Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Eğer COVID-19, 2019'da Değil de 1719'da Ortaya Çıksaydı Ne Olurdu?

Eğer COVID-19, 2019'da Değil de 1719'da Ortaya Çıksaydı Ne Olurdu? Wikipedi
5 dakika
29,894
  • Epidemiyoloji
  • Kamu Sağlığı
Podcast
8:10
Funda Başak
Seslendiren
47
  • İndir

Sık sık yeni koronavirüs salgının yarattığı durumun "eşsiz" ve "benzersiz" olduğunu duyarız; fakat aynı zamanda, bilim insanları, yeni virüslerin ortaya çıkmasının "doğal" olduğunu, virüslerin her zaman mutasyon geçirdiğini veya yeni DNA parçaları toplayıp, eski DNA'larını kaybettiklerini söylerler. Peki bu öldürücü virüsler insanlık tarihi boyunca tekrar ve tekrar ortaya çıkıyorsa, bu yeni virüsle başa çıkmak neden bu kadar zor?

Bu virüs salgınının eşsiz olma nedeni, virüsün DNA'sındaki mutasyonlar veya insan geninde bulunan genler değil. Bu salgının benzersiz olma nedeni, son birkaç yüzyılda meydana gelen, bazen de "kültürel DNA" olarak nitelendirilen yapıda meydana gelen değişimler... İşte bizi bu virüse karşı son derece savunmasız kılan şeyler de bu değişimler.

Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs 1719'da Çıksaydı...

Eğer koronavirüs 2019 yerine 1719'da ortaya çıkmış olsaydı, etkisi bundan çok daha farklı olurdu. Örneğin her şeyden önce hastalık, başladığı yerden muhtemelen pek de öteye gidemezdi. 1719 yılıdna, tüccarlar hariç çoğu insan pek fazla seyahat etmezdi. Elbette bir tüccar, Wuhan'daki bir pazarda hastalık kapıp onu başka pazarlara ve görüştüğü başka tüccarlara taşıyabilirdi; böylece virüs, yavaş yavaş tüm dünyaya yayılabilirdi.

Buna rağmen hastalıklı bir tüccar, atalarımızın 300 yıl önce alışveriş yaptığı bu pazarlara gelmiş olsaydı, atalarımız yine de bu hastalığı kapmayabilirlerdi. Çünkü 1719'daki köylüler, yabancı oldukları kişilere zaten fiziksel ve sosyal mesafe koyma eğilimindeydiler. Binlerce yıl boyunca, insanlarla çok fazla samimi olup da onlara koşulsuz güvenen kişiler dolandırıldı, aldatıldı ve onların taşıdıkları hastalıklara yakalandı. Yabancılara karşı olan bu korku; cadılara, gulyabanilere ve şekil değiştiren trollere olan inanç dolayısıyla nesilden nesle devam etti. Üç yüz yıl sonrasında bile hala çocuklarımıza yabancılara karşı temkinli olmasını öğretiyoruz; ama aynı zamanda onlara, yabancı insanlara bir nebzeye kadar güvenebileceklerini öğretmek istiyoruz. En nihayetinde çocuklarımızın toplum içinde olabildiğince rahat hissetmelerini ve lokantalarda yedikleri yemeklerin güvenilir olduğunu bilmelerini istiyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Yabancı insanlara karşı olan bu tedirginliğe rağmen, 1719'da yaşamış olan atalarımızın bulunduğu topluluklara da bu koronavirüs elbette yayılabilirdi. İşte o zaman onlar da risk altında olurlardı; ama bu riskten haberdar olmazlardı. Bu topluluklardaki yaşam, koronavirüs nedeniyle çok da fazla değişmezdi. Bugün de olduğu gibi hastalıklı kişi ya hafif semptomlara sahip olurdu ya da hiçbir semptomu olmazdı. Bazıları çok fazla hasta olurdu ama bu kişiler ölselerdi bile bu, aileleri ve arkadaşları için pek de "olağanüstü" bir olay olmazdı. Zaten 18. yüzyıldaki ölüm kayıtlarının çoğunda, ölüm nedenleri arasında "ateşlenme" de bulunuyordu.

Fakat 1700'lerde kimse bu sağlık verilerini toplayıp analiz etmiyor ya da paylaşmıyordu. Kimse hastanelerdeki yatak kısıtlılığını dert etmiyordu; çünkü -bildiğimiz kadarıyla- hiç "hastane" yoktu! İnsanlar, evlerinde aileleri tarafından bakılıyordu. Doktorlar ve diğer şifacılar onları hasta yatağında ziyaret ediyorlardı; ancak herkes bu şekilde doktor tutacak düzeyde zengin değildi. Ayrıca o zamanlarda doktorların da hastalıklara karşı yapabileceği çok az şey vardı. Ateşlenmenin nedenlerine yönelik düşünceleri tamamen hatalıydı ve "yoğun bakım" anlayışları, hastanın kanının bir kısmını sülüklerle emmekten ibaretti.

Atalarınız, yeni virüsün yayıldığı zamanlarda ateşi olan insanların sayısının arttığını fark edebilirlerdi; fakat bunun yaşandığı dönemler, bir "pandemi yılı" olarak hatırlanmazdı. En nihayetinde "pandemi" dendiğinde akla, 1300'lerin ortalarında Avrasya'ya ve Kuzey Afrika'ya yayılmış olan "Kara Veba" gelirdi. Bu pandemi, bütün insanlık nüfusu sadece 500 milyon civarıyken bile muhtemelen 100 milyondan fazla insanın ölümüne sebep olmuştu. Bazı kasabaların ve köylerin tamamı salgın nedeniyle yok olmuştu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

2020'yi Bu Kadar Farklı Kılan Ne?

2020 şartlarındaysa koronavirüs bir pandemiye neden oldu; çünkü biz, birkaç yüzyıl önce yaşayan insanlardan daha farklıyız.

1720'de hastalıklar, farklı topluluklara sık sık yayıldılar. Kolera, sarıhumma, sıtma, kızamık, çiçek hastalığı... Bunlar sadece birkaçı. Ufak bir kesiğin iltihaplanması bile o dönemki insanlar için bir ölüm sebebi olabilirdi. Bu nedenle birçok insan, daha yaşlanamadan ölüyordu. Eğer yaşlanabilirlerse, kalp hastalığına veya kansere yakalandıklarında daha âni ölümler yaşadılar. Obezite de çok daha nadirdi. Tüm bunlardan ötürü o zamanlarda COVID-19'dan ölen kişi sayısı az olurdu; çünkü o zamanlarda "yüksek risk" kategorisinde olan çok az insan vardı.

Evet, bizi COVID-19'a karşı güçsüz yapan, "Modern Yaşam". Yaşam biçimimizin bizi zayıflatacağı konusunda birçok uyarı zaten pandemiden önce de vardı. Ne var ki bu uyarıları duyan bazı insanlar, bu uyarıları, "daha basit ve daha doğal bir yaşama çağrı" olarak düşünüp, antik zamanlara geriye dönmeleri gerektiğine bir işaret olarak görebilirler; fakat bu, biraz boş bir heves olurdu: Bu virüse karşı olan güçsüzlüğümüz, modern kültürün hataları yüzünden değil. Güçsüzlüğümüz, modern hayatın kazanımları sayesinde!

Kendilerine yakın tehditlerin endişesiyle dolu olan atalarımızın, bilinmeyen tehditleri düşünecek vakti yoktu. Onlar, "insanlık"ın bir parçası olduklarından bile bihaberlerdi. Hayatımızda makul derecede güvenilir hissetme lüksü, güvenliğimizdeki beklenmedik ve (umarız ki) geçici huzursuzluğu, korkunç ve üzücü bir şok gibi hissetmemize neden oldu.

Pandemiden Ne Ders Almalı?

Günümüzde, yaşam değerlidir; herkesin yaşamı değerlidir. Biz, yalnızca hastalık ve ölüm konusunda değil, aynı zamanda insanları anlama ve umursama konusunda da titizleştik. Bu kültürel değişim, yalnızca özgürlük, haklar, varlıklar ve kanunlar ile açıklanamaz.

Tüm Reklamları Kapat

Bu durumun gerçek nedeni, insanların gittikçe birbirine bağlanmasıdır. Eğer adalet, adil iş ve fikir özgürlüğü için çabalamamız gerektiğini düşünüyorsak, bunun nedeni, fiziksel olarak asla karşılaşmayacak insanları birbirine bağlayan karışık bir ağın parçası olduğumuzu hissetmemizdendir. Bu ağ, 1720'lerde neredeyse hiç yoktu; ama son üç yüz yıl boyunca birçok farklı ulusun ataları, birbiriyle yeni bağlar kurdu. İnsanlar arasındaki güven yavaş yavaş gelişti ve hâlâ gelişmeye devam ediyor. Bu bağ, bazı noktalarda trajik bir şekilde güçsüz kalıyor ve bazıları pek de diğer insanlara bağlı hissetmiyor; ama bu ağın büyüyüp güçlenmesi yine de devam ediyor.

21. yüzyıl pandemimiz başladığında, bazı insanlar, bunu birlikte aşmanın güvenimizi arttırıp toplumlarımızı güçlendireceğini umut ettiğini anlattı. Peki bu doğru olabilir mi? Şimdilerde bile aşı uygulamasının doğruluğu hakkında tartışıyoruz; fakat aşı adaleti ilgili tartışmalar, iyiye işarettir. 1719'da yalnızca aşılama anlayışı değil, aynı zamanda insanların adalet için çaba göstermeleri (ve hatta bu konuda çaba gösterebilecekleri) konusunda bir algısı da yoktu.

İnsan kültürleri, göz yaşartıcı bir hızda değişmeye devam ediyor. Her yeni gün, beklenmeyen zorlukları getiriyor. Ne tür bilgi kaynaklarının güvenilir olup olmadığıyla ilgili anlaşmazlıklar rahatsız edici olabilir; ama buna uzun vadeli bir açıdan baktığımızda, umut etmek için hâlâ neden vardır. Maske taktığımız ve yasaklar içinde olduğumuz zamanlar bize sosyal bağlarımızın ne kadar değerli olduğuna dair farkındalık verebilir. Bu, insanlar arasındaki güvenin güçlenmesini sağlayabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
40
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 25
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 12
  • İnanılmaz 6
  • Bilim Budur! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Umut Verici! 3
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: OUP Blog | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 07:09:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11572

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
L. Newson, et al. Eğer COVID-19, 2019'da Değil de 1719'da Ortaya Çıksaydı Ne Olurdu?. (10 Nisan 2022). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11572
Newson, L., Fidan, Ş., Bakırcı, Ç. M. (2022, April 10). Eğer COVID-19, 2019'da Değil de 1719'da Ortaya Çıksaydı Ne Olurdu?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/11572
L. Newson, et al. “Eğer COVID-19, 2019'da Değil de 1719'da Ortaya Çıksaydı Ne Olurdu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Şevval Fidan, Evrim Ağacı, 10 Apr. 2022, https://evrimagaci.org/s/11572.
Newson, Lesley. Fidan, Şevval. Bakırcı, Çağrı Mert. “Eğer COVID-19, 2019'da Değil de 1719'da Ortaya Çıksaydı Ne Olurdu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Şevval Fidan. Evrim Ağacı, April 10, 2022. https://evrimagaci.org/s/11572.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.