Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Evrimsel Süreç yazı dizisinin 21. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Bu yazımızda size ünlü Evrimsel Biyolog Prof. Dr. Neil Shubin ve ekip arkadaşlarının sudan karaya geçişteki en önem arz eden ara türlerden biri olan Tiktaalik roseae keşfinden ve bu keşifle ilgili yaptıkları ufak bir deneyin Türkiye'de yaptığımız tekrarından bahsetmek istiyoruz. Daha sonra, sudan karaya geçişle ilgili daha ayrıntılı bir not da hazırlayacağız. Yazımız, temel olarak Chicago Üniversitesi'nin bu muhteşem buluşla ilgili hazırladığı internet sitesinin çevirisi ve üzerinden yaptığımız yorumlara dayalı olacaktır. Öyleyse başlayalım:

Tiktaalik roseae isimli tür, 2004 yılında Kanada buzullarında bulunmuş ilk “fishapod” (ayaklı balık) türüdür ve tam 375 milyon yaşındadır. Bulunuşu, Dünya’da suda başlayan canlılığın karaya çıkışını göstermek açısından bir çığır açmıştır. Aslında sudan karaya geçiş hakkında 15 ara basamak bilinmektedir; ancak Tiktaalik uzun zamandır aranan bir boşluğa tam oturarak, eksiksiz geçişi tamamlamıştır, bu açıdan çok değerlidir.

Tiktaalik, hem balık, hem amfibi özellikleri gösterir!

Tiktaalik, ilkel bir balık ile ilk dört ayaklı canlıların (tetrapod) çaprazlanması sonucu oluşmuşçasına, ikisine ait özellikleri de taşır.Tiktaalik, ilk dört ayaklılardan 12 milyon yıl önce yaşamıştır (dört ayaklılar günümüzden 363 milyon yıl kadar önce ortaya çıkmıştır).

Tiktaalik öğrencilere gösterildiğinde, tepki nasıl oldu?

Tiktaalik‘in kaşifi Dr. Neil Shubin, fosili bulduktan ve analiz ettikten belirli bir süre sonra anaokulu öğrencilerinin görüşlerini almak üzere bir okula götürdü. Okulda öğrencilere, “Bu fosil sizce hangi hayvana ya da hayvan sınıfına ait?” diye sorduğunda aldığı onlarca değişik cevap, tam da beklendiği gibi, balık ile sürüngen arasında değişmekteydi.

Biz de, sadece üniversite öğrencilerinin üye olabildiği bir sitede, bundan 1 sene kadar önce, yüzlerce üniversite öğrencisinin okuduğu ve erişebildiği bir başlıkta aynı soruyu sorduk, yukarıdaki fotoğraf ile birlikte. Deneklere kesinlikle herhangi bir bilgi verilmedi, sadece fosil koyuldu ve ne olabileceğine dair tahminde bulunulması istendi. Aldığımız cevaplar tıpkı anaokulu öğrencileri gibi balık ile sürüngen arasında değişmekte, çoğunlukla da timsaha benzetilmekteydi.

Bunun sebebi çok açıktır: Kişiler, fotoğrafa bakıp tipik olarak balıklarda gördükleri bazı özellikleri görerek balığa ya da daha spesfik olarak timsaha benzetmekteydiler. Bir takım diğer kişiler de, kafa yapısı ve postüründen (duruşundan) dolayı sürüngene benzetmekteydi. Aslında iki taraf da ne doğru ne de yanlış cevaplar verdiler. Çünkü Tiktaalik hem balıklara, hem de sürüngenlere ait özellikler taşımaktadır:Tiktaalik‘in sürüngenler gibi yassı bir kafası ve boynu vardır; ancak balıklar gibi yüzgeçleri ve solungaçları vardır.

Tiktaalik‘in solungaç yarıkları ve yüzgeçleri bulunmaktadır. Bunlar, onun balıksı özellikler taşıdığını apaçık gösterir. Öte yandan aynı hayvanın, balıklarda olmayan, sürüngenlere ait çok önemli özellikleri bulunmaktadır: Tiktaalik‘in kafası ve vücudu yassıdır ki bu özellikler pek çok balık yerine sürüngenlerin hemen hemen tamamında, krokodillerin ise tümünde görülür. Ayrıca hiçbir balıkta görülmeyen bir diğer özellik olarak, omuzları kafatasına bağlı değildir, bu da onun kafasını yukarıya kaldırabilmesini sağlar ki bu özellik sürüngenlere ve onların mirasçılarına aittir. Ayrıca Tiktaalik‘in solungaçlara rağmen kaburgaları ve ciğerleri de bulunmaktadır ki bu da ilkel dört ayaklıların sahip olduğu bir özelliktir ve karada, günümüzdeki hayvanlar kadar olmasa da nefes alabilmesini sağlar.

Tiktaalik rosae
Tiktaalik rosae
Wikipedia Commons

Bu özellikler, dört ayaklıların özelliklerinin balıklardan evrimleştiğini bize net bir şekilde göstermektedir.

Tiktaalik‘in tamemen karada yaşayabilmesi pek az muhtemeldir. Çünkü daha alması gereken çok yol vardır (ki Tiktaalik ile tam olarak karaya adapte olan türler arası geçişleri de net olarak bilmekteyiz, bir diğer yazıya saklıyoruz), pek çok adaptasyon ve evrim sürecinden geçmesi gerekir. Ancak çok net olarak biliyoruz ki Tiktaalik, çok iyi bir yüzücü olmasının yanısıra, ön yüzgeçlerini bir ayak gibi kullanarak kendini yukarıya kaldırabiliyordu (şınav hareketi gibi). Bu da hiçbir balığın yapmayı başaramadığı bir sürüngen hareketidir. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Chicago University. Tiktaalik Roseae. (2018, Haziran 09). Alındığı Tarih: 09 Haziran 2018. Alındığı Yer: Chicago University

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/12/2019 18:08:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/208

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!

Ara Geçiş Türleri - 6: Sürüngenlerden Memelilere Geçiş

Taksonomi - 2: İnsanlar ve Yakın Akrabalarının Taksonomik Sınıflandırılması Üzerine...

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Fakirlerin ızdırabı doğa yasalarından değil de, insan müessesinden kaynaklanıyorsa, günahımız ne büyüktür!”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder