Sosyal Mesafesizleşme Stresi: Pandemi Sonrası Dünyada, Sosyal Yaşama Yeniden Adapte Olmak İçin, Beyninizin Zamana İhtiyacı Olabilir!

Sosyal Mesafesizleşme Stresi: Pandemi Sonrası Dünyada, Sosyal Yaşama Yeniden Adapte Olmak İçin, Beyninizin Zamana İhtiyacı Olabilir!
Yazar Kareem Clark Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
659 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

COVID-19 aşılarının işe yaraması ve kısıtlamaların ülke genelinde kaldırılmasıyla, artık evde oturanların eşofmanları atıp Netflix mağaralarından çıkma zamanı geldi.[1] Ama beyin, eski sosyal hayatına geri dönmek için bu kadar hevesli olmayabilir.

Sosyal mesafe önlemleri, COVID-19'un dünya çapındaki yayılmasını yavaşlatmak için gerekli olduğunu kanıtladı ve tahmini olarak 500 milyon ek vakayı önledi.[2] Ancak bu önlemler gerekli de olsa, insanların birbirlerinden 15+ ay uzak kalmaları, daha önce de anlattığımız ve uyardığımız gibi, en nihayetinde insanların zihin sağlığını olumsuz etkiledi.

2020 sonbaharında yapılan ulusal bir ankette, ABD'deki genç yetişkinlerin %61'i dahil, yetişkinlerin toplamda %36'sı, pandemi sırasında "ciddi yalnızlık" hissettiğini bildirdi.[3] Bu gibi istatistikler, insanların sosyal sahneye geri dönmek için can attığını gösteriyor.

Reklamı Kapat

Ama kalabalık bir saatte sohbet etme fikri size korkutucu geliyorsa, yalnız değilsiniz. Amerikalıların neredeyse yarısı, aşı durumundan bağımsız olarak bireysel etkileşime dönme konusunda huzursuz olduğunu bildirdi.[4]

Peki insanlar sosyal takvimlerini doldurma konusunda nasıl bu kadar yalnız ama bir o kadar da gergin olabiliyorlar?

Çünkü beyin, son derece uyarlanabilir. Ve son bir yılda beyinlerimizin neler yaşadığını tam olarak bilemesek de sinirbilimciler, sosyal izolasyonun ve yeniden sosyalleşmenin beyni nasıl etkilediğine dair bazı bilgilere sahipler.

Sosyal Homeostaz: Sosyalleşme İhtiyacı

İnsanların sosyalleşmeye evrimsel olarak ihtiyacı vardır; ancak bir akşam yemeği daveti ile "Schitt's Creek"i yeniden izleme arasında karar verirken, böyle hissetmeyebilirsiniz.

Böceklerden primatlara kadar, sosyal ağların korunması hayvanlar aleminde hayatta kalmak için kritik öneme sahiptir.[5] Sosyal gruplar çiftleşme umudu, avcılık koordinasyonu ve avcılardan korunma sağlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ancak sosyal homeostaz, yani sosyal bağlantıların doğru dengesi sağlanmalıdır.[6] Küçük sosyal ağlar bu avantajları sağlayamazken, büyük sosyal ağlar kaynaklar ve eşler için rekabeti artırır. Bu nedenle, insan beyni ilişkilerimizi ölçmek ve doğru ayarlamaları yapmak için özel devreler geliştirmiştir: Tıpkı bir sosyal termostat gibi.

Sosyal homeostaz süreci birçok beyin bölgesini içerir ve merkezinde mezokortikolimbik devre veya "ödül sistemi" vardır.[7], [8] Aynı devre, tatlı bir şey arzuladığınızda çikolata yemeniz için sizi motive eder veya arzuladığınız biri için Tinder'da sağa kaydırmayı. Neyse, olayı anladınız.

Ve yapılan yeni bir çalışma, tıpkı bahsettiğimiz bu diğer motivasyonlar gibi, sosyal etkileşimi azaltmanın da sosyal isteklere yönelik güçlü arzulara neden olduğunu buldu; sosyal mesafe sonucunda beynimiz, adeta yiyecek yoksunluğuna benzer beyin aktivite kalıpları üretiyor![9]

Peki insanlar yemeğe aç oldukları gibi sosyal bağlantıya da açsa, sosyal olarak açlıktan ölme sırasında beyne ne olur?

Reklamı Kapat

Sosyal İzolasyonda Beyniniz

Bilim insanları, etik nedenlerle, insanları yalnızlığa itip de sonra beyinlerinin içine bakamazlar. Bunun yerine araştırmacılar, sosyal beyin kablolama hakkında daha fazla bilgi edinmek için laboratuvar hayvanlarına güveniyorlar.[5] Neyse ki hayvanlar aleminde de sosyal bağlar gerekli olduğundan, bu beyin devreleri birçok türde bulunmaktadır.[6]

Sosyal izolasyonun belirgin bir etkisi, belki de tahmin ettiğiniz gibi, kaygı ve stresin artmasıdır.

Birçok çalışma, hayvanları kafes arkadaşlarından ayırmanın, anksiyete-benzeri davranışları ve birincil stres hormonu olan kortizolleri artırdığını buldu.[10] Küçük sosyal çevrelere sahip insanlar da daha yüksek kortizol seviyelerine ve sosyallikten yoksun laboratuvar hayvanlarına benzer anksiyete ile ilgili diğer semptomlara sahip olduğu için, insan çalışmaları da bunu desteklemektedir.[11]

Evrimsel olarak bu etki mantıklıdır: Grup korumasını kaybeden hayvanlar, kendilerini korumak için teyakkuz halinde olmalıdır.[12] Ve bu sadece vahşi doğada olmaz: Bir çalışma, kendini "yalnız" olarak tarif eden insanların reddedilme veya dışlanma gibi sosyal tehditlere karşı daha uyanık olduğunu buldu.[13]

Reklamı Kapat

Sosyal homeostaz için bir diğer önemli bölge hipokampustur; yani beynin öğrenme ve hafıza merkezi...[7] Başarılı sosyal çevreler, özveri ve işbirliği gibi sosyal davranışları öğrenmenizi ve düşmanlardan arkadaşlarınızı tanımanızı gerektirir.[14] Ama beyniniz muazzam miktarda bilgi depolar ve önemsiz bağlantıları kaldırması gerekir.[15] Yani tıpkı lisede öğrendiğiniz Almanca, Fransızca veya İspanyolca gibi, eğer kullanmazsanız, kaybedersiniz.

Birkaç hayvan çalışması, yetişkinlikte geçici olarak yaşanan izolasyonun bile, tanıdık bir yüzü tanımayı sağlayan sosyal hafızayı ve yemek pişirirken bir tarifi hatırlamayı sağlayan çalışma belleğini bozduğunu göstermektedir.[16], [17]

Ve izole edilmiş insanlar da bir o kadar unutkan olabilirler. Antarktika'da uzun süre izolasyon altında çalışan araştırmacıların hipokampüsü, sadece 14 aylık sosyal izolasyondan küçülmüştür.[18] Benzer şekilde, küçük sosyal çevrelere sahip yetişkinlerin daha sonra hafıza kaybı ve bilişsel düşüş geliştirme olasılığı daha yüksektir.[19]

Yani insanlar, artık vahşi doğada dolaşmıyor olabilir; ama sosyal homeostaz, hala hayatta kalmak için kritik öneme sahiptir. Neyse ki, beyin izolasyona ne kadar uyarlanabilir olsa da aynı şey yeniden sosyalleşme için de geçerli olabilir.

Beyniniz ve Sosyal Yeniden Bağlanma Üzerine

Sadece birkaç çalışma izolasyonla ilişkili kaygı ve stresin geri döndürülebilirliğini araştırmış olsa da bu az sayıda çalışmanın gösterdiğine göre yeniden sosyalleşme, bu etkileri onarabilmektedir.[20]

Örneğin bir çalışma, daha önce izole edilmiş marmosetlerin yeniden sosyalleştirildiklerinde, önce daha yüksek stres ve kortizol seviyelerine sahip olduğunu, ancak daha sonra hızla iyileştiklerini bulmuştur.[21] Eskiden izole edilmiş hayvanlar, yeni arkadaşları tımar etmek için daha fazla zaman harcadılar.

Agora Bilim Pazarı
İnsan Olmanın Bilimi

İnsan bedenine ve davranışına dair sıradışı bakış açıları sunan İnsan Olmanın Bilimi, eylemlerimizin arkasında
yatan nedenleri ve insanların birbiriyle etkileşime girdiği durumlarda neler olduğunu açıklıyor. Yazar, evrimsel
biyolojiden ve genetikten yola çıkarak yapay zekâ, sanal gerçeklik, internet zorbalığı ve teknolojinin insan evrimine
ne gibi etkilerinin olduğu konularını anlaşılır ve keyifli bir dille ele alıyor.
Dünyayı nasıl algıladığımız, beynimizin etrafımızdaki dünya hakkında bize neler söylediği, kalabalık halindeki
insanların nasıl davrandığı, yalan söyleyenlerin nasıl tespit edilebileceği, Alzheimer ile dişeti hastalığı arasındaki
ilişki, bakterilerin ruh halimizi nasıl etkilediği ve daha pek çok gündelik olguya dair şaşırtıcı bilgileri bu kitapta
bulacaksınız.
İnsan Olmanın Bilimi tüm bu insani olgularda biyolojinin, matematiğin, psikolojinin ve diğer disiplinlerin ne gibi roller
oynadığını gözler önüne seriyor.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Panama Yayıncılık tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺35.00 ₺53.40
İnsan Olmanın Bilimi

Sosyal hafıza ve bilişsel işlev de son derece uyarlanabilir görünüyor. Fare ve sıçan çalışmaları, hayvanlar kısa süreli izolasyondan hemen sonra tanıdık bir arkadaşı tanıyamasalar da, yeniden sosyalleştirdikten sonra hafızalarını hızla geri kazandıklarını bildirmektedir.[22], [23]

Ve sosyal mesafeli karantinadan çıkan insanlar için de umut olabilir: COVID-19 salgını sırasında yapılan yeni bir İskoç çalışması, sakinlerin en sert karantina haftalarında bazı bilişsel düşüşler yaşadığını, ancak kısıtlamalar azalınca hızla iyileştiğini buldu.[24]

Ne yazık ki, bu gibi çalışmalar hala seyrek. Ve hayvan araştırmaları bilgilendirici olsa da, insanlar geçen yıl boyunca tamamen tecrit altında olmadığı için, bu hayvan çalışmaları büyük olasılıkla fazlasıyla aşırı senaryoları temsil ediyor. Kafeslere sıkışmış farelerin aksine, birçok kişi sanal oyun geceleri düzenlediler ve Zoom üzerinden katılabilecekleri doğum günü partileri vardı (aman ne şanslıyız!).

Gergin asansör sohbetleri ve rahatsız edici kafa karışıkları için şimdiden güç toplayın; çünkü "sosyal mesafesizlik" çok yakında sosyal homeostazı yenileyecek!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 4
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 2
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 22:34:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10964

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Koruma
Doğa Yasası
Solunum
Pandemik
Evrimsel Süreç
Çocuklar İçin Bilim
Evrimsel Antropoloji
Hastalık Dağılımı
Balıkçılık
Yaşamın Başlangıcı
Hidrotermal Baca
Komplo Teorisi
Balina
Periyodik Cetvel
Demir
Canlı Cansız
İnsan Türü
Habercilik
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Zaman
Transkripsiyon
Spor
Uluslararası Uzay İstasyonu
Beslenme Davranışları
Sars Mers
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın