Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?

Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?
5 dakika
6,447
Tüm Reklamları Kapat

Evrimle ilgili tartışmaların merkezinde evrimin kanıtları yer alır. Şu tür bundan mı evrimleşti, şu türde şöyle bir özellik nasıl evrimleşmiş olabilir gibi birçok örnek üzerinden tartışılır. Ancak tüm bunlardan söz etmeden önce, bir adım geri atıp, daha önemli bir soru sormak gerekiyor: Neden türlerin evrimleştiğini düşünüyoruz? Bunun gerekçesi ne?

Açıkçası türler hiç değişmeseydi bu, biyologların ve tıp doktorlarının çok daha işine gelirdi. Böylece evrimleşen bakterilerle uğraşmak zorunda kalmaz, tür içi çeşitliliği umursamaz, türlerin zaman içindeki değişimini evrim matematiğine dahil etmekle uğraşmazdık. Ancak doğanın kurallarını biz belirlemiyoruz. Biz, onları anlamakla sorumluyuz.

Doğaya baktığımızda, türlerin nesiller içinde değiştiğine, hatta yepyeni türleri oluşturduğuna yönelik, bilimsel olarak göz ardı edemeyeceğimiz kanıtlar görebiliyoruz. Bir bilim insanının bunlara sırt çevirip, daha kolay veya işine gelen açıklamalarda ayak diremesi imkansızdır. Gelin şimdi bu kanıtlara veya gerekçelere bir bakalım.

Tüm Reklamları Kapat

Evrimin 5 Gerekçesi

Gerekçe - 1: Yapay Seçilim

Evrimin yaşandığını düşünmemize sebep olan gerekçelerin başında, insan eliyle yapılan seçilim, yani yapay seçilim geliyor. İnsanlar, neredeyse ömürleri kadar kısa bir süre içinde, sadece 2-3 asırda, 4-5 atasal köpek çeşidinden, 400-450 kadar yeni köpek çeşidi yarattı. Bunu, köpekleri çeşitli özelliklerine göre seçip çiftleştirerek yaptılar. Sadece köpekleri değil, karpuz, şeftali, muz ve lahana gibi bitkileri ve at, ördek, tavuk, eşek gibi hayvan türlerini yepyeni canlılara dönüştürdüler. Yani canlıların, atalarından bambaşka varlıklara dönüşebileceğini biliyoruz. Doğada bunu yapan şey biz değiliz, türün kendi iç dinamiklerinin değişen çevre şartlarıyla etkileşimi. Ancak türler bizim tarafımızdan değiştirilebiliyorsa, doğadaki kuvvetlerin etkisi altında da değişebilirler. Bunu kabullenmemiz gerekiyor.

Gerekçe - 2: Doğada Var Olan, Farklılaşmış Canlılar

İkincisi, doğada bu şekilde farklılaşmış varlıklar var mı diye baktığımızda, bunu çok net bir şekilde görebiliyoruz. Aynı atadan geldiğini bildiğimiz, hatta kimi zaman atalarıyla aynı coğrafyalarda yaşayan canlılar, çeşitli izolasyon bariyerlerinin etkisiyle iki, üç, dört yeni türe evrimleşmiş haldeler. Bunlar birbirlerinden o kadar farklılaşmışlar ki, artık birbiriyle çiftleşemiyorlar bile. Yani sadece evrimin değil, türleşmenin de yaşandığını gösteren sayısız kanıt var. Bunun için Avrupa'daki Mus musculus türü fareler ile Mus domesticus türü farelerin biyocoğrafyasına bakmak bile yeterli.

Veya Amerika'daki Kara kafalı baştankara ile Karolina baştankarasına da bakabilirsiniz.

Ortak bir atadan gelen iki tür, iki ayrı coğrafyaya hapsolmuş ve nadiren bir araya gelip çiftleşebiliyor. İki canlı, bilimsel olarak ayırt edilebilecek düzeyde farklı. Yani eskiden aynı olan türler, doğal şartlar altında yepyeni türlere ayrılabiliyor ve bizler bunu görebiliyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Gerekçe - 3: Jeolojik Kayıtlar

Üçüncüsü, günümüzdeki türlere bakıp bir ortak ata ilişkisi tespit ettikten sonra, o ortak atanın hangi tarihte, hangi coğrafyada, ne şartlar altında yaşamış olması gerektiğini tahmin edebiliyoruz. Sonrasında jeolojik katman haritalarına bakıp, o türün yaşamış olduğu kayaçların olduğu yerlere gidip, tam da olması gereken katmanda, tam da günümüzdeki iki türün atasında bulmayı beklediğimiz özelliklere sahip türlerin fosillerini bulabiliyoruz.

Bu bulduğumuz fosiller, bulmayı beklediğimizden daha eski katmanlarda değil... Daha yeni katmanlarda da değil... Veya rastgele coğrafyalarda dağılmış halde de değil... Tam da incelediğimiz modern türlerin atalarının yaşamasını beklediğimiz yerlerde, günümüzde var olmayan, türler arası geçiş gösteren canlıları buluyoruz.

Bir bilim dalının öngörü gücü, o bilimin geçerliliğinin en önemli ölçütüdür. Evrim, bize muazzam bir öngörü gücü veriyor ve akıl almaz bir isabetliliğe sahip.

Gerekçe - 4: Genler

Dördüncüsü, genlere baktığımızda anatomik ve fizyolojik bulgularımızı birebir destekleyen sonuçlara ulaşabiliyoruz. Örneğin bir özelliğin nesiller içerisinde değiştiğini fiziksel gözlem ile tespit edebiliyor, sonrasında o özellikle ilişkili olan genlere bakıp tam da öngördüğümüz gibi mutasyon ve seçilim baskısının izlerini bulabiliyoruz. Çok sonradan bilim sahnesine çıkan genler ile asırlar öncesine dayanan makrobiyoloji arasındaki bu kusursuz tutarlılık, doğru yolda olduğumuzun en güçlü ispatlarından birisi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sadece genler ve makrobiyoloji de değil, fizyolojiden anatomiye, etolojiden sitolojiye kadar tüm bilim dalları, her seferinde aynı evrimsel hikayeyi doğrulayan sonuçlar veriyor. Çok fazla veri hattı var ve hepsi aynı evrimsel sürece işaret ediyor.

Gerekçe - 5: Evrimi Gözlemek

Beşinci ve son olarak, değişimi hem laboratuvarda hem doğa şartlarında gözleyebiliyoruz. Eskiden belirli şartlar altında belirli besinleri tüketemeyen bakterilerin, seçilim baskısı altında farklılaşarak yepyeni beslenme yöntemleri edinebildiklerini gözlüyoruz. Balıkların çiftleşme ve kamuflaj desenleri, laboratuvar şartları altında yapılan deneylerde gözümüzün önünde evrimleşiyor. Tek hücreli canlıların çok hücreli canlılara evrimini bizzat gözleyip, kameraya kaydedebiliyoruz. Köpeklerin kurtlardan evrimleşmesini sağladığını düşündüğümüz baskıları laboratuvar şartlarında tilkilere uyguluyoruz ve aynı sonuçları elde ediyoruz.

Sonuç

Yani evrimin yaşandığını düşünmek için gerçekten çok güçlü gerekçeler var. Bunları görmezden gelmemiz veya daha hoşumuza giden anlatılara uydurmak için bunları eğip bükmemiz mümkün değil. Bu, büyük kütleli cisimlerin Evren'i oluşturan uzay-zaman dokusunu büktüğü fikrinden hoşlanmıyoruz diye, buna yönelik yüzlerce veri hattını ve binlerce kanıtı görmezden gelmeye çalışmaya benziyor.

Evrim, biz istesek de istemesek de bir gerçek ve yaşanıyor. Tıpkı sıfırdan bir galaksi yaratamıyor olmamız gibi, tek hücreli canlılardan insana gelen evrimsel yolu da gözleyemiyoruz. Ancak buna yönelik tüm kanıtları bir detektif gibi birleştirmek ve gerçeği ortaya koymak zaten bilimin işi.

Unutmayın: Bilimde pek az şey baştan sona, bir bütün olarak bizim incelememize sunulmuş halde. Neredeyse her bilim dalında, sayısız detayı birbiriyle rasyonel ve deneysel bir şekilde birleştirmek ve farklı veri hatlarıyla sonuçlarımızı doğrulamak zorunda kalıyoruz. Evrimsel biyoloji de bundan farklı değil.

İşte bu nedenle bilimin bin bir çabayla ortaya koyduğu tüm gerçekler gibi, evrim gerçeğini de anlamak, bir insan olarak yapabileceğimiz en kıymetli başarılardan birisi olur.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
93
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 37
  • Bilim Budur! 16
  • Merak Uyandırıcı! 13
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 11
  • Muhteşem! 10
  • Umut Verici! 10
  • Güldürdü 5
  • İnanılmaz 4
  • İğrenç! 2
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/06/2024 01:53:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9050

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Wuhan Koronavirüsü
Mutasyon
Toprak
Albert Einstein
Diş Hekimi
Adaptasyon
Büyük
Evrim Kuramı
Aşılar
Okyanus
Semptom
Test
Tutarlılık
Genler
Retrovirüs
Mühendislik
Yaşamın Başlangıcı
Doğal Seçilim
Buzul
Uzun
Hekim
Astrofotoğrafçılık
Yılan
Kültür
Kuşlar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?. (28 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 25 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9050
Bakırcı, Ç. M. (2020, July 28). Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?. Evrim Ağacı. Retrieved June 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9050
Ç. M. Bakırcı. “Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 28 Jul. 2020, https://evrimagaci.org/s/9050.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Evrimin 5 Gerekçesi: Neden Canlıların Evrimleştiğini Düşünüyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 28, 2020. https://evrimagaci.org/s/9050.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close