Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Hardy-Weinberg İlkesi: Evrimin Boş Hipotezi Nedir, Nasıl Çalışır?

Hardy-Weinberg İlkesi: Evrimin Boş Hipotezi Nedir, Nasıl Çalışır? Uidownload
9 dakika
21,229
  • Matematiksel Evrim

Hardy-Weinberg Teoremi evrim geçirmeyen popülasyonlardaki genotip frekanslarının dağılımını açıklar, bu nedenle popülasyon genetiği için temel sıfır hipotezidir.

Nature Education

Mendel Genetiğinin Esasları

Şimdilerde geçerliliği olmayan karma kalıtım teorisinde, kalıtsal materyalin akışkan bir madde olduğu düşünülüyordu. Bu akışkan maddede de iki bireyden gelen özelliklerin, fenotipik olarak ara yavrular oluşturacak şekilde birleştiği kabul ediliyordu. Ebeveynler ve yavrular arasında görülen benzerlik örüntüleri göz önüne alındığında, tıpkı Charles Darwin'in çağdaşlarının da düşündüğü gibi, karma kalıtım ilk bakışta makul görünüyordu. Fakat Darwin’in teorisi organizma popülasyonlarındaki kalıtımsal özellik varyasyonlarına dayandığından bu kalıtım biçimi, Darwin’in doğal seçilim teorisi (1859) için sorun oluşturuyordu. Çünkü karma kalıtımda, tüm bireyler aynı karma fenotipe sahip olana kadar, bütün özellikler bir nesilden diğerine geçerken birleşecek ve böyle bir varyasyon hızla yok edilecekti. Bezelye bitkileri üzerine yaptığı ünlü deneylerinde Gregor Mendel, parçacıklı kalıtımı savunarak bu kalıtsal mekanizmayı reddetti. Aslında genlerin bu işi yaptığını bilmemesine rağmen, genlerin alternatif tiplerinin (alellerin) kalıtsal karakterlerdeki varyasyonlara neden olduğunu ispatladı. Mendel kendi sonuçlarını 1866'da yayınlasa da, çalışması bir kenarda kalmıştır, ta ki 1900'de yeniden keşfedilene kadar (Monaghan ve Corcos tarafından 1984'te yeniden gözden geçirilmiştir). Bu da modern genetik alanının yükselmesine katkıda bulunmuştur.

Tüm Reklamları Kapat

Modern ismiyle Mendel’in Ayrılma Yasası’na göre diploit bir birey, her bir otozomal genin iki ayrı kopyasını, yani bir çift homolog kromozomun her birinde bir kopya taşır. Diploit bir birey tarafından üretilen tüm gametler, her bir genin sadece bir kopyasını alır, ki bu da o bireyde bulunan iki kopyadan rastgele seçilir. Mendel’in Ayrılma Yasası’na göre bir bireydeki iki kopyadan her birinin bir gamete dahil olma olasılığı eşittir. Hatta bir bireyin gametlerinin yarısının bir kopyadan, öbür yarısının da diğer kopyadan oluştuğu düşünülür (Görsel 1).

Görsel 1. Mendel’in Ayrılma Yasası
Görsel 1. Mendel’in Ayrılma Yasası
Nature Education

Bir bireyin genotipi, belli bir genetik lokusta bulunan alellerinin birleşimiyle oluşur. Bir popülasyonda A lokusunda iki alel (A ve a) varsa, o popülasyandaki olası genotipler AA, Aa ve aa’dır. AA ve aa genotipindeki bireyler homozigotlardır, yani bu bireyler aynı alelin iki kopyasına sahiplerdir. Genotipi Aa olan bireyler ise heterozigotlardır, yani bu bireyler de A lokusunda iki ayrı alele sahiplerdir. Heterozigotun fenotipi homozigotlardan biriyle aynı olduğunda, bu homozigotta bulunan alelin baskın olduğu, diğer homozigotta bulunan alelin ise çekinik olduğu söylenir.

Tüm Reklamları Kapat

Birçok genetikçinin Mendel Yasaları’nı kabul etmesinden sonra bile, genetik varyasyonun doğal popülasyonlardaki sürerliği konusundaki karışıklık devam etti. Mendelci görüşün kimi muhalifleri, baskın özelliklerin frekanslarının artması ve çekinik özelliklerin frekansında da azalma olması gerektiğini ileri sürdüler. Fakat bu durum gerçek popülasyonlarda gözlemlenen bir durum değildi. Hardy’nin (1908, Görsel 2) bu iddiaları çürüttüğü makalesinin yanı sıra Weinberg (1908; Görsel 3) de bağımsız bir makale yayınlamıştı. Bu iki makale sayesinde popülasyon genetiği alanının temeli oluştu (Crow 1999; Edwards 2008).  

Hardy-Weinberg Dengesi

Hardy-Weinberg Teoremi Mendel genetiğini eşeyli üreme yapan diploit bireylerden oluşan popülasyonlar bağlamında inceler. Aşağıda da sözü edilen varsayımlar göz önüne alındığında, bu teorem şunları öne sürmektedir:

  1. Bir popülasyondaki alel frekansları nesilden nesile değişim göstermez.
  2. Bir lokusta iki aleli olan bir popülasyonun alel frekansları p ve q ise, beklenen genotip frekansları da , 2pq, ve q²dir. Bir popülasyon Hardy-Weinberg Dengesi’ne ulaştığında bu frekans dağılımı nesilden nesile değişmeyecektir. Örneğin popülasyondaki A alelinin frekansı p olup a alelinin frekansı da q olursa, genotiplerin frekansları şu şekilde sıralanır: AA = p2, Aa = 2pq, aa = q2. Eğer bir lokusta sadece iki alel varsa, o zaman da p + q matematiksel zorunluluk olarak bire eşit olur. Hardy-Weinberg genotip frekansları (p2 + 2pq + q2), (p + q)2nin binom açılımını ifade eder ve ayrıca bu toplam, (Hardy-Weinberg Dengesinde olsa da, herhangi bir popülasyondaki tüm genotiplerin frekanslarının toplamının da olması gerektiği gibi) bire eşittir. Hardy-Weinberg Teoremi’ni ikiden daha fazla aleli olan lokuslara uygulamak mümkündür. Bu durumda beklenen genotip frekansları popülasyonda ayrılan bütün k alellerinin multinom açılımı ile verilir: (p1 + p2 + p3 + ... + pk)2.

Hardy-Weinberg Teoreminin sonuçları, popülasyon aşağıdaki varsayımlara uygun olduğu sürece geçerlidir:

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

  1. Doğal seçilim söz konusu lokusta gerçekleşmemektedir, yani genotipler arasında hayatta kalma ya da üreme olasılıklarında gözlemlenen düzenli bir farklılık yoktur.
  2. Ne yeni alellerin kaynağı olan mutasyon ne de bireylerin ve genlerinin popülasyona girip çıkma hareketi olan göç, popülasyona yeni aleller kazandırır.
  3. Popülasyonun büyüklüğü sonsuzdur. Yani genetik sürüklenme, bir nesilden diğerine geçerken örnekleme hatası yüzünden alel frekanslarında rastgele değişikliklere neden olmaz. Tabii ki tüm doğal popülasyonların bir sonu vardır, bu yüzden de sürüklenmeye maruz kalırlar. Fakat bu sürüklenmenin etkilerinin küçük popülasyonlarda büyüklere göre daha belirgin olması beklenir.
  4. Popülasyonlardaki bireyler söz konusu lokus açısından rastgele çiftleşir. Rastgele olmayan çiftleşmeler alel frekanslarını bir nesilden diğerine değiştirmese de, diğer varsayımlar geçerli olursa, beklenen genotip frekanslarında sapmalar oluşturabilir ya da doğal seçilimin evrimsel bir değişime sebep olmasına yol açabilir.

Eğer bir popülasyondaki genotip frekansları Hardy-Weinberg varsayımlarının dışına çıkarsa, onları denge oranına getirmek için rastgele çiftleşmiş olan bir neslin geçmesi yeterlidir. Fakat bunun için yukarıdaki varsayımların geçerli olması gerekmektedir. Ayrıca alel frekanslarının dişi ve erkeklerde eşit olması (ya da bireylerin çift cinsiyetli olması) ve lokusun da otozomal olması gerekmektedir. Alel frekansları cinsiyetler arasında farklılık gösteriyorsa da, Hardy-Weinberg Dengesine ulaşmak için rastgele çiftleşmiş iki neslin geçmesi gerekir. Cinsiyete bağlı lokuslar dengeye ulaşmak için birden fazla nesle ihtiyaç duyar, çünkü bir cinsiyette genin iki kopyası varken diğer cinsiyette sadece bir kopya vardır.

Bu koşullarda, her genotipin gametlerin rastgele birleşmesiyle oluşan zigotlar sayesinde meydana gelme olasılığı rastgele çiftleşme olarak düşünülürse, muhtemel Hardy-Weinberg genotip frekanslarını elde etmek kolaydır (Tablo 1). Her alel, sperm ve yumurtalarda aynı frekanstaysa ve gametler rastgele birleşerek zigot üretiyorsa bu durumda belli bir genotip oluşturmak için herhangi iki alelin bir araya gelme olasılığı alel frekanslarının çarpımına eşittir. Heterozigot genotip üretmenin iki yolu vardır: A yumurtası ve a spermi ya da a yumurtası ve A spermi. Bu nedenle heterozigot genotipinin muhtemel Hardy-Weinberg frekansını (2pq) bulmak için, bu iki tip birleşmenin olasılıkları toplanır.

Tablo 1. Hardy-Weinberg varsayımlarına uyan bir popülasyonda iki alelli Mendel lokusundaki tüm olası genotiplerin oluşma olasılığını gösteren bir Punnet karesi.
Tablo 1. Hardy-Weinberg varsayımlarına uyan bir popülasyonda iki alelli Mendel lokusundaki tüm olası genotiplerin oluşma olasılığını gösteren bir Punnet karesi.
Nature Education

Hardy-Weinberg Dengesi’nin nötr bir denge olduğunu bilmek önemlidir. Yani Hardy-Weinberg genotipinin frekanslarından sapan bir popülasyon, tek bir rastgele çiftleşme neslinden sonra gerçekten de dengeye ulaşacaktır. Tabii ki teoremin diğer varsayımlarına da uyması gerekir. Ancak alel frekansları değişmişse bu yeni bir denge olacaktır. Bu nitelik, sabit bir dengeyi nötr bir dengeden ayırt eder. Sabit denge durumunda sapmış bir sistem aynı denge durumuna geri döner. Hardy-Weinberg dengesinin sabit olmaması mantıklıdır çünkü denge genotipinin frekanslarındaki bir değişim, genellikle alel frekanslarındaki (p ve q) bir değişimle ilgilidir. Bu da yeni p2, 2pq ve q2 değerlerinin oluşmasına yol açacaktır. Bundan sonra Hardy-Weinberg varsayımlarını karşılayan bir popülasyon, tekrar sapma olana kadar yeni oluşturulan dengede kalacaktır.

Her genotipten bireylerin sayısı bilinen bir popülasyon göz önüne alınırsa, Hardy-Weinberg Dengesi’nden elde edilen istatistiksel sapma test edilebilir. Bunun için de basit bir ki-kare uyum iyiliği testi ya da daha güçlü bir kesinlik testi (exact test) kullanılabilir. İkinci metodun bilhassa bilim insanlarının çoklu alellere ayrışan binlerce lokusu değerlendirdiği büyük ölçekli genom çalışmaları açısından oldukça yararlı olduğu kanıtlanmıştır (Wiggington et al. 2005). Doğal popülasyonlarda gözlemlenen genotip oranları genellikle Hardy-Weinberg ihtimallerine uygundur, çünkü dengeden sapmış bir popülasyon rastgele çiftleşmiş tek bir nesilden sonra yeni denge frekansına ulaşabilir.

Hardy-Weinberg ihtimallerinden istatistiksel bir sapma olması genellikle teoremin varsayımlarının ihlal edildiğini gösterir. Yine de aksi her zaman doğru değildir. Bir popülasyonda çoklu alellerin devamlılığını sağlayan dengeleyici seçilim gibi bazı doğal seçilim biçimleri, Hardy-Weinberg ihtimallerine uyan genotipik frekans dağılımları oluşturabilirler. Göç veya mutasyonun meydana geldiği de söylenebilir ancak mevcut istatistiksel yöntemler kullanılarak tespit edilemeyecek kadar düşük oranlardadır. Elbette tüm gerçek popülasyonlar sonludur, dolayısıyla genetik sürüklenmeyle az da olsa evrimleşmeye yatkındır.

Tüm Reklamları Kapat

Hardy-Weinberg Teorem’i Evrimsel Çıkarımları

Hardy-Weinberg Teoremi, diploit popülasyonlarda çoklu alellere ayrılan Mendel lokuslarının, alel frekanslarını değiştiren kuvvetlerin yokluğunda öngörülebilir genetik varyasyon düzeylerini koruyacağını göstermektedir. Bu ihtimalleri görselleştirmek için genellikle p2, 2pq ve q2 eğrileri alel frekanslarının bir fonksiyonu olarak çizilir (Görsel 4). Grafik şeklindeki bu gösterim Hardy-Weinberg İlkesi’nin iki önemli sonucunu vurgular:

  1. Popülasyon heterozigotluğu, yani heterozigotların sıklığı, p = q = 0.5 olduğunda en yüksektir.
  2. Nadir aleller aslında heterozigotlarda bulunur, zaten öyle de olması gerekir, çünkü q sıfıra yakın olduğunda q2nin 2pq'dan çok daha küçük olması ve p sıfıra yakın olduğunda da p2nin 2pq'dan çok daha küçük olması gerekir.

İkinci sonuç doğal seçilimin, yeni mutasyonların frekanslarını etkileme potansiyeli düşünüldüğünde önem kazanır. Bir popülasyonun diğer tüm Hardy-Weinberg varsayımlarına uygun olması durumunda, seçilim popülasyondaki avantajlı bir aleli sonunda öyle sabitler ki tüm bireyler bu alel açısından homozigot haline gelir. Nadir, avantajlı, ve baskın bir alelin sıklığındaki ilk artış; nadir, avantajlı, fakat çekinik bir alelinkinden daha hızlıdır. Çünkü, gördüğümüz gibi, nadir aleller çoğunlukla heterozigotlarda bulunur. Bu nedenle yeni bir çekinik mutasyon, homozigotlarda görülmeye başlayacak kadar yüksek bir frekansa (belki de sonlu, gerçek bir popülasyondaki sürüklenmeyle) ulaşmadığı sürece doğal seçilim tarafından "görülemez". Öte yandan, yeni bir baskın mutasyon, doğal seçilim tarafından hemen görülebilir çünkü uyum başarısına olan etkisi heterozigotlarda görülür. Böylece, Hardy (1908) tek başına baskınlığın bir lokustaki alel frekanslarını değiştirmediğini göstermesine rağmen, aleller arasındaki baskınlık ilişkileri evrimin gidişatı üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir.

Görsel 4. Alel frekanslarının (p ve q) bir fonksiyonu olarak Hardy-Weinberg denge genotip frekanslarının (p2, 2pq, q2) grafiği
Görsel 4. Alel frekanslarının (p ve q) bir fonksiyonu olarak Hardy-Weinberg denge genotip frekanslarının (p2, 2pq, q2) grafiği
Nature Education

Seçilim, mutasyon, göç ve genetik sürüklenme alel frekanslarındaki değişimleri etkileyen mekanizmalardır. Bu mekanizmalardan biri veya daha fazlası harekete geçtiğinde, popülasyon Hardy-Weinberg varsayımlarını ihlal eder ve böylece evrim gerçekleşir. Bu yüzden Hardy-Weinberg Teoremi popülasyon genetiği için sıfır hipotezi olup evrim çalışmalarının da temelini oluşturmaktadır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
28
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Tebrikler! 2
  • İnanılmaz 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature Education | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/01/2023 09:09:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7362

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Böcekler
Antibiyotik
Ergen
Maske Takmak
Canlı
Grip
Ekonomi
Yiyecek
Evrim Teorisi
Koruma
Yeme
Yapay Zeka
İspat Yükü
Yok Oluş
Avrupa
Atom
Kütle
Hekim
Nöron
Sahtebilim
Bakteri
Böcek
Klinik Mikrobiyoloji
Antik
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. A. Andrews, et al. Hardy-Weinberg İlkesi: Evrimin Boş Hipotezi Nedir, Nasıl Çalışır?. (14 Ağustos 2018). Alındığı Tarih: 28 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7362
Andrews, C. A., Özsoy, A., Ölez, Ş. (2018, August 14). Hardy-Weinberg İlkesi: Evrimin Boş Hipotezi Nedir, Nasıl Çalışır?. Evrim Ağacı. Retrieved January 28, 2023. from https://evrimagaci.org/s/7362
C. A. Andrews, et al. “Hardy-Weinberg İlkesi: Evrimin Boş Hipotezi Nedir, Nasıl Çalışır?.” Edited by Şule Ölez. Translated by Ayça Özsoy, Evrim Ağacı, 14 Aug. 2018, https://evrimagaci.org/s/7362.
Andrews, Christine A.. Özsoy, Ayça. Ölez, Şule. “Hardy-Weinberg İlkesi: Evrimin Boş Hipotezi Nedir, Nasıl Çalışır?.” Edited by Şule Ölez. Translated by Ayça Özsoy. Evrim Ağacı, August 14, 2018. https://evrimagaci.org/s/7362.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.