılmış olabilir. Örneğin sivrisinek, Avustralya'ya ilk olarak 1940'lı yıllarda (özellikle de 2. Dünya Savaşı sırasında), Asya ve Japonya üzerinden ulaşmıştır ve o gün bugündür güney şehirleri boyunca yayılmış ve şehirlere kalıcı olarak yerleşmiştir. Normalde buralardaki yerüstü sivrisinekleri sadece yaz aylarında aktiftir; ancak Culex molestus yılın her ayı aktif olabildiği için çok rahat bir şekilde yayılmaktadır.[13]

Bu sivrisinek, özellikle de ABD gibi yerlerde yeraltı açıklıkları ve tünellerden binaların zeminlerine ulaşmakta ve buradan apartmanların içine girebilmekte, havalandırma boruları boyunca hareket ederek tüm binaya yayılabilmektedir.

Nadir Hibritleşme ve Karışan Soylar

Bu iki sivrisinek türünün neredeyse her zaman kısır yavrular verdiğini söylemiştik; ancak neredeyse sözcüğü burada anahtar sözcüktür. Çiftleşip de kısır döller veren hemen her canlı çiftinde olduğu gibi, bu sivrisinekler de çiftleştiklerinde kimi zaman nadiren de olsa verimli döller verebilmektedirler. Bu melezlerin belirli şartlar altında daha avantajlı olduğu düşünülmektedir. Örneğin melezler, hem kuş türlerini hem de insanları ısırarak beslenebilmektedir ve bu sayede Amerika kıtasında çok daha rahat bir şekilde yayılabildikleri ileri sürülmüştür (fakat bu yorum oldukça tartışmalıdır).[14] Ancak ne olursa olsun melezleşme, az önce söylediğimiz nedenlerle türleşmeyi kısıtlandırmakta ve keskin tür sınırları belirlemeyi zorlaştırmaktadır.

Sonuç

Sonuç olarak Culex molestus türünü ister şu anda ayrı bir tür olarak kategorize edin (ki şu andaki yaygın kabul budur), ister türleşmekte olan ama henüz ayrışmamış bir alttür olarak kategorize edin, bambaşka özelliklere sahip yepyeni bir türün burnumuzun dibinde evrimleşmesinin harika bir örneğidir.[15] Bu örnekte, sadece yeni ortamlara adapte olma yoluyla bir türün evrimleştiğini görmekle kalmamaktayız; ayrıca bu türleşmeyi kısıtlandıran faktörleri inceleyerek evrimin ne tür bir denge hâlinde olduğunu ve bu dengenin hangi koşullarda bozularak yeni türlerin evrimini tetiklediğini öğrenebilmekteyiz.

Evrimsel biyolojinin amacının, türleri keskin sınırlarla birbirinden ayırmak olmadığı unutulmamalıdır. Burada önemli olan, türlerin atalarının ne tür özelliklere sahip olduğu, torunların bu atalardan nasıl ve ne yöntemlerle farklılaştığı gibi detayları anlamak ve farklı canlı gruplarının birbirleriyle olan ilişkisini ve farklılıklarını tespit etmektir. Bu canlı gruplarına ne isim vereceğimiz, en nihayetinde beşeri bir karardır. Türlerin durmaksızın evrimleşmekte olması ise, işin bilimsel gerçek tarafıdır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
16
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 15
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ E. Blakemore. The London Underground Has Its Own Mosquito Subspecies. (25 Mart 2016). Alındığı Tarih: 6 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Smithsonian Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. E. Sawe. What Is The London Underground Mosquito?. (10 Şubat 2017). Alındığı Tarih: 6 Mayıs 2021. Alındığı Yer: WorldAtlas | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b Gentech. London Underground Source Of New Insect Forms. (26 Ağustos 1998). Alındığı Tarih: 6 Mayıs 2021. Alındığı Yer: London Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Lõhmus, et al. (2012). How Often Do They Meet? Genetic Similarity Between European Populations Of A Potential Disease Vector Culex Pipiens. Infection Ecology & Epidemiology, sf: 12001. doi: 10.3402/iee.v2i0.12001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b D. M. Fonseca, et al. (2004). Emerging Vectors In The Culex Pipiens Complex. Science, sf: 1535-1538. doi: 10.1126/science.1094247. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. Byrne, et al. (1999). Culex Pipiens In London Underground Tunnels: Differentiation Between Surface And Subterranean Populations. Heredity, sf: 7-15. doi: 10.1038/sj.hdy.6884120. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. F. A. Kassim, et al. (2012). Culex Molestus Forskal (Diptera: Culicidae) In Australia: Colonisation, Stenogamy, Autogeny, Oviposition And Larval Development. Australian Journal of Entomology, sf: 67-77. doi: 10.1111/j.1440-6055.2011.00834.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. R. Epstein, et al. The Urban-Adapted Underground Mosquito, Culex Molestus, Maintains Exogenously Influenced Circadian Rhythms Despite An Absence Of Photoperiodically Induced Dormancy. (4 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 6 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Cold Spring Harbor Laboratory doi: 10.1101/2020.10.02.323824. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Burdick. Insect From The Underground. (1 Şubat 2001). Alındığı Tarih: 6 Mayıs 2021. Alındığı Yer: American Museum of Natural History | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. N. Reznick. (2009). The "Origin" Then And Now: An Interpretive Guide To The "Origin Of Species". ISBN: 9780691129785. Yayınevi: Princeton University Press.
  • ^ K. Silver. The Unique Mosquito That Lives In The London Underground. Alındığı Tarih: 6 Mayıs 2021. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. B. Vinogradova, et al. (2007). Morphometric, Physiological And Molecular Characteristics Of Underground Populations Of The Urban Mosquito ≪I≫Culex Pipiens≪/I≫ Linnaeus F. ≪I≫Molestus≪/I≫ Forskål (Diptera: Culicidae) From Several Areas Of Russia. European Mosquito Bulletin, sf: 17-24. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. F. A. Kassim, et al. (2013). Australian Distribution, Genetic Status And Seasonal Abundance Of The Exotic Mosquito Culex Molestus (Forskal) (Diptera: Culicidae). Australian Journal of Entomology, sf: 185-198. doi: 10.1111/aen.12021. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Spielman, et al. (2004). Outbreak Of West Nile Virus In North America. Science, sf: 1473-1475. doi: 10.1126/science.306.5701.1473c. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. J. Kent, et al. (2007). Genetic Differences Between Culex Pipiens F. Molestus And Culex Pipiens Pipiens (Diptera: Culicidae) In New York. Oxford University Press (OUP), sf: 50-59. doi: 10.1603/0022-2585(2007)44[50:gdbcpf]2.0.co;2. | Arşiv Bağlantısı
  • R. E. Harbach. (2012). Culex Pipiens: Species Versus Species Complex – Taxonomic History And Perspective. Journal of the American Mosquito Control Association, sf: 10-23. doi: 10.2987/8756-971X-28.4.10. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 21. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2022 12:25:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10441

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
İfade
Fotosentez
Besin Değeri
Yüzey
Nobel Ödülü
Modern
Sahte
Egzersiz
İngiltere
Pandemi
Yıl
Dağılım
Biyolojik Antropoloji
Kamuflaj
Kadın
Yeşil
Hastalık Kataloğu
Nötron
Doğa
Maskeler
Kadın Doğum
Bilim
Öne Çıkan
Şempanze
Hayatta Kalma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Londra Metrosu Sivrisineği: Yeraltı Tünellerine Hapsolan Sivrisinekler, Yeni Türlere Evrimleştiler!. (7 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 9 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10441
Bakırcı, Ç. M. (2021, May 07). Londra Metrosu Sivrisineği: Yeraltı Tünellerine Hapsolan Sivrisinekler, Yeni Türlere Evrimleştiler!. Evrim Ağacı. Retrieved December 09, 2022. from https://evrimagaci.org/s/10441
Ç. M. Bakırcı. “Londra Metrosu Sivrisineği: Yeraltı Tünellerine Hapsolan Sivrisinekler, Yeni Türlere Evrimleştiler!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 07 May. 2021, https://evrimagaci.org/s/10441.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Londra Metrosu Sivrisineği: Yeraltı Tünellerine Hapsolan Sivrisinekler, Yeni Türlere Evrimleştiler!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 07, 2021. https://evrimagaci.org/s/10441.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.