Edward Hopper’ın Resimlerine Bakınca Neden Kendimizi Yalnız Hissediyoruz?

Bir gece vakti, büyük camlı bir lokantada birkaç kişi oturuyor. Sokaklar boş. İçerisi aydınlık ama dışarısı karanlık. İnsanlar birbirlerine yakın olmalarına rağmen pek konuşmuyorlar.

Edward Hopper’ın ünlü Nighthawks (1942) tablosuna bakıyoruz.

Edward Hopper - http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/111628, Kamu Malı, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=25899486

Resimde korkutucu hiçbir şey yok. Kimse ağlamıyor, kavga etmiyor veya yardım istemiyor.

Ama yine de bir şey eksikmiş gibi hissediyoruz.

Yalnızlık.

Peki birkaç insanın bir lokantada oturduğu sıradan bir resim beynimizde neden böyle bir duygu oluşturuyor?

İnsan beyni diğer insanları arar

İnsan sosyal bir canlıdır. Beynimiz çevremizdeki insanların yüzlerini, bakışlarını ve davranışlarını sürekli takip eder.

İki insan birbirine baktığında, konuştuğunda veya dokunduğunda aralarında bir ilişki olduğunu kolayca anlarız.

Hopper’ın resimlerinde ise bu işaretler çoğu zaman eksiktir.

Nighthawks’ta insanlar aynı yerde bulunur ama aralarında güçlü bir iletişim görmeyiz. Room in New York’ta bir kadın ve erkek aynı odadadır fakat birbirlerinden kopuk görünürler. Automat’ta ise bir kadın kafede tek başına oturur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

By Edward Hopper - https://www.edwardhopper.net/, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=81484218

By Edward Hopper - https://www.edwardhopper.net/, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=81484221

Beynimiz insanları görür ama onların arasında beklediği sosyal bağı bulamaz.

Belki de Hopper’ın yarattığı yalnızlık hissinin ilk nedeni budur:

İnsanlar vardır, fakat bağlantı yoktur.

Yalnız olmak ile yalnız hissetmek aynı şey değildir

Yalnızlık yalnızca çevremizde başka insanların bulunmaması anlamına gelmez.

Kalabalığın ortasında da kendimizi yalnız hissedebiliriz.

Bu nedenle bilim insanları sosyal izolasyon ile yalnızlığı birbirinden ayırır. Sosyal izolasyon daha çok kişinin çevresindeki sosyal ilişkilerin azlığıyla ilgilidir. Yalnızlık ise kişinin istediği sosyal yakınlık ile gerçekte yaşadığı yakınlık arasındaki farktan doğan öznel bir duygudur.

Hopper’ın resimleri bu farkı çok iyi gösterir.

Nighthawks’taki insanlar fiziksel olarak yalnız değildir.

Ama bize yalnız görünürler.

Belki Hopper’ın başarısı tam da buradadır: Yalnızlığı boş bir oda çizerek değil, insanların birbirlerine ulaşamadığı bir ortam yaratarak gösterir.

Pencereler neden bu kadar önemli?

Hopper’ın resimlerinde pencereler sürekli karşımıza çıkar.

Morning Sun’da bir kadın yatağın üzerinde oturmuş pencereden dışarı bakar. Office in a Small City’de bir adam büyük bir pencerenin önünde tek başınadır.

Agora Bilim Pazarı

Palme 2.Sınıf Mind Codes Yeni Nesil Akıl ve Zeka Soruları

Devamını Göster

₺730,00

Satın Al Tüm Ürünler

/ Metropolitan Museum of Art - https://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/53.183/, Fair use, https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=55813489.

Pencere aslında ilginç bir sınırdır.

Dışarıdaki dünyayı görebiliriz ama ona dokunamayız.

İçerideyizdir; hayat ise dışarıda devam ediyor gibidir.

Beynimiz mekânı yalnızca duvar, pencere ve mobilyalardan oluşan geometrik bir alan olarak algılamaz. Mekânın içinde insanların nerede bulunduğunu ve birbirleriyle nasıl ilişki kurabileceklerini de değerlendirir.

Hopper’ın pencereleri bu nedenle yalnızca mimari bir ayrıntı değildir.

İnsan ile dünya arasındaki mesafeyi gösteren bir sınır gibi çalışırlar.

Işık neden bizi rahatlatmıyor?

Normalde ışık güven ve sıcaklık hissi yaratabilir.

Hopper ise ışığı farklı kullanır.

Nighthawks’ta lokantanın içi parlak biçimde aydınlatılmıştır. Buna karşılık çevredeki sokaklar neredeyse tamamen karanlıktır.

İlk bakışta aydınlık lokantanın güvenli görünmesi gerekir.

Ama büyük cam yüzey nedeniyle içerideki insanlar sanki bir vitrinde sergileniyormuş gibidir.

Biz onları görebiliriz.

Onlar ise kendi küçük dünyalarının içinde kalmıştır.

Hopper böylece ışığı insanları birbirine yaklaştırmak yerine onları çevrelerinden ayırmak için kullanır.

Işık insanları aydınlatır ama birbirlerine bağlamaz.

Sessizliği nasıl “görüyoruz”?

Bir resim ses çıkaramaz.

Ama Hopper’ın tablolarına baktığımızda çoğu zaman sessizlik hissederiz.

Nighthawks’a bakın.

Sokakta otomobil yoktur. Kalabalık yoktur. İnsanlar arasında canlı bir konuşma olduğunu düşündürecek belirgin hareketler yoktur.

Beynimiz gördüğü sahneden biraz sonra ne olacağını da tahmin etmeye çalışır. Kalabalık bir sokak gördüğümüzde konuşmalar, ayak sesleri ve otomobiller hayal edebiliriz.

Hopper ise bu ipuçlarının çoğunu ortadan kaldırır.

Geriye sessizlik kalır.

Belki de bu nedenle Hopper’ın resimleri bazen bir filmin durdurulmuş karesi gibi görünür.

Bir şey az önce olmuş olabilir.

Ya da biraz sonra olacaktır.

Ama biz tam ortadaki sessiz ana bakarız.

Neden hikâye uydurmaya başlıyoruz?

Hopper’ın insanları hakkında çok az şey biliriz.

Nighthawks’taki insanlar kim?

Neden gece yarısı oradalar?

Birbirlerini tanıyorlar mı?

Automat’taki kadın neden yalnız?

Birini mi bekliyor?

Yoksa yalnız kalmak mı istiyor?

Hopper bu soruların cevaplarını vermez.

Beynimiz ise belirsizlikten pek hoşlanmaz. Eksik bilgileri geçmiş deneyimlerimiz ve beklentilerimizle tamamlamaya çalışır.

Bu nedenle resme bakarken farkında olmadan bir hikâye kurmaya başlarız.

Belki kadın terk edilmiştir.

Belki adam eve gitmek istemiyordur.

Belki de hiçbiri doğru değildir.

Bu noktada resim yalnızca Hopper’ın resmi olmaktan çıkar.

Bizim anılarımız ve duygularımız da resmin içine girmeye başlar.

Hopper gerçekten yalnızlığı mı resmetti?

Burada dikkatli olmak gerekir.

Hopper’ın her resmini yalnızlığın doğrudan bir anlatımı olarak görmek fazla basit olur. Resimlerinde sessizlik, bekleme, modern şehir yaşamı, ışık, mimari ve insanlar arasındaki mesafe gibi birçok tema vardır.

Üstelik tek başına olmak her zaman mutsuz olmak anlamına gelmez.

Morning Sun’daki kadın yalnız olabilir, fakat onun üzgün olduğunu kesin olarak söyleyemeyiz.

By Edward Hopper - Photo taken by self on Sunday 10/08/23 during a visit to the Museum. The photo here was the result of seven 108 megapixels photos using Samsung Galaxy Ultra S22, then stacked, aligned, blended and combined in Adobe Photoshop with minor adjustments including lens distortion, cropping, color and contrast correction., Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=138963448

Bu belirsizlik önemlidir.

Çünkü Hopper bize “Bu insan yalnızdır” demez.

Sadece sahneyi gösterir.

Yalnızlık duygusunun bir bölümünü biz tamamlarız.

Belki de Hopper bize kendimizi gösteriyor

Munch’un Çığlık’ında duygu açıkça karşımızdadır. Eğilmiş beden, açık ağız ve dalgalanan gökyüzü bize kaygıyı neredeyse bağırır.

By Edvard Munch - National Museum of Art, Architecture and Design, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=69541493

Hopper ise tam tersini yapar.

Bağırmaz.

Sessizleşir.

İnsanları birbirinden biraz uzaklaştırır. Sokakları boşaltır. Büyük pencereler açar. Işığı insanların üzerine düşürür. Sonra hiçbir açıklama yapmadan bizi resmin karşısında bırakır.

Beynimiz geri kalanını tamamlar.

Belki de bu yüzden Hopper’ın resimlerine baktığımızda yalnızlığı yalnızca görmeyiz.

Onu kendi deneyimlerimizden bir şeyler ekleyerek oluştururuz.

Ve geriye ilginç bir soru kalır:

Hopper’ın resimlerindeki insanlar mı yalnız, yoksa onların sessizliğine bakarken kendi yalnızlığımızı mı görüyoruz?

Kaynaklar

Cacioppo, S., Capitanio, J. P., & Cacioppo, J. T. (2014). Toward a neurology of loneliness. Psychological Bulletin, 140(6), 1464–1504.

• Wang, J., Lloyd-Evans, B., Giacco, D., et al. (2017). Social isolation in mental health: a conceptual and methodological review. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 52, 1451–1461.

• Lam, J. A., Murray, E. R., Yu, K. E., et al. (2021). Neurobiology of loneliness: a systematic review. Neuropsychopharmacology, 46, 1873–1887.

• Art Institute of Chicago. Nighthawks — Edward Hopper.