Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!

Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!
3 dakika
869
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

İki yıldan uzun süredir COVID-19 gündelik hayatımızın bir parçası oldu. Beraberinde getirdiği belirsizlik, pandeminin erken aşamalarında yoğun bir kaygı oluşturdu. Önceleri influenzadan daha kötü olamayacağı görüşü varken, şu anki verilere göre, COVID-19’a bağlı ölümlerin Ocak 2022 ayı itibariyle 5.5 milyon kişiyi bulduğu belirtiliyor. Ancak bu sayının, gerçekte olanın çok altında olma ihtimali yüksek: Dolaylı veriler incelenerek bu rakamların The Economist Model'e göre %95’lik güven aralığı içerisinde 20 milyonu ve Institute for Health Metrics Model'e göre 15 milyonu aşabileceği bildiriliyor.[1]

Pandemiyle mücadelede birçok yönteme başvurulmuş olması, pandeminin olumsuz etkilerini azalttı. Müdahale içine konulan yöntemlerin sayısı arttıkça mücadelenin başarısı da arttı (bkz. Pandemiyle mücadelede İsviçre Peyniri Modeli). 

Tüm Reklamları Kapat

Mücadelenin başarısının önemli ölçüde etkileyen unsurlardan birisi de aşılama oldu. Birçok ülke sürü bağışıklığı seviyesine ulaşamamış olsa bile, her ülke kendi olanakları dahilinde toplumun dikkate değer bir bölümünü aşıladı. Ancak özellikle de az gelişmiş ve orta gelişmiş ülkelerde aşılama çalışmaları, farklı nedenlerle başarılı olmadı. Bu bağlamda bu ülkelerde COVID-19'a bağlı ölüm ve hastalanma oranları da görece daha yüksek oldu. 

Aşılama çalışmalarını olumsuz etkileyen diğer önemli bir sorun, ise aşı karşıtları ve onların, aşıların uzun dönem olumsuz yan etkileri olacağı konusundaki bilimsel olarak çürütülmüş ve temelsiz inançlarıdır. Yapılan küresel bir ankete göre, katılımcıların yarıya yakını COVID-19 aşısının yan etkilerinden çekindiklerini bildirmiştir. 

Tüm Reklamları Kapat

Yeni bir çalışma, aşıların yan etkilerinin değil ama, aşıların yan etkilerine yönelik korku ve endişenin, aşılamanın salgını durduracak düzeye erişmesini engellediğini göstermektedir.

Aşı Karşıtları, Halk Üzerinde Nosebo Etkisi Yaratıyor! 

COVID-19 aşısı çalışmalarının kontrol gruplarında yapılan bir çalışmada, hastalara COVID-19 aşısı yapılmadığı halde, aşı karşıtı propagandalardan duydukları ve dolayısıyla zihinlerinde COVID-19 aşısına atfettikleri yan etkileri bildirmişlerdir.

Plasebo olarak verilen ve COVID-19 aşısı içermeyen aşılara bağlı ortaya çıkan olumsuz etkilere nosebo adı verilir. COVID-19 aşısı olmayan enjeksiyona bağlı gelişen nosebo etkilerinin hastanın beklentileri, COVID-19 aşısı ile ilgili olan endişeleri ve yan etki beklentilerinin rol oynamaktadır. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu araştırmada, COVID-19 aşılarına yönelik 12 randomize kontrollü çalışmanın sonuçları incelendi.[2] Bu çalışmalarda "aşı grubu"na farklı türde aşılar (örn. mRNA, viral vektör ya da protein tabanlı aşılar) uygulanmıştır. Plasebo kolunda ise içeriğinde aşı olmayan, tuzlu su gibi maddeler uygulanmıştır. Plasebo kollarında ortaya çıkan ve kontrol grubu katılımcı beyanlarına göre ifade edilen yan etkiler (nosebo etkiler), ilk dozdan sonra %35 oranında sistemik (örn. ateş, titreme, yorgunluk, halsizlik, eklem ağrısı, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı ve kusma, ishal) ve %16 oranında lokal (örn. yerel ağrı, kızarıklık, şişme, hassasiyet) oldu; ikinci dozdan sonrası %32 sistemik ve %16’sı lokal olmuştur.

COVID-19 aşısı olmadıkları halde, kendilerine COVID-19 aşısı yapılmadığını bilmedikleri için ayırt edememelerine rağmen COVID-19'a atfedilen yan etkiler arasından beyan ettikleri yan etkiler ve sıklıkları aşağıdaki gibidir:

Plasebo grubunda 2. doz plasebo uygulaması sonrası yan etkiler ilk doza göre daha düşük oldu. Aşı grubunda ise tersi söz konusuydu.

Sonuç

Elde edilen bu bulgular, hastaların aşı almadıkları halde COVID-19 aşısına atfettikleri yan etkileri beyan ettikleri ortaya koymaktadır. Aşı sonrası beyan edilen ve özellikle nesnel olarak ölçülemeyen yan etkilerinin bir kısmının, hastaların algıları ve endişeleriyle ilgili olabileceği düşünmek mümkündür.

COVID-19 pandemisi boyunca (ve öncesinde) aşılara yönelik olarak sürdürülen, genellikle tek bir merkezden yönetilen, sistemli propagadanın etkilerini akademik çalışmalarda görmek oldukça ilgi çekicidir. Bu durum, aşı karşıtlığının ulaştığı noktada halkın algılarını nasıl olumsuz etkilediğini net bir şekilde göstermektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Elbette nosebo vakalarının tamamını sadece aşı karşıtlarına atfetmek mümün değildir. Özellikle, baş ağrısı ve halsizlik gibi özgül olmayan yakınmalar, COVID-19 aşılarına ilişkin bilgilendirme belgelerinde bulunmaktadır ve bunları okuyan hastaların aşılandıktan sonra bu tarz bir yan etki beklentisi içine girebilmeleri mümkündür.

Hastaların COVID-19 aşılarının yan etkileri konusunda tamamıyla bilgilendirilmeleri bir zorunluktur ve sürdürülmelidir. Ancak aşı karşıtlığını önlemek ve aşılanan bireylerin konforunu artırmak için, aşıya yönelik nosebo etkisi konusunda da hastaların bilgilendirilmeleri önem arz etmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
17
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 6
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/04/2024 00:25:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11386

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Tespit
Yavru
Elementler
Elektromanyetizma
Makina Mühendisliği
Yüz
Besin
Kuantum Mekaniği
Köpek
Vejetaryen
Olumsuz
Sars-Cov-2
Kıl
Tekillik
Kuvvet
Kalıtım
Evrim Kuramı
Tehlike
Önyargı
Yüzey
Mit
Sivrisinek
Tür
Algı
Basınç
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. D. H. Yaman, et al. Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!. (25 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 16 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11386
Yaman, P. D. H., Bakırcı, Ç. M. (2022, January 25). Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!. Evrim Ağacı. Retrieved April 16, 2024. from https://evrimagaci.org/s/11386
P. D. H. Yaman, et al. “Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Jan. 2022, https://evrimagaci.org/s/11386.
Yaman, Prof. Dr. Hakan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Aşı Karşıtı Propaganda, Nosebo Etkisi Yaratarak Halk Arasında Aşı Korkusunu Körüklüyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 25, 2022. https://evrimagaci.org/s/11386.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close