Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Zenofobi: Yabancılardan Neden Korkarız?

Zenofobi: Yabancılardan Neden Korkarız? Aspiration Point
10 dakika
5,811

Bilinmeyeni hemen yargılama, ondan korkma ve nefret etme konusunda hiç tereddüt etmeyiz. Kabul etmeliyiz ki, hepimiz zenofobiden muzdaribiz.

Balbir Singh Sodhi 15 Eylül 2001 tarihinde Arizona eyaletinin Mesa kentinde vurularak öldürüldü. Katil zanlısı bunu 11 Eylül terör saldırılarının intikamını almak için yaptığını savundu. Tutuklanırken, "Sonuna kadar Amerika’dan yanayım." dedi. Sodhi, türbanlıydı. Bunun yanı sıra ailesinin kökeni Güney Asya’ya dayansa da, 11 Eylül saldırganlarıyla ne aynı etnik kökeni ne de aynı coğrafyayı paylaşıyordu. Sodhi, korkuya kapılmış bir toplumda farklı olduğu için öldü.

Bu Reklamı Kapat

Yabancılara karşı duyulan bu korkuya zenofobi denmektedir. Zenofobi adeta insan psişesinin içine işlenmiş gibidir. Araştırmacılar zenofobinin neye bağlı olarak (veya olmayarak) ortaya çıktığını keşfetmekteler.

Sadece birkaç saat içinde, bizlerden göz rengi gibi yüzeysel karakteristik farkları olan insanlardan korkmaya ve onları ayrımcılığa maruz bırakmaya şartlanabiliriz. Sağduyulu olduğunu düşündüğümüz ve inandığımız fikirler bile derinlerde bir yerde yabancıları dışlayan temeller saklıyor olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Harvard’da hiçbir önyargısı olmadığını idda eden insanlar arasında yapılan bir araştırma, havalimanı güvenlik noktalarındaki Arap bireylerin fişlenmesini destekleyecek derecede Müslümanlara karşı güçlü ve gizlenmiş bir önyargının olduğunu gösteriyor.

Başka bir araştırma ise kimden korktuğumuz ve ona nasıl tepki verdiğimiz konusunda bir seçeneğimiz olduğunu gösteriyor. Araştırmaya göre zenofobik eğilimlerimizi dışa vurmamayı tercih edebiliriz.

Erime Potası

Amerikalılar, toplumlarının farklı kültürleri içinde eriten bir pota olmasıyla gurur duyarlar ama başka bir ülkeden, yani toplumdan, aralarına katılanlara karşı takındıkları tavır bunun tam tersi bir resim ortaya koymaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Nevada Üniversitesi’nde bir psikolog olan Marcus Kemmelmeier Detroit şehrinin banliyölerinde park halindeki araçların cam sileceklerine mühürlü mektuplar sıkıştırdı. Bu mektupların yarısında kurgusal bir hristiyan dini vakfın adresi, diğer yarısında ise yine kurgusal bir Müslüman dini topluluğun adresi vardı. Mektupların yarısında küçük Amerikan bayrağı çıkartmaları vardı.

Kemmelmeier mektupların üzerinde adresi yazan kurumların ve çıkartmaların mektupların postalanması üzerindeki etkisini merak ediyordu. Her iki dini topluluğu adres eden ve üzerinde bayrak çıkartmalarının olmadığı mektupların postalanma oranı aynıydı: %75. Ancak, çıkartmalar bu yüzdeyi değiştirdi. Hristiyan vakfının adresi yazan mektupların hemen hemen hepsi gönderildi, ancak Müslüman grubun adresinin yazdığı mektupların sadece yarısı gönderildi. Kemmelmeier şöyle diyor:

Bayrak kutsal bir nesne olarak görülüyor ve mektuplarda bayrağı görmek, bu insanları iyi bir Amerikan vatandaşı olmanın ne demek olduğuna dair düşünmeye itti.

Kısacası Müslümanlar testi gecemedi.

Bir mektubu postalamamak önemsiz bir durum gibi görünebilir. Ancak son yüzyılda, Dünya tarihine baktığımızda şok edici yabancı düşmanlığı örnekleriyle karşılaşıyoruz. Muhtemelen en bilinen örnek Amerikalılar'ın İkinci Dünya Savaşı devam ederken yaşadıkları Japon korkusu.

Bu histeri, medyada karalamalara ve bağnaz tasvirlere neden oldu. Bunların yanında daha da tehlikeli olmak üzere 1942’de başlayan bir cadı avıyla 120 bin Japon kökenli vatandaşın mahkeme kararı olmaksızın alıkonulmasına sebep oldu. Tutuklamalar ulusal bir utanca dönüştü çünkü bu kişiler Amerikan vatandaşıydı ve bu tutuklamaların gerçek stratejik bir etki yaptığına dair yeterince bir kanıt yok.

Bu Reklamı Kapat

Günümüzde ise ABD’de artık zenofobinin hedefinde Japonlar yerine Müslüman göçmenler, Meksikalılar ve Çinliler var, ya da korktukları başka etnik/dini gruplar var.

Zenofobik Duygular Ne Kadar Rastlantısal?

ABD’de iki devlet okulunda yapılan sosyal deneyler bir grubu başka bir grupla ters düşürmenin ne kadar kolay olduğunu gösteriyor. Kaliforniya’da bir lisede tarih öğretmenliği yapan Ron Jones’un öğrencileri “Dalga” adında özel bir kültürel programa katıldı. Haftalar içinde öğrenciler kendilerini diğerlerinden soyutlamaya başladılar ve bu duruma karşı çıkanların saldırganca gözlerini korkuttular. En sonunda, Jones öğrencilerine ulusal hareketlerin gücünü gösteren sosyal bir deneyin habersiz birer katılımcısı oldukları gerçeğiyle yüzleştirdi.

Bir başka öğrenci katılımıyla yapılan deney ise Iowa eyaletinde gerçekleştirildi. Öğretmen Jane Elliot sınıfını iki gruba ayırdı. Mavi gözlüler bir gruba, kahverengi gözlüler ise diğer gruba dahil oldu. Kahverengi gözlülere öncelikler verilip iltifatlar edilirken, mavi gözlüler bunlardan mahrum kaldı ve ikinci sınıf insan muamelesine maruz kaldılar. Saatler içerisinde, uyum içerisindeki sınıf karşılıklı korku ve kızgınlığın hakim olduğu iki farklı kutba ayrılmıştı. Ancak, asıl şok eden durum ise deneye katılanların henüz 3.sınıf öğrencileri olmalarıydı.

Sosyal Kimlik: İç Grup ve Dış Gruplar

Bütün dünyayı “biz” ve “onlar” olarak tamamen ikiye bölme güdüsü gerçekten o kadar güçlü ki kesinlikle kemikleşmiş bir ihtiyaçtan geliyor olmalı. Ancak bu ihtiyacın net tarifi tartışmalara konu oluyor. Bristol Üniversitesi’nden Henri Tajfel ve Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden John Turner adlı iki psikolog birçok önyargının arkasında sadece zenofobinin değil; aynı zamanda psikolojinin de olduğunu açıklayan bir teori geliştirdiler.

Bu Reklamı Kapat

Teorinin dayandığı temellerden biri kişinin kendisine saygı duymasıdır. Özsaygıyı yükseltmenin bir yolu başarılıların olduğu ayırt edici bir grubun parçası olmaktır. Bunun bir diğer yolu da kendi grubunun niteliklerini öne çıkarıp, diğer grupların özelliklerini kötülemektir. Böylece birey, ait olduğu grubun daha iyi olduğunu hisseder.

Tajfel ve Turner’in bu anlayışı önyargıların nasıl geliştiğini anlama konusunda değerli argümanlar ortaya attı ve bu anlayışa “Toplumsal Kimlik Kuramı” adını verdiler. Olabilecek en zayıf kriterlerle bile insanları doğal olarak “iç grup” ve “dış grup” olmak üzere iki gruba ayırırız. Bu ayrımı yaparken kullandığımız kategoriler milliyet, dil, din ve ırk gibi jeopolitik öneme sahip olabilir. Ayrıca, yazı yazarken kullanılan el, saç rengi hatta uzunluk gibi görünürde önemsiz kriterler de olabilir.

Ayrım yapıldığında, sonuçlar ve tahminler ortaya çıkmaya başlar. Sadece grup kimliğine dayalı bir inanca göre, iç grupta bulunan kişileri grubun dışında bulunanlarla kıyasladığımızda el üstünde tutarız. Ayrıca, bu düşünce basmakalıp da olsa, bir kişi kendi grubunda bulunan kişilerle  -bazen gruplandırmaları oluşturan kriterlere alakasız da olsa- benzer özellikler taşıdığını hissetmeye meyillidir.

Örneğin, gözlüklü bir kimse kendisi gibi gözlük takan başka insanların diğerlerine göre daha çok kitap okuduğuna, hatta daha zeki olduğuna inanabilir. Aslında kesin olarak bildiği tek şey gözlük takanların görme problemi yaşadığıdır. Bunun yanında, dış gruptaki insanların iç gruptakilere göre daha az belirgin ve daha basit olduğuna inanılır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Night and Day (Virginia Woolf)

Night and Day is a novel by Virginia Woolf first published on October 20, 1919. Set in Edwardian London, Night and Day contrasts the daily lives and romantic attachments of two acquaintances, Katharine Hilbery and Mary Datchet. The novel examines the relationships between love, marriage, happiness, and success.

The novel has four major characters: Katharine Hilbery, Mary Datchet, Ralph Denham, and William Rodney. Night and Day deals with questions concerning women’s suffrage, and asks whether love and marriage can coexist and whether marriage is necessary for happiness. Motifs throughout the book include the stars and sky, the River Thames, and walks. Woolf makes many references to the works of William Shakespeare, especially As You Like It.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺120.00
Night and Day (Virginia Woolf)

Tajfel ve Turner kimlik ve sınıflandırmayı toplumsal önyargının temeli olduğunu söyleseler de, başka araştırmacılar ayrıştırmacılığın evrimsel açıklamalarını bulmaya çalıştılar. Sonunda, uzak geçmişte, kültürel benzerlik taşıyan insanların taşımayanlara göre genetik olarak daha yakın olduğu ortaya çıktı. Böylelikle diyebiliriz ki, iç grubu kayırmak geni devam ettirmeye yarayan bir yöntemdi. Evrimsel açıklamalar bu konuda daha albenili görünüyor çünkü komplike davranışları en basit biyolojik dürtülere dayandırıyorlar. Fakat, bu gerçek aynı zamanda bu durumu kanıtlamayı zorlaştırıyor. İşe bakın ki, toplumsal kimlik kuramının dayandığı “daha yumuşak” bilimi destekleyen birçok kanıt bulunmakta.

Örtülü (Gizli) Önyargılar

Birçok insan aşırı ırkçı ve zenofobik önyargılarının olduğunu kabul etmez. Önyargıların toplumsal tartışmalara konu olduğu durumlarda bile. Toplumsal tartışmalarda önyargıları savunanlar dahi sağduyuyu desteklediklerini iddia ederler. İşte önyargıları kabul etme konusundaki bu isteksizlik konu üzerinde çalışma yapmayı zorlaştırıyor.

Bu problemi aşmak için Anthony Greenwald (Washington Üniversitesi) ve Mahzarin Banaji (Harvard) adlı iki psikolog Örtük Çağrışım Testi’ni (IAT) geliştirdiler. Örtük Çağrışım Testi tepki zamanını ölçen basit bir testtir: Testin uygulandığı kişiye bir ekrana yansıtılmış farklı kelimeler ve imgeler gösterilir ve o bunları tuşlar basarak iki farklı grupta sınıflandırır. Kelimelerin ve imgelerin ırkçı ya da etnik çağrışımlar taşıması gerekli değildir, örneğin bir grup araştırmacı kişilerin devlet başkanı adaylarına yönelik tavırlarını test etti. İmge dizimleri hoş veya nahoş çağrışımları olan kelimelerle karıştırıldı, sonra da katılımcılardan kelimeleri ve imgeleri farklı yollarla gruplandırmaları istendi. Örneğin, bazı katılımcılar Demokratlar’ı nahoş kelimelerin altında sınıflandırdı.

Tepki süresindeki farklar küçük ama etkileyiciydi. Araştırmacılar, katılımcıların kendilerine daha yakın imgeleri hoş kelimelerle, kendilerine daha yabancı gelen imgeleri ise nahoş kelimelerle ilişkilendirdi. Aynı test, siyahiler ve beyazlar, yahudiler ve hristiyanlar, yaşlılar ve gençler arasında da yapıldı. Araştırmacılar, eğer kişiler kendilerini bir gruba dahil olarak nitelendiriyorlarsa imgeleri hoş kelimelerle eşleştirmenin, aynı şekilde karşıt gruba da nahoş imgeleri yerleştirmenin daha kolay olduğunu saptadılar. Bu da temel önyargıları açığa çıkarıyor ve ne kadar çabuk oluştuklarını incelemeyi kolaylaştırıyor.

Bununla birlikte bir kişiye karşı ayrımcılık yapmak için o kişi hakkında yeterli bir bilgimizin olması şart değil. Bir başka psikolog Margo Monteith Örtük Çağrışım Testi’ni “Amerikan” ve “Marisat” başlıkları altında gerçekleştirdi. Marisat, araştırmacının uydurduğu kurgusal bir ülkeydi. Katılımcıların Marisat ile ilgili herhangi bir fikirleri olmasa da bu ülkeye karşı tutarlı bir önyargı sergilediler.

Bu tip bir araştırma olağandışı görünürken bir başka çalışma daha uygulanabilir olabilir. The Southern Poverty Law Center isimli kuruluş, ırk, yaş ve cinsiyet temelli önyargıları ölçen Örtük Çağrışım Testi’ni bir web sitesi üzerinden sağlıyor. Sitedeki anket, tipik Amerikan imajının Asyalılardan çok Avrupalıların fiziksel özellikleriyle ilişkilendirildiğini ortaya koyuyor. Bu da Asyalıların beyazlara göre daha az “Amerikan” olarak görüldüğünü ima ediyor.

Benzer şekilde Banaji, terörü önlemek için Arap Müslümanların ırksal profillenmesini destekleyen insanların davranışlarını inceledi ve ulaştığı sonuçlar bu tarz bir profillemenin inanılanın aksine zenofobik korkulardan kaynaklandığını savunuyor. Banjar şöyle diyor:

Irksal profillemeyi destekleyen kişiler aynı zamanda Arap Müslümanlara yöneltilen belirgin ve örtük önyargıların derecelenmesinde de yüksek skor aldılar. Yani, profilleme önyargı seviyesinin belirtecidir.

Zenofobinin Ötesinde

Gruplandırma ve önyargı bu kadar kolay ortaya çıkıyorsa insanların doğasında zenofobi ve ırkçılık var diyebilir miyiz? Şu çok net ki bizler peşin yargı vermeye yatkınız ve dünyayı “biz ve “onlar” olarak ikiye bölmek için istemsiz bir arzu sahibiyiz. Yine de araştırmalar önyargıların değişken olduğunu ve bizlerin önyargılarımızı fark ettiğimizde onlarla savaşmak için etkin ve başarılı adımlar atabileceğimizi gösteriyor.

Araştırmacılar ırkça karışık grupları incelerken insanların 2 siyahi ya da 2 beyaz bireyin kimliğini bir siyah ve bir beyaz bireye göre karıştırmaya daha meyilli olduklarını biliyor. Fakat, Kaliforniya Üniversite Evrimsel Psikoloji Merkezi’nden Leda Cosmides ve John Tooby, ve yine Kaliforniya Üniversitesi’nde bir antropolog olan Robert Kurzban bu durumun doğuştan gelen bir özellik mi olduğu yoksa toplumun bireyleri ırklar üzerinden gruplandırmasından kaynaklanan yapay bir olgu mu olduğunu test etmek istediler.

Bunu yapmak için Cosmides ve arkadaşları ırksal olarak karışık 2 basketbol takımının soyunma odası videosunu çektiler ve katılımcıları test etmek için onlara gösterdiler. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlanan rapora göre araştırmacılar, ırk farklarına bakmaksızın katılımcıların aynı takımda oynayan iki oyuncuyu, farklı takımlarda oynayan aynı ırktan iki oyuncuya göre daha fazla karıştırdıklarını belirtti.

Bu Reklamı Kapat

Comides, aynı zamanda bu durumun ırkçılığa ve zenofobiye karşı alınan bir önlemi gösterdiğini ifade ediyor: Toplumun grupları nasıl etiketlediğini değiştirmek... Amerikan toplumu insanları ırk ve etnisite üzerinden ayırır, bu önyargının ortaya çıkma şeklidir. Ama basketbol takımlarının farklı ırklara mensup oyuncuları entegre etmesi gibi basit adımlar ırk ve etnisite gibi farkları yadırgamayarak mental sınıflandırmaları sıfırlayabilir.

Bu bulgu Samuel Gaertner (Delaware Üniversitesi) ve John Dovidio (Colgate Üniversitesi) adlı iki psikoloğun daha önce yaptıkları araştırmanın sonuçlarını da destekliyor. Gaertner ve Dovidio ırksal olarak karışık grupların birlikte çalışıp ortak hedeflerini başardıklarında önyargının nasıl değiştiğini görmek istediler. Takım oyuncularının birlikte çalışmak zorunda olduğu durumlarda önyargı önemli derecede azalabilir.

Monteith de önyargıları konusunda endişeye kapılan insanların bu durumu düzeltecek kadar güçlü olduklarını saptadı. Deneylerde, katılımcılara doğru bildiğimiz yanlışlara olan inancı ölçen bir testte kötü bir performans sergilediklerini söyledi. Sonrasında ise bir katılımcıya ne kadar kötü sonuç elde ettiğini söylediyse o katılımcının bir sonraki testte o kadar daha iyi bir performans sergilediğini buldu. Kendi önyargılarını öğrenmelerinin katılımcılara verdiği suçluluk hissi katılımcıları bu önyargılardan kurtulmak için daha çok çaba sarf etmeye sevk etti.

Bu da “Her Arap bir teröristtir.” yargısında da olduğu gibi her kişiyi ait oldukları grubun stereotiplerini taşıdığı düşünmeye, bu tarz sağlıksız bir inanışa yol açar. Maalesef, bu tarz basmakalıp inanışlar sık sık desteklendiklerinden dolayı toplumda kökleşir. Bütün insanlara bir grup mensubu gibi davranmaktan ziyade halk arasındaki yaygın inanıştan kopup herkese eşit bireyler gibi davranmak zordur. Ancak, bu dünyayı gruplara ayırma ve bir grubu insanlığın geri kalanı karşısında ayrıştırma tuzağından kaçmanın en iyi yoludur.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Psychology Today | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/10/2022 13:52:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5298

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Tahmin
Olasılık
Robot
Goril
Tarım
Yaşamın Başlangıcı
Öğrenme Alanı
Salgın
Nükleer Enerji
Pandemik
Vücut
Gelişim
Nörobilim
Epistemik
Mers
Genetik Değişim
Su
İmmünoloji
Yılan
Nasa
Hayatta Kalma
Dinozor
Evrim Ağacı Duyurusu
Kan Hastalıkları
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.