Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

BÜYÜME VE GELİŞMEYİ ETKİLEYEN BAZI FAKTÖRLER

Neden aynı yaşlarda farklı toplumlar ve farklı jenerasyonlar arasında gelişme farklılıkları vardır? Kendimizden sonraki jenerasyonlar neden daha erken gelişimini tamamlar?

BÜYÜME VE GELİŞMEYİ ETKİLEYEN BAZI FAKTÖRLER
3 dakika
1,975
  • Blog Yazısı
Blog Yazısı
Tüm Reklamları Kapat

Büyüme, hücre sayısı ve büyüklüğünün artmasına bağlı olarak, vücut hacim ve kütlesinin artmasıdır ve anne karnında başlar.

Gelişme, hücre ve dokuların yapı ve bileşimindeki değişiklikler sonucu fonksiyonların daha iyi yapılabildiğini yani büyüyen organların fonksiyonlarının gittikçe olgunlaşmasını ifade eder.

Örneğin 5 yaşındaki bir çocuğun boyu ve kilosu yaşıtlarıyla orantılı hatta daha fazla bile olabilir ancak kasları yeterli olgunluğa ulaşmamışsa kalem tutma becerisi zayıf olacaktır. Burada bir gelişme geriliğinden söz edebiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Doğumdan sonra çocuğun normal büyüme ve gelişmesi, periyodik aralıklarla yapılan ölçümler ve muayenelerle belirlenir. Çocukların büyüme ve gelişimlerini sağlıklı şekilde sürdürebilmeleri için yeterli ve dengeli beslenme çok önemlidir. İyi beslenme çocukların büyüme ve gelişmelerini pozitif etkilerken dolaylı olarak toplumu da pozitif etkiler çünkü böylece güçlü bir gençlik ve toplum oluşur.

Sistem ve organların büyüme hızlarında farklılıklar vardır. Örneğin beyinde büyüme hızı, hayatın ilk bir yılında en yüksek olup (bu evrede anne sütü ile beslenme çok önemli), yaş ilerledikçe büyüme hızı azalır. Doğumda erişkin beyninin ağırlığının %25’ine sahip olan çocuk beyni 10 yaşına geldiğinde %90’a erişir.

Ayrıca birçok ülkede son yıllarda doğan ve büyüyen çocukların daha önceki yıllara göre daha iri doğdukları ve büyüme tempolarının daha hızlı olduğu, gelişiminin daha erken yaşlara kaydığı görülmüştür. Bu hızlı büyüme ve gelişme; beslenme, hastalıklardan korunma, tıbbi yardım görme ve eğitimde görülen gelişmelere bağlanmış olup yüzyıl eğilimi olarak adlandırılır.

Zaten dikkat ederseniz kendinizden sonraki jenerasyonlar hep yaşlarından daha büyük görünüyormuş gibi gelirler ki bu bilimsel açıdan da kısmen doğrudur da. Tamamen zaman geçtikçe artan imkanlar ve yaşam kalitesiyle ilgili bir durumdur. Fakir ülkelerde de aynı yaştaki çocuklar refah seviyesi yüksek toplumlarda büyüyenlere göre yine aynı sebeplerden (beslenme, ulaşılabilen imkanlar vb.) daha geç gelişir ve yaşları daha ufak gibi görünürler.

Tüm Reklamları Kapat

BÜYÜME VE GELİŞMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR?

Genetik faktörler: Çocuğun doğumdan öncesi ve doğumdan sonrası, büyüme ve gelişmesinin sağlam olabilmesi için her şeyden önce sağlıklı bir genetik yapıya sahip olması gerekir.

Cinsiyet: Büyüme ve gelişme süreci kız ve erkek çocuklarda farklılık gösterir. Doğumda kız bebeklerin vücut ağırlıkları erkeklere oranla daha düşüktür. 10-11 yaşlarında erkekler daha iri olur, fakat kız çocuklarında ergenlik daha erken başlayıp daha erken sonlandığından dolayı 11-14 yaşlarında da kızlar erkeklerden daha iri olur.

Hormonal faktörler: Çocukluk döneminde büyüme ve gelişmeyi etkileyen faktörlerden biri hipofizin büyüme hormonu olup, özellikle boy büyümesini etkiler, diğeri ise tiroit hormonu olup büyüme, gelişme ve olgunlaşma için gereklidir. Ayrıca androjen ve östrojen de büyüme ve gelişmeyi etkiler. Büyüme ve gelişmede hormonların etkisi ve yine dolaylı yoldan beslenmenin ve genetiğin etkisi büyüktür.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Uterus içi ortam faktörleri: Büyüme ve gelişme anne karnında başlar demiştik ve bilhassa ilk 8-10.haftada zararlı olan röntgen ışınları, bazı ilaçlar, virütik hastalıklar, hormon bozuklukları, kötü beslenme, travmalar, plasenta ve kordon bozuklukları vb. sebepler gelişme bozuklukları ve hatta düşüklere ve ölüme sebep olur.

Postnatal ortam faktörleri: Doğumdan sonra çocuğun büyüme ve gelişmesi için beslenme en önemli etkendir. Dengeli ve yeterli beslenmeyen bir çocukta büyüme ve gelişme giderek yavaşlar ve durur. Geri kalmış toplumlarda bebeğin anne karnında ve dışarıda iyi beslenememesi, enfeksiyonlar, anne ve babanın bilgisizliği büyüme, gelişme ve biyolojik olgunlaşmayı olumsuz yönde etkilemektedir.

Okundu Olarak İşaretle
12
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Raporla
Mantık Hatası Bildir
Yukarı Zıpla
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/07/2024 00:12:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13541

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ses Kaydı
Konuşma
Yakınsak Evrim
Depresyon
Bilim İnsanları
Sürüngen
Kuyruksuz Maymun
Google
Paleontoloji
Yaşamın Başlangıcı
Isı
Diş Gelişimi
Yüksek
Nüfus
Haber
Oksijen
Bilgi Felsefesi
İmmünoloji
Toprak
Şehir
Kök Hücre
Dinozorlar
Kuyruk
Türlerin Kökeni
Molekül
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close