Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Gıda Kaynaklı Patojenler Nelerdir ve Nasıl Hastalık Yaratırlar?

Gıda Kaynaklı Patojenler Nelerdir ve Nasıl Hastalık Yaratırlar? Food Safety News
6 dakika
2,042
Tüm Reklamları Kapat

Gıda tüketimi ile insan hastalıkları arasındaki ilişki çok erken zamanlardan beri bilinmektedir. Bu ilişkiyi ilk bildiren kişi Hipokrat (MÖ 460) olmuştur.[1] Gıda kaynaklı hastalıklar (genelde "gıda zehirlenmesi" olarak bilinir), genellikle bakteriler ve/veya bunların toksinleri, parazitler, virüsler, kimyasallar veya diğer maddelerle kontamine olmuş gıdaların tüketilmesinden kaynaklanmaktadır. Gıda kaynaklı patojenler, gıda kaynaklı bir hastalığa neden olabilen biyolojik ajanlardır. Gıda kaynaklı hastalık salgını, ortak bir gıdanın tüketilmesinden kaynaklanan iki veya daha fazla benzer hastalık vakasının ortaya çıkması olarak tanımlanmaktadır.[1], [2], [3]

Gıda kaynaklı patojenler açısından riskli besinler arasında et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri, balık ve deniz ürünleri, hazır gıdalar, salatalar, kümes hayvanı et ürünleri, meyve ve sebzeler sayılabilir.[2] Gıda kaynaklı hastalık, bir patojen gıda ile alındığında ve insan konakçıda yerleştiğinde (ve genellikle çoğaldığında) veya toksijenik bir patojen bir gıda ürününde yerleştiğinde ve daha sonra insan konakçı tarafından vücuda alınan bir toksin ürettiğinde ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, gıda kaynaklı hastalıklar genel olarak "gıda kaynaklı enfeksiyon" ve "gıda kaynaklı zehirlenme" olarak ikiye ayrılır. Gıda kaynaklı enfeksiyonlarda, genellikle bir kuluçka dönemi söz konusu olduğundan, besinin vücuda alınmasından semptomların ortaya çıkmasına kadar geçen süre, gıda kaynaklı zehirlenmelere göre çok daha uzundur.[1]

Her yıl yaklaşık 48 milyon gıda kaynaklı hastalık vakası olduğu tahmin edilmektedir. Bu rakam, 128.000 hastaneye yatış ve 3.000 ölümle sonuçlanan kontamine gıda tüketiminin her 6 Amerikalıdan birinin hastalanmasına eşdeğerdir.[3]

Tüm Reklamları Kapat

Gıda kaynaklı patojenler, insan sağlığı ve ekonomisi üzerinde önemli etkileri olan çok sayıda hastalığa neden olmaktadır. Klasik tehlike temelli yaklaşıma dayalı gıda güvenliği yönetim sistemlerinin verimsiz olduğu kanıtlanmıştır ve artık önde gelen araştırmacılar ve kuruluşlar tarafından risk tabanlı gıda güvenliği yaklaşımı önerilmektedir. Bu bağlamda, gıda tüketiminden kaynaklanan insan sağlığı risklerini tahmin edecek ve bu riskleri kontrol etmek ve azaltmak için azaltma stratejilerini belirleyecek, seçecek ve uygulayacak şekilde bir gıda güvenliği yönetim sistemi tasarlanmalıdır. Ayrıca, gıdaların üretimi ve tüketimi ile ilgili tüm kişiler için uygun gıda güvenliği eğitim programlarının uygulanması önerilmektedir.

Gıda kaynaklı enfeksiyonlara neden olan başlıca mikroorganizmalara bir göz atalım.

Listeria monocytogenes

Listeria monocytogenes, insan ve hayvanlar için patojen bir mikroorganizmadır. L. monocytogenes hava, su ve toprakta bulunabilen; yüksek ve düşük pH ve sıcaklıklarda gelişebilen, dondurma ve kurutma işlemleri gibi olumsuz çevre koşullarında bile canlılığını koruyabilen halk sağlığı açısından önemli bir patojendir. L. monocytogenes ile kontamine olmuş gıdaların tüketimi sonucu görülen listeriyozis, sağlıklı bireylerde bile grip benzeri semptomlara ve gastroenterite neden olabilmektedir.

Bununla beraber L. monocytogenes enfeksiyonu açısından özellikle hamileler ve bağışıklığı baskılanmış bireyler büyük risk taşımaktadır. Listeriyozis bu bireylerde menenjit, ensefalit, septisemi, endokardit gibi klinik tablolara; hamilelerde ise düşüklere, ölü veya erken doğuma neden olabilmektedir. L. monocytogenes ile kontamine olmuş gıdaların tüketiminden yaklaşık 10-12 saat sonra ateş, yorgunluk, baş ağrısı, kusma, ishal gibi semptomlar oluşmaktadır. Menenjit, ensefalit, septisemi gibi daha ciddi klinik tablolar ise 10-70 gün arasında ortaya çıkmaktadır. Listeriyozis vakalarının büyük bir kısmının kontamine olmuş süt ve süt ürünleri, kırmızı et ve kanatlı eti, deniz ürünleri, taze meyve ve sebzeler ile tüketime hazır gıdalardan kaynaklandığı rapor edilmektedir.[1], [2], [3], [4]

Tüm Reklamları Kapat

Listeriyoz hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Salmonella spp.

Salmonella spp. en önemli gıda kaynaklı patojenler arasındadır ve dünya çapında ishalli hastalıklar arasında insan ölümlerinin üçüncü önde gelen nedenidir. Bu mikroorganizma adını organizmayı ilk kez izole eden bilim insanı Dr. Daniel Salmon'dan almıştır. Hayvanlar, bu patojenin birincil kaynağıdır ve hayvan bazlı gıdalar, insanlara ana bulaşma yoludur. Bu nedenle, bu kaynaklardan toplanan veriler, Salmonella'nın yanı sıra Salmonella'nın etkili kontrolü ve sürveyansı için gelecekteki küresel müdahalelere katkıda bulunabilir

Bu patojen genellikle evcil ve vahşi hayvanlarda yayılmaktadır. Enfeksiyonun semptomları akut ateş, mide bulantısı, karın ağrısı ve ishal ile karakterizedir.[1], [2], [3], [5], [6]

Bacillus cereus

Bacillus cereus; doğal ortamlarda yaygın olarak bulunan, gıdalarda, özellikle süt ürünlerinde sıklıkla görülen ve hatta konakçı epitel hücrelerinde varlığını sürdüren, Gram pozitif, endospor oluşturan, gıda kaynaklı patojenik bir bakteridir. Fırsatçı bir patojen olarak B. cereus; hem evcil hem de vahşi hayvanları ve insanlar için uzun vadeli bir sağlık tehdidi olarak ortaya çıkmıştır[1], [2], [3], [7]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

B. cereus ile ilgili gıda zehirlenmesi çoğu ülkede bildirimi zorunlu bir hastalık değildir; bu nedenle insidans verileri sınırlıdır. Genellikle hafif, kısa süreli ve kendi kendini sınırlayan semptomlar nedeniyle B. cereus hastalığının önemli derecede az bildirilebileceği kabul edilmiştir, ancak ölümcül insidanslar bildirilmiştir. B. cereus'un ABD'deki 31 ana patojen arasında gıda kaynaklı hastalıkların %0,7'sine neden olduğu tahmin edilmektedir.

Campylobacter jejuni

Kampilobakterler; birçok evcil ve yabani kuş ve memelinin gastrointestinal kanalında kommensal organizmalar olarak yaşayan gram negatif, ince, spiral şeklinde kavisli ve mikroaerofilik bakterilerdir. Bir insan patojeni olan Campylobacter jejuni, suda ve çeşitli hayvanlarda rezervuarları olan bir mikroorganizmadır. Su kaynaklı enfeksiyonun daha az olası olduğu gelişmiş dünyada, hayvanlar insan enfeksiyon ve hastalıklarının birincil kaynağıdır. Hastalık sıklıkla kontamine olmuş tavuk ürünlerinin tüketilmesinden sonra ortaya çıkmaktadır.[1], [2], [3]

Kampilobakteriyozis hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Escherichia coli

Escherichia coli; gram negatif, spor oluşturmayan basil şeklinde bir mikroorganizmadır. Organizma fakültatif bir anaerobdur ve glikoz gibi basit şekerleri laktik, asetik ve formik asitler oluşturmak üzere fermente eder. Gelişimi için optimum pH 6,0 ila 8,0'dir; ancak gelişim, pH 4.3'a kadar düşük ve 9 ila 10 pH'a kadar yüksek olabilmektedir.

E. coli O157: H7’nin kaynağı sığırlar olarak kabul edilmekle birlikte, sıcak kanlı hayvanlarda ve insanda da görüldüğü bildirilmektedir. Bu bakteri dışkı ile ete, süte, toprağa, suya ve dolayısıyla tüm çevreye yayılmaktadır. E. coli O157: H7 birçok yolla insanlara bulaşarak hastalıklara yol açabilir. Mezbahanelerde derinin yüzülmesi veya iç organların çıkarılması sırasında ete bulaşabilir veya E. coli O157: H7 ile enfekte olmuş hayvanla temas sonucu çalışanlara geçebilir. Bazı durumlarda gıda çalışanları da bu bakterinin yayılmasına neden olabilir. E. coli O157: H7 ile kontamine olmuş gübreler, kullanıldıkları tarımsal alanlara bu bakteriyi taşır ve bu alanlarda yetişen ürünlere bulaşmasına neden olur.

Ayrıca E. coli O157: H7 ile kontamine olmuş suların ekili alanlarda kullanılması da bakterinin gıdalara bulaşmasına neden olur. Et ürünleri, çeşitli peynirler, çiğ süt, patojen bakteriler açısından güvenilir gıdalar grubuna giren yoğurt, meyve suları, salatalar, salata sosları, sandviç, pastörize edilmemiş elma şarabı, taze sıkılmış meyve suyu E. coli O157:H7’nin neden olduğu zehirlenmelerde rol oynayan gıdalara örnek olarak verilebilir. Amerika, Arjantin, Avusturya, Belçika, Danimarka, Almanya, İtalya, İsrail, İsviçre ve Güney Afrika E. coli O157: H7’nin neden olduğu gıda kaynaklı hastalıkların görüldüğü ülkelere örnek olarak verilebilir.[8], [9]

Tüm Reklamları Kapat

E. coli ve sebep olduğu salgınlar hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Clostridium botulinum

C. botulinum; toprakta, tatlı suda, denizde ve hayvanların bağırsaklarında bulunmaktadır. Yaygın gıda kaynakları; 1 yaşından küçük bebeklere verilmemesi gereken bal başta olmak üzere balık, et, sebze ve bebek mamalarını içermektedir. Konserve mısır, biber, taze fasulye, çorba, pancar, kuşkonmaz, mantar, zeytin, ıspanak, ton balığı, tavuk ve tavuk ciğeri, ciğer ezmesi, jambon, sosis, patlıcan dolması, ıstakoz ve tütsülenmiş ve tuzlanmış balık botulinum toksini ile ilişkilendirilmiştir.[10]

Clostridium botulinum hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Hepatit A

Hepatit A virüsü partikülleri; kontamine yiyecek, su, çevresel yüzeyler (örn. kontamine masa üstleri, pişirme kapları) ve doğrudan veya dolaylı kişiden kişiye temas yoluyla bulaşabilen, çevreye dayanıklı organizmalardır. Hepatit A çevrede gelişememekle birlikte donma, ısı, kimyasallar ve kuruma dahil olmak üzere çok çeşitli çevresel koşullara karşı son derece dayanıklıdır.[1], [10]

Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii gıda kaynaklı bir parazittir. T. gondii; kontamine yiyecek veya ookist içeren suyun tüketilmesi, kontamine kan transfüzyonu veya organ nakli, transplasental bulaşma veya kazara takizoit aşılama dahil olmak üzere çeşitli yollarla insanlara bulaşabilmektedir. Toksoplazmoz semptomları arasında ateş, döküntü, baş ağrısı, kas ağrıları ve lenf düğümlerinin şişmesi bulunmaktadır. Bu semptomlar bir aydan fazla sürebilmektedir.[2], [10]

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
25
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/07/2024 05:02:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13571

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Basınç
Hominid
Kimya Tarihi
Mühendislik
Genel Görelilik Teorisi
Uçak
Skeptisizm
Protein
Homeostasis
Argüman
Araç
Teleskop
Yer
Teyit
Deniz
Karanlık Enerji
Araştırmacılar
Anksiyete
Kilometre
Nötron Yıldızı
Cinsel Yönelim
Bağışıklık Sistemi
Özel Görelilik
Uzay Aracı
Parçacık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. Aslan, et al. Gıda Kaynaklı Patojenler Nelerdir ve Nasıl Hastalık Yaratırlar?. (23 Nisan 2023). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13571
Aslan, H., Alparslan, E. (2023, April 23). Gıda Kaynaklı Patojenler Nelerdir ve Nasıl Hastalık Yaratırlar?. Evrim Ağacı. Retrieved July 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/13571
H. Aslan, et al. “Gıda Kaynaklı Patojenler Nelerdir ve Nasıl Hastalık Yaratırlar?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 23 Apr. 2023, https://evrimagaci.org/s/13571.
Aslan, Hacer. Alparslan, Eda. “Gıda Kaynaklı Patojenler Nelerdir ve Nasıl Hastalık Yaratırlar?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, April 23, 2023. https://evrimagaci.org/s/13571.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close