Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?

Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Evrimle ilgili tartışmaların merkezinde evrimin kanıtları yer alır. Şu tür bundan mı evrimleşti, şu türde şöyle bir özellik nasıl evrimleşmiş olabilir gibi birçok örnek üzerinden tartışılır. Ancak tüm bunlardan söz etmeden önce, bir adım geri atıp, daha önemli bir soru sormak gerekiyor: Neden türlerin evrimleştiğini düşünüyoruz? Bunun gerekçesi ne?

Açıkçası türler hiç değişmeseydi bu, biyologların ve tıp doktorlarının çok daha işine gelirdi. Böylece evrimleşen bakterilerle uğraşmak zorunda kalmaz, tür içi çeşitliliği umursamaz, türlerin zaman içindeki değişimini evrim matematiğine dahil etmekle uğraşmazdık. Ancak doğanın kurallarını biz belirlemiyoruz. Biz, onları anlamakla sorumluyuz.

Doğaya baktığımızda, türlerin nesiller içinde değiştiğine, hatta yepyeni türleri oluşturduğuna yönelik, bilimsel olarak göz ardı edemeyeceğimiz kanıtlar görebiliyoruz. Bir bilim insanının bunlara sırt çevirip, daha kolay veya işine gelen açıklamalarda ayak diremesi imkansızdır. Gelin şimdi bu kanıtlara veya gerekçelere bir bakalım.

Evrimin 5 Gerekçesi

Gerekçe - 1: Yapay Seçilim

Evrimin yaşandığını düşünmemize sebep olan gerekçelerin başında, insan eliyle yapılan seçilim, yani yapay seçilim geliyor. İnsanlar, neredeyse ömürleri kadar kısa bir süre içinde, sadece 2-3 asırda, 4-5 atasal köpek çeşidinden, 400-450 kadar yeni köpek çeşidi yarattı. Bunu, köpekleri çeşitli özelliklerine göre seçip çiftleştirerek yaptılar. Sadece köpekleri değil, karpuz, şeftali, muz ve lahana gibi bitkileri ve at, ördek, tavuk, eşek gibi hayvan türlerini yepyeni canlılara dönüştürdüler. Yani canlıların, atalarından bambaşka varlıklara dönüşebileceğini biliyoruz. Doğada bunu yapan şey biz değiliz, türün kendi iç dinamiklerinin değişen çevre şartlarıyla etkileşimi. Ancak türler bizim tarafımızdan değiştirilebiliyorsa, doğadaki kuvvetlerin etkisi altında da değişebilirler. Bunu kabullenmemiz gerekiyor.

Gerekçe - 2: Doğada Var Olan, Farklılaşmış Canlılar

İkincisi, doğada bu şekilde farklılaşmış varlıklar var mı diye baktığımızda, bunu çok net bir şekilde görebiliyoruz. Aynı atadan geldiğini bildiğimiz, hatta kimi zaman atalarıyla aynı coğrafyalarda yaşayan canlılar, çeşitli izolasyon bariyerlerinin etkisiyle iki, üç, dört yeni türe evrimleşmiş haldeler. Bunlar birbirlerinden o kadar farklılaşmışlar ki, artık birbiriyle çiftleşemiyorlar bile. Yani sadece evrimin değil, türleşmenin de yaşandığını gösteren sayısız kanıt var. Bunun için Avrupa'daki Mus musculus türü fareler ile Mus domesticus türü farelerin biyocoğrafyasına bakmak bile yeterli.

Veya Amerika'daki Kara kafalı baştankara ile Karolina baştankarasına da bakabilirsiniz.

Ortak bir atadan gelen iki tür, iki ayrı coğrafyaya hapsolmuş ve nadiren bir araya gelip çiftleşebiliyor. İki canlı, bilimsel olarak ayırt edilebilecek düzeyde farklı. Yani eskiden aynı olan türler, doğal şartlar altında yepyeni türlere ayrılabiliyor ve bizler bunu görebiliyoruz.

Gerekçe - 3: Jeolojik Kayıtlar

Üçüncüsü, günümüzdeki türlere bakıp bir ortak ata ilişkisi tespit ettikten sonra, o ortak atanın hangi tarihte, hangi coğrafyada, ne şartlar altında yaşamış olması gerektiğini tahmin edebiliyoruz. Sonrasında jeolojik katman haritalarına bakıp, o türün yaşamış olduğu kayaçların olduğu yerlere gidip, tam da olması gereken katmanda, tam da günümüzdeki iki türün atasında bulmayı beklediğimiz özelliklere sahip türlerin fosillerini bulabiliyoruz.

Bu bulduğumuz fosiller, bulmayı beklediğimizden daha eski katmanlarda değil... Daha yeni katmanlarda da değil... Veya rastgele coğrafyalarda dağılmış halde de değil... Tam da incelediğimiz modern türlerin atalarının yaşamasını beklediğimiz yerlerde, günümüzde var olmayan, türler arası geçiş gösteren canlıları buluyoruz.

Bir bilim dalının öngörü gücü, o bilimin geçerliliğinin en önemli ölçütüdür. Evrim, bize muazzam bir öngörü gücü veriyor ve akıl almaz bir isabetliliğe sahip.

Gerekçe - 4: Genler

Dördüncüsü, genlere baktığımızda anatomik ve fizyolojik bulgularımızı birebir destekleyen sonuçlara ulaşabiliyoruz. Örneğin bir özelliğin nesiller içerisinde değiştiğini fiziksel gözlem ile tespit edebiliyor, sonrasında o özellikle ilişkili olan genlere bakıp tam da öngördüğümüz gibi mutasyon ve seçilim baskısının izlerini bulabiliyoruz. Çok sonradan bilim sahnesine çıkan genler ile asırlar öncesine dayanan makrobiyoloji arasındaki bu kusursuz tutarlılık, doğru yolda olduğumuzun en güçlü ispatlarından birisi.

Sadece genler ve makrobiyoloji de değil, fizyolojiden anatomiye, etolojiden sitolojiye kadar tüm bilim dalları, her seferinde aynı evrimsel hikayeyi doğrulayan sonuçlar veriyor. Çok fazla veri hattı var ve hepsi aynı evrimsel sürece işaret ediyor.

Gerekçe - 5: Evrimi Gözlemek

Beşinci ve son olarak, değişimi hem laboratuvarda hem doğa şartlarında gözleyebiliyoruz. Eskiden belirli şartlar altında belirli besinleri tüketemeyen bakterilerin, seçilim baskısı altında farklılaşarak yepyeni beslenme yöntemleri edinebildiklerini gözlüyoruz. Balıkların çiftleşme ve kamuflaj desenleri, laboratuvar şartları altında yapılan deneylerde gözümüzün önünde evrimleşiyor. Tek hücreli canlıların çok hücreli canlılara evrimini bizzat gözleyip, kameraya kaydedebiliyoruz. Köpeklerin kurtlardan evrimleşmesini sağladığını düşündüğümüz baskıları laboratuvar şartlarında tilkilere uyguluyoruz ve aynı sonuçları elde ediyoruz.

Sonuç

Yani evrimin yaşandığını düşünmek için gerçekten çok güçlü gerekçeler var. Bunları görmezden gelmemiz veya daha hoşumuza giden anlatılara uydurmak için bunları eğip bükmemiz mümkün değil. Bu, büyük kütleli cisimlerin Evren'i oluşturan uzay-zaman dokusunu büktüğü fikrinden hoşlanmıyoruz diye, buna yönelik yüzlerce veri hattını ve binlerce kanıtı görmezden gelmeye çalışmaya benziyor.

Evrim, biz istesek de istemesek de bir gerçek ve yaşanıyor. Tıpkı sıfırdan bir galaksi yaratamıyor olmamız gibi, tek hücreli canlılardan insana gelen evrimsel yolu da gözleyemiyoruz. Ancak buna yönelik tüm kanıtları bir detektif gibi birleştirmek ve gerçeği ortaya koymak zaten bilimin işi.

Unutmayın: Bilimde pek az şey baştan sona, bir bütün olarak bizim incelememize sunulmuş halde. Neredeyse her bilim dalında, sayısız detayı birbiriyle rasyonel ve deneysel bir şekilde birleştirmek ve farklı veri hatlarıyla sonuçlarımızı doğrulamak zorunda kalıyoruz. Evrimsel biyoloji de bundan farklı değil.

İşte bu nedenle bilimin bin bir çabayla ortaya koyduğu tüm gerçekler gibi, evrim gerçeğini de anlamak, bir insan olarak yapabileceğimiz en kıymetli başarılardan birisi olur.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Bilim Budur! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Umut Verici! 4
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 2
  • İnanılmaz 2
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/08/2020 00:01:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9050

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Kadın Doğum
Primatlar
İstatistik
Olasılık
Karadelik
Türkiye
Hız
Fare
Hominidae
Sağlık Personeli
Doktor
Sahtebilim
Teyit
Türlerin Kökeni
Küresel Salgın
Evrimsel Antropoloji
Göz
Botanik
Yüz
Müzik
Aminoasit
Fizik
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Mikoloji
Coronavirus
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Buldum! Evreka! εὕρηκα!”
Archimedes
Geri Bildirim Gönder